Батысты бүрістірген қаржы дауылы Қазақстанды гүлденуге итермелейді

Кейбір сарапшылар «Дағ¬да¬рыс¬тың екінші кезеңі басталды, ол Қазақстанға ауыр соққы болып тиеді» дегенді айта бастады. Бі-ріншіден, бұл дағдарыстың екінші ке¬зеңі емес, жалғасып жатқан сол жалғыз дағдарыстың өзі ғана. Екіншіден, Қазақстанға ол «ауыр соққы болып тиеді» деу, біздің ел экономикасының қалыптасқан жағдайынан хабарсыздықты ғана білдіреді. Ал оны дәлелдеу үшін алдымен Ба¬тыстағы жағдайға тоқталған жөн.
Иә, Батыста қор бир¬жа¬ла¬рын¬дағы сатылым индекстері уақыт озған сайын төмендеуін жалғас¬ты¬ра түсуде. Тіпті оның салқыны біздің іргедегі Ресейге де тиді. 30 қыркүйек күні Ресей қор биржасы ашылды да жабылды. Ал Еуро¬па¬да ірі банктердің өзі мемлекеттік меншікке өтіп жатыр. Өйткені олардың акцияларының төмендеуі халық арасында қатты абыр¬жу¬шы¬лық туғызды. Ал халық сол абыр-жумен банктердегі депо¬зит¬тік салымдарын сыпырып-сиы¬рып алып кетер болса, онда төлем қабілеті төмендеген қаржы инс¬титуты жансыз қалар еді. Демек, мем¬лекеттер дұрыс істеді.
Қор биржаларындағы акция¬лар құны ұдайы төмендеуін жал¬ғас-тыруда дедік. Тіпті Доу Джонс ин¬дексі мен Никей индексі дәл сол күні 7 пайызға жуық құлдырады. Бұл аталған индекстердің осы уа-қытқа дейінгі тарихында болмаған жа¬ғдай. Осыған байланысты Ақ үй басшылығы 700 миллиард дол¬ларды айналымға шығару жөнінде кон¬греске ұсыныс жасады.
Бірақ АҚШ өкілдер палатасы бұл өті¬ніш¬ті қабылдамай тастады.
        
        Бір -бірімен қан тамырдай жалғасып біте қайнасып кеткен әлемдік экономика
барар бағытынан адасып әлем жұртшылығын біраз әуіре сарсаңға салғаны бар ... ... ... ме еді. Сол “болдының” қазақстан үшін, қазақ халқы
үшін салдары қалай болары туралы ой бөліскіміз ... ... ... ... ... гүлденуге итермелейді
1. Батыстағы жағдай
Кейбір сарапшылар «Дағдарыстың екінші кезеңі ... ол ... ... ... ... ... айта бастады. Біріншіден, бұл дағдарыстың екінші
кезеңі емес, жалғасып жатқан сол ... ... өзі ... ... ол ... ... ... тиеді» деу, біздің ел экономикасының
қалыптасқан жағдайынан хабарсыздықты ғана білдіреді. Ал оны дәлелдеу үшін
алдымен Батыстағы ... ... ... ... қор ... сатылым индекстері уақыт озған сайын
төмендеуін жалғастыра түсуде. Тіпті оның салқыны біздің іргедегі Ресейге ... 30 ... күні ... қор ... ... да ... Ал ... ірі
банктердің өзі мемлекеттік меншікке өтіп жатыр. Өйткені олардың
акцияларының төмендеуі халық арасында қатты абыржушылық туғызды. Ал халық
сол абыржумен банктердегі ... ... ... алып кетер
болса, онда төлем қабілеті төмендеген қаржы институты жансыз қалар еді.
Демек, мемлекеттер дұрыс істеді.
Қор биржаларындағы акциялар құны ... ... ... ... ... ... ... мен Никей индексі дәл сол күні 7 пайызға жуық құлдырады.
Бұл аталған индекстердің осы уақытқа дейінгі ... ... ... байланысты Ақ үй басшылығы 700 миллиард долларды айналымға шығару
жөнінде конгреске ұсыныс жасады.
Бірақ АҚШ ... ... бұл ... қабылдамай тастады. Президент Буш
таяу арада осы ұсынысын тағы қайталайтынын мәлімдеп үлгерді. ... ... ... ... қаржы айналымға шығарылса, АҚШ
дүниежүзілік қаржы дағдарысын біршама тежеуі мүмкін. Шығармаса, жағдай одан
әрі шиеленісе түспек. Осыншама қаржы айналымға шыға қалса, ол да ... ... ол ... елде ... ... ... ... бастаған доллардың құнын қайтадан түсіруі ақиқат. Бұлай болғанда
қаржы дағдарысы тежелгенімен, Батыс-Шығыстағы дамыған алпауыт елдерде
инфляция 2007 жылдың тамызынан кейінгі ... да ... ... ... үй ... ... күнде де ауқымды соманы құрайтын қаржыны айналымға
шығаруы әбден ... Және ол ... ... ... қор ... ... ... септігі тиетін бір ғана жол. Дегенмен оның өзі өлім
алдындағы адамға «демидрол» ... ғана ... бар іс ... ... ... Батыс әлемін бұл «дауыл» әбден бүрістіріп, «бір тарының қауызына
сыйдыруы» ... ... түрі ... Бұл ... несімен қорқынышты?
Міне, тақырыпша ретінде алынған осы сұраққа ... ... онда ... беті ... Иә, бұл ... аса қорқынышты. Әрине, тек қана Батыс
және онымен аса ... ... ... ... үшін ... жағдай былайша туындап, өрбиді:
1. Дамыған елдерде тұрғындардың 70 пайызға жуығы ... бір ... ... ... ... ... ІPO-да сатылып құнсызданып
жатқан, міне, осылар. Ал 70 пайыз халық экономикалық жағынан білімді деп
ешкім айта алмайды. Сондықтан да олардың ... ... ... ... ... сескеніп, сол құнды қағаздарын кері өткізуге жаппай
кіріседі. Мұндай жағдайда құнды қағаздар құнсызданып қана қоймай, айналымға
миллиард емес, триллиондаған доллар мөлшерінде ақша ... ... ... экономикалық білімсіз халықтың қалтасына түседі де, осының
салдарынан тағы екі ... ... ... Егер ... оны «шұлықта» сақтап қоятын болса, айналымдағы ақша массасы
азайып, банктердің, түптеп келгенде мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... жұмысын тоқтатуы әбден мүмкін.
б) Егер халық оны ІPО кассасынан алған бойы дүкендерге апарып, олардан
тауарларды, әсіресе азық-түлік, дәрі-дәрмек тауарларын сыпырып-сиырып алып
кететін ... бұл ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Ал ол қазір біз, біз емес-ау, бүкіл әлем ең бағалысындай табынып жүрген
халықаралық валюталардың (доллар мен ... ... ... ... ... әлемнің барлық мемлекеттерінің қазынасында жатқан мол
байлық бір мезгілде құнсызданып ... ... әлем ... ... ... Дүниежүзілік банк пен
Валюта қорының активтері азаяды. Бұл әлемдік экономикалық сауда-саттықты
тежейді.
3. Төлем қабілеті кеміген компаниялар жұмысын тоқтатуы салдарынан
бүкіләлемдік тауар тапшылығы қалыптасады. ... ... ... ... әлеуметтік жағдай шиеленісе түседі.
3. Батыс «дауылға» қарсы қандай қалқан қоюы мүмкін?
Жоғарыда айтқанымыздай, АҚШ бюджетінен 700 миллиард доллар айналымға
қосылғанның ... ... ... ... ... де, ... ... Және оның кері әсері болатыны жайлы да жоғарыда ... ... шара ... керек. Ол қандай шара болмақ? Біздің ойымызша, дауылды
тоқтататын екі жол ... ... ... қоры және ... ... ұлттық қорлары
өздеріндегі алтын, алмасты саудаға шығарып, айналымдағы қаржыны ... ... ... ... ... ... ... әбден мүмкін.
Өйткені дауылды тоқтату үшін 700 миллиард доллар жеткіліксіз ... ... ... енді ... триллиондаған доллардың алтын, алмасы
саудаға түсуге тиіс. Ал бұл сұраныстан ұсынысты көбейтіп, бағалы металл мен
минералдың құнсыздануын өмірге әкеледі.
2. Дүниежүзілік Валюта қоры мен ... банк АҚШ ... ... ... ... ... халықаралық валюта деп танудан бас
тартып, айналымға басқа бір атпен халықаралық валюта ... ... ... және ... жоқ жол осы. ... ... істі жасау оңайға соқпайды,
сондай-ақ айтыс-тартыссыз келісе салатын шаруа емес. Ұзаққа созылатын
келіссөздердің жемісі болуы мүмкін. Демек, ... ... ... ... ... ... ... түседі.
4. Батыс «дауылының» Қазақстанға әсері қандай?
Әрине, интеграцияланған адамзат қауымдастығының мүшесі ретінде бұл дауылдың
әсері Қазақстанға да тиюі ... Ол ... ... ... ... азық-түлік пен дәрі-дәрмек қымбаттап, тұрмыстық тауарлар мен киім-
кешек, автокөлік арзандайды.
2. Екінші деңгейдегі банктердің сыртқы қорлану көзі жабылады,
3. ... ... ... одан әрі ... ... кепіл мүлік
арзандайды, несие қайтарылымы кемиді.
Міне, біз санап шыққан осы үш ... ... әсер ... ... ... емес. Ал бұларды Қазақстанның даму арнасына түскен тұтас
экономикасын ... деу, ... ... ... ... Батысты бүрістірген қаржы дауылы Қазақстанды гүлденуге
итермелейді
Біз дәл осылай болжаймыз. Бұл, ... ... ... ... секілді.
Өйткені біздің Үкімет дәл осындай жағдайды жасайтын мүмкіндікті іске ... Бұл үшін мына ... ... ... ... ... Ұлттық қорларымыздағы 50 миллиард доллармен өлшенетін байлығымыздың ең
кемі тең жартысын (ескерте кетейік, біздің экономиканы 90-жылдардағы алапат
дағдарыстан шығарып, тұрақты даму ... сала ... ... ... ... тарихында елге келген бар болғаны 70 миллиард долларды ғана
құрайтын шетелдік инвестиция. Ал біздің ... ... ... ... ... ... ... ең кемі 25 миллиард доллар болатын
отандық инвестиция құя алатын деңгейде) өндірістік мақсаттағы экономиканы
дамытуға жұмсау керек. Ең ... ... ... ... ... болмақ. Біздің ең осал тұсымыз – осы.
2. Екінші деңгейдегі банктердің кейбірінің ... ... ... ... алу ... Осылай жасай отырып, шағын және орта
кәсіпкерлікті үстемесі аз, жеңіл несиемен қаржыландырып, бұл олқы тұсымызды
да түзеп ... ... ... ... ... ... Бірақ олар отандық қаржыға
емес, шетелдік қаржыға жұмыс істетіп, пайда тапты. Бұл ... ... ... ... ... ... Енді отандық қаржыға жұмыс істету
керек. Сол күн туып тұр.
4. Бүкіл әлем қаржылық дағдарысқа ... ... да, ... ... ... сақтап қалады. Бұл валюталық кірісті өсіре
түсетін тұс.
5. Егер Лондон қор биржасындағы эмитенттеріміздің акциялары құнсыздана
беретін болса (ал ол ... ... оны ... ... ... ... тиіспіз.
Біздің шикізаттық компаниялардың акциялары түптің түбінде бәрібір құнын
өсіреді. Демек, бұл ... да ... ... ... үй бағасы түсуін жалғастырып, қазақстандықтардың қаржысы аз
тобының баспаналы ... ... ... мүмкін. Өйткені қазірдің өзінде
кепілдіктегі жылжымайтын мүлікті «норвег әдісімен» аукционға шығару туралы
сөз шыға ... ... ... ... және ... ... ... қаржы
дағдарысы Қазақстанға зияннан гөрі пайда тигізеді деуіміздің дәлелі осы.
Айтқандай, ... ... ... ... да, олигархтар қалтасы қампаюы
тыйылады. Олигархтар ештеңе жоғалтпайды, тек «батпан құйрықтан» біраз уақыт
қол үзіп қалады. Міне, ... да олар ... ... ... ... ... ... халықтық қордан арзан пайызбен несие алып,
қалталарын қампайта түсу үшін үрейлі сөздерді даурыға ... ... ... ... несие берілмеуі тиіс. Егер несиелік
қоржыны ортайып, төлем қабілеті нашарлағанын ... олар ... ... ... сатсын. Батыста осылай жасалынып жатыр. Біз де
соны қайталайық. Өйткені ақиқатқа тура қарар болсақ, жағдай жақсы кезеңнің
өзінде несие үстемесін аса ... ... ... осы ... ... ... және орта кәсіпкерліктің дамуына тұсау болғаны сөзсіз.
Міне, бар ақиқат осы.
Дәл қазіргі жағдайды алсақ, Қазақстан экономикасы мен банк жүйесі өте ауыр
жағдайда тұр. ... 2008 ... ... ... 13,7 млрд ... ... ... қарызын қайтаруы керек. Оның ішінде 9,3 млрд біздің
банкілердің шетелдерге қарызы.
Бұл ақпаратты Goldman Sachs Group Inc. жария етті. Және ... ... ... ... ... деп ... Себебі Қазақстанның бір кезде
мұнайдан түскен ақшадан болашаққа сақтаған "Тұрақтандыру ... ... ... 49,9 млрд бар. ... ... ... нәсібін жеу
арқылы құтылады екенбіз. Іле-шала Елбасы да 10 млрд доллар Қазақстан
экономикасын құтқару үшін бөлінетінін хабарлады. ... ... да ... ... ... ... үшін ... қаржының 15 млрд
доллар жеткенін айтты...
Біріншіден не ғажап. Біріншіден, құтқаратын ақша биылғы жылға бар - ... ... ... ... ... ... жоқ. ... үлкен несиелермен халықтың қалтасын қақты. Өздері шетелден арзан
несиелер алып ... ... ... ... ... алған несиелерін
қайтаруға келгенде бакроттың аз алдынан бір-ақ шықты. Егер Үкімет млрд-тап
ақша бөлмегенде, олар ... ... ... ... ... Неге ... ... жекеменшік банктердің қарызын
Үкімет қайтаруы тиіс. Экономика заңы бойынша, ондай ... ... ... ... ... ... ... ғана оларды "бес тиынға"
бағалап, мемлекет сатып алуы қажет. Бұл ... олай ... ... ... ... өздерінікі". Сондықтан, бұл – біздің- "көкелердің өздерінікі".
Сондықтан, бұл - ... ... ... ... бәрі ... ... ... қалмағасын, "Тұрақтандыру қорыдағы" ақшаны жеудің амалы ғана.
Бөлінген 15 млрд доллардың - 5 млрды экономикаға. Ал 10 млрды -
қалтаномикаға.
Ғажаптар ... ... 2008 ... ... тоғыз айының қорытындысы
бойынша экономикалық даму және жалпы ұлттық өнімнің өсуі жөнінен біз ТМД
елдері бойынша ең соңғы орынды иелендік. Ол ... ... ... ... ... ... Мысалы, Қырғыздар мен Өзбектердің
экономикасының өсу-даму деңгейі бізден екі есе жоғары болып шықты. Ал
Азербайжан мен Армениядан 3 есе ... ... ... ... ... алдын бермейтін бізге не болды: бұл шыныда да дағдарыстың әсері анық
екенін көрсетеді.
Тағы бір ғажайып: Бұл дағдарыстың басы ... ... бұл ... ... де, ... ... 2009 жылы шетелдерге қайтаруы тиіс 16,9
млрд доллар қарызы бар, оның 6,9 ... ... ... Ал ... мен металл бағасы осылай төмен күйінде қалса, біз ол қарызды ешқашан
өтей алмаймыз. "Ойбай, Тұрақтандыру қорының қалған ақшасы қайда" дейміз. ... ... ... ... ... сақталған. Ол сақтаулы
тұрған ақша да әлемдік дағдарыспен бірге құнсыздану үстінде. Және ол
құрылған ... ... ... ... ... ... тағы бірі: Қазақстандық кәсіпорындардың акцияларының құны
әлемдік биржаларжа 7 есеге ... ... ... ... ... "Еуразиялық топтан" бастап, көптеген алып өндірістердің
қалтасы қағылып қалды. Енді олар тағы да осының есесін алу үшін
жұмысшыларға ... ... ... әсері қандай: елде жұмыс орындары қысқарады. Жалақы төмендейді
немесе басқаша ... ... ... ... жеп қояды. Бұл жағдай,
провинцияларды айтпағанда, тіпті Алматыда да байқалатын болады. Базарларда
азық-түліктен басқа тауарлардың өтпейтінін көретін боламыз. Ал тұрғын үй
нарығында ... ... оны ... алатын адам жоқ болады. Шетелден
келетін жұмыс күші қысқарады. Мұның қиын жағы бар. Біздің елге келіп жұмыс
жасайтын млн-даған Өзбектер жұмыссыз еліне ... ... ... ... тым ... ... Ал бізде әлеуметтік тұрақтылық болуы үшін
көршінің тыныш болғаны жақсы. Қымбатшылыққа ... ... ... ... - олардан түк пайда жоқ, олардың пайдасы сол - халықтың
арасында қобалжу тудырады.
Ал RBC Capital Markets ... ... ... ... ... ... ... тұрған елдердің тізімін анықтады. Сол келер жылы
"қалтасында дымы ... ... ... ... ... ... ... да бар. Апокалипсистік болжам, былайша айқанда "ақырзамандық
болжам"...
Бұл ... ... ... Бұл дағдарыс 2012 жылы аяқталып, әлемдік
экономика қайтадан көтеріле бастайды. Сол кезде, әрине, Қазақстанда да
қайтадан ... ... ... біз тек төзе ... амал жоқ. Себебі
кезінде Үкімет дұрыс жұмыс жасамады. Банкілер қарызға батып, шыға алмай
қалғанша отыра берді. Байлары байи берді, кедейлер ... ... ... ... да, кедейге де қиын жағдай.
Мұнда, банктердің қаржылық жағдайына бақылау орнатып, әлсіз банктерді
біріктіру қажет немесе мемлекет ... ... ... алуы ... ... Одан ... ... халықтың салған ақшасын (депозиттерін) мезгілінде
қайтара алмай қалса, қиын болады...
Ал акцияларының құны ... ... алып ... ... да
акциялар пакетінің қомақты бөліктерін мемлекет сатып алуы қажет. Себебі,
бұл акциялар қазір дағдарыс кезінде ... ... енді 5 ... ... ... ... ... деген сұраныс артады, сонда қазіргі
бағасынан 10 есеге дейін көтеріледі. Бір жағынан солай болса, бір кезде
шетелдіктерге сатылып ... ... ... ... ... меншікке
сатып алуға да болады.
Біздің мемлекеттің түбегейлі банкрот болып ... ... ... Тіпті, ең
жаманын айсақ, банкрот болған жағдайда да - ол кейін, шикізат бағасы орнына
келген уақытта ... ... мен ... ... қайтаратындай
мүмкіндігі бар.
Мысалы, 2014-2015 жылдары мұнай өндіру көлемі қазіргіден үш есе, газ
өндіру төрт есеге, уран ... бес ... ... ... ... мен ... бұл ... қорықпайтын
шығар. Қанша дағдарыс болғанда да олардың бұдан әрі құлдырайтын жері жоқ.
Олар дағдарыссыз-ақ БҰҰ-ның "әлемнің ең кедей елдері" ... тұр. ... ... мезгілде қайтарымсыз қарыздар мен азық-түліктер
жеткізіледі. Қырғыздардың экономикасы табиғи түрде, яғни жеңіл өнеркәсіп
пен шағын бизнестің дамуы ... өсіп ... Бұл ... біз ... ... ... жоқ.
Ресейдің жағдайы да біздікіне өте ұқсас, алайда орыстар сияқты халық ... келе ... елге - сәл ... ... ... ... тығырықтан тезірек шығып кету үшін жақсы
экономистер мен қаржыгерлер керек ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аймақтық дағдарыс синдромы немесе араб дауылы6 бет
Сәкен Сейфуллин (1894—1938)41 бет
Табиғи апаттарға қарсы іс-шаралар7 бет
Қылқан жапырақты өсімдіктер мен қылқан жапырақты ормандардың табиғаттағы және халық шаруашылығындағы маңызы. Орманды қорғау11 бет
Көшпелілер мен батыс өркениеті11 бет
Ресей менеджментінің қағидалары4 бет
Әлемдiк тұтастану14 бет
17 ғ-дың соңы — 18 ғ-дың басында Қазақстанды орыс ғалымдарының зерттей бастауы10 бет
XVIII ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы Қазақстанды еуропа және орыс ғалымдарының зерттеуі37 бет
Азаматтық, Қазақстандық елжандылық, этносаралық келісім тұралы ұғым5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь