Су ресурстары

1.Су.биосферанаң аса маңызды элементі.
2.Табиғи сулардың өздігінен тазарту құбылысы.
3.Су ресурстарының маңызы.
4.Судың ластануы.
5.Суды тазарту және ластанудан қорғау.
Табиғат байлықтарының қымбатты түрлерінің бірі-су.Дүние жүзінде көптеген өнім мен тағамға айырбас боларлық заттар табылғанымен суды алмастыратын зат табылған жоқ.Су адамдар мен жануарлардың дене құрамына кіріп,онда болатын зат және энергия айналымына қатысады.Денедегі су мөлшері 10-12 процентке кемісе адам әлсіреп,шөлдеп,аяқ-қолы дірілдей бастайды,20-25 процентке кемісе өмір сүруі тоқтайды.Бір адам70жылда орта есеппен 50тонна су ішетіні көрінеді.
Су-түсі,исі және дәмі жоқ сұйық зат,жақсы ерітуші,үстіңгі кернеуі өте жоғары,айқын капиллярлық(жіңішке түтікпен сұйық заттын жоғары көтерілуі)қасиеті бар.Осы қасиеті топырақтағысу ерітінділерін өсімдіктер бойына сорып алып күн көруі үшін өте қолайлы.Жер шарында сулар үнемі қозғалыста болып,барлық бос сулар.олардың агрегаттық(сұйық,бу, мұз түрлерінің,жиынтық атауы)күйіне қарамастан,жердің гидросфера деп аталатын қабатына жатады.Жер шарының сулы аудандарының жиынығын гидросфера деп атайды.Гидросфераға мұхиттар,теңіздер,өзендер,тоғандар,ми батпақ,топырақтығы,жер астындағы және атмосфералық ауадағы сулар кіреді.Дүние жүзінің3/4бөлігі су.Мұхит пен теңіздердің жалпы аудандары құрғақ территорияның ауданынан 2,5есе артық.Гидросфера биосфераның басқа бөліктері-литосфера(жер асты сулары),атмосфера(булы дымқыл)және оларда тіршілік ететін тірі организімдермен тығыз байланысты.Гидросфераның жалпы көлемі 1455миллион километр квадрат.
Жалпы су қорының 97,5проценті тұзды минералды болып келеді.Теңіз(мұхит)суларын ерітінді деп есептеуге болады,себебі бұл сулардың құрамындағы тұздардың мөлшері орта есеппен 35г/кг.Менделеев периодтық системасындағы барлық элементтер жер бетіндегі сулардың құрамында кездеседі.Бірақ та олардың ішінде теңіз суларының негізгі тұздылығын құратындарға натрий,магний,кальций катиондары мен хлорид, карбонат…сульфат аниондарын жатқызуға болады.
1.Ұ.Б.Асқарова “Экология және қоршаған ортаны қорғау”Алматы,2007
2.А.Ж.Ақбасова”Экология”жоғары оқу орнына арналған құрал. Алматы,2003
        
        Табиғат байлықтарының қымбатты түрлерінің бірі-су.Дүние жүзінде
көптеген өнім мен тағамға айырбас боларлық заттар табылғанымен ... зат ... ... ... мен ... дене ... ... зат және энергия айналымына қатысады.Денедегі су мөлшері
10-12 процентке кемісе адам әлсіреп,шөлдеп,аяқ-қолы дірілдей бастайды,20-25
процентке кемісе өмір сүруі тоқтайды.Бір ... орта ... ... ... ... және дәмі жоқ ... зат,жақсы ерітуші,үстіңгі кернеуі
өте жоғары,айқын капиллярлық(жіңішке ... ... ... ... ... қасиеті топырақтағысу ерітінділерін өсімдіктер
бойына сорып алып күн ... үшін өте ... ... сулар үнемі
қозғалыста болып,барлық бос сулар.олардың агрегаттық(сұйық,бу, ... ... ... гидросфера деп аталатын
қабатына жатады.Жер шарының сулы аудандарының ... ... ... ... ... және ... ауадағы сулар
кіреді.Дүние жүзінің3/4бөлігі су.Мұхит пен теңіздердің ... ... ... ... ... ... ... басқа
бөліктері-литосфера(жер асты сулары),атмосфера(булы дымқыл)және ... ... тірі ... ... ... жалпы
көлемі 1455миллион километр квадрат.
Жалпы су қорының 97,5проценті тұзды ... ... ... деп ... ... ... құрамындағы тұздардың мөлшері орта есеппен 35г/кг.Менделеев
периодтық ... ... ... жер ... ... ... та ... ішінде теңіз суларының негізгі тұздылығын
құратындарға натрий,магний,кальций катиондары мен хлорид, ... ... ... ... ... ... негізгі
иондардікімен салыстырғанда анағұрлым төмен болғанымен,олардың теңізбен
теңіздегі тірі организімдерде ... ... ... ... ... ... ... тірі организімдер өз тіршіліктеріне пайдаланатын
азотты,фосфорды,кремнийді ... атап ... ... ... теңіз
суындағы мөлшерін реттеп отыратын теңізде тіршілік ететін жан-жануарлармен
өсімдіктер.
Тұщы сулардың қоры ... су ... ... ... ... ... 1г/л
аспайды.Планетаның әр ... ... тұщы су ... ... 8
млн.м3.Тұщы сулардың 30проценті жер астындағы ... ... ... ... ... ... мен ... ... ... ең ... 4.78 км тең қабаты және дүние ... ен таза суы бар ... ... осы ... ... ... ... шарыедағы барлық өзендер 650-700жыл
ішінде қанша су ... ... да ... су ... өз
тіршілігіне пайдалана алатын судың мөлшері тек ... және ... ... ... ... ... ... өте қиын.Су
ресурстарының мұхит-атмосфера-жер- мұхит системасындағы ... ... бір ... ... ... ... тұщы суды ... мұхиттар мен теңіздерге,олардан
қайта кері қарай қайта алып ... алып ... ... жұмыс
істейді.Гидросферадағы өздігінен тазару процесі заттардың ... ... ... ... ... тіршілік ететін тірі
организімдердің тіршілік іс-әрекеттері нәтижесінде жүзеге асады. Сондықтан
табиғатты ... ... ... бірі ... ... ... сақтап қалуға барынша мүмкіндік жасау.Әрбір су көзі түрлі ... ... тән ... тіршілік ететін,олар үнемі
көбейіп,өліп ... ... ... су ... бактериялар,не
химиялық қосылыстар түсетін болса,онда ... ... ... ... ... ... таза күйіне қайта ... ... әсер ... ... ... ... түрде үшке бөлуге
болады:физикалық,химиялық және биологиялық.Судың өздігінен тазару процесіне
әсер ететін ... ... ... ... ... ... ... негізгі роль атқарады.Өзен суының интенсивті ағысы судағы
ластаушы затардың жақсы ... ... ... ... ерімейтін тұнбалардың су түбіне шөгуі ластанған судың
өздігінен ... ... ... ... ... органикалық және органикалық емес ... ... су ... шөгеді.Судың өздігінен тазаруына ... аса ... ... ... ... ... ... су зарарсызданады.Ультракүлгін сәулелер белокты
каллойдтарды және микроб ... ... ... жойып
жібереді.
Су физикалық,химиялық тұрғыдан қарағанда ең күрделі заттың біріне
жатады.Оны таза күйінде алу өте ... су ... ... ... су мен ... ауыр және аса ауыр ... ... заттармен салыстырғанда
судың өте көп анатомиялық(ауытқулық)қасиеттері бар.
1.0 цельсияградустан 4цельсияградусқа дейін ... ... ... ... максимальды тығыздық мағынасы су қататын
нүктеде(0цельсияградус)емес 4 цельсияградус болады.
2.Басқа деңгейлердей емес,су ... ... ... ... тығыздығы төмендейді.
3.Қысым көтерілгенде судың қату ... ... ... сыбағалы жылылық сыйымдылығымен салыстырғанда судың
сыбағалы жылылық ... өте ... ... өте жоғары болғанына ... ... және ... қасиеті басқа сұйықтықтармен салыстырғанда
жақсылау.
6.Сұйықтардың ішінде судың беттік керуінің ... ең ... ... үш ... ... кезінде жылу сіңіріледі,ал будан конденсациялау мен қату
кезінде керісінше жылу бөлінеді.
Ауытқулықтың болу себебінің бірі оның ... ... су ... ... күшті байланысатындығында.Жер бетіндегі
барлық тіршіліктің суға байланыстылығының негізі осы ... ... үш ... ... және газ тәрізді түрде бола
алатын ... зат ... ... ... ... ... қатысуымен жүреді десек
қатылеспейміз.Академик А.Карпинский су туралы ... ... ... ... ... тек өнеркәсіп пен ауылшаруашылығын
дамытушы ғана емес,сонымен бірге өмір жоқ ... ... ... ... ... ... кезде сулы ортада тіршілік ... ... саны 150000 ... ... жалпы санының 7%,ал суда
өсетін өсімдіктер түрінің саны 10000 ... ... ... 16000 ... 80000түрі,шаянтәрізділердің 20000-
нан астам түрі,қарапайымдылардың 15000-ға жуық түрі ... дене ... орта ... ... ... 89-90%судан тұрады.Адам ұрығының (эмбрионының)97%-і су,жаңа
туған баланың дене массасының 77-80% судан ... ... ... адам
денесінің 65-70%су,ұлғайған сайын су мөлшері адам денесінде 60%-ке ... ... ... ... ... ... атқару қабілеті жойылады,ал организімдегі судың көлемі 25%-
тен ... ... ... ... ... жан-
жануарлар(балықтар,киттер,дельфиндер,құндыздар)тек қана сулы ... ... ... ... ... ... ас ... және
де басқа қасиеттер бұзылады,яғни организімдегі тепе-тендік бұзылып,әртүрлі
ауыр ... ... ... ... ... ... су ... сумен жабдықтау көздеріне,судың сапасына ерекше
маңыз беріледі.Жоғары сыбағалы жылылық сыйымдылығының,біртіндеп жылу ... ... ... су ... көлдің жылдық,тәуліктік және
тіпті сағаттық температураларының өзгеруін ... ... ... ... ... жылу энергиясының бір бөлігі тойтарылса,екінші
бөлігі булану процесіне ... ... ... ... 2263,8 Дж/г жылу жұмсалады)төменгі су қабаттарының қатты
ысуына ... ... ... ... мұз ... ... төменгі қабаттардың салқындауын
бәсендетеді.Сонымен жаз айларында ... жылы ... ... ... ... ... ... температураның су қабатының
орналасуына байлаланысты таралуын ... ... деп ... ... ... ... қарай температураның жоғарылауын кері
стратификация деп ... ... әр ... тығыздық
та,тұздардың еріген мөлшері де,газдық ... ... да ... тағы бір ... ... ... су булы және
тамшы түрі мен мұз кристалдары ... ... ... ... ... су ... мөлшері де көбейіп отырады.Су күн ... ... ... ... ... ... ... жылуды
жібермей,яғни ол планетадағы жылу балансын реттеп отырушы да.Судың ... ... ... ... ... жинап қыста оны
қайтарып беріп,жердің климатын жұмсартып отырады.Судың ең ... ... ... ... және ... организімдердің тіршілігіне қажетті
оттегінің ... ... ... ... ... ... нәтижесінде түзіледі,ал бұл процестің жүруіне күн
энергиясы және көмір қышқыл газымен ... ... ... ... ... ... осы ... процесінде бөлінетін оттекке
тікелей байланысты.Ауадағы оттектің60%-тін түзіп,жанартып отыратын мұхит
пен теңіз суларындағы өсімдіктер.Мұхит суы ... ... ... ... жәндіктердің өмір сүру ортасы.Барлық
мұхит пен теңіз суларының беткі аймағында(80м дейін)жайғасқан ... ... және ... деп ... ... қозғала
алмайтын,тек су ағынымен қозғалыста болатын ... ... ... су ... ... қозғалатын
ағзалар(балықтар,кальмарлар,т.б.)жатады,оларды насекомдар ... тек қана су ... ... және ... омыртқасыздар)және әртүрлі көп
клеткалы балдырларды жатқызады.Осы организімдердің ... ... ... зор үлес ... ... ең жақсы еріткіш,осыған байланысты
барлық өнеркәсіптерде,ауыл шаруашылығында,үй-жай,тағы басқа шаруашылықтарда
кеңінен қолданылады.Ол ... ... ... ... ... ... бір тәулік
ішінде 7000 млрд литр су ... ... ... бір ... ... жұмсалатың судың көлемі 200-400л,оның ішінде2-10л суды таза
күйінде немесе тағаммен ... ... ... қолдануға
шамамен алғанда жылына әр адамға шаққанда келетін жалпы табиғаттан алынатын
судың көлемі 1,2тоннаның үстінде(әр адам ... 70 ... ... ... ... ... ... 50тоннадай суды жұмсайды).Судың
гигиеналық маңызы ... адам ... ... ... және т,б.таза санитарлық ... ... ... суды адам ... ... төндіретін
көз деп те қарауға болады.Бүкілдүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының
мәліметтері бойынша жұқпалы аурулардың 80%-ті ... ... ... не оның жетіспеуіне қарай санитарлық-гигиеналық нормалардың
бұзылуына ... 2 ... ... нормаға
сәйкессіз суды қолданып отырғандарына байланысты жыл сайын ... ... көбі ... ... аурулардан өлуде.Кермек суларды
тұтынудан адамның несеп және өт жолдарына тас байланады,ал кейбір тұздар
жеткіліксіз болса ... ... жиі ... суда ... тіс жегісі(кариес),ал шамадан артық болса ... ... ... ... бен мұхит суларының ластануы қатты
байқалуда.Табиғи суларды ластаушы негізгі көздер төмендегілер:
1.Өндіріс орындарынан ... ... бар ... ... ... ... тұрмыстық сулардан құралған ағызынды сулар;
3.Улы химикаттармен минералдық тынайтқыштармен ... ... ... ... заттар-газдар мен қатты заттар;
5.Мұнай өндіруші және өндіруші ... ... ... ... шаруашылығы да суды ластаушы көздердің бірі болып
саналады.Ауыл ... ... улы ... топырақтан
шайылып,суға түседі.Мал шаруашылығында түзілген өлі органикалық ... суға ... көп ... улы ... ... ... әсер ... заттары бар
ағызынды суда биогенді элементтер-әсіресе,азот пен ... ... ... суда ... ... ... ... сатыдағы
су өсімдіктерінің қарқынды дамуына жағдай ... ... ... ... ... массасы
артады.Аэробты организімдердіңоттекпен тыныс алуы нәтижесінде тез ... ... ... су ... ... ... процестер басым бола бастайды.Бұл процесс эвтрофикация
деп аталады,эвтофикация дегеніміз-суда табиғи,не антропогендік ... ... ... жинақталуы нәтижесінде су обьектілерінің
биологиялық ... ... ... олардың өздігінен тазарту құбылысы жүреді.Бірақ бұл
процесс өте жай жүреді.Ағызынды суларды оларды ластаушы заттардан тазарту
күрделі процесс.Олар ... және ... ... ... ... ... алу ... судың ластану
сипаты мен ондағы қоспалардың зияндылығына ... ... ... бойынша суды тұндыру және сүзу арқылы ондағы механикалық
қоспалардан тазартады.Көлемі түрлі бөлшектер ... ... әр ... ... ... қоспалар май,смола,мұнай ұстағыштар
арқылы сүзіледі.Физико-химиялық әдіс-ластаушы заттардың ... ... ... ... ... ... жатады.Әдісте ағызынды сулардан еріген органикалық ... ... ... ыдырытылады.Көбінесе электролиз
қолданылады.Химиялық әдіс-екі түрлі жолмен жүзеге асырылады:нейтралдау және
тотықтыру.Нейтралдау кезінде ағызынды ... ... ... үшін ... ... ... үшін хлор және оның қосылыстары
пайдаланылады.Тотықтырғыш реагенттер ретінде ... ... суды ... хлор және оның ... ... гипохлориті сияқты
қосылыстары қолданылады.Суды тазартудың ... ... ... және ... ... ... құбылыстарының
заңдылықтарына негізделген.Суға микроорганизімдер өсуі арқылы олардың
судағы ... және ... ... ... су ... ластаушылардан бөлу үш кеөеңмнг жүзеге асырылады:Бірінші
реттік тазарту.Ағзынды ... ірі ... ... ... арқылы
тазартылады.Екінші реттік тазарту:еріген органикалық заттарды бөлу.Ағызынды
суларды биохимиялық тазарту әдісінде кейбір микроорганизімдер судағы еріген
органикалық ... ... ... ... ... ... тазарту.Үшінші реттік
тазартудың негізгі мақсаты-ағызынды ... ... азот және ... ... элементтердің қосылыстары суда балдырлардың қарқынды
өсіп,дамуына себеп болады.Үшінші реттік тазартуда ластаушыларды химиялық
реагенттермен тұнбаға ... ... суды ... осы ... ... суды ... ... бактериялармен вирустардан тазарту үшін
хлорлап жер бетілік суларға ... аса ... ... ... ... тазарту құбылысы.
3.Су ресурстарының маңызы.
4.Судың ластануы.
5.Суды тазарту және ластанудан қорғау.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
1.Ұ.Б.Асқарова “Экология және ... ... ... оқу ... ... құрал.
Алматы,2003

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"жануарлар ресурстарын қорғау шаралары"6 бет
«Интернет ресурстары» мәліметтер қорын құру60 бет
«Су ресурстары қызметі» ЖШС-ң құжат айналымын автоматтандыру45 бет
«Қаржы ресурстарының түсінігі және экономикалық мәні »29 бет
Іле-Балқаш аймағының су ресурстарын бағалау20 бет
Адам ресурстарын стратегиялық басқару жүйесін құру44 бет
Алматы облысының жер ресурстарын пайдалану ерекшеліктері93 бет
Ауыл шаруашылында қаржы ресурстарын ұйымдастыру30 бет
Ақмола облысынның рекреациалық ресурстары65 бет
Ақмола облысының су ресурстары5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь