Әртүрлі меншік формасындағы кәсіпорындарды басқару негізі

Кіріспе. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
І. Әртүрлі меншік формасындағы кәсіпорындарды басқару негізі
1.1 Кәсіпорынның басқару процесі және оның негізгі сипаттамалары. .. 7
1.2 Кәсіпорынның жоспарлау процесі. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21

ІІ. «Зерде» ғылыми өндірістік бірлестігінің іс.әрекетіне талдау.
2.1 Кәсіпорын туралы жалпы түсінік. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 41
2.2 Кәсіпорынның басқару құрылымы мен қызметі. ... ... ... ... ... ... ... ... .. 44

Қорытынды. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 48
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 50
Қазақстан Республикасының егемендік алып, тәуелсіз ел болғанына да, міне, он жылдан асты. Бұл жылдары елімізде әлеуметтік-экономикалық мәні аса жоғары қыруар игі өзгерістерге қол жеткізілді. "Осы жылдар ішінде тындырған ісіміздің басты түйіні, - деп көрсетті Елбасы Н.Назарбаев өзінің халыққа жолдауында, — Қазақстанның дербес мемлекет болып қалыптасуында жатыр. Біздің әлі де есею мен кемелдену кезеңінен өтуіміз керек, Қазақстандағы азаматтық қоғамның босағасын бекіте беруіміз керек. Бұдан туындайтын талаптар мен міндеттерді абыроймен орындап шығудың басым бағыты экономиканы дамыту, осының негізінде еліміздің әлеуметтік-экономикалық жағдайын тұрақтандыру, халықтың әл-ауқатын түбегейлі жақсарту.
Республикамызда кеңестік дәуірдегі мемлекеттік кәсіпорындар, зауыттар мен фабрикалар жекешелендіріліп, олардың орнына жеке меншікке негізделген шаруашылық субъектілері ұйымдастырылды. Қазіргі кезде бұрын тоқтап қалған көптеген өндіріс орындары, отандық және шетелдік кәсіпорындар, акционерлік қоғамдар ашылып, жұмыс істеуде. Сонымен қатар жаңа мазмұнды сан алуан өндірістік атаулар мен ұжымдар да дүниеге келді. Ауылдық елді мекендерде өндірістік кооперативтер, шаруашылық серіктестіктері, шаруа қожалықтары құрылды. Экономиканы жедел дамытып, әлеуметтік өмірді тұрақтандарудың басым бағыты — шағын, орта және ірі бизнесті дамыту қолға алынды. Бұл бағытта өз кезегінде оң нәтижесін беруде.
Нарықтың экономика жағдайында экономикалық қызметтің барлық экономикадағы негізгі буыны — бұл кәсіпорын. Міне, сондықтан да, бұл деңгейде қоғамға қажетті өнім өндіріліп, қызмет көрсетілуі тиіс. Бұған жағдайлар да бар.
1. Н. Ә. Назарбаевтың «ҚР халқына жолдауы» 2008 ж.
2. Бердалиев Қ Н «Экономиканы басқару» Алматы 2004 ж.
3. Егемен Қазақстан 2007-2008 жж.
4. Зиновьев В.Ф. «Практикалық басқару теориасы» Алматы 2001 ж.
5. Методические рекомендация Алматы 2007 ж.
6. Майер С. «Қаржылық контролинг және статистикалық басқару» Алматы 2003 ж.
7. Ахметов Қ. Н. «Менеджмент негіздері» Алматы 2005ж.
8. Бердалиев, Өмірзақов « Менеджмент негіздері» Алматы 2000ж
9. Бобрыцев Д. Н. «Басқару теория негіздері» Алматы 1997 ж.
10. Пригожин А. Н. «Әлументтік басқару теориясы» Москва 1994 ж.
11. Берг А.Н. «Ақпараттарды басқару» Алматы 2003 ж.
12. Макаров С.Ф. «Менеджермен жұмыс» Москва 1996 ж.
13. А.Қ.Мейірбеков, Қ.Ә.Әлімбетов «Кәсіпорын экономикасы» Алматы 2003 ж.
14. А.Д.Үмбеталиев «Кәсіпорын экономикасы және кәсіпкерлік» Астана 2005 ж.
15. М.Б.Бисенғазиев «Кәсіпкерлік негіздері» Орал 2001 ж.
16. Интернет
www.zerde.kz
www.google.kz
www.inform.kz
        
        Мазмұны
Кіріспе.
............................................................................
............................... 5
І. Әртүрлі меншік формасындағы кәсіпорындарды басқару негізі
1.1 Кәсіпорынның басқару ... және оның ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... бірлестігінің іс-әрекетіне талдау.
2.1 Кәсіпорын ... ... ... ... ... ... құрылымы мен ... ... ... ... ... ... Республикасының егемендік алып, тәуелсіз ел болғанына ... он ... ... Бұл ... елімізде әлеуметтік-экономикалық мәні аса
жоғары қыруар игі өзгерістерге қол жеткізілді. "Осы жылдар ... ... ... түйіні, - деп көрсетті Елбасы Н.Назарбаев өзінің халыққа
жолдауында, — ... ... ... ... қалыптасуында жатыр.
Біздің әлі де есею мен кемелдену кезеңінен өтуіміз керек, Қазақстандағы
азаматтық ... ... ... ... ... ... туындайтын
талаптар мен міндеттерді абыроймен орындап шығудың басым бағыты экономиканы
дамыту, осының ... ... ... ... ... ... түбегейлі жақсарту.
Республикамызда кеңестік дәуірдегі мемлекеттік кәсіпорындар, ... ... ... олардың орнына жеке меншікке негізделген
шаруашылық субъектілері ұйымдастырылды. Қазіргі кезде бұрын тоқтап ... ... ... ... және шетелдік кәсіпорындар, акционерлік
қоғамдар ашылып, жұмыс істеуде. Сонымен қатар жаңа ... сан ... ... мен ұжымдар да дүниеге келді. Ауылдық елді ... ... ... ... ... қожалықтары
құрылды. Экономиканы жедел дамытып, әлеуметтік өмірді ... ...... орта және ірі ... ... қолға алынды. Бұл бағытта өз
кезегінде оң ... ... ... жағдайында экономикалық қызметтің барлық
экономикадағы негізгі ... — бұл ... ... ... да, ... ... ... өнім өндіріліп, қызмет көрсетілуі тиіс. Бұған
жағдайлар да бар. ... ... ... ... ... Мұнда
ресурстарды үнемдеп жұмсау, жоғары өнімді ... мен ... ... кең ... ... ... ... және
өнімдерді сатуға кететін шығындарды мейлінше азайтуға қол ... ... ... ... маркетинг қолданылады, тиімді басқару
жүйесі — менеджмент іске асырылады. Мұның барлығы ... ... ... ... Қазіргі нарықтық жағдайда тек мынадай ғана ... бола ... егер де ол ... ... аса ... және
компоненттілікпен анықтайтын, сұраныс талабын қанағаттандыратын өнімдерді
өндіруді ... және ... ... ... ... ең
соңында, көп пайданы табуды қамтамасыз ете алатын ... ... ... маманданған ... ... ... ... ... білгендері қажет.
Еліміздің экономикасын қайта түлетіп, әлеуметтік-экономикалық әлеуетті
еселей дамытуда кәсіпорындардың, мұндағы ... ... ... ... ... ... ... қазірдің өзінде тұрғындардың ... ... ... ... қанағаттандырып қана қоймай, мемлекетіміздің іргесін
нығайта беру ... ... ... ... ... ... ... формасындағы кәсіпорындарды басқару негізі
1.1 Кәсіпорынның басқару процесі және оның негізгі ...... ... ... Бұл ... ... үшін оның анықтамасын берейік.
Басқару – бұл ұжымдағы адамдарға және жекелеген адамдарға, олардың
бірлескен (еңбек) ... ... ... ... ... ... ... бірқатар қорытынды жасауға болады. Басқару ең алдымен,
ықпал ету, ... ... өзі сол ... билік ету қажеттігін көрсетеді.
«Мақсаттылық» анықтамасы басқару міндетін — ... ... ... ... ... етуді көздейді. Оның үстіне мақсат қою да
басқару міндеті.
«Жүйелік» анықтамасы ... емес ... ... ... ... ... осындай міндетті бірізділігін басқару процесі деп атайды.
Басқару процесі — бұл ... ... ... ... ... жөніндегі жұмыс барысын үйлестіруді, ... ... ... ... ... ... асыру. Бұл
анықтама басқару әрекетінің мазмұнын да ашады
Басқару процестерін басқарудың көптеген ... мен ... ... ... мен ... кәсіпорындарды тасымалдау
орындарында, т.б. Яғни, адамдар еңбек ... ... ... ... ... жету үшін басқару қызметі бірінші кезектегі міндет болып саналады.
Басқару процесі мемлекеттік деңгейде де, шаруашылық ұйымында да ... ... және ... ... ... ... ол ... көздейді, әрине мұндай жағдайда көбінесе «Стратегиялық ... ... ... ... пайдаланады. Бірақ мұнда басқару
мазмұны өзгермейді.
Басқару циклді процесс ретінде қарастырылады, ол «басқару ... ... ... ... ... ... ... Басқару қызметі — басқару
жұмысының нақты түрі, оны жүзеге ... үшін ... ... мен ... ... ұйымдық жұмыстар қолданылады.
Әрбір басқару қызметі процесс болып саналады, өйткені, бұлар да өзара
байланысты ... ... ... ... ... ... қызметтің
жалпы жиынтығы. Басқару қызметіне ғылымның көптеген салаларында ғалымдар
зор көңіл бөлді. Кезінде А.Файоль былайша ... ... ... ... және ... ... жарлық беру, үйлестіру
және бакылау». Бұл қызмет басқарудың ... ... ... ... ... бірақ біржақты емес.
Функция — көп мәнді термин. Философияда бұл екі обьектінің (топтық)
қарым-қатынасы, онда біреуінің ... ... ... ... болады,
социологияда — белгілі бір әлеуметтік институт немесе жеке әлеуметтік
процесс жоғары ... ... ... қажетін орындайды.
Функция — бұл сонымен қоса әрекет, міндет жұмыс Бұл мағынада функция
ұғымы басқару қызметінің ... ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі басқа қызметтерінде — өндірістік,
әлеуметтік т.б. өзгешелігін көрсету үшін ... ... ... ... ... ... болады әрі дербес
жүзеге асырылуы мүмкін. Оларды кез-келгені ... ... ... ... ... ... кез ... салада басқару үшін
шешімді әзірлеу және қабылдау, оның ... ... оның ... ... ... ... ... және де осы деректердің
негізінде келесі шешімді шығару және қабылдау қажет.
Басқарудың ... ... ... ... ... ... қоса,
олар бір-бірімен сіңісіп кетеді.
Басқару процесінің мазмұны
Басқару функциясы (қызметі)
|Жоспарлау. ... ... ... ... процесінің мазмұны және негізгі сипаттамалары
Бізге басқару процесінің торт қызметі ... ... ... және бақылау. Олар коммуникация және шешім қабылдау процестерімен
байланысып біріккен. ... ... ... ... барлық басқару қызметінің ішіңдегі ең ... ... ... мен бөлімшенің мақсатын таңдап ... ... осы ... жету амалдарың қарастырады.
Жоспарлау қызметі мынадай үш сұраққа жауап береді:
1. Біз қазір қаңдай жағдайда тұрмыз? Басшылар ұйымның қаржы, маркетинг,
өндіріс, ғылыми зерттеу және ... ... ... секілді маңызды
салалардың күші және әлсіз жақтарын бағалай білуі тиіс. Мұның ... ... ... ... анықтау мақсатында жүзеге асырылады.
2. Біз кайда бет ... ... ... клиенттер, заңдар, саяси
факторлар, экономикалық жағдайлар, ... ... ... ... өзгерістер секілді сыртқы ұйымдардың мүмкіндіктері мен қауіп-қатерін
сезіне ... ... ... мақсаты қандай болу керектігін және осы
мақсатқа жетуде ұйымға не бөгет жасайтындығын ... Біз мұны ... ... керек?
Басшылар жалпылама және нақты жағдайда ұйым мақсатын орындау тиіс.
Ұйымдағы жоспарлау екі себептің әсерінен туындайтын жеке бір ... ... ... ... ... ... ... кейін өмір
сүруін тоқтатады, өйткені олар бастапқы сол көздеген мақсаты үшін құрылады.
Алайда, көпшілік ұйымдар өмір сүруін мүмкіндігінше ұзарта ... ... ... ... толық орындаған жағдайда өз мақсаттарын жаңадан
айқындайды немесе өзгертеді.
Екінші себеп, мұнда жоспарлау үздіксіз ... ... тиіс — ... ... ... ... ортадағы өзгерістің немесе
тұжырымдаудағы қателіктің әсерінен, жоспарды жасаған кезде ... ... ... ... ... ... ақиқаттығына көз жеткізу
үшін оны келісе отырып қайтадан қарап, пысықтап шығады.
Ұйымдастыру. Ұйымдастыру — демек нендей бір ... ... Ұйым ... ... сол ... мақсатына жету үшін конструкциялауға қажетті
көптеген элементтер болады.
Ұйымда жұмысты адамдар ... ... ... ... бірі — ұйым ... ... жатқан міндеттерді, соның ішінде
басқару жұмысын кімдердің орындау керектігін анықтап алу. Басшы ... ... ... ... ... ... мен ... ұйым ресурстарын пайдалану правосы беріледі. Мұның өзі олардың ... ... ... деген жауапкершілік жүктейді.
Мотивация. Егер кімде кім ... ... ... ... ... ... жасалған жоспардың және ұйымның неғұрлым ... ... мәні ... ... ... ... ... мүшелері өздеріне бекітілген міндеттерді жоспарға сәйкес орындау.
Басшылар әрқашанда, өз жұмыскерлерінің тапсырылған істі орыңдауын талап
етеді, көп жағдайда орыңдатады. Көне ... бұл үшін дүре мен ...... ... XVIII ... аяғы мен XX ... дейін қалыптасқан сенім бойынша, егер адамдардың еңбекақы табуға
мүмкіндігі болса, онда олар жан аямай ... ... ... да мотивация
— «ақшалай тиісті ақы төлеу арқылы жұмыс істеу» ... ұғым ... ... ... де ... осы ... негіздейді.
Мінез-құлық ғылымы саласындағы зерттеулер таза экономикаллық ықпалдың
жеткіліксіз ... ... ... ... яғни ... іске асуы үшін ... өзгеріп тұратын күрделі жиьнтық
қажеттіліктің нәтижесі деп түсінеді. Өз ... ... ... істеуі
үшін басшы бұларға ненін қажет екендігін анықтауы, әрі осы ... ... ... ... ... ... жағдайға байланысты өзінің бастапқы, басшы белгілеген
бағытын өзгертуі мүмкін. Сондықтан да басшының міңдеті, ұйымға елеулі зияны
келмей тұрғанда ... ... ... ... ... ... анықтау
болуы тиіс.
Мақсатты анықтау процесі
Басқарудың бастапқы пункті — басқаруды ... және ... ... ... Мақсаткерлік — басқару жүйесінің басты қасиетінің
бірі. Басқару мақсаты — басқару ... ... ... ... орындалуы, оған қол жеткізу үшін басқару ... ... ... ... ... бар ... мен ... негізделген мақсат ерекше маңызды рөл атқарады. Мақсатты айқын
тұжырымдаудың ... мәні де бар, ... ... өзі ... өз ісіне
сенімділігін арттырады, өз жетістіктерін салыстыруға мүмкіндік береді, ... ... ... қанағат алады. Мақсат неғұрлым биік,
мәртебелі болса, ... да ... ... мұның өзі түптеп келгенде
мақсатқа тезірек жетуге ықпал етеді.
Ұйымда әр түрлі мақсат болуы мүмкін, мұның ... әр ... ... ... бар. ... ... басты міндеті — белгілі бір
мөлшерде тауар шығару немесе қызмет көрсету. Басты мақсат, оның ... ... ... ... ... ... өндірісті дамыту жөне
тиімділігін арттыру, оны жан-жакты интенсивтендіру, ғылыми-техникалык
прогресті ... ... ... арттыру, ресурсты үнемдеу, табысту
көбейту, ұжымның әлеуметтік ... ... ... материалдық базасын
қалыптастыру, жоғары еңбек ... үшін ... ... ... әділеттілік, адамдарды, қоршаған ортаны қорғау және жақсарту.
Кәсіпорынды басқару, міне ... ... ... жетуге бағытталуы тиіс.
Мақсатты графикалық схема («мақсат бәйтерегі») түрінде де ... ... ... мақсат бағана, ал оған жету ... ... ... ... ... ... пен амал ұйымдары өзара
байланысты, бұлар қойылған мақсатқа жетудің құралы бола отырып, ... ... ... ... ... Мәселен, бірінші деңгейдегі мақсат
тармағы мақсат ретінде, ал оған ... ... - ... ... ... ретінде қарастырылуы мүмкін. «Мақсат бәйтерегі» әдістемесін
пайдалана отырып, мақсатқа ... ... ... ... ... ... схемасын жасауға болады. Мұндайда басты мақсат (нөлдік
деңгей) бұл негізгі бағана, бірінші ...... ... ... ... ... бұтақшалар және ең төменгі деңгейі ... ... ... ... саны ... ... болуы мүмкін. Принцип
— қажетті минимуммен шектелуге тырысу.
Мақсат бірнеше сипаттамаға ие ... ... ... ... және
өлшемді болуы тиіс. Өз мақсатын нақты ... ... ... ... ... шешімге нақты база жасайды және жұмыс барысын
бағалайды.
Тиімді мақсаттың ... ... ... ... ... ... бұл ... қашан болатындығын айқындайды. Мақсат ұзақ ... ... ... ... Ұзақ ... мақсаттың шамамен бес
жылдай, ал технологиясы озық фирмаларда — кейде одан да көп ... ... ... мерзімдік мақсат көпшілік жағдайда ұйым жоспарының
біреуін ғана қарастырады. Оны бір жылда аяқтау көзделген. Орташа ... ... ... бір жылдан бес жылға дейін.
Ұйымның тиімділігін ... үшін ... ... ... ... ... жеткіліксіздігінен, не сыртқы факторлардан баянсыз мақсатқа
ұшыратуы мүмкін. Қол жетпеген мақсат жұмыскерлердің ынта-ықыласын кемітеді.
Ұйымдағы толып ... ... ... болуы үшін біріне бірі ықпал етуі
— бір мақсатқа жетуге қажетті әрекет пен шешім, басқа мақсаттың ... ... ... ... типтері
Кәсіпорын қызметі мақсатының бағыт-бағдарын білу міндетті түрде қажет
болып саналады. Сонымен қоса осы бағыт-бағдардың сипаты ... ... ... ... ... ... ... үш типте өтуі мүмкін.
Бірінші тип — мақсатты басқару. Барлық өндірістік және басқадай басқару
міндеттерін барлық ... ... ... ... ... ... ... Басқарудың мақсаттылығы — кәсіпорынның жалпы мақсаттық, дербес
бөлімшелерін ұйымдастыру үшін ... Бұл ... ... кезде
бөлімшелердің және ондағы жұмыскерлердің мақсаты ... ... ... өзіне қойылған талап туралы нақтылы түсінік алады,
дербес шешім ... ... ... және ... ... жетуді
ынталандырады. Мақсатты басқару аса ірі бір ... ... ... ... ... және ... жарақтандыру, жаңа өнімді
шығаруға көшу, жалгерлікті немесе кооперацияны енгізу т.б. шараларды
орындау үшін ... ... ... ... типі — бағдарламалық басқару. Мұнда
нақты тапсырманы мұқият ойластыру, бөлімшелердің жүйелі әрекетін және ... бір ... ... ... ... ... ... басқару бағдарламасы болып саналады. Басқару процесінің ... ... ... ... міндеттерін шешкенде қолданылады.
Кәдімгі жоспардан бағдарламаның өзгешелігі — тапсырманы орындауды
басқаруды «кідіртпестен» ... ... ... тұстарын» анықтауға,
ресурстарды қайта бөлуге мүмкіндік береді. Бағдарламалық басқару ... көп ... ... ... ... тыс және ... қолданылады.
Басқару проңесінің үшінші типі — жағдайға қарай басқару. Бұл мақсатты
айқындалған әрі сирек өзгеретін, тұрақтанған, ... ... ... Мұндағы басты міндет — туындаған қолайсыз жағдайдан, өндіріс
процесіндегі ... ... ең ... ... ... Ол үшін
пайда болған ауытқуларды тез, әрі аз шығынмен ... ... ... ... ... жәйт, практикада басқарудың жоғарыда аталған ... ... ... ... Басқару деңгейі алуан түрлі болып келетін
кез келген кәсіпорында түрлі өндірістік міндеттерді ... ... ... типі ... ... да, ... ... қолданылуыда мүмкін.
Мұндай үйлесімділікке, соңғы жылдары кең етек алған ... ... ... ... ... ... және ... асыру
нақты дәлел болады. Мұнда мақсатты басқарудың да, сондай-ақ бағдарламалық-
мақсатты басқарудың да ... бар. ... ... ... түбегейлі, негізгі міндеттерін шешу үшін қолданылады.
Сыртқы ортаны бағалау және ... ... ... ... ... ... процесінің
диагностикалық кезеңін бастайды. Әуелі сыртқы ортаны үш параметрі (өлшемі)
бойынша зерттейді.
1. Ағымдағы стратегиясының әр ... ... ... ... ... ... ағымдағы стратегиясына қандай факторлар қауіп
төндіретіндігін анықтау. ... ... ... басшыға кездейсоқ
қауіп-қатерге әзір болуына мүмкіндік береді.
3. Жоспарды түзету арқылы жалпы фирмалық мақсатқа жету үшін ... ... ... ... ... ... талдау процесс болып саналады, сол арқылы стратегиялық
жоспарды ... ұйым ... ... ... ... фирмаға
төнетін қауіп-қатер мүмкіндігін анықтайды.
Сыртқы ортаны талдау ұйымға мүмкіндікті ... ... ... ... ... ... ... төнген жағдайда күні бұрын
ескерту уақытына және стратегияны белгілеу ... ... ... ... ... ... сұрақтарға жауап береді:
1. Ұйым қазір қайда орналасқан?
2. Жоғарғы басшының ... ... ұйым ... ... ... Ұйым қазіргі орналасқан орнынан, басшының ойынша ... ... ... үшін ... не ... ... ... талдағанда мынадай факторларға көңіл бөледі.
Экономикалық факторлар. Бұлардың ішінде: инфляция немесе дефляция
қарқыны, жұмыс бастылық деңгейі, ... ... ... ... ... ... әрқайсысы фирмаға қауіп-қатер ... ... ... ... ... ... ... пен кәсіпкер фирмалары жетекшілерінің саяси
процеске белсене қатысуы ұйым үшін мемлекеттік саясаттың маңызды ... ... ... ... ... билігінің нормативтік
құжаттарын, қаржыландыру үшін ұзақ мерзімге ... ... ... ... ... ... және сауда алу мүмкіндігін, сондай-ақ
басқа елдерге қарсы бағытталған немесе басқа елдермен жасалған ... ... ... ... тиіс. Үкімет іскерлік мәселелерге тұрақты
және белсенді қатысатындықтан, ұйымдар саяси ... ... ... факторлар. Өзгермелі нарықтық, сыртқы орта тұрақты талдау
объектісі болып ... ... ... ... ... ... түрлі,
оған жататындар: сыртқы демографиялық жағдайдың өзгеруі, әр түрлі
бұйымдардың ... ... ... ... ... ... халық
табысының бөлінуі және саладағы бәсеке деңгейі. ... ... ... ... оның ... ... және бәсекелестер
бойынша фирма позициясын нығайтуға мүмкіндік береді.
Технологиялық факторлар. Сыртқы ортаның технологиясын талдау өндіріс
технологиясындағы өзгерістерді ескеруге ... ... ... Көпшілік ірі фирмалар мен мыңдаған ұсақ
компаниялар халықаралық нарықта ... ... ... орай ... ... ... ... бақылап, бағалап отыруға қажет.
Бәсеке факторлары. Профессор Портер мұндай объектіні ... ... ... ... ... нақты жауап беруі тиіс ... ... не ... ... ... талдауға
төрт диагностикалық элемент қатысады:
1. бәсекелесушілердің болашақ мақсатын талдау;
2. бәсекелесушілердің ағымдағы стратегиясын бағалау;
3. бәсекелесушілерге қатысты саланың, ... ... ... ... ... ... күшті және осал жақтарын мұқият зерттеу.
Басшылардың осы элементтерді мұқият зерттеуіне көмектесу үшін Портер
төрт сұрақ ұсынады:
1. Бәсекелесуші өзінің ... ... ... ... ... ... қандай өзгеріс қадамын қабылдайды?
3. Бәсекелесушінің осал жері қандай?
4. Бәсекелесуші жақтан қандай ірі және ... ... ... ... ... факторлары. Бұл факторларға қоғамның өзгермелі
үміті, қарым-қатынасы мен әдет-ғұрпы ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлерге деген сезім күйі, қоғамдағы әйелдердің
рөлі, менеджерлердің әлеуіметтік мақсаты және тұтынушылар ... ... ... Ұйым үшін ... әлеуметтік фактор проблеманы туғызады.
Корпорацияның өзіде ... ... ... ... бейімделіп
отыруы тиіс.
Сыртқы ортаны талдау арқылы ұйым болатын қауіп-қатерді пайымдап, ... күні ... ... ете ... ... ... басшы ұйымның күшті және осал жақтарына
баға береді. Ол үшін СWOТ-талдау жүргізіледі. Жоспарды ... ... үшін ... ішкі ... мен ... ... сондай-ақ
сыртқы проблемалар хақында толық хабардар болуы тиіс.
Ішкі ортаны бағалау және талдау
Фирманың ішкі мүмкіндіктерін ... ... ал ... ... ... ... өзіндегі әлсіз тұстарын
айыра алуын анықтаудың зор маңызы бар. ... ... ішкі ... ... ... ... тексеруі деп атайды.
Басқарушының тексеруі мынадай қызметтерге ... ... ... ... операциялар (өндіріс), адам ресурстары,
сондай-ақ мәдениет пен корпорация беинесі.
Маркетингті тексергенде ... ... ... ... үлесі және бәсекелесу қабілеті.
2. Бұйым ассортиментінің алуан түрлілігі және сапасы.
3. Нарықтық демографиялық статистика.
4. Тауарды жұртшылыққа сатар алдында және сатқаннан ... ... ... ... және ... ... өткізу, жарнама және тауардың қозғалысы.
7. Пайдалар.
Қаржылар — бухгалтерлік есеп. Қаржы ... ... ... ... ... ішкі мүмкіндіктері мен осал тұстарын
айқындауға мүмкіндік береді.
Операциялар. ... ұзақ ... өмір ... үшін ... ... тексерудің айрықша маңызы бар, Мұнда мынадай ... ... ... Бәсекелесушілермен салыстырғанда тауар ... ... ... ... ... бағамен жүзеге асыруға бола ма? Егер ... ... Жаңа ... алу ... ... ... ... (қуаты) қазіргі талапқа сай келе ме және ол ... ... ... ... алу ... ... ... және тапсырысты (заказ) жүзеге
асыру уақытын кемітуге есептелген бе?
5. Біздің өніміміз маусымдық сұраныстың ауытқуына ... ма, ... ... ... не ... ... Егер бұл осылай болса,
осы жағдайды қалай түзетуге болады?
6. Біздің бәсекелесушімізге қызмет көрсете алмайтын рынокқа біз ... ... ... Біз сапаны бақылау жүйесін тиімді, әрі нәтижелі жүргізе аламыз ба?
8. Біз өндіріс ... ... ... ... және ... ресурстары. Адам ресурстары қызметтерін ... ... бар. ... ... адам ... байланысты проблемалар
мына төмендегідей:
1. Қазіргі кезде бизнес саласында жұмыс істейтін қызметкерлер типін Сіз
қалай сипаттар едіңіз, болашақта олардан не ... ... ... ... ... мен әзірлігі қандай?
3. Бізде тпімді әрі бәсекелесуге ... жүйе бар ... Біз ... ... ... адам ... ... жоспарлаймыз
ба?
5. Біз басшы қызметкерлерді даярлауды және білімін жетілдіруді ... ... ... ... бізде жетекші мамандардан айырылып қалу болды ма? Егер
болса, себебі неде?
7. Біздің жүйедегі ... ... ... ... ... рет қашан жүргізілді?
8. Сапа үйірмелерін пайдалану немесе жұмыскерлердің басқаруға қатысуы
бойынша біз ұйым сапасы мен қызметкерлер жұмысын жақсарта ... ... ... мұқият қарастыру ... ... ... ... ... ... ... қолдана алады. Егер
ұйымда білікті ... мен ... ... жеткілікті болса, онда алуан
түрлі балама стратегияларды қолдана алады.
Мәдениет және корпорация бейнесі. Жоғарғы басшылар ... ішкі ... ... ... ... ... ... толық жауап береді. Бұған
жататындар корпорация мәдениеті мен оның бейнесі (имидж).
Ұйымдағы қарым-қатынасты немесе ... ... ... ... Ұйымның мәдениеті оның дәстүрін, әдет-ғұрпын бейнелейді. ... бір ... ... ... ... және ... ... қалыптастырғанда осы мәдениетті пайдаланады.
Корпорацияның ұйым ... ... одан ... ... ... және қоғамдық пікірлер арқылы ... ... ... ... сатып алуына едәуір ықпал ... ... қай ... ... университетке көбірек ден қоятындығы осы
ұйымның бейнесіне — имиджге байланысты.
Фирманың мәдениеті мен бейнесі ... ... ... ... байланысты. Фирманың өз мақсатына жетуі ойдағыдай ма? Мұны ол
өз қызметінде үнемі жүзеге асырып келе ме? Компанияның осы ... ... ... жағдайы қалай? Компания жақсы адамдарды тарта біле
ме? Осындай сұрақтарға жауап беру ... ... мен ... ... ... ішкі ... ... кейін жедел көңіл бөлуді қажет
ететін, қазірше қоя тұратын және арқа сүйеуге болатын ... ... ... ... мүмкіндіктерін пайдаланады.
1.2 Кәсіпорынның жоспарлау процесі
Стратегиялық жоспарлау
Көп жылдан бері әскери басшылар ... ... ... ... ... — «генерал өнері» деген сөзінен шыққан, «Стратегия»
термині осы уақытқа ... ... ... ... қолданылып келгенмен,
қазіргі кезде бұл атау кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... ісін орындауды және мақсатына
жетуді қамтамасыз ететін жан-жақты жоспар жиынтығы болып саналады.
Стратегиялық жоспарлау ... ... ... ... ... ... сол арқылы ұйымның өз мақсатына жетуі үшін басшы арнайы
стратегияны іздестіреді.
Стратегиялық жоспарлау басқару шешімін қабылдауға қажетті құрал ... Оның ... ... — ұйымдағы жаңадан енгізілгендерді жеткілікті
дәрежеде қамтамасыз ету. (Стратегиялық жоспарлау басқару қызметінің төрт
түрін қамтиды: ресурстарды ... ... ... ... ішкі ... ... стратегиялық болжалдау.
Стратегиялық жоспарлаудың өзіндік белгілер.
1. Стратегияны көпшілік жағдайда жоғарғы ... ... ... ... оны жүзеге асыруға басқарудың ... ... ... ... жоспар жеке бір ұйымға ғана емес, бүкіл корпорацияның
болашағы үшін жасалады.
3. Стратегиялық жоспар көлемді ... және ... ... ... ... әлемдегі бизнеспен тиімді бәсекелесу үшін фирма
сапа, рынок, бәсеке және басқадай факторлар туралы ... ... ... ... әрі ... ... Стратегиялық жоспар фирманың айқындылығын, дербестілігін білдіреді,
мұның өзі олардың белгілі бір жұмыскерлерді тартуына ықпал етеді.
5. Стратегиялық ... ... ұзақ ... бойы тұтастығын
сақтаумен қоса, қажет болған жағдайда жетілдіруді және ... ... ... ... болуы тиіс.
Жалпы стратегиялық жоспарды бағдарлама ретінде қарастыру қажет, сонда
ұзақ уақыт бойы фирманың қызметін бағыттауға, әрі ... ... ... ... ... ... ... ең елеулі басқару қызметтері келтірілген, сол арқылы жоспарлар
жүзеге асырылады.
Тиімді менеджмент стратегиясы
Жапон менеджерлері ХХ-ғасырдың 70-жылдардың орта ... ... ... ... ... ұзақ ... ... қандай?»,
«Компания орта өзгерісіне қалай бейімделеді?», ... ... ... ... сұрақтардың жауаптарын мынадай негізгі қағидалардан аңғаруға
болады:
1. Тиянақты шешім стратегиясы. ... мен ... ... (ИВМ, ... және т.б.) ... ұдайы жетілдіріп, жұмысты ең
жаңа және таңдаулы әдістермен орындау үшін ақша бөледі, берілген, ... ... өсуі мен ... күрделі қаржы жұмсайды.
Мәселен, АҚШ-та 70-жылдары үлкен автомобильдерді көптеп шығарды.
Олардың отын үнемдеуі ... ... ... көп ... ... ... ... арқылы рынокты жаулап алды. Соның салдарынан
1980 жылы ... ... ... ... ... зиян ... ұшырай бастады.
Тиянақты шешім стратегиясы 10-15 жылдарға ... ... ... Менеджерлер стратегиялық тұрғыда ойлай білуі тиіс. Тиімді
менеджментте стратегияны ... үшін 10 ... ... пайдаланады: жаңа
нарықтарды іздестіру; жаңа өнімдер мен көрсетілетін қызметтерді ойластыру;
тұтынушылар үшін ... ... ... ойластыру; өнім
мүмкіндігін жақсарту; өнім ... ... ... тәсілдерін жақсарту;
табиғи ресурстарды молайту; өндірісті және өсімді ұлғайту; күрделі қаржы
мен ... ... ... ... ... синергализмді пайдалану және өнімнің
өмірлік циклін дәл анықтау ықпал етеді.
Фирма қызметкерлерінің түпкілікті ... ... ... дамыту
үшін таңдаулы менеджерлер:
өзінің қарамағыңдағыларды ұзақ уақыт бойы бағалап, олардың жұмыскер
ретінде стратегиялық мақсатқа жетуіне ықпал ... ... ... ... ... ... ... көтермелеп отырады.:
— менеджелерге әр түрлі дәрежедегі басқаруды жүктейді. Несиелік акция
түрінде сыйлықтың бір ... ... мұны ол ... ... ... ... өз қаржысы ретінде пайдаланады:
— негізгі зерттеулерге, ізденістерге, жаңа тауарларды ... ... ... ... ... ... көп ... тапқан жағдайда бонус (сыйлық ақы) төлейді.
Жапонияда ай сайынғы ... ... қоса ... екі рет ... төлейді.
Бонус мөлшері еңбек контрактісіңде белгіленеді.
2. Тәуекел стратегиясы. «Біз ең таңдаулы адамдарды таңдап ... ... одан әрі ... ықпал етеміз».
Кәсіпорынның экономиксы қауырт өркендеуі үшін тәуекел стратегиясы өте
қажет. Басшы ... ... ... етуі ... негізгі
антрепренерлік қызметі болып саналады.
Басшы қызметкерлердің басқару мәдениеті жоғары деңгейде болған жағдайда
ғана тәуекел стратегиясы жүзеге ... ... ... ... жауап беруге тура келеді: «Болашақта біздің ... ... ... ... ... ... ... қосымша қаржы заемын қайта бөлуі
ұйым ... ... ... ала ... ... ... ... қызметкерлерді сүйемелдеп көтермелеп отыруы тиіс.
Ақыл-ой тәуекелі айқын мақсат болуын, ең ... ... ... екендігін, мүмкін болатын ... ... ... салыстыра білуі қажеттілігін көздейді. Ақыл-ой тәуекелі —
бұл өзін-өзі ақтайтын, өзіндегі шығыңды шектей алатын тәуекел. ... ... өз ... эксперттер болады. Олар кейбір
кәсіпорындарға ... ... ... ... ... белгілейді. Бұлар ең
көп ақы төленетін мамандар. Менеджмент жөніндегі американдық мамандардың
бағалауы ... ... ... жүзеге асыруға қабілетті ұйымдар ... ... ... ... ... ықпал ете алады.
3. Менеджмент идеясының стратегиясы. Әрбір бизнесте ең бағалысы ... ... ... ... ... идея ... ... жоғарғы басшысы қонымды идеяны үнемі көтермелеп
отырады. Істе сәтсіздік болған жағдайда шыдамдылық танытады.
Көпшілік идея іс ... ... ... ... Жаңа ... оны ... ... ұзақ уақыт кетеді. Идея пайда болғаннан
кейін, оның прототипін (өнім технологиясын) іздестіруге, яғни ... ... ... ... сол ұйым ... ... етіп ... (өндіріс технологоясын) құруға тура келеді.
4. Стратегия әсерлігі фирмаға тамаша жұмыс қабілетін сақтауға мүмкіндік
береді (былайша айтқанда жақсы спорттық нышанда ... әрі ... ... ... ықпал етушілігі тиімді басқару шешімдерін
қабылдай білуіне байланысты. Бұл жағынан ... ... ... ... ... ... ... немесе еуропалық шешім
қабылдаудан жапондық шешім қабылдаудың ... ...... шешім
қабылдау дегеніміз, қойылған сұраққа жауап беру.
Жапондық жұмыскерлер ... ... ... ... ... ... ғана ... кезде таңдаулы американдық және еуропалық компаниялар жапондық
шешім қабылдау әдісін өз ... ... жүр. ... ... ішкі ... ... ... олардың көздері
жеткен.
5. Машықтанған мамандарды таңдау стратегиясы — ... ... тыс ... ... ... ... ... және машықтанған мамандар стратегиясы
тиімділігінің басты мақсаты — мақсат айқындалғаннан оның ... ... ... ... әдісі белгіленгеннен кейін фирманың әрбір қызметшісінің дербес
әрекет ... ... ету, яғни ... тиімді жұмыс істейтін машықтанған
қызметшілр құрамының болуын қамтамасыз ету.
Осы ресурстардың ішкі ...... ... ... ... коры.
Менеджер мынадай сұрақтарға жауап бере отырып өз жұмыскерлерінің қайсысы
тиімді жұмыс ... ... ... ... ... кімдер?», «Басшының ешқандай қысымынсыз-ақ,
жақсы жұмыс істейтіндер кімдер?», «Біреулер болмай қалған жағдайда жұмыс
тоқтап қалмас үшін істі ... ... ... ... ... көзіне
түсуге тырысады?», бастық болмаған кезде де ... ... ... «Өз ... ... ... отырғандар кімдер?, «Фирма ішінде
ынтымақтасуға ықпал ететіндер кімдер?».
6. ... ...... ... ... ... сақтау, төрешілдікке (бюрократизмге) жол бермеу. Басқару құрылымын
онайлату.
Католикалық шіркеу дүние жүзіндегі ең ірі ұйымның бірі — оның ... ... ... бар: приходтық дін қызметшісінен ... ... ... ... ауыл ... ... ... орындаушыға дейін
7-8 буын бар. Әрине, мұндай көп сатылы құрылымына кәсіпорын ... ... өз ... ... ... алатындығы айқын.
Жеңілдету стратегиясы жоғарғы басшылар тарапынан басқару мәдениетінің
жоғары ... ... ... тек ... ғана олар ... ... ... орната алады.
7. Сапа стратегиясы. 50-ші жылдары профессор ... ... ... мамандықтарды американдық басқару амалдарына үйретті. ... ... ... өз ... ... амалдарын орташа және
төменгі деңгейдегі мамандарға үйретпестен бұрын, ... ... ... қызметшілерге үйретті.
Фирмадағы жұмыскерлер өз бетінше шағын топ құрып, онда сапаны ... ... ал ... ... ... ... ... қызметкерлері ұсынған идеяны пайдаланады. Еңбек өнімділігін
ұдайы арттыруды қамтамасыз ететін сапа үйірмесі осылайша ... ... ... Беф ... ... 4 ... нәтижесі
болатындығын айқындайды.
Біріншіден, шығарылатын өнімдер бағасының едәуір төмен болуы. Жоғары
сапалы өнімдер ... ... ... ... ... ... құндарын
кемітеді (Мысалы, ИВМ компаниясы ай санын 5-тен 10 млн. ... ... ... сапалы өнімдер шығаратын фирмалар өздерінің
материалдық адам ресурстарын тиімді пайдаланады, ... өзі ... ... ... береді.
Үшіншіден, жұмысшы абыройы. Қазіргі кезде менеджерлер мен жұмыскерлер
фирма қандай рейтинг алатынына бей-жай қарай алмайды. ... ... ... ... ... талғампаздығы. Бизнестің ең бағалы
ережесінің бірі ... ... ... алушыларды тарта білу үшін, әдетте,
бизнес шығынды 6 есе көп жасайды тек ... ғана ол ... ... ... да ... фирмалар өз сатып алушылармен
әріптестері ретінде қолайлы қарым-қатынас орнатады.
8. Адалдық және берілгендік стратегиясы — ... ... ... ... және өз еркімен жүзеге асыруына жәрдемдесу әрі
қызметкерлердің фирмаға адал, шын берілгендігін ... ... ... ... ... ... ен күрделі жағдайы болып саналады. Американдық
«Дельта» авиакомпаниясының шын қожайынының пікірінше, ... пен ... ... ... ... олардан да дәл сондай жауап
аласың. Компания менеджерлері уақытының 25 пайызы әр түрлі ... ... ... ... ... ... тыңдауға
жұмсайды. Мұндай қасиеттің жапондық менеджменттерге де тән екендігіне
жоғарыда толық тоқталып өттік.
АҚШ менеджерлері жыл ... ... ... қол үзіп не қол ... 30 млн. ... ... ... жұмсайды.
9. Ынтымақтасу стратегиясы — барлық қызметшілердің шешім қабылдауға
қатысуы.
Жапонияда еңбек өнімділігін ... үшін ... ... ... тиімді пайдаланады. Компаниялардың өзара бәсекелесін,
әлемдік рынокқа ... ... ... ал Жопания ішіндегі
бәсекелестікке жол бермейді.
Жапон ... ... ... өте ... ... топтардың өзін өзі басқаруына мүмкіндік жасайды. Мұндайда әрбір
топқа жұмыстың маңызды ... ... ... ... ... мен қимылына қолайлы жағдай туғызады. Қызметкерлерге мұндай
жағдай жасаудың өзі олардың жұмыстың қалай орындалып жатқандығын және ... ... ... ... біліп тұруына мүмкіндік береді.
Ынтымақтасу стратегиясын көбірек жақтайтын американдық менеджерлер ... дер ... ... ... Ол үшін ... бірлесіп
жұмыс беруі нәтижесінде жеткен жетістіктері үшін көтерме сыйлық ретіндігі
ескеріледі, ... ... ... ... ... дер
кезінде тосқауыл қойылады.
Тактикалық жоспарлау
Барлық басқару қызметінің ... ... ең ... ... ... ... өзі кез-келген балама әрекеттерді таңдап алуға ... ... ... ... ... бірі ғана емес,
оның өзі жеке төрт ... ... ... кадрлармен жұмыс істеу,
басшылық, жетекшілік және бақылау) көрініс ... ... ... ... ... ... бағыттайды және басшылық ... ... ... ... ... жету үшін ... ... мақсатты айқындау және оған жету салдары енеді: батыста
кәсіпорынның іс-әрекетін жоспарлау, өткізу, қаржы, өндіріс және ... ... ... ... бойынша есеге асырылады. Мұңдайда, әрине, барлық
жоспарлар бір-бірімен тығыз байланыста болады.
Жоспарлау процесінің өзі төрт ... ... ... ... ... ... біршама уақыт кезеңі (2,5,10 жылға) арналған нақтылы
мақсатты айқындау;
— оған жетудің жолдары мен амалдарын айқындау; ... ... ... ... арқылы қойылған мақсатқа жетуді бақылау.
Ірі бағдарламаны шешкен кезде кезеңдері мен жоспарлануы біршама ауқымды
болады. Мәселен, ... ... ... ... а) ... ... б) ... міндет немесе мақсат; в) жоспарлы ұсыныстар;
г) баламалар; баламаларды қойылған мақсаттармен ... д) ... е) ... ... тұжырымдау; ж) жоспарды цифр ... ... ... ... ... ... ... дамуын айқындауға және бақылауға ... ... ... ... ... ... ... тәуелді.
Мұндай сенімділікті қамтамасыз ету бухгалтерлік дәл есепсіз және ... ... ... ие ... ... емес ... айқын.
Кәсіпорын әрқашанда жалпы нарықтың шағын ... ғана ... ел ... дәл ... үшін дәл ақпаратты
мүмкіндігінше көбірек алу қажет.
Егер кәсіпорынның дамуы нақты елдегі жалпы эконмиканың ... ... ... ... онда ... ... ... жоспарлаудың
бастапқы деректері болып саналады. Кәсіпорын неғұрлым ірі болса, ... ... оңай ... ... ірі ... қарағанда,
ұсақ кәсіпорындарда басшылар үшін кейбір факторлар едәуір айқынырақ болады.
Тағы бір атап ... ... ... ... ... ... экономикалық дағдарыстарды, ереуілдерді т.б. жоспарлау
тіптен мүмкін емес. ... даму ... дәл ... ... ... тұтастай рынок туралы, бірінші кезекте, бәсекелестер
қызметіне ... ... ... күні бұрын алу мүмкін емес.
Демек, кәсіпорындағы кез келген жоспарлау толық емес ... ... ... ... үшін ... ... толық
болмайтындықтан, ал кейбіреуі мүлде белгісіз болатындықтан, кейбір деректер
жетіспейтіндіктен, жоспарлау ... ... ... өз ісін
қаншалықты жетік білетіндігіне байланысты.
Осыған орай ... ... ... ... көрсеткіштер толық
пайдаланылуы, сонымен қоса жоспар ... ... ... ал жоспардың өзі жағдайдың өзгеруіне ... ... ... ... жоспарда резервтер жеріледі. Алайда, резервтің тым
көп болуы ... ... ... ... ал ... ... ... өзгертуге мәжбүр етеді. ... ... ... басшының билігінде, оның орындалуын үйлестіру мен бақылау да ... ... ... ... ... сан ... саласыны4
қызметі бір-бірінен айқын шектелген, жекелеген ... ... ... ... ... ... ... үшін жоспарлау кәсіпорын қызметінің
барлық маңызды ... ... тағы да ... ... ... барлық кәсіпорында қолданылады. Жоспардың екінші сатысы — кәсіпорын
учаскелері өндірісінің жоқты бағыттары бойынша жоспар жасау. Онда ... ... ... ... ... ... айқындалады. Мұнда
жоспарлау кезінде осал орындар, басқаша айтқанда, кәсіпорын қызметінің
маневрлігін, демек, істің даму ... ... ... ... ... ... ... елдерде мұның өзі ... ... ... ... жағдайда сұраныс өндірістік қуаттан асып
түсті. Батыста соңғы жылдары әдетте осал орынға өткізу, қаржылар ... ... ... ... ... және ... бөліктерінің сальдосы актив пен
пассив жиынтығы) бюджетке, яғни ... мен ... ... ... ... ... өтімділікті кәсіпорынның төлем қабілетін ... ... ... ... ... тек сандық көрсеткіштер бойынша
жасалады оларды өзара байланыстырғаннан кейін ғана ақша ... ... және ... ... ... ... қызметінің осал тұстары сату саласы болып саналады,
сондықтан да кәсіпкерлік пен басқарудың барлық негізі ... ... мен ... ... ... ... рөл атқарады.
Кез келген қаржы жоспарының ақтық бағасы өнімді сату ... ... ... ... ... пайда көлемін болжалдауға
байланысты. Сол себептен де нарық сыйымдылығы мен өткізу ... ... және ... ... айрықша рөл атқарып қана қоймай, басқа да іс-
әрекет бағытында шешуші фактор болып саналады. Мәселен, өндірісте — ... ... ...... ... ал ... ...
ақша айнылымы мен күрделі қаржыны жоспарлағанда болжалдау ерекше қажет.
Маркетинг пен өткізу саласында жоспарлаудың ең шешуші пункті ... ... ... ... ... мерзімдік, өнімнің әр түрін өткізу (көлемі және ... ... ... ... ... және құны), бәсекелестер бағасы,
сауда қызметкерлеріне қойылатын мақсатты нұсқаулар қор деңгейі;
— орташа мерзімдік, өнім категориясы бойынша ... ... ... ... ... нарыққа тауар жеткізілуінің ерекшеліктері, жаңа
өнімдерді енгізу;
— ұзақ мерзімдік, өнім ... ... ... ... көлемі,
нарық орындарына тауарды толтыру, жаңа өнімдерді енгізу, ... ... ... маркетингті зерттеудің маңызды ерекшеліктері т.б.
Болжалдаған кезде тек қысқа мерзімді ғана емес, сондай-ақ орташа және
ұзақ мерзімді ... мен ... ... ... ... екі уақыт
мүмкіндігіне жататын факторлар ішінара болуы ... ... олар ... болжалдауға елеулі ықпал етеді (мәселен, ... ... ... ... ... қолайлығы т.б.).
Ұзақ мерзімдік жоспарлау
Қысқа мерзімді жоспарлау
төлем мерзімі ескерлігенде ... ... ... ... ... ... мен іздестірулер |
| ... ... ... мен ... ұзақ ... жоспарлары ... ... ... құрылымдық схемасы
Нарық сыйымдылығы, өткізу ... мен ... ... үш ... ... анықтауға қатысады:
— нарық пен өткізу болжамы дегеніміз
— нақты тауар мен қызметтің заттай түрінде ... ... ... ... ... және ... әрі потенциалды
клиенттердің белгілі бір уақыт аралығында ... ... және ... ... ... ... ... құнының болжамы;
— бюджет дегеніміз, табыстардың, шығындардың және белгілі бір ... ... өнім ... ... ... ... ... құжаты.
— нарық сыйымдылығы мен өткізу көлемінің болжамы сол уақытта бюджет
болады, егер оны ... ... ... ... ... бекітетін
болса.
Жоспар жасаудың алғашқы қадамы бастапқы ақпарат жинау болып саналады,
өйткені мұның өзі ... ... ... ... ... ішіндегі деректерді талдау
Өткен жылдардағы айналымды талдау әдетте кесте түрінде беріледі де,
мұның өзі көп ... ... ... ... ... ... ... сату айналымы (саны);
2. сату құны (айналымы);
3. сату бағасы (өз ... ... ... өз ... ... ... ... жылдары орын алған жоспарлы және нақтылы көрсеткіштердің
арасындағы ауытқулар.
Әр ай сайынғы ... ... ... ... және ... ... мұқият қарастыру мүмкіндіктері өткізудің болашақтағы деректерін
болжауға ықпал етеді. Өткізу статистикасы ... ... ... ... және ... ... сауда есебі және өкілдіктер (сатушылар) есебі;
3. сатып алушылар тобы;
4. тапсырыс саны мен жиілігі;
5. сату ... тобы ... ... өте ... ... ... бағдарламасы
көбіне едәуір ауқымды. Оның үстіне, тауарлардың кейбір түрлеріне ... әр ... ... ... ... аудандары және аудан өкілдіктері бойынша айыру жекелеген ауданда
тауарлардың өткізілуіне дамуын көрсетуге, сауда қызметкерлерінің арасындағы
өзара байланысты, жарнамалардың және ... ... ... сондай-ақ жақатушылардың жалақы деңгейін белгілеуге мүмкіндік
береді.
Барлық бес ... ... ... ... деректері өткізудің құрылымы
мен мазмұны ... ... ... ... алғанда фирма ішіндегі
деректер өткізу жолдарын көрсетуге, әрі оған ... ... ... ... ... деректерді талдау
Нарық туралы деректерді алу өте ... ... ... ... ... ... ... тиісті тауарларды қадғалауға
мүмкіндік бере қоймайды. Тек айналым көлемі мен ... ... ... ара қатынасты талдау, оның болашақта ... ... ... ... ... кәсіпорындарында мынадай көрсеткіштер
талданады: а) ... және жас ... ... ... халық осының
динамикасы. Мұндай мәлімет халық тұтынатын тауарларды жазуды ұйымдастыруда
айрықша маңызы бар; ә) әр жан басына ... ... ... ... ... ... ... өзгерістерді анықтауға
мүмкіндік береді.
б) халық (сатып ... ... ... ... ... бір ... екінші түрінен ауысуын көрсетеді;
в) сатып алу қабілетінің динамикасы.
г) нарықтағы барлық салыстырмалы ... ... ... Мұндай деректерді нақты өнеркәсіптік саладағы ... ... ... ... ... ... ... талдау өзара
алмастырылатыны тауарлардың пайдаланушыларының ауысу мүмкіндігін көрсетеді.
д) бәсекелестердің өндірістік қуатының немесе ... ... ... ... ... динамикасы. Пункт 1-3 пункттер бойынша қандай
мәліметтердің алынғанына қарай, кәсіпорын өзінің өндірістік ... ... 4-6 ... ... ... ... үш ... кескіндік береді:
о — өскелең сұранысқа ие тауарлар;
п — бейтатарап тауарлар;
... ... ... ... ... ... талдау, оларды фирма ... ... ... динамикасы мен кәсіпорын меншігіндегі динамика
аралығында қалыптасқан пропорцияны бейнелеу.
Нарықты арнайы зерттеу
Нарық динамикасы бақылау және оның ... ... ... ... қажетті деректер алудың маңызды құралы ... ... ... ... — бұл кәсіпорынның ұдайы мәлімет алуы іс жүзінде
рынокты әрдайым «екінші рет» зерттеу, яғни бар деректерді талдау.
Мұндай ... ... ... болады (айналым статистикасы,
өкілдер есебі), біразын басқа көздерден алуға болады ... ... ... палаталарының ассоциациялары мен одақтардың
деректері). ... ... ... ... ... ... болып саналады.
Соңғы жылдары тікелей зерттеу, басқаша айтқанда арнайы зерттеу ... бола ... ... ... ... бірден алынады. Осындай
жағдайда сандық және ... ... ... алғанда болжалдау тәсілі үш топқа бөлінуі мүмкін:
— сандық; сапалық; құрама.
Тұтастай болжалдау тәсілі аумағында тауар өткізу ... ... ... ... түрлі амалдардың біреуін таңдап алуы тиіс.
Тәжірибеде тәсілді таңдауға мынадай ... ... ... ... ... шығын деңгейі (ақша және уақыт);
— қолда бар тәжірибелер мен эксперттер ұсынысы;
— компыютерлік техникалардың болуы;
Тауар өткізу жөніндегі басқарушы әр ... ... ... ... ... ... және ... тәсілдерінің кейбіреуінен хабардар
болуы тиіс.
Осы зерттеулер көмегімен алынатын деректер көпшілік қолды тауарларды
өткізу саласында ... ... ... ... ... ... ... шешуші рөлі бар.
Жұртшылықтың тауар сатып алуы тек сол тауардың сапасына ғана ... оның ... ... ... т.б. байланысты екендігі
белгілі. Мұнда жарнама да елеулі ықпал етеді. Тұрқты сатып алушылар ... ... ... ... тауарларын сөредегі тауарлармен
ұқсастыра білуі тиіс. Кейде тұтынушыдар тауарлардың ... ... т.б. ... ... ... салу ... ... соңғы жылдары телефонмен) арқылы білуге болады.
Тиісті акциялар жасаған кезде тәжірибелі ... ... ... ... ... өзі ... ... оның бағытына жауап
береді немесе ықпал етеді. Қосымша ... ... ... ... ... ... ... мен АҚШ-та жоғарыда аталғандармен қоса мынадай
тәсілдер де ... ... ... салу; нарық индекстері; қойманы бақылау. сауда
фирмасы қоймасының есебі.
Нарықты зерттеуге ... ірі ... ... ... болады да, сол топтардан ұдайы сұрау салып отырады.
Жарнаманы жоспарлау
Жарнаманы жоспарлау тауарды өткізу жоспарымен бірге жасалады да, ... ... ... және ... қабылдаған шаралар ескеріледі.
Өнімді өткізуде жарнаманың тікелей тиімділігін дәл анықтау ешқашанда мүмкін
болмайтындықтан кәсіпорын ... ... ... ... ... әрекет ете алады.
Дегенмен жарнама бюджетін анықтауда мынадай тәсілдер қолданылады:
— айналым пайызын анықтау;
— бәсекелестер жұмсаған қаржыны анықтау;
— өзінде жоспарланған ... ... ... ... және үшінші тәсілдермен жарнама құралдарының ... ал ...... ... ... резервтерді ескере
отырып жасалады.
Жарнама шараларының жоспарына жататыны: күнделікті ... ... ... ... құралдары бойынша;
— жекелеген шараларды өткізу уақыты бойынша;
2. көрмелер мен экспозицияларға қатысу жоспары;
3. жарнама шараларының қорытынды ... ... ... ... де
жатады;
4. арнайы жарнама науқандарын өткізудің жеке жоспары. Ірі ... ... ... ... ... кезде былай деген көрінеді:
осыған жұмсалған ақшаның ... ... ... ... білемін, бірақ оның
неге тектен-тек жұмсалғанын білмеймін. Көп жағдайда мұны өмірдің ... ... ... ... содан кейін арттыру үшін, жарнама шараларымен
бір мезетте кәсіпорын имиджін ... ... және ... ... жоспарын қабылдау қажет. Мұның өзі өкілеттік шығындарға байланысты
(журналистерді шақыру, қабылдау, ... мен ... ... т.б.). ... ... қоғамдағы байланыс қызметіне («паблик
рилейшенз») тікелей қатысы бар.
Батыс рыноктары ауытқуын ... ... ... баға ... ... ... ... сайын, олар жарнамаға ақшаны
аямай жұмсанды, ал тоқырау кезеңінде, үнемдеу ... ... ... ... Мұны ... ... деп атайды. Дұрысында төмен
коньюктура кезеңінде жарнама қызметін жандандыруы, яғни оны антициклді ... ... ... ... ... ... ... деректерімен және болашақта өткізу болжамымен
қаланады. Тауар ... әр айға және ... ... Егер ... бөлу ... ... онда ... негіз ретінде тауарларды
уақытша қайта бөліп өткізуді пайдаланады. Мұндайда ... ... ... етіп ... да, ... айналымды жылдық айналымның бөлігі ретінде
есептейді.
Бұл жылдық жоспар өндіріс жоспарына ... ... ... өндіріс
процесі, әдетте, тауар өткізумен қатар жүреді. Дұрыстап бақылау үшін тауар
өткізу жоспарын тауар ... ... ... жасайды.
Жоспарды сандық көрсеткіштермен жасағаннан кейін құндық көрсеткіштердің
есебін жүзеге асырады, мұндайда әдетте орташа бағаға ... ... ... ... түрлері тауар өткізу аудандары мен сатып
алушылар тобы бойынша өткізу шығындарының жоспары жасалады.
Осыдан кейін өндіріс құны мен сату ... ең ... ... ... пайданы анықтайды. Мұнда ең көп жеңілдікті және төлем жағдайын
анықтау қажет. Осы ... ... ... ... мен ... үшін ... ... жасалады. Сонымен, тауар өткізу жоспары
қалған барлық жоспарларды ... ... ... ... және де ... мыналар енеді:
— мөлшерлік (сандық) жоспар;
— күн жоспары;
— жеңілдіктер, мерзімдер және төлем жағдайлары туралы нұсқаулар.
Пайданы жоспарлау
Пайданы (табысты) ...... ... ... ... ... ... пайда табуға тырысатындықтан, бұл жоспар ең
өзектісі болып саналады. Пайданы жоспарлаудың ... ... ... ... ... ... кең тараған.
1. Тиімділікті болжалдау. Жұмсалған капиталдың тиімділігін есептеу үшін
айналым капитал шамасы мен жұмсалған капиталдан түскен пайда мөлшерінің ... ... ... ... ... пайдаланады:
айналым қаржысы + күрделі қаржы жұмсалған капитал;
айналым қаржысы = капиталдық айналымдық коэффиценті;
жұмсалған капитал
капитал айналымы = ... ... ... = тиімділік коэффиценті;
аиналым
айналым х ... = ... ... ... ... ... тіпті өнімнің жекелеген түрлері бойынша да
қолданылады.
2. Тиімділік ... ... Бұл ... ... ... жоспарлы пайданы,
әрі капитал айналымы кезінде шығын шамасының ауытқуы бойынша ... ... ... ... мына ... ... жүргізеді:
а = тұрақты шығындар
1. - тұрақты шығындарға %-ы
б = ... ...... ... ... ... «өлі ... (шығынды жабу үшін ең аз ... ... ... ... «қабыспаушылықтың» зор мәні бар. ... өзі ғана ... ... жоспарлағанда кәсіпорынның еркін әрекет
етуін көрсетеді. Кәсіпорынға мұны білу тиімсіздікке «зиянға» жол ... ... ... ... ... ... ... варианты). Өндіріс
шығындарын осы тұрғыдан қарастырғанда ... ақша ... әрі ... ... еместері де мәселен амортизация шығындары да
жатады. Ақша жұмсауға сәйкес келетін құн қисық сызығы ... ... ... ... қиылысуы, өтімділікті сақтау үшін айналымнын ең аз
қамтамасыз етеді.
ІІ. «Зерде» ғылыми өндірістік бірлестігінің іс-әрекетіне талдау
2.1 Кәсіпорын ... ... ... ... ... ...... үлкен
кәсіпорындардың бірі. Кәсіпорын 1993 жылы отқа ... ... ... ... ... ... өндірумен құрылды. Бірақ
қаражат тапшылығынан бұл ... ары ... дами ... ... Осындай
жағдайдан кейін басқа іспен айналысуға тура келді. Бұл іс – дәрі-дәрмек
нарығында жұмыс істеу болды. Ал ... ... ... ... жылы үш ... ал 1998 жылы көтерме сауда жасаумен үлкен
қойма ашылды.
Ереупалық ... және ... ... ... ... ... мен Автрияда болып, онда ол Еуропалық кәсіпорындардың іс-
тәжірибесімен танысып, қоймаларын көріп, көтерме сауда жасауды ... ... ... ... ... одан әрі ... ... кәсіпорындармен контракт
жасау. Әрине, дәріханалар жүйесін көбейту. 2004 жылы небәрі 8 дәріхана
болса, ал ... ... саны 35-ке ... Бұл ... ... ... арзан дәрі дәрмектерді көптеп жеткізу болып табылады. Сонымен қатар
өзіміз шығаратын өндірісті ұлғайту.
Шөп дәрілерді өндіру 2004 жылы 90 түрі ... ал ...... ал ... олардың саны екі есеге артып отыр. Сонымен ... ... ... ... ... сұранысқа ие болып отыр.
Зерде кәсіпорны аз қамсызданған отбасына, Ұлы отан ... ... ... ... ... үш бірдей Қазақстандық кәсіпқой –
боксшыларға спонсорлық көмек көрсетеді.
«Зерде» ғылыми өндірістік бірлестігінің мақсаты:
- Кәсіпкерлердің ... ... ... ... ... Компьютер қызметін барлығы біліп, интернет жүйесін
Отандастарымызға ... ... ... ... ... ... дамыған ашық,
экономикалық қатынастар құруға.
- Отандық өндірушілердің қызметі мен тауарларынның дамуына
септігін тигізу.
- Қазақстандық ... ... ... ... ... ... ... септігін тигізу
(басты мақсаты).
Кәсіпорын түрлері
Кооператив – бұл пайда табу мақсатында емес, мүшелеріне көмек көрсету,
қызметтеріне ... ... ... үшін ... ... ... кооперативтер ең алдымен өндірістік қызмет көрсету және ... ... ... дамып отыр.
Бюджеттік кәсіпорындар. Бұл топқа заңды, шаруашылық дербестігі ... ... Олар ... - ... жүйе шеңберінде тікелей немесе
құрылымдық тұрғыда министрліктерге, ведомстволарға ... ... ... ... корпорациялар – кәсіптік немесе ортақ мүдделер принцпіне
біріккен қоғам, ... ... ... ... ... ... нысанасы, қазіргі жағдайда мұндай ... ... ... ... - шаруашылық есеп, өзін-өзі қаржыландыру және ... ... ... ... ... ... ... экономикалық, әлументтік, мәдени мүдделер негізінде ерікті түрде
заңды ұйым ... ... - ... ... ... ... ... өзінің капиталы
олардың акциаларын бақылау пакеттерін ... алу үшін ... ... - ... өнім ... ... ... орындарын белгілі
бір нарыққа үстемдік орнату мақсатында ұйымдастыру бірлестік ... - ... ... ... сауда кеңсесі арқылы бірігіп
сату жолымен бәсекені болдырмау және монополиалық пайда алу ... ... ...... бірлестігі, ол өзіне кіретін кәсіпорындардың
өндірістік, ... және ... ... жойып, бірыңғай басқару
жүйесіне бағынуымен ерекшеленеді.
2.2 Кәсіпорынның басқару ... мен ... ... мен ... ... ... – мұнда өте білікті мамандар қызмет етеді. Дәлірек
айтсақ юрист, менеджерлер, ... ... ... және жүргізушілер қызмет етеді.
Қойма құрылымы
Қойма басқарушысы өте білікті маман. ... ... ...... яғни ... ... Венгриядан, Словенциядан,
Австриядан, Ресейден тікелей шарт ... ... ... ... ... нарыққа шығарады.
Кәсіпорын үш жақта бағытта жұмыс істейді – дәрі-дәрмекті көтерме,
жеке-дара сатумен және ... ... ... шай ... ... ... бағамен сатып, одан келіп 5-10% қосты.
Сондықтан болар, алматылық бағадан 20% -кем, ал ... ... 30% ... бағамен Оңтүстік Қазақстан облысы, Жамбыл, ... ... ... ... ... Алматылық фармкәсіпорындармен бартер
жүйесінде қызмет етеді. Еуропаның және ТМД елдерінің көптеген ... ... ... шарттары бар, Қарағандылық «Аманат»
фирмасымен бірігіп көптеген дәрі-дәрмектерді көтерме ... ... ... ... ... ... ... орындап отыр. ... ... ... ... ... ассортименттер 3500-4000 дәрі-
дәрмек түрін құрайды. 2000 жылы дәрілік шөптерді шай ... ... жылы 1 ... ... бойынша фирмада 134 қызметкер
жұмыс істесе, ал қазіргі көрсеткіші 500-ден асады. Шымкенттегі ... ... ... ... ... атап айтсақ «Экофарм»,
«Фитофарм», «Химфарм» және ... ... ... ... ... беру ... ... әрдайым сыйлықтар беріп
көптеген акциялар өткізіп тұрады.
Қызметкерлері клиенттерге әдепті, ... ... ... ... ... ... ... тұрады. Жылына фирманың
қызметкерлеріне кемінде 5-6 рет оқып үйрететін тренингтер ұйымдастырады.
2003 жылы ... ... 5-7 рет ... ... Негізгі жаттықтырушысы
(тренері) – белгілі маман Сергей ... ... ... өз клиенттеріне
компьютермен жұмыс істеуіне көмектесіп, өз менеджерлерін аудан, ауылдарға
жіберіп ... ... үш ... ... ... ... көрсету түрі бар.
1. «Зерде» көтерме сауда-қоймасы. Бұл жерде жалпы ... ... ... яғни ... сапалы тауарлар жеткізу және
сату.
2. «Зерде Фарма» - бұл, ... ... ... ... Бұл
кәсіпорынның 37-ден астам сапалы дәрі-дәрмек сататын дәріханалары бар.
3. «Зерде Фито» - қазақстандағы он екі қаласында ... ... ... жүйесі. Бұл фитомайларға деген сұраныс артып келеді.
2007 жылы кәсіпорын 14-қазақстандық Халықаралық көрмеге қатысты. Бұл
кәсіпорында мен ... ... ... ... Бұл ... қойма
басқарушысы (фармацевт) өте білікті маман басқарады. Жұмыс ... ... ... ... яғни Польшадан, Германиядан, Венгриядан, Словениядан,
Австриядан, Ресейден тікелей шарт жасасып, ... ... алып ... ... ... ... ... қатар жергілікті "Химфарм АҚ" кәсіпорынмен
бірге жұмыс істейді. Шет елдерден тік ұшақ, ... ... ... сол ... ... ... сертификаттап, қоймаға қабылдайды.
Содан кейін ол тауарларды Қазақстандағы басқа фирмаларға көтерме саудамен
сатып ... ... іші өте ... ... сай ... және ... униформа бар екенін көрдім.
Қоймада 40 адамдай жұмыс істейді. Жұмыс ...... ... ... ... ... ... адам.
Бөлімдегілер келген тауарды топтарға бөліп, сату ... ... ... тауарларды жинап, координатор бөліміне өткізеді. Одан ол
тауарлар ... ... ... жүргізушілер арқылы көлікпен
жеткізіледі.
Ал сатып алу бөлімінде 15 адам ... ... ... ... ... тауарларды енгізіп, бағасын қою болып табылады. Сонымен
қатар басқа кәсіпорындардан тапсырыс бойынша ... ... алу ... Бұл ... ... ... тығыз байланыста болады.
«Зерде» ғылыми өндірістік бірлестігі қазіргі кезде халықаралық ... сапа ... ... өту жолдарын қарастырып, сол салада
қызмет көрсетуге дайындалып жатыр.
Қорытынды
Нарықтық экономика ... ... ... ... негізгі буыны - бұл кәсіпорын. Міне, сондықтан да, бұл
деңгейде қоғамға қажетті өнім ... ... ... тиіс.
Кәсіпорын - белгілі бір өнім өндіретін ... ... ... ... ... ... - ... және өндірістен тыс қатынастардың
жиынтығы: айналыс қоры, дайын өнім, кәсіпорынның ... есеп - ... ... ... ... ... ... қорлары, өнімді
өткізуден және әртүрлі көрсетілген қызметтерден түскен табыстар ... ... ... ... объектілері кәсіпорынның
өндірістік қызметі, өндірістің негізгі ... ... ... экономикалық ресурстарын қалыптастыру тетігі болып табылады.
Кәсіпорын қоғамдық қажеттілікті қанағаттандыру және пайда ... өнім ... ... ... және қызмет көрсететін
экономиканың дербес шаруашылық субъектісі. Кәсіпорын дербес жүйе ... ... бас ... ... ... Онда ұлттық экономикалық
міндеттерінің шешімдері тікелей жүзеге асырылады.
Кәсіпорынның мақсаты ... ... ... ... қызмет көрсетуіне
дер кезінде тапсырыстар алудағы жүйелі нығайту қажет. Осы ретте ескеретін
жай, межелеген өнімді өндіру ... ... ... үшін барлық қажетті
еңбек, материалдық және қаржы ресурстарымен қамтамасыз етілу ... ... ... күші – ... Ол ... ... ... және өнімнің бағасын арзандатуды ынталандырады, ғылыми-
техникалық жетістіктерді өндіріске толық ... ... ... ... және ... ... ... әдістерді толық
қолдануына үлкен ықпалын тигізеді.
Ірі фирмалармен салыстырғанда кіші кәсіпорындар өздерінің елеулі
артықшылығымен көзге ... ... ... серпінділік, ықшамдылық,
өндірістің бәсекелестік сипаты және ... ... жаңа ... ... ... ... кәсіпшілігін жалғастырады,
кіші қалалардың экономикалық және әлеуметтік ... ... ... әдебиеттер тізімі
1. Н. Ә. Назарбаевтың «ҚР халқына ... 2008 ... ... Қ Н ... ... ... 2004 ж.
3. Егемен Қазақстан 2007-2008 жж.
4. Зиновьев В.Ф. ... ... ... ... 2001 ж.
5. Методические рекомендация Алматы 2007 ж.
6. Майер С. «Қаржылық контролинг және статистикалық басқару» Алматы ... ... Қ. Н. ... ... ... ... Бердалиев, Өмірзақов « Менеджмент негіздері» Алматы ... ... Д. Н. ... теория негіздері» Алматы 1997 ж.
10. Пригожин А. Н. «Әлументтік басқару ... ... 1994 ... Берг А.Н. ... ... ... 2003 ж.
12. Макаров С.Ф. «Менеджермен жұмыс» Москва 1996 ж.
13. ... ... ... ... ... ... ... «Кәсіпорын экономикасы және кәсіпкерлік» Астана
2005 ... ... ... ... Орал 2001 ж.
16. Интернет
www.zerde.kz
www.google.kz
www.inform.kz
-----------------------
Директордың орынбасары
Директор
Кадрлар бөлімі
Сату
бөлімі
Сатып алу бөлімі
Бас
бухгалтер
Қойма
Көлік
бөлімі
Қойма басшысы
Қабылдау бөлімі
Бөлімдер
№1
№2
№3
№4
№7
№6
№5
Жүргізушілер
Координация бөлімі
2. Шешімнің орындалуын ұйымастыр, қажетті жағдай жаса, ... ... ... шығар және орында-кім, не істеу керектігін айқында
Ақпарат
3. Жұмыс барысын үйлестір, пайда болған келіспеушілікті жой
4. Бақылау – қабылданған ... ... ... ... ... алып
жұмыс барысының өлше
Ұйым міндеті
Ұйым мақсаты
Сыртқы ортаны бағалау және талдау
Күшті және әлсіз жақтарды басқарушының талдау тексерту
Стартегиялық баламаны таңдау
Страте-гия балама-ны таңдау
Страте-гияны ... ... ... ... жоспарлау объектілері: ұйымдық құрылым, өндіріс
қуаттары, бөлінген күрделі қаржы, қаржыларды қажетсінуі, ... ... ... үлесі т.б.
Тауар айналымы-ның жоспары
Шикі-зат жос-пары
Өндіріс-тік жоспар
Еңбек жоспары
Әзір өнім-дер қоры қозғалысын-ың жоспары
Шығын сметасы
Жарнама шаралар ... ... ... ... ... асыру жоспары
Шығын сметалары
негізгі қосалқы
Қысқа мерзімді қаржы жоспары (шығындар)
Тұрақты ... ... ... ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бухгалтерлік есепті 1С Бухгалтерия жүйесінде жүргізу19 бет
Меншік: қатынастары, мағынасы, иесі23 бет
Статистика пәнінен оқу-әдістемелік жиынтық200 бет
«Қазақпарат» ұлттық компаниясындағы басқаруды талдау67 бет
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Бірлесіп бақыланатын шаруашылық серіктестіктердің, еншілестердің және тәуелді серіктестіктердің инвестициясының есебі25 бет
Бірлескен кәсіпорындарды басқару және ұйымдастырудың теориялық негіздері50 бет
Банктердің нарықтық экономикадағы ролі туралы20 бет
Бағалы қағаздар рыногы8 бет
Бағалы қағаздар туралы мәлімет4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь