Құнды қағаздар рыногі жайлы

Кіріспе
Негізгі бөлім

1. Құнды қағаздар рыногі: мәні мен мазмұны, экономикалық орны ... ... ... ...

2. Құнды қағаздар рыногінің жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

3. Қазақстандағы құнды қағаздар рыногінің қалыптасуы, даму жолдары
мен реттеу саясатының негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

4. Даму жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

5. Еліміздегі құнды қағаздар рыногінің ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

6. Құнды қағаздардың түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

7. ҚР құнды қағаздар рыногінің құқықтық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

8. Құнды қағаздар туралы Қазақстан Республикасының қазіргі заңдары ... ... .

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. ... .
Қазақстанның орталықтанған жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға өтуі қоғамдық өндірістің сипатын өзгертуде. Бұл экономикаға өтуі елімізге қаржы нарығын және оның қызметін қамтамасыз ететін институттардың құрылуын талап етті. Көптеген жылдар бойы елімізге шын мәнінде де қаржы нарығы, яғни екінші деңгейлі және инвестициялық банктер, биржалар болған жоқ еді. Қаржы саласының барлығын мемлекет айрықша құқықпен өзіне қаратты.
Нарық - өте күрделі, әрі жан-жақты қызмет атқаратын қоғамдық қатынастар жиынтығы. Ол бір жағынан тауар және көрсетілген қызмет нарығын қамтыса, екінші жағынан қор жинау нарығын қамтиды. Қаржы нарығы - мемлекеттің бүкіл ақша қорларының жиынтығы. Жалпы қаржы нарығы біріне-бірі байланысты және бірін-бірі толықтырып тұратын, бірақ әрқайсысы өз алдына қызмет жасайтын үш нарықтан тұрады:
1. Айналымдағы қолма-қол ақша нарығы.
2. Несие капиталының нарығы.
3. Құнды қағаздар рыногі.
Қазіргі уақытта егемен жас мемлекеттер құнды қағаздар шығарумен айналысуда. Құнды қағаздар рыногі кез-келген мемлекеттің инвестициялық қызметін жүзеге асырылады. Дәлірек айтқанда, бұл күрделі қаржы тікелей халық шаруашылығының ең тиімді саласына жіберіледі, яғни оларды нарық жүйесіндегі ең өміршең субъектілер ғана ала алады. 90-жылдардың экономикалық тәжірибесі дәлелдегендей шаруашылықты жетілдірудің нарықтық әдістерін қалпына келтірудің және оны одан әрі дамытудың басты құралы- құнды қағаздар екені талассыз ақиқат. Қүнды қағаздар ақша капиталға да, заттай капиталға да меншік құқын бекітіп, тек құнды қағаздар арқылы ғана мемлекеттік меншікті акционерлік қоғамдардың, яғни жекеменшік иелері- халықтың меншігіне айналдыру мүмкін. Құнды қағаздар рыногінде өзіне тән қаржы институттары жүйесі қалыптасып, олардыа экономикалық өрістеудің қаржы көздері шоғырланып және инвестициялық қорларды бөлу қатынастары жүзеге асады. Қазіргі өндірістің жалпы құлдырап, қысқаруы кезінде инвестицияның үлесін арттыру құнды қағаздар рыногінің потенциалды қорларын пайдаланбай іске асуы мүмкін емес.
1. Бағалы қағаздар нарығы. Б. А. Көшенова, Алматы, Экономика, 1999ж.
2. Ақша, Несие, Банктер, Валюта қатынастары. Б. А. Көшенова, Алматы, Экономика, 2000ж.
3. Нарықтық экономика теориясына кіріспе. Б. Мәдешев, Алматы, Экономика, 1995ж.
4. Қаржы. Қ. Қ. Ілиясов, С. Құлпыбаев, Алматы, 2003ж.
5. Егемен Қазақстан, 1995ж 27 мамыр.
6. Айқын, 2005ж 12 қаңтар №5
7. Рынок ценных бумаг: особенности функционирование в Казахстане. Г. Т. Абдрахманова, З. С. Жумабаева, Алматы, 2002г.
8. Ресми газет, 2003ж. 25қаңтар.
9. Құнды қағаздар нарығы. Сеилова, Арко, 2000ж.
10. Ақша, несие, банктер. Ғ. С. Сейітқасымов, Алматы, Экономика, 2001ж.
11. Жедел жаңару жолындағы экономикалық бағдарлар. Т. Рысқұлов атындағы экономикалық университеті, 7 бөлім, Алматы, Экономика, 2005ж.
12. Статистика Казахстана, 2001-2005ж.
13. Қаржы-қаражат. Г. Шалғымбаева, 1996ж. №10.
14. Рынок ценных бумаг Казахстана. 2005г. №2.
15. Статистический бюллетень. 2005г. №2.
16. Қаржы хабаршысы. 2006ж. №2.
17. Банк ісі. Н. Н. Хамитов, Алматы, Экономика, 2006ж.
        
        Жоспары
Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Құнды қағаздар рыногі: мәні мен мазмұны, экономикалық
орны................
2. Құнды қағаздар рыногінің
жіктелуі.................................................................
3. Қазақстандағы құнды қағаздар рыногінің қалыптасуы, даму ... ... ... ... Даму
жолдары.....................................................................
................................
5. Еліміздегі құнды қағаздар рыногінің
ерекшелігі............................................
6. Құнды қағаздардың
түрлері.....................................................................
...........
7. ҚР құнды қағаздар рыногінің құқықтық
негіздері...........................................
8. Құнды қағаздар туралы Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... экономикадан нарықтық
экономикаға өтуі қоғамдық өндірістің сипатын өзгертуде. Бұл экономикаға
өтуі елімізге қаржы нарығын және оның қызметін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... бойы ... шын
мәнінде де қаржы нарығы, яғни екінші деңгейлі және инвестициялық банктер,
биржалар болған жоқ еді. Қаржы ... ... ... ... құқықпен
өзіне қаратты.
Нарық - өте күрделі, әрі жан-жақты қызмет атқаратын ... ... Ол бір ... ... және көрсетілген қызмет нарығын
қамтыса, екінші жағынан қор жинау нарығын ... ... ... -
мемлекеттің бүкіл ақша қорларының жиынтығы. Жалпы қаржы нарығы біріне-бірі
байланысты және бірін-бірі толықтырып тұратын, бірақ әрқайсысы өз ... ... үш ... ... ... ... ақша ... Несие капиталының нарығы.
3. Құнды қағаздар рыногі.
Қазіргі уақытта егемен жас мемлекеттер құнды қағаздар шығарумен
айналысуда. Құнды қағаздар рыногі кез-келген ... ... ... ... ... ... бұл күрделі қаржы тікелей
халық шаруашылығының ең тиімді саласына жіберіледі, яғни оларды нарық
жүйесіндегі ең ... ... ғана ала ... ... ... ... шаруашылықты жетілдірудің нарықтық
әдістерін қалпына келтірудің және оны одан әрі дамытудың басты ... ... ... талассыз ақиқат. Қүнды қағаздар ақша капиталға да,
заттай капиталға да меншік құқын бекітіп, тек құнды қағаздар арқылы ... ... ... ... яғни ... иелері-
халықтың меншігіне айналдыру мүмкін. Құнды қағаздар рыногінде өзіне тән
қаржы институттары жүйесі қалыптасып, олардыа экономикалық өрістеудің қаржы
көздері ... және ... ... бөлу ... жүзеге
асады. Қазіргі өндірістің жалпы құлдырап, қысқаруы кезінде инвестицияның
үлесін арттыру құнды қағаздар рыногінің ... ... ... асуы ... ... ... мемлекеті құнды қағаздар рыногін құру
және оны одан әрі өрістету мақсатында қажетті шараларды ... ... ... ... алу және ... ... құнды қағаздар рыногінің негізгі элементтерін құру
процесін жеделдетті. Мемлекеттік кәсіпорындарды акционерлік ... ... құру ... ... ... ең бір тиімді
механизмдерінің бірі - акция шығаруды пайдалану мүмкіндігін ашты. Мемлекет
бюджет кемшілігін ... ... да ақша ... ... ... ... ... шұғылданады. Құнды қағаздар ақша
капиталының немесе басқа материалды құндылықтардың орнына жүретін символы
болғандықтан оны қордың құндылықтары деп те ... ... ... ... қордың инструменті немесе құралы болып та есептеледі. Себебі тек
сол ... ... ... ... қол жеткізуге немесе сол
құндылықтар бір субъектіден екіншіге ауысуына болады. Сонымен құнды
қағаздар рыногі капитал ... яғни ақша және ... ... ... ... ... мемлекттерде экономикалық өрлеуді қаржыландырудың басты
жолы құнды қағаздар рыногі болып табылады. Сонымен құнды қағаздар рыногі-
шаруашылықты дамытудың басты құралы, экономикалық ... көп ... ең оңай және ең ... ... ... ... ... жұмыстың негізгі мақсаты - құнды қағаздар
рыногінің теориялық және ... ... ... оның ... ... ... ... экономикадағы маңызын
көрсету. Яғни, негізгі қойған мақсатым - барлығына түсінікті болатындай
құнды қағаз туралы толығырақ мәлімет беру және экономикадығы ... ... ... ... ... қағаз туралы жалпы мәліметті, жіктелуін
және түрлерін біле аламыз. Ал екінші бөлімінде Қазақстан ... ... ... ... ... және көптеген
статистикалық иәлімет арқылы құнды қағаздың дамуы туралы толық мәлімет ... ... ... арқылы құнды қағаздардың іс тәжірибесін жылдам
игеріп әкетуге өз көмегін тигізеді.
1. Құнды қағаздар рыногі: мәні мен ... ... ... ... ... және жан-жақты заңдастырылған нарықтық
шаруашылық жүйесіндегі құнды қағаздардың орны ерекше. Құнды қағаздар
дегеніміз-мүлік құқығын көрсететін,одан табыс алуға ... ... де ... ... ... құжат. Құнды қағаздардың мәні мен
мазмұны,пайда болу себептері мен қалыптасып даму жағдайларын анықтауға
болады. Батыс ... ... ... ... ... осы ... терең игеріп, өтпелі экономика жағдайына мақсатты да саналы түрде
енгізу үшін осы тарихи әдістемені ұстану қажет. Құнды қағаздардың осы күнгі
мәні мен ... ... ... ... ... ... ... анықтауға болады.Өз кезегінде,құнды қағаздар рыногінің мәні мен
мазмұны,экономикадағы орны жалпы қаржы-қаражат ... ... алға ... ... екі ... ... ... біріншісі - дәстүрлі-тарихи әдістеме, екіншісі-осы күндері кең
қолданылатын ... ... ... осы екі көзқарас
бірін-бірі толықтырады. Логикалық-жүйелік әдістеменің олқылығы оның
схематизмінде,формалды болуында,бірақ бұл әдістеме мәселенің үлгісін,оның
иерархиялық жүйесі мен қызмет ... ... ең ... схема
түрінде болса да анықтап береді.Ал тарихи көзқарас мәселенің мәні мен
мазмұнын қоғамның саяси-экономикалық даму ... ... ... кез-
келген экономикалық мәселені толық түсініп, дұрыс шешу үшін осы екі
әдістемені қатар ұстаған жөн ... ... ... ... нарығының құрамдас бөлігі
болады.Қаржы нарығын келесі түрде жіктеуге болады:
1. Қарыз-қаржы нарығы,оның ішінде:-қайтару мерзімі бір ... ... ... ... – ақша ... деп аталады.
2. Капитал нарығында құнды қағаздар рыногін жеке қарастыруға болады.
Капитал ... ақша ... ... ... және ... айналымынан тұрады. Қаржы капиталын банк несиесі ретінде алуға
болады,немесе құнды қағаздарды шығарып алуға болады. Яғни, капиталдар
нарығы - ... ... ... және ... ... рыногінен тұрады.
Құнды қағаздар рыногі, өз кезегінде,құрды қағаздардың бастапқы және
қайталама нарық түрлеріне бөлінеді. Бастапқы нарықта алғашқы шығарылған
қағаздар инвесторларға сатылады.Қайталама нарықта бұрынғы ... ... ... ... және ... сатылады.
Құнды қағаздар екі түрлі әдіспен ұйымдастырылған. Біріншіден, жоғары
деңгейде ... ... ... ... ... ... ең ірі ... қағаздары тіркеліп сатылады,
екіншіден, еркін айналымдағы құнды қағаздар биржадан тыс нарық жүйесінде
сатылады.
Құнды қағаздар рыногі экономиканың барлық субъектілерінің ... ақша ... ... кең ... ... және ... жолын
жеңілдетті. Ол нарықтық экономикадағы көптеген стихиялы түрде өтіп жатқан
процесстердің реттеушісі болып табылады. Бұл әсіресе күрделі жұмсалымдарды
инвестициялау ... ... ... қағаздар рыногінің жұмыс істеуі
елдің экономикасында жалған емес нағыз ... бар ... ... ... ... алдын ала анықталады. Тек осындай тәуелсіз меншік
иелері ғана құнды қағаздар нырогінде қаржы ресурстарына деген сұранымды
көрсете отырып әрі оларды әр ... ... ... етіп жұмсауға бағыштай
отырып, сауда мәмілелерін жасай алады.Сонымен бірге құнды қағаздар
рыногінің жұмыс істеуі ... ... ... де ... емес.
Қаржы нарығындағы сансыз көп құнды қағаздар күнделікті ... ... ... ... ... алу
операциялары тәулігіне 24 сағат тоқтаусыз жүріп жатады.Бұл осы
күнгі,нарықтың ең ... ... ... ... ... ... ... де, одан шығып қалу да басқа нарық түрлеріне қарағанда оңай,
кедергісіз. Осы күнгі байланыс жүйесі, компьютерлік ... бұл ... және ... ... ... ... оның ішінде құнды қағаздар рыногі информацияға
негізделген. Информациялық технология арқылы қоғамға шығарылған құнды
қағаздардың сатылуы мен сатып алынуы бір жерге ... ең ... ... ... ... мен ... ... қалыптасады. Құнды қағаздардың курстары нарықта
қалыптасқан сұраным мен ұсыным көлемдерінің арақатынасын көрсетеді.
Банк процестері мен құнды ... ... ... ... келеді;
сондықтан, бірі екіншісіне ықпал жасайды. Мысалы, банк проценті өскен
болса,онда банктен несие алу қиындайды.Сондықтан, құнды қағаздар ұсынысы
артады, олардың курстары төмендейді.Мемлекет банк ... ... ... ... ... рыногіне де ықпал жасайды. Немесе, Ұлттық банк
құнды қағаздар ... ... та оны ... реттейді. Құнды қағаздар
рыногін реттеу мемлекеттің инвестициялық саясатына сәйкес жүреді.
2. ... ... ... жіктелуі
Қарыз міндеттемесінің анықтамасы құнды қағаздар анықтамасымен тығыз
байланысты. Құнды ... ... ... ... ... ... ... қарыз міндеттемесі. Қарыз міндеттемелерінің барлығының арнаулы
құнды қағаздар сияқты нысаны болмайды. Олардың көбісі келісім құжатында 1-2
бап ретінде көрсетіледі. Құнды қағаздардың көбі ... ... ... ... ... туралы дәл және маңызды мағлұмат
алуға көмектеседі. Сол арқылы инвестор өз инвестицияның ... ... ... ... ... ... ... болып жіктеледі:біріншіден, түсіретін
кірісіне; екіншіден, эмитенттің сипатына; үшіншіден, айналым мезгілі мен
айналым жеріне байланысты.
1. Кіріс төлеу жөнінен қарызды және үлесті құнды қағаздар ... ... ... ... қағаздар бойынша кіріс нақты процентпен төленіп, ал
қарыздың күрделі негізгі бөлігін келешекте ... ... ... құнды қағаздар,немесе оны акция днп атайды. Акция оны
иемденушінің корпорация мүлігінлегі үлесін көрсетеді және иемденушіге
шектеусіз уақыт бойы дивиденд ... ... ... Ал құнды қағаздардың
басқа түрлері қарызды және үлесті түрлерінен туындайды.
2. Құнды қағаздар шығарушысы жөнінен де жіктеледі. Олардың эмитенттері
мемлекет,жергілікті әкімшілік, корпорациялар,қаржы институттары және ... ... ... болуы мүмкін. Эмитенттеріне байланысты үлесті және
қарызды құнды қағаздар төмендегідей түрге бөлінеді:
1) Қазыналық,немесе үкімет атынан Қаржы Министрлігі ... ... оның ... ... бюджеттің қаржысы қамтамасыз
етеді. Бұл құнды қағаздардың көп тараған түрлері қазыналық
облигациялар.Мемлекеттік меншіктегі кәсіпорындары да көбіне облигация
түріндегі құнды қағаздарды ... ... ... мен ... ... ... ... Олардың төлемін қамтамасыз ететін жергілікті салықтар мен істің
жобасына үкіметтің берген дотациясы.
3) Қаржы институттары мен корпорациялардың, яғни ашық ... ... ... және ... түріндегі құнды қағаздар.
Оларды өндіріс, құрылыс, сауда, жол қатынасы кәсіпорындарымен қатар
коммерциялық банктер, сақтандыру және инвестициялық ... ... ... ... ... ... – олар ... сертификаттар, чектер
және бұданда басқа банктің өзінің қарыз міндеттемелері.
5) Кәсіпкерлердің құнды қағаздары - олар коммерциялық вексельдер,
фьючерстік ... және ... ... ... ... ... қай ... сатылады деген сұраққа жауап бойынша да
жіктеледі. Сатылу жеріне байланысты ақша нарығындағы құнды қағаздар 2
бөлінеді.
Ақша нарығы ... ... бір ... онда қысқа мерзімді құнды
қағаздар сатылып және сатып ... Оның ... ... 1 ... 1 ... ... Бұл ... қазыналық вексельдер, депозиттік
сертификаттар және басқа коммерциялық қағаздар сатуға түседі. Оларды
шығарушылар әр ... ... ... ... да, олардың бәрі қарызды құнды
қағаздарға жатқызады.
Капитал нарығына 1 жылдан ... ... ... ... ... Олар ... де, қарызды да құнды қағаздар болуы мүмкін. Олардың
эмитенттері де әр ... ... ... ... ... институттары және тағы басқалар.
Айта кететін бір жәйт, құнды қағаздардың кейбір түрі қысқа ... 1 ... ... айналымда болса да капитал нарығында жүреді. Мысалы,
опцион.
3. Қазақстандағы құнды қағаздар рыногін қалыптастыру мен реттеу
саясатының негізгі бағыттары
Қазақстан жан-жақты қамтылған жүйелі де ... және ... ... ... ... ... ... алып жекешелендіруге байланысты
мемлекеттік кәсіпорындар акционерлік қоғамдарға айналдырып қайта құрылды.
Орташа кәсіпорындар қорының 30% акциялары мемлекет меншігінде
қалдырылып, қалғандары жеке ... ... Ірі ... ... ... ... иелігінде қалдырылды, қалғаны жеке меншікке
айналдырылды. Жекешендірілген өндіріс орындарының 5%-ке дейінгі акциялары
инвестициялық қорлар арқылы Қазақстанның барлық тұрғындырына ... ... ... Бұл ... ... ... қалыптастырудағы Қазақстанның бірінші қадамы болды.
Кәсіпорындардың жаппай акционерлендіру Қазақстанның
жекешелендіру және нарыққа көшу саясатын ... ... ... ... жүйесіне көшудің негізгі алғышарты болғанымен,
нарықтық қызмет атқару механизмін қалыптастыра алмады. Жеке ... ... ... іске қосу үшін ... жағдай қажет. Жеке меншік күштердің іске қосылу-қосылмауы
өндіріс-сауда сферасына, оның ... ... ... байланысты.
Өндіріс сферасындағы жекешелендірілген кәсіпорындардың нақты
активтері қаржылай нәтиже беріп, табыс түсіргенде ғана құнды қағаздар
рыногі арқылы жеке меншік ... іске ... олар ... ... ... ... ... Сонымен, құнды қағаздар рыногінің
қалыптасып тиімді қызмет атқаруы, ең алдымен, ішкі ... ... пен ... ... ... ... ... істеуіне байланысты болады.
Қазақстан жағдайына өндіріс орындарының тиімді қызмет атқаруы
олардың сыртқы әлем ... ... орын ... тіреліп отыр. Қазақстан
экономикасының өндірістік құрылымы тарихи түрде сыртқы әлемдік шаруашылық
қажеттіліктеріне бағытталып қалыптасқан. ... ... ... ... ... ... екі-үш жылда 1998-2000 жж. әлемдегі
қаржы-валюта дағдарысына байланысты Қазақстан ... ... ( 2000 ... және орта ... ... ... ... бағдарламаларын
жасап ішкі өндіріс пен Ұлттық нарық жүйесін қалыптастыру саясатын қолға
алған.
Ұлттық экономиканың тарихи ... ... ... ... ... үшін ауқымды инвестициялар қажет болып отыр. Мамандардың
пікірінше, Қазақстанға жыл сайын кем дегенде 3 млрд доллар инвестиция
қажет. Дамыған елдерде ... ... ... ... ... алғанда 3-5
жылда жаңартылып отыратын болса, Қазақстандағы негізгі қорлардың пайдалану
мерзімі 30 ... ... ... Өндіріске мемлекет тарапынан инвестициялар
бөлу, жеңілдетілген несие беру, ішкі қаржы ресурстарын ... ... және ... ... ... ... тартып, мемлекеттің
қолдауымен ұлттық өндіріске мақсатты да нысаналы түрде жұмсау шаралары осы
күндері Қазақстан ... ... ... ... ... болып
отыр. Азық-түлік, жеңіл өнеркәсіп, машина жасау, химия мен энергетика
өндіріс салаларына ... және ... ... ... ... құнды қағаздар рыногін қалыптастыру саясаты
ұлттық кәсіпкерлікті қолдау, ішкі және сыртқы инвестицияларды өндіріске
тарту, экономика салаларына ... де ... ... ... ... асқындап кеткен төлем дағдарысынан шығару және басқа
да экономикалық, ұйымдастыру, ... ... ... ... 1991-1994жж. қаржы нарығы, оның құрамында құнды қағаздар
рыногі қалыптаса бастады. ... ... ... рыногінің пайда
болуына 13 жыл болды. Оның ең бірінші ... 1991 ж ... ... ... ... ... ... Банкі құнды қағаздар шығару, ұлттық
валюта шығару үшін өзінің цехын ашты. Бұл ... ... ... банк ... ... ... Қазақстан Республикасының құнды қағаздар
жөніндегі ұлттық комиссиясы құрылып, ... ... 10 жыл ... ... ұзақ ... ... ... осы жылдар ішінде атқарылған істер баршылық. Ал
1996 жылы Ұлттық комиссия қызметінің негізгі міндеті осынау нарықта
құқықтық инфрақұрылымының керекті ... ... үшін ... Атап ... Парламент "Құнды қағаздар нарығы туралы",
"Қазақстан Республикасында құнды қағаздар мәмілелерді тіркеу туралы" және
"Қазақстан Республикасындағы инвестициялық қорлар ... ... ... құнды қағаздардың қалыптасүы үшін оның құрамдас
бөліктері болуы ... ... ... пен ... делдалдар мен басқа қатысушылар
3. нарықтық инфрақұрылым, яғни ... ... қор ... ... және тағы ... нарықты реттейтін және өзін-өзі реттейтін жүйелер.
Нарықтың осындай құрамдас бөліктері қазіргі уақытта негізінен ... Бұл ... ... экономикалық жүйені реформалауды тереңдету
жолында қабылданған Қазақстанда мемлекеттік ... ... ... ... ... ... негізгі субъектілері
акционерлік қоғамдардың құрылуын тездетуде шешуші роль атқарды.
Осы кездері жұмыс істеп отырған құнды қағаздар рыногінің ... ... ... ... болады:
1. Мемлекеттің ішкі және сыртқы міндеттемелік қағаздары тұрақты түрде
айналымға шығарылып келеді.
2. Ірі ... ... ... және ... да ... қағаздары
соңғы жылдары ұтымды түрде сыртқы әлемдік және ішкі
ұлттық нарық ... ... ... Мұнай-газ, энергетика, қара және түсті металлургия компаниялары
шығарған ... ... және ... Азия қор ... ... ... ... "КЕГОК", "Қазақойл" сияқты жаңаша құрылған
компаниялардың акцияларына сұраным жоғары қалыптасқан.
Құнды қағаздар рыногін қалыптастыру ... ... ... екі ... ... көзқарас-пікір қалыптасқан. Алғашқы
кездері экономистердің басым көпшілігі Қазақстанда нарық жүйесін
қалыптастыру үшін құнды қағаздар рыногі қажет деген пікірде болғаны
белгілі. Соңғы жылдары ... көшу ... ... ... ... ... байланыстырып қарайтын болды.
Республикада құнды қағаздармен жұмыс 1991 жылғы 11 маусымдағы ... ... мен қор ... ... ... ... Заңына сәйкес бұрын
да жүргізіліп келген. Онымен Қаржы министрлігінің басқармасы айналысатын.
Алайда, құнды қағаздар рыногін қалыптастыруға және оған серпін беруге соңғы
жылдары ғана ... ден ... 1994 ... 20 ... ... ... ... жөніндегі шаралар туралы» Президент Жарлығы шықты. Бір
сөз етіп отырған Ұлттық комиссия да соған сәйкес құрылған ... 1995 жылы 11 ... ... ... бекітілді.Таяу ғана Құнды
қағаздар және қор биржасы туралы заң күші бар Жарлық жарияланды. Онда
Ұлттық комиссияның міндеттері де ... ... ... ... үшін, оның инфрақұрылымдарын құру
және бұл құрылымдардың қызмет атқару тәртібін анықтап ... ... ... ... ... ... ... белгілі. Елімізде Қазақстан
Республикасының "Құнды қағаздар" жөніндегі Ұлттық комиссиясы құрылып, 1995
жылдың сәуірінде" ҚР-ның акционерлік қоғамдардың акцияларын шығару ... ... ... ереже" әзірленіп бекітілді, құнды қағаздар эмиссиясы
есепке алынып, қор биржаларында тіркелді. Республикадағы құнды қағаздар
рыногіне қатысушылардың Ұлттық қауымдастығы құрылды. Құнды ... ... ... ... оның ішінде "Құнды қағаздар рыногінде кәсіптік
қызметтерді лицензиялау туралы ережелер" және басқа да ... 20 ... ... ... ... ... заң актілеріне өзгерту мен
толықтырулар енгізілді. Құнды қағаздар рыногі ҚР-нің заңдарымен, Президент
жарлықтарымен, Қазақстан Үкіметі, Мүлік комитеті және Ұлттық банк
қабылданған қаулылармен және ҚР ... ... және ... қағаздар
жөніндегі комиссияның нұсқауларымен реттеледі. Ол осы қызметі арқылы құнды
қағаздармен жасалынатын мәмілелерге кәсіпқой ... ... мен ... ... ... ... ... Республикада
құнды қағаздар рыногінің қалыптасуы баяу да болса ілгерілеу үстінде. Бұл
бағыттағы жұмыстар ... ... ... ... ... комиссиясына жүктелген.
Бірақ Республикадағы құнды қағаздар рыногі толық қалыптасып болды
және тиімді жұмыс атқарып тұр деуге әлі ерте. Бүгінгі таңда Қазақстандағы
құнды қағаздар ... ... ... ғана қызмет атқарып отыр,
нарық жүйесі әлі толық іске ... 2000ж. ... ... ... ... ... ... бастапқы жүйесі қалыптасты. Ол 5
мамандандырылған оқу орталықтарынан тұрады. Олар: Басқару қызметшілері,
Инвестмент Менеджмент ... ... ... Сана ... Ирбис.
Қазақстан Республикасында құнды қағаздар рыногін дамытудың 1999-2000
жылдарға арналған бағдарламасын жүзеге асыру шеңберінде Ұлттық комиссия
таяудағы уақыттарда мынадай негізгі міндеттерді ... ... ... мемлекеттік емес құнды қағаздардың инвестициялық
тартымдылығын көрсету.
2. құнды қағаздар сұранымы мен ұсынымды ... ... ... рыногі ақпараттық жағынан ашық болуын қамтамасыз
ету.
4. құнды ... ... ... ... ... қалыптастыру.
5. құнды қағаздар рыногінің кәсіпқой қатысушылары базасында ... ... ... құра ... кірісу.1
Қазақстан Үкіметі Батыс елдерінің бірқатар қаржы-инвестициялық
құрылымдарымен келісімге келіп өзінің орта мерзімдік облигацияларын
Еуропада ... ... Азия ... ... қаржы
дағдарысы Қазақстандағы құнды қағаздар рыногінің одан әрі қанат жайып
дамуын осы күндері шектеп отыр.
Жалпы алғанда Қазақстанда ішкі ұлттық нарыққа қарағанда сыртқы ... ... ... ... ... ... нарығында импорт көлемі артып,
Қазақстанда теріс сауда балансы пайда болды. Ал теріс сауда балансын
жабудың бір ғана жолы бар- ол ... ... сату ... ... ... ... меншігіндегі корпорациялардың акцияларын әлем нарығына
орналастыру деген сөз. Түптеп келгенде, құнды қағаздардың әлем ... ... ... ... ... өндірісі мен нарығының
шектеулі болуында.
Қазақстанда құнды қағаздар рыногін толық қалыптастыру үшін ұлттық
өндіріс пен ішкі ... ... ... ... ... қажет.
Қазақстан экономикасының өндірістік құрылымын қайта құрып жетілдіру
мәселесі тұрғындардың қолындағы сақталған қаржы ресурстарын жұмылдырып
экономиканың реалды секторына жұмсауды ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан тұрғындарының қолында
айналымға тартылмаған 2-3 млрд доллар нақты қаржы қорлары бар. Осы қорларды
инвестицияға айналдыру үшін ... ... ... ... ... ... сақтандыру кепілдіктерін жоғары
деңгейге көтеру қажеттілігі туындап отыр. Соңғы жылдары Қазақстандағы
тұрғындар өз қаржы-қаражатын негізінен ... ... ... ... ... тұрғындардың салымдарын сақтап, олардың тұрақты түрде
өсімін қамтамасыз ету мақсаттарында, Қазақстанда тұрақты жұмыс істеп тұрған
кәсіпорындар акцияларын сатып алу құқығын алуға ниет ... ... ... ... күш салып отыр.
Сонымен, тұрғындардың сақталған қорларын банк және құнды
қағаздар арқылы жұмылдырып өндіріске тарту, оның ... ... ... ... күні ең ... ... бағыты ретінде танылып отыр.
Шетелдік капитал өздеріне қажетті Қазақстанның шикізат ... ... ... ішкі ... ... ... машина жасау, дайын өнім өндіру салаларына шетелдік
инвестициялар бармай отыр. ... ... ... ... ... ... ішкі ... ресурстарын жұмылдырып қарастыруға болады.
Егер ішкі өндіріс көтерілсе, онда ішкі ұлттық нарық қалыптасады,
кәсіпорындар мен тұрғындардың табысы өседі. Ал бұл болса Қазақстанда ... ... ... ... жол ... ... негізінде құнды қағаздар
рыногі де тиімді қызмет атқаратын ... ... ... ... құнды қағаздар рыногі қалыптасу
шағында. Оның даму жолында алғашқы іс-шаралар жүргізілуде. Бюджеттің
кемшілігін ... ... ... ... ақша ... шығармай,
оның орнына мемлекеттік құнды қағаздар, мысалы мемлекеттік қысқа мерзімді
вексельді шығаруда. Алайда, құнды қағаздар рыногінің даму жолындағы шешуін
талап ететін экономикалық және ... ... көп. ... ҚР ... ... ... программасы қабылданды. ҚР үкіметі 24
желтоқсан 2004 жылдан №1385 қаулыда бекітті. Қазақстандық құнды қағаздар
рыногінің дамуының негізгі бағыттары мыналар:
1. инвестиция мүмкіншілігін ары ... ... ... акциялар мен мемлекеттік емес облигациялардың тартымды
және сапасын жоғары ету.
3.халықтың жинақталған ... ... ... ... ... нақты
экономикаға жұмылдыру механизмі.
4. құнды қағаз рыногіне қатысушылардың ... ... ... ... ... рыногінің ерекшеліктері
Қазақстанның құнды қағаздар рыногі ТМД елдерімен салыстырғанда,
құрылымы ... ... ... ... өзге елдерінде құнды қағаздардың
инвесторлар тобы коммерциялық банктер болса, Қазақстанда –зейнетақы
қорлары. Жалпы, Қазақстан ТМД ... ... ... ... ... ... ... қатарда тұр. Бұгінгі таңда Қазақстанның құнды
қағаздар көлемі 6 млрд долларды қамтып, еліміздің жалпы ішкі ... 19% асып ... Ал ... ... осы күнге дейін ТМД-ң
құнды қағаздар рыногінде көрініс таппаған еді.
Қазір ... ... ... және ... ... жұмыс істеп жатыр. Ал сыртқы рынокта Қазақстанның тәуелсіз еуро
және корпоративті құнды қағаздар айналымда жүр. Жалпы мемлекеттің құнды
қағаздары ел бюджетінің ... өтеу ... ... ... ... ... ... отырады. Осы пайыздан табыс
табу мүддесі негізінде құнды қағаздар көптеген кәсіпорындар сатып алды.
Дегенмен алдыңғы жылдары Қаржы министрлігі мемлекеттік құнды қағаздардың
құнын ... ... ... ... еліміздегі зейнетақы қорларына ешқандай
табыс түспей, оның бірен- сараны жабылып та қалған болатын. Сондықтан олар
соңғы кездері корпоративті құнды ... ... ... ... ... суырылып алға шыққан зейнетақы қорлары өз
орындарын белгілеп, әрқайсысы 500млн $ астам зейнетақы активтерін қамтыған
Қазақстанның халық банкі ЖЗҚ, ... және Ұлар Үміт ЖЗҚ ... ... игеріп, еліміздегі ірі жинақтаушы зейнетақы қорларына айналды.
Қазақстанның құнды қағаздар рыногінің ... – кіші және ... ... ... ... ... өзгертуге жеке
инвесторлар мен өз мемлекетіміздің әрбір азаматын қатыстыру.
6..Құнды қағаздардың түрлері
Құнды қағаздар қаржылық құжат болып табылады, бұл құжатты шығарушы
тұлға мен оның иесі ... ... ету ... ... алу ... ... құжат. Вексельдер, чектер, акциялар, облигациялар, кепілдеме
қағаздары – құнды қағаздар – қаржылық құжаттардың ... ... ең көп ... - ... мен облигациялар. Қазақстан
аумағында құнды қағаздар рыногінде айналысқа мынандай түрлеріне рұқсат
етілген: акциялар, облигациялар, банк сертификаттары, вексельдер және құнды
қағаздар жөніндегі ұлттық комиссияның ... ... ... ... ... ... ... басқа түрлері де жатады. Қазақстанда шығарылатын
құнды қағаздарды екі категорияға ... ... және ... ... ... 1996ж құнды қағаздар рыногінде 113 компания жұмыс істеді.
Қазіргі ... бұл ... 2-3 есе ... 2005 жылы құнды қағаздарды
ұстаушылар тізімін жүргізу жөніндегі қызметін жүзеге асыратын ұйымдардың
жалпы санында өзгерістер жоқ.
|Тіркеушілер ... ... ... ... |
|бойынша | | | | ... | | | | ... | | | | ... |1097 |1194 |1242 |1718 ... | | | | ... |18 |79 |74 |436 ... |1079 |1115 |1168 |1202 ... | | | | ... |834 |912 |1028 |1106 ... | | | | ... ... ... ... ... тіркеушілер бойынша
жиынтық активтер 2005ж. 56.6%-ке өсе отырып, 2006ж. 1 қаңтарда 1718млн.
теңге болды.
Қазақстандағы мемлекеттік ... ... ... ... ... түрі ... ... | төлеу |
|қағаздың | | | | ... ... | | | | | ... |ҚР ... ... |KZT |100 ... ... |ҚР үкіметі |проценттік |KZT |1000 |2,3 ... ... |ҚР ... ... |KZT |1000 |3 айда ... ... |ҚР үкіметі |дисконттық |KZT |100 ... |
| | | | | ... ... |ҚР ... |дисконттық |USD |100 ... ... | ... |KZT |1000 |1жыл ... ... |проценттік |USD |1 |3 ... ... ... ... ... жыл сайын өсіп
отыр.Мемлекеттік құнды қағаздардың алғашқы рыногі бойынша Ұлттық банк 2005
жылы сәуір айында мемлекеттік құнды ... ... 176.6 ... теңгені
құрады. 2006 жылдың алғашқы 4 айында құнды қағаздардың 2 қайталама
рыногінде сату-сатып алу операциялары ... ... қор ... ... ... ... Бұл ... жылдың осы мерзімімен салыстырғанда 7.7%-ке
артты. Ал 2005 жылдың жалпы қорытындылары ... ... ... ... операциялар 753.1 млрд. теңгені құраған еді.
2006 жылы биржа ... ... ... ... ... ... ... | Саудадағы үлесі % |
|1 |АО Банк ... Алем | 33.7 |
|2 |АО GAM | 12.5 |
|3 |АО АТФ Банк | 7.8 |
|4 |АО ... ... | 5.7 |
|5 |АО RG ... | 4.8 |
|6 |АО ... Банк | 3.6 |
|7 |АО ... | 3.3 |
|8 |АО ... банк | 3.2 |
|9 |АО НПФ | 6.2 ... |ЗАО ДБ ABN AMRO | 2.3 ... ... емес ... қағаздар да даму үстінде. 2006 жылы 4 айда қор
биржасындағы мемлекеттік емес құнды қағаздар ... алу ... млн. ... құрап, өткен жыл мерзімімен салыстырғанда 1.54 есе
өсті.
Қазақстандағы құнды қағаздардың ... - ... ... ... қоғам капиталына қосқан үлесіне
берілген куәлік, қаржылық құжат.
Акция берілген анықтаманы ... ... ... ... ... құқықтарға ие болады:
1. акционерлік қоғамның жылдық таза пайдасынан дивиденд ретінде үлес алып
отырады,
2. акционерлер жиналысында дауыс беру арқылы акционерлік ... ... ... ... қоғам таратылған жағдайда жалпы капиталға қосқан қаржысына
қарай мүліктік үлес ... ... ... ... және ... ... ... бөлінеді.
Ұстанушыға арналған акция тіркеуді қажет етпейді, олар еркін түрде
сатылаады. Акциялардың пайда болуы меншіктің корпоративті формасының
қалыптасуына ... Бұл ... ... ... және оған қажетті
қаржының күрт өсуіне байланысты пайда болған. Өте ауқымды да ірі жобаларды
іске асыру үшін жеке ... ... қоры ... ... Ол үшін
көптеген жекелеген қаржыларды жұмылдырып жасау қажет. ... ... ... және меншіктің корпоративтік түрі қалыптасады.
Қазақстанда акционерлік қоғамдар құру негізінен мемлекеттік
кәсіпорындарды акционерлік кәсіпорындарға айналдыру арқылы жүзеге асырылды.
Ол үшін кәсіпорын мүлкінің ... ... ... ... ... , олар ... ... арасында орналастырылған. Ал акциялардың
мемлекеттік пакеті бөлігі купондық аукциондарда инвестициялық жекешелендіру
қорларына сатылуда.
1991 жылдың соңынан үстіміздегі жылдың наурызына ... ... ... 1049 ... құнды қағаздар эмиссиясы тіркелді.
Оның 997-сі акционерлік қоғамдар. Эмиссиялардың жалпы сомасы 13 460 502 ... ... ... ... ... жағынан, бір акционерден
басқа біреуге беру тәсілі бойынша: атаулы және иесі ұсынушы болып екіге
бөлінсе, ... ... ... ... ... ... бойынша –
жай және артықшылықты акция деп екіге бөлінеді.
Атаулы акция-оның иесі, біріншіден, ... ... ... және ... ... реестрінде тіркелген тұлға . Акционерлер кітабында
қанша және қай уақытта алғандығы туралы ... ... иесі ғана ... ... ... акция- иесінің аты-жөні корпорация кітабында
тіркелмеген акция. Кітапта үсынушыға арнап шығарылған акцияның жалпы саны
ғана көрсетіледі.
Жай акцияларды иеленушілердің корпорацияның тапқан пайдасының ... ... алу ... ... ... беру ... басқаруға қатысу құқы және корпорация жабылып қалған уақытта
несие берушілермен есеп айырысқаннан кейін ... бір ... алу ... ... ... преференционалды – меншік туралы ерекше
сертификат. Олар корпорация ... ... ... белгіленген
мөлшерде неғұрлым нақты дивиденд төленуін қамтамасыз етеді.
Преференционалды акция дауыс құқын бермейді.
ОБЛИГАЦИЯЛАР - эмитенттің ... бір ... ... яғни ... сомасын қайтаруды және белгіленген сыйақыны төлеуді міндеттенген
жазбаша қарыз құжатын айтады.Ол корпораци-
яның активіне қарсы қойылады. Облигация ... ... ... капитал деп атайды. Облигация шығару – қосымша капитал тартудың
бір нысаны. Эмитенттің жалпы шығыны ... ... және ... ... ... ... тең болады.
Облигация мерзімдік қарыз міндеттемесі болғандықтан оның кепілі болып
эмитенттің жалпы кепілдігі саналады.Ол кепілдік – эмитенттің банкротқа
ұшырап, өз міндеттемесін орындай алмаған ...... ... ... иемденуге облигация ұстаушының құқы. Облигация да акция сияқты
корпорацияны инвестициялаудың ең маңызды көзі. Облигацияда бірсыпыра
элементтер ... ... ... мөлшер, өтеу туралы нұсқау,
эмиссия шарты қамтамасыз етілуі, рейтингі.
НОМИНАЛЫ - облигацияның бетінде ... ақша ... ... ... иесі өтелу мерзімі келгенде алады.
КУПОНДЫҚ МӨЛШЕР - жыл сайын эмитент төлейтін облигацияның ... ... ... ...... . Жыл ... купондық мөлшері
бөлініп төленуі мүмкін, мысалы жарты жылда бір рет немесе ... ... ... КҮНІ - ... сатып алушыға облигация номималына тең соманы
қайтарып және сыйақы төлеуді тоқтататын ... ... ... - ... ... шығару мәселесі.
Ол қарыз алушымен траст компаниясының шарты бойынша шығарылады. Траст
компаниясы корпорацияның инвесторлары алдында оның кепілі болып, облигация
ұстаушылардың мүддесін ... ... өз ... ... ... ... ... - эмиссия шартындағы тармақ. Ол бойынша эмитент
облигацияның номиналдық құны және сыйақы ... ... қор ... ... ... - ... шығарғанда кепілдікке
корпорация активтері немесе мүлігі саналады
ҚАМТАМАСЫЗ ЕТІЛМЕГЕН ОБЛИГАЦИЯЛАР - жалпы кепілдігі бар, басқаша
айтқанда, эмитенттің жақсы ... ... ... ... ... - ... инвестициялық сапасын арнаулы
фирмалардың бағалауы. Әлбетте, облигациялардың барлық шығарылған сериясы
бағаланбай, тек екінші нарықта кең ... ... ие ... ... ... ... Стэндарт энд пур және Мудиз инвесторз сервис
компаниялары рейтинг анықтаумен шұғылданады.
2006 ж 1-31 қаңтар аралығындағы ... ... ... ... ... ... ... тізбегі:
ТЕХАКАБАНК, Қазатомпром компаниясы.
Сонымен бірге облигация шығару корпорацияға қауіпті болғанымен, ол өте
арзан. Ұзақ мерзімде төленген ... ... жыл ... ... ... әлде қайда көп болады деп ұйғарылады.Инвесторлар көзқарасы
бойынша акция шығару қауіптірек, демек облигация –тиімді. Сондықтан
тәуекелмен қосымша шығын шығарып алған акциялар ... ... ... көзі
жетпесе оларды сатып алмайды. Сонымен, егер компания құнды қағаздардың екі
түрін де қатар шығарса, онда акционерлерге төлей-
тін төлемнен жоғары болады ... ... ... жылы 4 ... ... ... ... теңге мемлекеттік емес облигациялардың 16
шығарылымын, оның ішінде 4 ... ... ... - ... ... ... ... бекітілген төлем міндеттемесі.
Ол құнды қағаз. Вексельді борышкер,яғни вексель иемденушіге
береді.Вексельдің мәні- несиеге алған белгілі бір ... ... ... берген қарыз міндеттемесі. Республикадағы құнды қағаздардың ең
сенімдісі - Қаржы министрлігі шығаратын 3 ай ... ... ... ... ... Мемлекеттік қазыналық вексельдерді 20-50 мың
теңгеге сатады және сатып алады.
Вексель-тауар-ақша ... және ... ... ... келе ... ... басты қаржылық құралы. Вексель айналымы
экономикалық қатынастардың сан-алуан жүйесін қамти алады.Вексель нарығының
қызметі- ... ... ... беру ... ақша ... бөлу . ... ... серіктердің бірін-бірі еркін таңдауымен және бірін-бірі
бақылауымен жасалатын несиелік келісім.
Қарыз міндеттемелерінен вексельдің үш түрлі айырмашылығы ... ... ... ... жағдайға,не мақсатқа
алғандығы көрсетілмейді,
2. дауыссыздығы-қарызды қандай жағдайға алғандығына қарамастан міндетті
түрде өтеу керек,
3. айналмалығы - вексель иемденуші оны басқа адамдарға беруіне болады.
Қолдану ... ... ... 2 ... жай және аудармалы вексель.
Жай вексельді төлеуші, яки вексель беруші жазады. Аудармалы ... ... ... ... ... ... ... 3 кісіге төлеу
жөніндегі берген жазбаша үкімін айтады.
Құнды қағаздардың өте көп басқа түрлері ... ... ... қағаздардың туынды түрлерінің бірі - варрант.
Варрант - ерекше құнды қағаз. Ол ... ... ... сатушының сатып алушыға меншік құқын беретін
міндеттемесі.Варрант - ұзақ мерзімді құнды ... ... оны ... және ... ... қоса ... ... тек
қарыз міндеттемесінің эмитенті ғана шығарады.
Құнды қағаздардың келесі тобына қаржы нарығы ... ... және ... қарыз міндеттемелері жатады.Олар:
Қазыналық вексельдер - қаржы министрлігі шығаратын қысқа мерзімді
облигациялар. Олар мемлекеттің ішкі ... өтеу ... ... ... - ол ... мерзімді салымын алғандығын
куәландыратын банктік құнды қағаз. Оның иесі ұсынушы адам.
Чек - заңды ... ... ... ... Ол ... ... есепшот иесінің чек иесіне көрсетілген
соманы төлеуін талап еткен жарлығы. Чек төлем айналымын тез мақсатында
шығарылады.
Чектер бірнеше түрге бөлінеді:
1. АТАУЛЫ ... - оны чек ... ... ... аты- ... ... ОРДЕРЛІ ЧЕКТЕР - олар жеке немесе заңды тұлғаларға толтырылады.
3. ИЕСІ ҰСЫНУШЫ ЧЕКТЕР - ол бойынша көрсетілген сома чек ұсынушыға
төленеді.
7.Қазақстан ... ... ... ... ... ... заңның мазмұны қоғамда орын алып және одан әрі дамып келе
жатқан экономикалық құбылыстарға сай болуы ... ... ... ... белгілі-бір экономикалық мүдделерге
қызмет көрсетуге бағытталған. Халық шаруашылын дамытудың кеңестік ... ... ... ... үлгісіне өту кезі құқықтық
негіздерді түбегейлі реформалау арқылы нарықтық қатынастарды дамытуға жол
ашатын заң шығаруды қажет етті. Әлбетте бұндай реформа ... ... ... ... жаңа заң ... ... ... дейінгі Ресей
империясы мен Кеңес мемлекетінің жаңа экономикалық саясат кезінде орын
алған құқықтық институттарды қалпына келтіру еді.
Нарықтық үлгі - құнды қағаздар рыногі ... ... ... ... банк емес мекемелер шұғылданады. Бұл үлгі бойынша құнды ... ... ... ... ... негізгі бөлігі жеке
тұлғалардың ақшасы. Ол банктен алған ақшаға қарағанда арзан ақша.
Құнды қағаздар рыногінің нарықтық үлгісінің банктік үлгіден
айырмашылықтары мыналар:
1. ... ... ... ... көптігі;
2. Үлестік құнды қағаздардың қарыздық қағаздардан көптігі;
3. Өндірісті қаржыландырудың тура банктік несиенің көптігі;
4. Нарықтағы банк емес мекемелердің көптігі.
Бұлардан ... ... ... ... ... үлгісін таңдап
алуға себепші болған үш фактор бар. Олар:
1. Өндірісті өркендету үшін шығарылып сатылған акциядан ... ... ... ... ... өндірісін акционерлік қоғам етіп қайта құру-
өндірісті ұйымдастырудың ең тиімді формасы. Себебі акционерлердің де, ... ... ... де ... ... Әлі көп ... дейін Қазақстан нарығында өндіріс саласын өз
активтерімен инвестициялайтын отандық ұйымдар ... ... ... ... ... арқылы халықты кәсіпорын
басқаруына тарту жақын арада бұл механизмді пайдалануға мүмкіндік береді.
3. Саясат факторы дүниежүзіндегі сияқты Қазақстанда да бос ... ... иесі – ... ... ... ... туралы шыққан заңдар жетілген және
құнды қағаздар рыногінің құқықтық негіздерін қалыптастыру процесі аяқталды
деуге болмайды. Нарықтың инфрақұрылымы да қалыптасу жолында. Заңдарды
пайдалану ... ... ... ... ... ... бірге нарықтық үлгімен дамыған өркениетті мемлекеттердің (мыс АҚШ
Германия Ұлыбритания Жапония және т.б.) ... ... ... ... ... ... ... Соның ішінде,
Қазақстанда құнды қағаздар рыногын және оның қызметін қамтамасыз ететін
құқықтық ережелерді қайта дамыту қажет.
Құнды қағаздар рыногін құқықтық ережелермен қамтамасыз ету ... ... ... қағаздар айналымы тиімді және мағыналы болуы
үшін белгілі-бір жағдай жасайтын заңдар шығару.Сол ... ... мен ... ... қанағаттандырып, нарық қатынастарына бет алған
қоғамның объективті экономикалық заңдарына сай келуі. Қазіргі кезде
Қазақстанның мемлекеттік ... ... ... алғаннан бергі
шыққан заңдар, Президенттің жарлықтары және үкіметтің қаулылары, сонымен
қатар құнды қағаздар жөніндегі ... ... ... ... ... ... рыногін құқықтық ережелермен қамтамасыз ету
мәселесі ақшалы қарыз міндеттемелерінің айналысы және белгілі-бір
ұйымдық-құқықтық түрде құрылған шаруашылық ... ... ... ... ... құқығы кіреді. Айтылып отырған құнды қағаздар
рыногіндегі мүліктік құқық олар туралы шыққан заңдарда ... ... ... Ол ... ... қағаздар деп аталады. Бірақ азаматтық
құқық қатынастарымен расталғанымен кейбір ... ... ... ... ... ... ... –ипотекалық куәліктер, сол
сияқты коносамент және тауарларды орналастыру ... ... ... ... ... ... түседі.Ал құнды қағаздар рыногі, қаржы
рыногінің құрамдас бөлігі. Қаржы ... ... ... мен ақша нарығымен
құралатындықтан бұл жерде осы аталған екі нарықтық құқықтық ... сөз ... ... ... Қазақстан заңдары орыстың азаматтық құқықтарына
негізделіп шығарылады. Қазіргі кезде заң ... ... ... ... ... Қазан революциясына дейін Қазақстан Ресей империясының бір
бөлігі болғандықтан 18-19 ғасырларда қазақ даласында азаматтық және сауда
қатынастары ... ... ... ... ... Революциядан
кейінгі Кеңес үкіметінің алғашқы онжылдықтарында аталған қатынастар РСФСР-
дың азаматтық заңдарымен ... Сол ... ... ... ... ... мүмкіндіктер туғызған жаңа экономикалық саясатқа байланысты
шығарылған заңдар болды. Атап айтқанда, ақша нарығында вексель және
чектер, яғни қысқа мерзімді төлем ... ... ... кең
қолданылады.
Қазақстанда 1990-1994 жылдары құнды қағаздарды шығарып және оларды
кейбір нарықта сатуға мүмкіндік беретін ... ... ... Олар:
1. Азаматтық заңдардың негіздері.
2. 1991жылдың 21 маусымында Шаруашылық серіктестіктерді және акционерлік
қоғамдар туралы ҚР-ның ... ... 11 ... ... ... айналымы және қор биржасы
туралы ҚР-ның Заңы.
4. 1991жылдың 13 ... ... ... ... ... бекіткен Құнды қағаздар туралы Ережесі.
5. Жоғарыда аталған заңдар негізінде шығарылған ережелер жиынтығы. Олар да
мемлекеттік ... ... ... заңды тұлғалар шығарған құнды
қағаздардың эмиссиясын мемлекеттік тіркеу және басқа да ... ... ... Мүлікті мемлекет меншігінен алу және жекеменшіктендіру арқылы
акцияландыру.
7. Вексельдер, банктік сертификаттарды шығаруды және оларды айналымға
түсіруді, сондай-ақ банктік ... ... ... ... ... ... жылы 20 наурызда Республика Президентінің Құнды қағаздар рыногін
қалыптастыру шаралары туралы жарлығы шықты. Бұл құнды қағаздар рыногін
мемлекеттік реттеу мен ол ... ... ... ... кезеңі еді. Осы
жарлық құнды қағаздар рыногіндегі қатынастарды реттейтін және бақылайтын
мемлекеттік ... ... ... қағаздар жөніндегі Ұлттық комиссияның
ережесін бекітті
Жарлық шыққан күннен бастап 1991жылғы Қазақстанның екі заңы: Қүнды
қағаздар айналымы және қор ... ... ... және ... ... туралы
ереже өз күшін жойды. 1994 жылдың алты айы бойы Қазақстанның құнды
қағаздар рыпогі құқықтық қамтамасыз етілмеген жағдайда ... Тек ... 3 ... ... Кабинетінің қаулысымен "Құнды қағаздарды
шығару оны айналымға түсіру және қор ... ... ... ереже" және"
Құнды қағаздар туралы уақытша ереже бекітілді".Уақытша ережелер Қазақстан
құнды қағаздар рыногін дамытудың құқықтық негіздері ретінде 1995 ... ... ... ... ... ... ... қағаздар жөніндегі Ұлттық комиссияның төрағасы мен оның төрт
мүшелерін бекітуі және осы мемлекеттік органның атқару комитетінің құрылуы
құнды қағаздар рыногін ... ... ... ... Дәл ... ... Ұлттық комиссия өзіне бекітілген қызметтерді атқаруға
кірісті.
1995 жылдың сәуірінен Қазақстанда құнды қағаздар рыногін ... оның ... ... ... қазіргі кезеңі басталды. Осы кезде
негізгі нормативтік-құқықтық актілер қабылданып, Алматы қаласында
салтанатты жағдайда ... Азия қор ... ... қағаздар туралы Қазақстан Республикасының қазіргі заңдары
Қазіргі заңдар Республика Конституциясына негізделген. Олар
мемлекеттік және жеке ... ... ... ... ... кепіл
болады. Сонымен қатар, заңдар кәсіпшіліктің еркіндігін қамтамасыз етумен
бірге бәсекенің адалдығын қорғайды. Осы негізгі бастамаларды біріктіретін
Республиканың Азаматтық кодексінің жалпы бөлімінде құнды ... ... бір түрі ... ... ... ... болып еркін
айналымға арналғаны танылған. Азаматтық кодекстің 3 бөлімінің 2 бабында
құнды қағаздардың мазмұны ... ... ... ... ... ... және ... біреуге берудің негізгі ережелері мен
талаптары бекітілген.
Азаматтық кодекстің нормаларына сәйкес мемлекет басшысы заң күші бар
жарлықтар шығарды. Олар азаматтық кодекспен бірге құнды ... ... ... ... ... 1995 ... 21 сәуіріндегі Құнды қағаздар және қор биржасы №2227
Президенттің заң күші бар жарлығы. Жарлықтың әрекеті мемлекеттік емес құнды
қағаздардың ... ... ... ... оларды орналастыру
ережесі мен мезгіліне акционерлерді тіркеуді жүргізетін негізгі
жағдайларға бағытталған. Атап өтетін басты жайт, онда Ұлттық комиссияның
статусы ... ... ... ... кәсіби істердің түрі, оны
лицензиялаудың жағдайы және құнды қағаздармен жүргізілетін ... ... ... ... ... жарлықта қор биржасын құру және оның
қызметін ұйымдастыру туралы ереже
орын алған, ... ... ... кәсіби қатысушылардың құқы бекітілген.
Аталған жарлыққа Президенттің 1995 жылдың 5 желтоқсанындағы ... 1995 ... ... № 2720 ... ... 1995 жылдың 2 мамырдағы Шаруашылық серіктестігі туралы №2255
Президенттің заң кұші бар жарлығы.
3. 1995 жылдың 30 ... ... ... Ұлттық банкі
туралы № 2155 Президенттің заң күші бар жарлығы.
4. 1995 жылдың 31 тамызындағы ... ... және банк ісі ... Президенттің заң күші бар жарлығы.
Қорытынды
Қорыта айтқанда, қаржы рыногінің құрамдас бөлігі ретінде құнды
қағаздар- мүліктік құқықты ... ... ... ... ... шығарған ұйымға олардың иелері қарызының қатысы. Құнды қағаздар
рыногі - ... ... ... мен ... ... ... сан ... түрлері сатылатын және сатып алынатын қаржы рыногінің
бөлігі. Бұл рыногтің қызмет етуі ... ... ... ... ... ... тиімділігін арттыруға мүмкіндігін
береді. Бұған- құнды қағаздардың сан алуандығымен қол жеткізіледі.
Қазақстан Республикасында рыногтік ... ... мен ... ... ... ... ... жаңа нысандары
пайда болады. Олар: серіктестіктер, акционерлік қоғамдар және жеке меншік
компаниялар шеңбері ... ... Ал осы ... ... ... еркін қаржы айналымын құнды қағаздар рыногі жүзеге асырады және
басқа экономикалық рыноктермен үнемі тығыз байланыста болады.
ҚР-ның өтпелі экономикасындағы құнды ... ... ... ... келесілерден көруге болады.
1. жаңа экономикалық құрылымның бір бөлігі.
2. ... ... ... механизмі, қор активтерінің жоғары
өнімділігінен қамтамасыз ету, капиталды қайта ... ... ... ... ... және ... ... нарықтық экономиканың
субъектілерін қамтамасыз ету.
4. экономиканың қаржы саласындағы ... ... ... азайту
немесе экономика салаларына қолма-қол ақша қажеттігі туындағанда
керісінше құнды қағаздарды сату немесе эмиссиялау.
Менің ойымша, қазіргі кезде Қазақстан Республикасының ... ... ... және даму үстінде. Қазақстан Республикасында қалыптасып
келе жатқан құнды қағаздар рыногінің үлгісіне нақты көзқарас жоқ. Сондықтан
құнды ... ... ... сай әлі де ... ... енгізілуі мүмкін.
Менің пікірімше, құнды қағаздар рыногінің қалыптасуына және оның тиімді
жұмыс істеуі Қазақстандағы ұлттық капитал мен табыстардың өсіп ... ... ... ... ... өсуі ... табыстың
жұмсалуына байланысты келеді. Қазақстан жағдайында тұрғындар өздерінің
табыстарын негізінен шетелдік тауарларға жұмсайды, яғни олар ... ... ... ... ... тұрады. Ұлттық
кәсіпкерлік пен өндіріс шоғырланып өсуі үшін ... ... ... өнеркәсіп орындары өндірген өнімге жұмсалуы қажет. Сондықтан да
Қазақстан Үкіметі ішкі тауар өндіруші кәсіпкерліктерді қорғау және ... ... ... болашағы, экономикалық-әлеуметтік дамуы, түптеп келгенде,
өзінің қолындағы табиғи ресурстары мен байлығын дұрыс та ұтымды пайдаланып,
іске ... ... ... ... ... ... болсын,
Қазақстан банкілерінің қаржылық қағаздары болсын, Үкіметтің міндеттемелері
болсын, барлық құнды қағаздар құны, түптеп келгенде, Қазақстанның ... ... ... ... ойымша, құнды қағаздар шаруашылықты дамытудың басты құралы,
экономикалық өрлеуді көп ... ... ең оңай және ең ... ... ... қағаздар рыногі бұл ұлттық шаруашылықта
экономикалық жағдайлардың даму жағдайын және болашағын сипаттайтын
экономикалық ... ... ... ... ... менің пікірімше,
біз құнды қағаз рыногін жақсы дамытып, экономиканың өсуіне ықпал жасау
керекпіз. Менің ойымша, біздің экономикалық жағдайымызда немесе әлемдік
нарыққа енуіміздегі ең ... бұл ... ... қағаздар рыногіне
байланысты жинақталған барлық құндылықтарды оқып үйрену және хабарлау болып
табылады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Бағалы қағаздар нарығы. Б. А. ... ... ... ... ... ... Банктер, Валюта қатынастары. Б. А. Көшенова, Алматы,
Экономика, 2000ж.
3. Нарықтық экономика теориясына кіріспе. Б. Мәдешев, Алматы, Экономика,
1995ж.
4. ... Қ. Қ. ... С. ... ... ... ... ... 1995ж 27 мамыр.
6. Айқын, 2005ж 12 қаңтар №5
7. Рынок ценных бумаг: особенности функционирование в ... Г. ... З. С. ... Алматы, 2002г.
8. Ресми газет, 2003ж. 25қаңтар.
9. Құнды қағаздар ... ... ... ... ... ... ... Ғ. С. Сейітқасымов, Алматы, Экономика, 2001ж.
11. Жедел жаңару жолындағы экономикалық бағдарлар. Т. Рысқұлов атындағы
экономикалық университеті, 7 бөлім, Алматы, Экономика, 2005ж.
12. ... ... ... ... Г. Шалғымбаева, 1996ж. №10.
14. Рынок ценных бумаг Казахстана. 2005г. №2.
15. ... ... 2005г. ... ... ... 2006ж. ... Банк ісі. Н. Н. ... Алматы, Экономика, 2006ж.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Құнды қағаздар рыногі12 бет
Құнды қағаздар рыногі туралы45 бет
Бағалы қағаздар, мәні мен функциясы13 бет
Қазақстан Республикасының еңбек рыногі25 бет
Қаржы нарығының теориялық негiздерi және оның ұғымы40 бет
Қаржы рыногы16 бет
Lamiaceae тұқымдасының құнды дәрілік түрі25 бет
PR (паблик рилейшнз – қоғаммен байланыс) рыногінің дамуы44 бет
«Navigant Travel» ЖШС-нің маркетингтік қызметімен экономикалық құндылық анализі59 бет
«Қазақстан» және «Хабар» телеарналарындағы адамзатқа тән құндылықтарды насихаттайтын бағдарламалардың шығармашылық сипаты45 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь