Тұлға ұғымының мәні мен түсінігі

Жоспары:

І Кіріспе

Тұлға ұғымының мәні, түсінігі

ІІ Негізгі бөлім
1. Тұлға туралы теориялар. Әлеуметтік статус және әлеуметтік рөлдер
2. Тұлғаның әлеуметтену процесі
3. Әлеуметтік бақылау
4.Құқық бұзушының тұлғалық ерекшеліктері

ІІІ Қорытынды
Тұлға әлеуметтік қатынастар мен байланыстардың бастапқы агенті болып саналады. «Тұлға» дегеніміз кім? Бұл сұраққа жауап беру үшін «адам», «индивид», «тұлға» деген ұғымдардың арасындағы мазмұндық айырмашылықты біліп алуымыз керек. Адам – адамзат баласының жер бетіндегі басқа биологиялық организмдерден өзгеше қасиеттерін сипаттайтын жалпылама ұғым. Индивид – адам тегінің нақты өкілі, жеке адам. Индивидуалдық – бұл әр адамның өзіне ғана тән жеке-дара қасиеттерінің жиынтығы, яғни бір адамның екінші адамнан айырмашылығы. Ал, тұлға дегеніміз адамның тек табиғи-биологиялық қасиеті ғана емес, ол табиғаттан тысқары тұрған, тек қана қоғамда өмір сүріп, қоғаммен тығыз байланыс-қатынастар негізінде қалыптасқан адамдардың мәні. Мұны адамның әлеуметтік сипатының бастамасы деп атайды. Нақтылап айтсақ, тұлға – индивидтің табиғаттан тыс адами қасиеті, яғни оның әлеуметтік өмірінің мәнді жақтарын сипаттайтын сапасы.
Адам қоғамсыз өмір сүре алмайды. Менің өмір сүруім, сенің өмір сүруіңді және басқалардың өмір сүруін қажет ететін және керісінше де солай.
Индивид-жеке дара адам. Барлық адамға тән ортақ қасиет – ол тек қоғамда ғана өмір сүреді. Ол қоғам ішінде ғана нәтиже алады, себебі ол қоғамдық болмыс тәжірибесін бойына сіңіреді. Жаңа туған сәбидің ата-анасынан тәуелсіз өмір сүруге ешқандай қабілеті болмайды. Ата-ананың, басқа адамдардың қамқорлық көмегінсіз адам баласы жетіле алмаған болар еді.
Адамның жануарлар дүниесінен бөлініп шығуының негізі - өмір сүру ортасын өз еңбегімен өзгерту, қайта жасау тәсілін, ол үшін еңбек құралдарын, оның ең қарапайым түрінен бастап, бірте-бірте жетілдіру жолдарын меңгеру қабілетінде болады. Тек еңбек процесінде адамдар бір-бірімен қатынас, байланыс жасауды, ойларын бір-біріне сөз арқылы жеткізуді үйренді. Бара-бара адам еңбегі бүкіл материалдық және рухани мәдениет жүйесінің субъектісі, яғни жасаушысы болып шықты. Осыларды еске ала отырып, адам дегеніміз, еңбек әрекетімен шұғылдана алатын, әлеуметтік қатынастарға түсетін, өзара байланыс жасауға толық қабілеті бар тіршілік иесі деп анықтама беруге болады.
Адамның өлшемі үш түрлі болады: биологиялық, психологиялық, әлеуметтік. Биологиялық өлшем – адам организмінің түр бейнесі мен құрылымының, басқаша айтқанда, организмнің құрылысын және формаларын зерттейді, оның атқаратын, орындайтын қызметін, шығу негізін, ми, жүйке жүйесін қамтиды. Психологиялық өлшем – адамның ішкі жан дүниесі, онда жүріп жататын саналы және санадан тыс құбылыстар мен процестер, сезім жүйесі (құмарлығы, жек көру, не сүю, мақтаныш, не қорлану, күйініш), адамның еркі мен сипатын, темпераментін қамтиды. Әлеуметтік өлшем – адамды тұлға, яғни белгілі бір тип, бірнеше адамның үлгісі, образы, бейнесі, моделі ретінде қарайды.
Әлеуметтану тұлғаның идеалды типін, яғни оның қоғамның идеясына сәйкес келетін немесе идеалды емес, яғни қоғамға сәйкес келмейтін типін, оның идеалды типтен қандай ерекшелігі барын зерттейді. Әлеуметтануда тұлға негізгі екі тұрғыдан қарастырылады:
1)Тұлғаның қоғамдық қатынастар жүйесіне араласып, мұның бар жақсылықтарын бойына сіңіріп, тұлға ретінде қалыптасуын;
2)Әлеуметтік қатынастардың және саналы іс-әрекеттің субъектісі ретінде тұлғаны қарастырады.
Туған сәби әлі тұлға емес. Ол тек қана индавид. Ол адам тегінің өкілі. Ол тұлға болу үшін негізгі екі шарт қажет:
1. Биологиялық, генетикалық дамудың алғы шарттары.
2. Әлеуметтік ортаның болуы қажет, өйткені онда мәдени орта болады, онымен жас сәби бала әр уақытта байланыста, қатынаста болуы керек. Онсыз, яғни әлеуметтік ортасыз сәби бала жан-жақты дами алмайды.
Қолданылған әдебиеттер:

1. «Әлеуметтану негіздері» Ш.Қ.Қарабаев
Алматы,2007жыл

2. «Әлеуметтану негіздері» А.И.Икенов, А.Д.Жүсіпова Алматы,2004жыл

3. «Социология» Қ.Ж.Рахметов, А.Н.Болатова, З.Н. Исмағамбетова Алматы, 2005жыл
        
        
Тұлға әлеуметтік қатынастар мен байланыстардың бастапқы агенті болып
саналады. «Тұлға» дегеніміз кім? Бұл ... ... беру үшін ... ... ... ұғымдардың арасындағы мазмұндық айырмашылықты
біліп алуымыз ... Адам – ... ... жер ... басқа
биологиялық организмдерден өзгеше қасиеттерін сипаттайтын жалпылама ұғым.
Индивид – адам тегінің нақты өкілі, жеке ... ... – бұл ... ... ғана тән ... ... ... яғни бір адамның
екінші адамнан айырмашылығы. Ал, ... ... ... тек ... ... ғана емес, ол табиғаттан тысқары тұрған, тек қана
қоғамда өмір ... ... ... ... негізінде
қалыптасқан адамдардың мәні. Мұны адамның әлеуметтік сипатының бастамасы
деп атайды. Нақтылап ... ...... ... тыс ... яғни оның әлеуметтік өмірінің мәнді жақтарын сипаттайтын сапасы.
Адам ... өмір сүре ... ... өмір сүруім, сенің өмір сүруіңді
және басқалардың өмір сүруін қажет ететін және керісінше де солай.
Индивид-жеке дара адам. Барлық адамға тән ... ... – ол тек ... өмір сүреді. Ол қоғам ішінде ғана нәтиже алады, себебі ол қоғамдық
болмыс ... ... ... Жаңа ... ... ... өмір сүруге ешқандай қабілеті ... ... ... ... ... адам баласы жетіле алмаған болар еді.
Адамның жануарлар дүниесінен бөлініп шығуының негізі - өмір сүру
ортасын өз еңбегімен ... ... ... ... ол үшін еңбек
құралдарын, оның ең ... ... ... ... ... меңгеру қабілетінде болады. Тек еңбек процесінде адамдар бір-
бірімен қатынас, байланыс жасауды, ойларын ... сөз ... ... Бара-бара адам еңбегі бүкіл ... және ... ... субъектісі, яғни жасаушысы болып шықты. Осыларды еске ала отырып,
адам дегеніміз, еңбек әрекетімен шұғылдана алатын, әлеуметтік қатынастарға
түсетін, ... ... ... ... ... бар тіршілік иесі ... ... ... ... үш түрлі болады: биологиялық, психологиялық, әлеуметтік.
Биологиялық өлшем – адам организмінің түр бейнесі мен ... ... ... ... және ... ... оның ... қызметін, шығу негізін, ми, ... ... ... ...... ішкі жан ... онда жүріп жататын саналы
және санадан тыс құбылыстар мен процестер, сезім жүйесі (құмарлығы, ... не сүю, ... не ... ... ... еркі мен ... ... Әлеуметтік өлшем – адамды тұлға, яғни белгілі ... ... ... ... ... бейнесі, моделі ретінде қарайды.
Әлеуметтану тұлғаның идеалды типін, яғни оның
қоғамның идеясына сәйкес ... ... ... ... яғни ... сәйкес
келмейтін типін, оның идеалды типтен қандай ерекшелігі барын зерттейді.
Әлеуметтануда ... ... екі ... қарастырылады:
1)Тұлғаның қоғамдық қатынастар жүйесіне ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуын;
2)Әлеуметтік қатынастардың және саналы іс-әрекеттің субъектісі ретінде
тұлғаны қарастырады.
Туған сәби әлі тұлға емес. Ол тек қана ... Ол адам ... ... ... болу үшін ... екі шарт қажет:
1. Биологиялық, генетикалық дамудың алғы шарттары.
2. Әлеуметтік ортаның болуы қажет, өйткені онда мәдени орта ... жас сәби бала әр ... ... қатынаста болуы керек. Онсыз,
яғни әлеуметтік ортасыз сәби бала жан-жақты дами алмайды.
Тұлға туралы теориялар. Әлеуметтік статус және ... ... аса ... ... оның ... әр түрлі
байланысқатынастарды қазіргі әлеуметтануда адамға, оның тұлғалық түріне
байланысты, алуан түрлі ... ... ... ... ... бірі ... бейнесіне әлеуметтік рөльдердің жиынтығы ... ... ... ... ... ... Бұл тұжырымдаманың мағынасы мынадай:
қоғамдағы әрбір адам ондағы алуан түрлі ... ... ... ... адамның белгілі бір орны, өзінің көзқарасы, бағыты болады, ... бір ... ... ол оны орындайды. Осындай қызметтердің
маңызды ... ... ... роль», «әлеуметтік статус» ұғымдарын
тудырады. Әлеуметтік роль – қоғамдағы адамдардың белгілі бір алатын орнына,
жағдайына, олардың ... ... ... және ... ... ... атқаратын қызметтері. Басқаша айтқанда,
әлеуметтік роль дегеніміз қоғамдағы адамдардың белгілі бір қызмет ... ... бір ... ... ... ... Ал, рольдік жүйе
дегеніміз адамның қоғамдағы алатын орнына, жағдайына, тұрмысына ... ... ... ... ... ... ... игеріп, меңгеруі тұлғаны әлеуметтендіру процесінің бір ... ... ... ... ... негізгі қажетті шарты.
Рольдік тұжырымдама Американың әлеуметтік психологиясында ХХ ғасырдың 30-
шы жылдары пайда болды. Оның ірі ... Кули ... ... ... Мид ... Герберт (1863-1931ж.ж). Кули «шағын кіші» топтар
теориясының негізін ... ... оның ... ... ... ... «Социальная организация» (1909ж) деген
еңбектері бар.
Кули тұлғаның қалыптасуы айналасындағы адамдармен алуан ... ... мен ... негізінде болады деп тұжырымдады. Осылардың
негізінде адам ... ... мен» ... имиджін жасайды. Ол үш
элементтен тұрады:
А) Жұрт мені ... ... Жұрт ... ... ... ... әсер ... Мен жұрттың тигізген ықпалына қалай жауап беремін;
Мидтің пікірінше , адамның тұлғаға айналу процесі үш сатыдан тұрады.
1) Иммитация. Бұл сатыда балалар ... ... ... ... оны ... Ойын сатысы. Бұл уақытта бала өзінің мінезін белгілі бір ... ... ... ... ... ... балалар тек өздерін ғана ойлап қана ... ... ... нені күтетінін түсіне бастайды.
Әрбір адам әлеуметтік жүйеде бірнеше ... ... ... ... Әрбір адамның бірнеше статусы болуы мүмкін, ... ... бір ғана ... ... Бұл ... ... басты немесе
интегралды деп атайды. Ол адамның қызметі (лауазымы) арқылы белгіленеді.
Әлеуметтанушылар статустардың екі ... ... ... Біреуі – қоғамнан
берілген, екіншісі – адамның өз еңбегінің нәтижесінде қол жеткізген статус.
Қоғамнан берілген статус – бұл ... ... шығу ... туған
жерімен, отбасымен байланысты. Еңбегі арқылы қол жеткізген ... ... ... ... ... айтқанда, қандай да бір қоғамда адамның әлеуметтік жүйедегі
орны бар. Ал, қоғамның адамға белгілі бір ... қоюы оның ... ... ... құрайды.
Тұлғаның әлеуметтену процесі
Тұлға дегеніміз, жоғары шарықтап дамыған, жан-жақты терең ... ... ... адамның әлеуметтік дамуының сапалық көрсеткіші. Бұл ... ... ... ... Ол тек қана ... әлеуметтік орта
жағдайында ғана пайда болады, яғни ол белгілі бір ... ... ... мұнсыз болмайды, сөйтіп ол адам қоғамдағы барлық қатынастарды,
тәжірибені, құнды бағалы ... ... өз ... ... ... ... ... қоғамды одан әрі жетілдіріп, дамыта
отырып, өзі жаңа сана, қасиетке, яғни ... ие ... одан әрі ... ... тек қана ... ... бірліктері мен топтық шеңберінде болуымен шектелмейді. Тұлғаның
әлеуметтендіру оны өз ... ... ... ... ... ... ... құндылықтарына, нысандарына, бағыттарына,
және т.б. белсенді араласып, оларды терең игеруге, бойына сіңіруге, өңдеуге
мәжбүр етеді. Бұларды ... ... ... ... Олар:
1. іс-әрекет, қызмет, бұған ойын, оқу, еңбек ету жатады.
2. қарым – ... ... ... ұдайы үздіксіз алуан түрлі
қоғамдық қатынастарда болуын ... ... ... ... ... бұған ми мен жүректің өз бетінше қызмет, іс-
әрекет етуі жатады.
Тұлғаны ... ... ... ... ... дейміз. Тұлғаның қалыптасуы белсенді іс-әрекет, қызмет
істеуде және басқа ... ... ... іске ... ... тарихи-мәдени ортада өмір сүретін, қалыптасқан әлеуметтік-
психологиялық және ... ... ... ... шынайы өмірді
тануға және өзгертуге бағытталған жасампаз іс-әрекет субъектісі. Басқаша
айтқанда, ... ... өмір ... бойына сіңіріп, жан-жақты
жетілген адам.
Тұлғаның қалыптасуы оның белсенді іс-әрекеті мен басқа ... ... ... ... ... ... сырттан еріксіз
таңылатын нәрсе емес. Керісінше, индивидтің ... ... ... ... мен мінез-құлқын қоғам талабына сай, лайықтап,
үнемі дұрыс жолға салып, өзгертіп отыруы.
Соның арқасында адамда өз ... ... ... басқа
адамдардың сондай мінез-құлықтарымен салыстыра бағалау, сөйтіп өзінің кім
екенін түсіну, өзін-өзі тану қабілеті жетіледі.
Тұлғалық қасиеттердің ... аса ... оның ... ... ... ... ... ғылыми немесе ғылыми емес, т.б. болуы
мүмкін. Осыдан көзқарастың әлеуметтік жағына көңіл ... жеке ... ... топтарға, саяси қозғалыстарға қыммет жасайтынын, қандай
топтар мен қозғалыстарға қарсы екенін, озық ... не ... ... ... ... екі ... ... өтеді. Біріншісі-туғаннан
ер жеткенге дейін. Екіншісі-ер жеткен, кемеліне ... ... ... кезеңде жасөспірім бала сыртқы дүние туралы белгілі бір деңгейде
білім ... ... ... ... құнды бағыттар мен нұсқауларды
игеріп, меңгереді. Ол бірнеше әлеуметтік рольдер атқарады.
Екінші кезеңде тұлғаның бүтін, біртұтас ... ... ... өмірлік құбылыстарға байланысты бағыты қалыптасады. Осы
екінші кезеңде тұлға ... ... ... оның ... ... ... ... басым көрінеді.
Тұлғаға айналудың бірінші кезеңі барлық адамдарда бар, бірақ, ... ... ... ... байқала бермейді. Кейбір адамдар ... ... ... ... ... ... қала ... Ал, кейбіреулер
тіпті жиырма бес жасында ... ... ... ... ... қоғамда өте сирек кездеседі. Жеке дара
адамды, нидивидті тұлғаға айналдыруда әртүрлі оқу орындарының атқаратын
қызметі ... ... ... және ... ... тек қана ... ... жемісі ғана емес, ... ... ... ... ... болып табылады.
Вебердің пікірінше, мақсатқа сәйкес келетін іс-әрекет, қимыл негізгі
идеалдық тип болып саналады. Ал саналы емес іс-әрекеттің ... ... ... ... ... әкеледі.
Тұлғаның әлеуметтік қызметі деп, адамның өмірді ... ... мен ... өзінің қоғамдық қатынастарды, құбылыс, ... ... ... ... ... ... іс әрекет пен қызметтің қозғаушы күші ... ... ... ... адамның қажеттігінен, мұң
мұқтажынан, мүддесінен , мақсатынан ... ... ... іс-әрекетке,қызметке итермелейтін негізгі
себептер-қажеттілік, мұқтаждық, ... және ... ... ... ... ол қолда жоқ зәулікке ие. Қажеттілік табиғи және ... ... ... ... ол өз ... ... ... қажеттілік тамақ ішу, киім кию, ... т.б. ... ... ... ... еңбек ету, басқа адамдармен байланыс-
қатынаста болу, қоғамдық өмірге араласу, т.б. ... ... адам ... ... ... оны өтеуге, іске асыруға тырысса,
ол мүддеге, ал, мүдде мақсатқа айналады. Мұның өзі екінші жағынан, тұлғаның
қажеттілікке, ... ... ... ... ... керек етеді.
Адам мүддесі, мақсаты белгілі бір қажеттілікті ... ... ... ... ... ... ... мақсаттардың негізінде әлеуметтік талаптарды білдіретін
адамдардың қажеттіліктері жатады. Осыған орай ... ... бір ... ... ... түрі ... ... – объективті дүниенің даму заңдарының негізгі түрі. Осыған
орай ... ... ... ... ... оны ... ... қызметінде пайдаланып отырады. Екінші жағынан, қажеттілік ... ... ... ... ... факторына жатады.
Кейбір жағдайларда адам жаңа бір әлеуметтік жағдайда өзінің мүдделерін
өзгерте ... ... ... онда ол ... ... ... яғни ... мәжбүр болады.
Бейімделу-өмір сүру жағдайларының өзгерісіне деген сол адамның
көзқарасының ... ... ... ... пайда болатын шиеленісті жоюға, я болмаса оны ... ... ... айналуы, ал, мүдденің мақсатқа айналуы ... ... екі ... ... ... іс-әрекеттің себебі ретінде
сипатталады.
Жеке адам мен ... ... ... қатынастар әлеуметтік
бақылау жағдайында қалыптасып, іске асады.
Әлеуметтік бақылау дегеніміз, оның ... ... ... де ... ... ... құрайтын элементтердің өзара әрекетін реттеу
жолымен қамтамасыз ... және сол ... ... ... тәсілі болып
табылады.
Сол сияқты әлеуметтік бақылау-ол жеке дара адам мен ... ... ... ... қатынастарын реттейтін құрал. Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... топтары, бірлестіктер және т.б.) мен объектінің, жай ғана қатынасы
емес, бұлар әр түрлі сипаттағы элементтердің өзара қарым-қатынасы.
Әлеуметтік ... ... ... ... бірлігін
сақтайды.
Адамның іс-әрекеті деп, оның мұқтаждығы мен алдына қойған мақсатты
жүзеге асыруға бағытталған ... ... атап ... ... мінез-құлқы деп, оның іс-
әрекетінің, қызметінің сыртқы көрінісін айтады. Оның негізгі үш түрі ... ... ... ... құлықтың бірінші және екінші түрі көбінесе саналы, ... емес ... ... да, оның ... мәні ... ... әр ... болады:
1. Индивидуалды;
2. Ұжымдық-бұл жалпы мұқтаждығы, талап-тілегі және іс-әрекет ... ... ... ... топтың мінезі-құлықтары;
3. Бұқаралық- бұл бір типті, әрі ұйымдаспаған үлкен бұқара тобының ... ... ... бір әлеуметтік ережелерге сәйкес келсе, қалыпты
дейді. Ал, мінез-құлық ... ... ... оны ... ... Бұл ... әлеуметтанудың арнаулы теориясы-ауытқу мінез-құлқының
әлеуметтануы зерттейді.
Құқық бұзушының тұлғалық ерекшеліктері
Социологиялық ... ... ... ... ... мінез-құлығының себептері мен мақсаттарын, ... ... ... деп ... ... ... сана ... деңгейі
зерттеледі, социологтар ... ... ... ... ... (қылмыстық) мінез құлығы бар тұлға деп таниды.
Девянтты мінез-құлықтың мәнін түсінудің басты ... ... ... ... ... қоғамда тарихи қалыптасқан жеке ... ... не ... ... ... мінез-құлық шаралары.
Әлеуметтік норманың негізі құқықтық ... ... мен ... және ... ... кең мағынада және шағын мағынада қарастырады.
Тар мағынада алғанда, ... ... ... яғни ... ... болып есептелмейтін ауытқулар
ретінде түсіндіріледі.
Кең мағынада алғанда девянтты мінез-құлық ... ... ... ... ... ... адамның өзін-өзі өлтіру-девиация,
ал біреуді ... ... ... ... Құқыққа қарсы әрекеттердің
жиынтығы немесе қылмыстар деликвентті мінез-құлық деген атқа ие болды. Бұл
екі мән де ... да, ... ... да ... ... ... саналы түрде ... ... ... ... ... жататын болса,деликвентті мінез-құлыққа
жатады. ... ... ... ... тонау, пара, құжаттарды
қолдан жасау, өртеу, өндірістік шпионаж және т.б. ... ... ... ... Бұл ... әр ... ... ішінде социологтар мен заңгерлер де басын қатырды.
Идеологияның жалаң қағидаларын жеңе отырып, біздің ғалымдар ... ... ... т.б. ... әр ... ... ... Бүгінде мәселені зерттеушілрдің көпшілігі әлеуметтік бастама кез
келген саналы мінез құлыққа басым ... оның жеке ... ... элементтермен терең өріліп жатқанына келіседі.
Әлеуметтік терең ... ... ... ... сияқты келеңсіз құбылыстарға әкелмеуі мүмкін емес.
ТМД елдерінде қылмысқа ... ... өтуі және ... жұмыссыздық сияқты феномендердің көрінісі әсер етеді.
Ұзақ жылдар бойы нашақорлық біздің елімізде тек батыстық құбылыс ретінде
есептелді. ... ... ... ... қалыптасқанын ешкім жоққа шығара
алмайды.Ншақорлықтың жеке адамдар мен бүтіндей ... ... ... ... ... ... ... нашақорлықтың көп
бөлігі бір дәрежеде өздеріне төнген қауіпті сезініп, өз ... ... ... ... ... 12 ... ... күшін сезінсе, 66,5 проценті оған қарсы қарайды.
Нашақорлықпен күреске әлеуметтік, экономикалық, ... ... ... ... ... ... ... да қолданады. Бірақ
нашақорлықтың даму ерекшелігін ескере отырып, бұл мінез-құлықтың ... әр ... ... ... ... ... және т.б.
Қазақстан Республикасы Президентінің 2000 жылғы 19 сәуірде қылмыс пен
коррупцияға қарсы күрес мәселелеріне арналған ... ... ... елде ... ... ... ... жағдайды
тұрақтандыруға қол жеткізілді. Елдегі жағдай қылмыстық ... ... ... ... ... ... да тегеурінді
шаралар қабылдау қажеттігін көрсетеді.
Қазақстанда «заңды ұрылар» деген ұғым пайда болды, олар ... ... ... ... ... спирт
контробандасы, ұрланған машинаны сату, жезөкшелік қалыпты ... ... арта ... ... ... тигізуде. Практика
көрсеткендей, ауыр жағдайдағы бұзақылық, ... ... ... ... байланысты.
Девияцияның барлық формаларының көрінуі экономикалық, ... және ... да ... факторларға да байланысты болады.
Құқық бұзушылық- бұл қоғамдық өмір туғызып, оған өмірлік ... ... ... мен ... ... ... кеселінің бейнесі. Оны бүгінге дейін бір де бір ... ... ... ... қылмыскердің негізгі үш түрі бар:
1. Жүйелі қылмыскер тип;
2. Кездейсоқ қылмыскер;
3. Жағдайға ... ... екі ... ... ... рецидивистер, ал екіншісіне-ұзақ
уақыт бойы оқымағандар мен жұмыс істемейтіндер, маскүнемдер жатады.
Ғалымдар ...... ... ... тиімді болып
есептелетін жағдайларды көрсетеді:
1. жазалауды ... сәті ... ... оның мәні ... ... жазадан құтылмайтындай болған сайын, жазалаудың ескерту рөлі
күштірек;
3. жазалаудың ынталандыру күші, қылмыскерге оны қолданғанда, көп нәрседен
айырылса, жоғарырақ ... ... ... ... ... салынған жазалау
санкциясының сыйымдылығына байланысты болады;
5. жазалаудың себепті әсерінің дәрежесі субъектінің тиым ... ... ... сай, ... және ... деп есептеуіне
байланысты болады.
Соңында мінез-құлыққа бақылау жасау жүйесінің мәні ... не ... ... ... ... Адам – ... баласының жер бетіндегі басқа биологиялық организмдерден
өзгеше қасиеттерін сипаттайтын жалпылама ұғым. ... – адам ... ... жеке ... ... – бұл әр ... өзіне ғана тән жеке-
дара қасиеттерінің жиынтығы, яғни бір адамның екінші адамнан айырмашылығы.
Ал, тұлға дегеніміз адамның тек ... ... ғана ... ол
табиғаттан тысқары тұрған, тек қана ... өмір ... ... ... ... қалыптасқан адамдардың мәні.
Тұлға дегеніміз, жоғары шарықтап дамыған, жан-жақты ... ... ... ... ... әлеуметтік дамуының сапалық көрсеткіші. Бұл
адамның биологиялық табиғи қасиеті емес. Ол тек қана ... ... ... ғана ... ... яғни ол ... бір ... бірлікте өмір
сүреді, мұнсыз болмайды, сөйтіп ол адам қоғамдағы барлық ... ... ... нысандарды, бағыттарды өз бойына ... ... ... ... ... одан әрі ... дамыта
отырып, өзі жаңа сана, қасиетке, яғни тұлғалыққа ие болады.
Әлеуметтік бақылау дегеніміз, оның ішінде ... ... де ... ... ... ... элементтердің өзара әрекетін реттеу
жолымен қамтамасыз етеді және сол жүйенің өздігінен басқарылу ... ... ... ... ... ... бірлігін
сақтайды.
Социологтар «құқық бұзушыны» девянтты ... не ... ... құлығы бар тұлға деп таниды.
Тар мағынада алғанда, ... ... ... яғни ... ... ... есептелмейтін ауытқулар
ретінде түсіндіріледі.
Кең мағынада алғанда девянтты мінез-құлық құқыққа қарсы барлық
формалар ... ... ... ... өзін-өзі өлтіру-девиация,
ал біреуді өлтіру қылмыс болып есептеледі. ... ... ... ... ... деликвентті мінез-құлық деген атқа ие болды. ... мән де ... да, ... ... да қолданылады. Маңызды
қылмыстардың барлығы саналы түрде ... ... ... ... ... ... ... мінез-құлыққа
жатады. Мұндай мінез-құлыққа ұрлық, алаяқтық, тонау, пара, құжаттарды
қолдан ... ... ... ... және т.б. ... ... ұғымының мәні, түсінігі
ІІ Негізгі бөлім
1. Тұлға туралы теориялар. Әлеуметтік статус және әлеуметтік ... ... ... процесі
3. Әлеуметтік бақылау
4.Құқық бұзушының тұлғалық ерекшеліктері
ІІІ Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер:
1. «Әлеуметтану негіздері» Ш.Қ.Қарабаев
Алматы,2007жыл
2. «Әлеуметтану негіздері» А.И.Икенов, А.Д.Жүсіпова ... ... ... ... З.Н. ... ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тұлға туралы ұғым жеке тұлға және заңды тұлға түсінігі.21 бет
Заңды тұлға ұғымы41 бет
«Айналайын» ұғымының ассоциативтік өрісі50 бет
«Ақпарат» ұғымының қолданылуы29 бет
«Ақпарат» ұғымының қолданылуы. Қоғамды ақпараттандыру27 бет
«Мәдениет» ұғымының тарихи қалыптасуы және философиялық мағынысы22 бет
Аудиторлық қызмет ұғымының мәнi19 бет
Лизинг ұғымының пайда болуы мен экономикалық мәні15 бет
Лизингтің даму тарихы және лизинг ұғымының экономикалық мазмұны65 бет
Сан ұғымының дамуы туралы. жазбаша нумерация7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь