Қазақстан Республикасындағы халықтың әртүрлі категорияларымен әлеуметтік жұмыс жүйесі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ 1860 . 1880 Ж. РЕФОРМАЛАР ЖӘНЕ ОНЫҢ ХАЛЫҚҚА ӘСЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

1.1 Қазақстандағы 1860 . 1880 ж. капитализм реформаның енуі және дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

1.2 Капитализмге өтудің қиыншылықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11

ІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ХАЛЫҚТЫҢ ӘРТҮРЛІ КАТЕГОРИЯДАРЫМЕН ӘЛЕУМЕТТІК ЖҰМЫС ЖҮЙЕСІНІҢ ЖАҢА ПРИНЦИПТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...


16
2.1

2.2

2.3 Қазіргі кездегі жастар мен әлеуметтік жұмсының барысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Мүгедектерге әлеуметтік қызмет көрсету жүйесін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Халықтың әлеуметтік . әлсіз топтарына мемлекеттік көмек жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

16

20

27
ІІІ. ХАЛЫҚТЫҢ ӘРТҮРЛІ КАТЕГОРИЯДАРЫМЕН ӘЛЕУМЕТТІК ЖҰМЫСТЫ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ...

34
3.1

3.2 Әлеуметтік жұмысты жеттілдірудегі шетелдік тәжірибенің маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
34
Халықтың әртүрлі категорияларымен әлеуметтік қызмет көрсету жүйесін жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Адам жөнінде қамқорлықтың өсуі, оны әлеуметтік қорғау тек этикалық-моральдық пайымдардың ғана бұйрығы емес, сонымен бірге оның прагматикалық негізі де бар, өйткені XXI ғ. «адам капиталының» ролі экономикалық өсудің басты қозғаушы күші ретінде шырқау биікке көтерілді. 192 елдің ұлттық байлықтарының талдауына сүйене отырып, Дүниежүзілік банктің сарапшылары 90-шы жылдардың орта шенінде өндірістік қорлардың үлесіне ұлттық байлықтың 16 %, табиғи қорларға – 20 %, «адам капиталына» 64 %-ы тигенін есептеп шығарды.
Әлемде орасан зор әлеуметтік жұмыс тәжірибесі жиналған, оның ішінде көрсетілген халық тобымен де. Бұл салада отандық тәжірибе де аз емес. Қазіргі кезеңде еліміздегі әлеуметтік жағдай күрт өзгерді, әлеуметтік қарам-қатынасының өршу үрдісі ойлануды, жалпылама талдауды қажет етеді. Тұрғындармен әлеуметтік жұмыстың ғылыми негізделген тұжырымдамасын, әлеуметтік технологияларды, әлеуметтік жұмыс жүргізуде ұйымдардың түсінікті әрі сенімді тәсілдерді жасау қажет.
Әлемдегі тәжірибе дәлелдегендей, көптеген елдерде әлеуметтік қызметкерлердің есебінсіз әлеуметтік дамудың бағдарламасы да, мемелекеттің әлеуметтік саясаты да іске асуы мүмкін емес. Бұл саладағы мамандар, заңнамалық актілерді дайындауда, жергілікті билік орындары мен қоғамдық ұйымдардың шешім қабыдауында сарапшы қызметін атқарады.
Тәжірибе көрсеткендей (әсіресе бізде), адамдар көбіне көп не өздері, не отбасы мүшелері, не достары, не көршілері, не игі ниетті шенеуніктерде шеше алмайтын мәселелермен жиі ұшырасады. Бұл үшін ерекше мамандық иелері әлуметтік жұмыскерлер қажет.
Бұл мамандықтың қалыптасуы өте қиын жағдайда өткен. 90 жылдар басынан мемлекет өзінің дамуындағы жаңа және өте қиын кезеңін- нарықтық экономикаға өтуді бастады. Бұл - үрдіс өндірістің тоқырауы, жұмысссыздық, мемлекет тұрғындарының көпшілігі табыстарының күрт төмендеуі, адамдардың азып-тозуымен сипатталатын қиын да ауыр процесс. Қазақстандағы күрделі экономикалық, саяси, әлеуметтік жағдай, сонымен қатар адамға игеріп алу, бағыт алу, кейде жай ғана осы жағдайда жан сақтап қалуда көмектесуге қажеттілік біздің мемлекетімізге әлеуметтік жұмыстың жаңа жүйесін құруды талап етеді.
Әлемнің көптеген елдерінде ғасырдың басында-ақ әлеуметтік жұмыс дербес мамандық ретінде қарқынды дамып, бұл салада кәсіби мамандар бітімі қалыптса бастаған уақытта, Қазақстанда тоталитаризм жағдайында көптеген онжылдықтар бойы кеңес, адамның теңдессіз қамқорлықта екендігі мәлімделіп келді, сондықтан халықты әлеуметтік қорғаудың арнайы жүйесін құрудың мәні жоқ деп есептелді.
1. Қазақстан Республикасының халықты әлеуметтік қорғау тұжырымдамасы: 2006 ж. 9 сәуірдегі №481 қаулысымен бекітілген.
2. Қазақстан Республикасының Заңы. «Қазақстан Республикасындағы жастар саясаты туралы»: 2009ж. 4-шілдедегі №581-ІІ ҚРЗ.
3. Қазақстан Республикасының Заңы «Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы». //Егемен Қазақстан, 2006 жылғы 10 тамыз
4. Қазақстан Республикасының Заңы «Кемтар балаларды әлеуметтік және медициналық педагогикалық түзету арқылы қолдау туралы». //Егемен Қазақстан, 2007 жылғы 23 шілде
5. Қазақстан Республикасының Заңы «ҚР мүгедектерді әлеуметтік қорғау туралы» // Егемен Қазақстан, 2005 жылғы 26 сәуір
6. Кожамкулова Л.Т., Демеуова М.Е. Әлеуметтік жұмыстағы қайырымдылық рөлі. – Алматы: Қазақ университеті, 2008ж.
7. Сарсенова Ж.Н. Әлеуметтік жұмыс: Оқу құралы – Алматы, 2009ж.
8. Жаназарова З.Ж. Социальная работа с семьей: Учебное пособие для студентов гуманитарных факультетов высших учебных заведений. – Алматы: Қазақ университеті, 2008г.
9. Кожамкулова Л.Т. Социальная работа города: принципы и направления – Алматы: Қазақ университеті, 2008г.
10. Абдираимова Г.С. Социальная работа с молодежью: Учебное пособие – Алматы: Қазақ университеті: 2008ж.
11. Мүгедектерді оңалтудың 2007-2005 жылдарға арналған бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары: 2008ж. 15 қаңтардағы №20 қаулысымен бекітілген.
12. Жанұя бюджеттеріндегі әлеуметтіліктілікті қоғамдық тұрғыда қолдау – Қаржы-қаражат – 2009.-№2.
13. Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жәрдемақылар – Заң газеті – 2005-14 қаңтар.
14. Жәрдемақылар мен жеңілдіктер - /Астана хабары – 2005- 4қыркүйек.
15. Қазақстандағы әлеуметтік жағдай туралы: Түркістан: 2008-24 сәуір.
16. Основы социальной работы: Москва-2008г. Учебное пособие: под редакций И.В. Мартынова.
17. Агафанов А.Н., Менлибаев К.Н. Социальная работа с молодежью: Учебное пособие – Караганда: Издательство КарГу, 2008г.
18. П.Ф. Павленок. Теория история и методика социальной работы. Москва; 2008г.
19. Тетерский С. В. Введение в социальную работу. Учебное издание – Москва 2008г.
20. Блинков Ю.А., Ткаченко В.С., Клушина Н.Г. Медико-социальная экспертиза лиц с ограниченными возможностями / Серия «Учебники, учебные пособие»- 2007г.
21. Мельников В.П., Холостова Е.И. История социальной работы. Учебное пособие. 2-е изд. – М.: Издательско – книготорговый центр «Маркетинг»; 2007г.
        
        МАЗМҰНЫ
|КІРІСПЕ....................................................................|
|.............................................3 |
| ... ... 1860 – 1880 Ж. ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... |
| ... ... 1860 – 1880 ж. ... ... енуі және ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... | |
|ӘЛЕУМЕТТІК ЖҰМЫС ЖҮЙЕСІНІҢ ЖАҢА | ... ... | ... |Қазіргі кездегі ... мен ... ... | |
| ... |
|2.2 ... | |
| ... ... ... ... ... | ... ... |
| ... | |
| ... ... - ... ... мемлекеттік көмек | |
| ... |
| ... | |
| | |16 |
| | | |
| | |20 |
| | | |
| | |27 ... ... ... ... ... ЖҰМЫСТЫ | |
|ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ................ |34 ... ... ... ... ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... ... ... ... қызмет | |
| ... ... | |
| ... |
| ... | |
| | | | ... | |
| | | | ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... оны ... ... тек ... пайымдардың ғана бұйрығы емес, сонымен бірге оның прагматикалық
негізі де бар, ... XXI ғ. ... ... ролі ... өсудің
басты қозғаушы күші ретінде ... ... ... 192 ... ... ... ... отырып, Дүниежүзілік банктің сарапшылары 90-
шы жылдардың орта шенінде өндірістік қорлардың үлесіне ұлттық байлықтың 16
%, ... ... – 20 %, ... ... 64 %-ы тигенін есептеп
шығарды.
Әлемде орасан зор әлеуметтік жұмыс тәжірибесі жиналған, оның ішінде
көрсетілген халық ... де. Бұл ... ... тәжірибе де аз емес.
Қазіргі кезеңде еліміздегі әлеуметтік жағдай күрт өзгерді, әлеуметтік қарам-
қатынасының өршу үрдісі ... ... ... қажет етеді.
Тұрғындармен әлеуметтік жұмыстың ... ... ... ... ... ... жүргізуде ұйымдардың түсінікті
әрі сенімді тәсілдерді жасау қажет.
Әлемдегі тәжірибе ... ... ... әлеуметтік
қызметкерлердің есебінсіз әлеуметтік дамудың бағдарламасы да, мемелекеттің
әлеуметтік саясаты да іске асуы ... ... Бұл ... ... актілерді дайындауда, жергілікті билік орындары мен қоғамдық
ұйымдардың шешім қабыдауында сарапшы қызметін атқарады.
Тәжірибе көрсеткендей ... ... ... көбіне көп не өздері,
не отбасы мүшелері, не достары, не көршілері, не игі ... ... ... ... жиі ... Бұл үшін ... ... иелері
әлуметтік жұмыскерлер қажет.
Бұл мамандықтың қалыптасуы өте қиын жағдайда өткен. 90 ... ... ... ... жаңа және өте қиын ... нарықтық экономикаға
өтуді бастады. Бұл - үрдіс өндірістің тоқырауы, жұмысссыздық, ... ... ... күрт ... адамдардың азып-
тозуымен сипатталатын қиын да ауыр ... ... ... ... ... ... сонымен қатар адамға игеріп алу,
бағыт алу, кейде жай ғана осы ... жан ... ... ... ... мемлекетімізге әлеуметтік жұмыстың жаңа жүйесін құруды
талап етеді.
Әлемнің ... ... ... басында-ақ әлеуметтік жұмыс
дербес мамандық ретінде қарқынды дамып, бұл салада ... ... ... бастаған уақытта, Қазақстанда тоталитаризм ... ... бойы ... адамның теңдессіз қамқорлықта екендігі мәлімделіп
келді, сондықтан халықты әлеуметтік қорғаудың арнайы жүйесін ... ... деп ... ... ... ... ... 90 жылдың бас кезінен
жүрді.
Біріншіден, жаңа ... ... ... ... ... ... жалпы мемлекет халықтарын әлеуметтік
қорғаудың қарқынды өзгеруіндегі ... ... ... ... ... етеді;
Екіншіден, экономикалық және әлеуметтік жағынан едәуір сәтті
(Европа ... ... АҚШ, ... ... ... ... тіпті ең бай қоғамда да ... ... ... аурулар, маскүнемдік пен нашақорлық және т.б. ... ... ... ... ... жұмыс жүйесінсіз және
әлеуметтік жұмыс кадрларынсыз игеру мүмкін емес.
Үшіншіден, ... ... ... ... ... ... мұқтаждар
мен заңдар, мемлекет аппараттары арасын байланыстырушы буын ... ... ... жаңа ... әлеуметтік жұмыстың
әлеуметтік өзгерістерге қол жеткізуге бағытталған ... бір ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
жұмыс қоғамдағы әлеуметтік ... мен ... ... ... жеңетін мықты тәсілдер болып отыр, ал ол тәсілдер ... ... ... мен ... ... ... көбірек қор бөле түседі.
Әлеуметтік қамсыздандыруды реформалау, өнімді жұмыспен ... ... ... ... ... ... ... саясаттың маңызды саясатының маңызды бағыттары болып табылады.
Тоқсаныншы жылдардың екінші жартысында басталған ... ... ... ... ... үшін алғышарттар жасады. Жаңа
жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... заңдар шығаруға және оларды іске асыруға, жұмыспен қамтуға
белсене жәрдемдесуге, жинақтаушы зейнетақы жүйесіне көшуге және ... ... ... бағытталды.
Алайда әлі де орын алып отырған кедейлік, жұмыссыздық, халықтың қартаң
тартқан қатарының ... ... ... ... биресми
сектордың көбеюі әлеуметтік реформаларды одан әрі тереңдете ... ... ... 1860 – 1880 Ж. ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ӘСЕРІ |
| ... ... ... ... енуі және ... ... жылы ... ... ... ... елде ... даму
процесін жеделдетті. Қазақстанның шикізат көзі және өнеркәсіп товарларын
өткізетін рынок ретінде ролі күшейді.
1867-1868 ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның территориясы облыстарға бөлініп, олар
үш генерал-губернаторлаққа бағынды. ... және ... ... ... және ... облыстары Орынбор
генерал-губренаторлығының Ақмола және Семей облыстары Батыс-Сібір ... ... ... ... әкімшілік ауылдарға бөлінді. Реформа сот ... ... ... ... ... Ресей сот заңдарының негізін
басшылыққа алып, билер соты сот ... ... ... ... ... Салық салу күшейе түсті.Түтін салығы 3, ... 4 ... ... ... ... бөлігі, яғни жиналған ... 1\10 ... ... яғни ... заттай емес, ақшалай алынатын салық төлейтін болды.
Көшпелілер мен егіншілер бұданда басқа көптеген ... мен ... ... Қазақ жерлері Россия мемлекетінің меншігі деп
жарияланды, сонымен қатар ... жер ... ... сақталды. 60 жылдары қабылданған реформалар мен 1886 және 1891 жылдары
әкімшілік және сот ... ... ... өзгерістер орталық және
феодалдық езгінгі күшейте түсуге бағытталған еді. Реформалар орталық үкімет
органдары мен феодал-байлар топтарының ... ... жер ... әрі ... ... халық наразылығы 1869-1870 жылдары Орал,
Торғай облыстары мен ... ... ... ... ... ... ... қаталдықпен басып жанышты.
Патша үкіметінің ұлтшыл-отарлық саясатын қарамастан Қазақстанда жүзеге
асқан реформалар өлкенің жалпы ... ... ... ... жасады, капиталистік қатынастардың ену процесін шапшаңдатты.
Қазақстанға шыт, ... ... ... ... ... ... ал
Қазақстаннан Россия рыногына миллиондаған мал айдалды, мал ... ... ... жыл ... 1 млн пұт ұн) ... Малшаруашылығы мен егін
шаруашылығы өнімдерінің құны артып, натуралды шаруашылық ыдырай бастады.
Сауданың жаңа түрі – ... ... ... ... Ірі жәрмеңкелердің
жылдық товар айналымы 1 млн сомға жетті. Қырдағы аудандарда тасымалды сауда
түрі дамыды. ... ... 1870 – 1890 ... саудада несиеге берудің
капиталистік түрлері пайда болды. Банктер құрылды. Мейлінше баяу болса ... ... ... ... ... ... ... мен көпестер
айналыса бастады. Орал, Верный, Семей, Петропавл, ... ... ... т.б. ... өсіп ... ... қосылу барысында 30-
дан астам қала мен 400 поселке пайда болды. Сауда - өнеркәсіп орталықтары
ретінде қалалардың ролі ... Қала ... саны ... ... ... ... негізінен оңтүстік қалаларда тұрды. Қалаларда ауыл
шаруашылық өнімін өңдейтін ұсақ өнеркәсіп ... ... ... ... ... сыра, арақ-шарап жасайтын, ұн тартатын т.б.), тері илейтін,
механикалық шеберханалар ... ... Кен ... ... ... ... Тек Ақмола облысының Қарқаралы уезінде 249 рудник ... ... ... ... рудниктер салына бастады. Тұз
өнеркәсібі, Каспийдің ... ... ... сипат ала бастады.
1874 – 1876 ... ... ... жолы ... 90 ... Сібір темір жол
магистралінің Ақмола облысы арқылы өтетін бір бөлігі іске қосылды. ... салу ... ... ... Орталық Россиямен байланыстың күшеюіне,
транзит сауда көлемінің өсуіне ... ... ... томаға-тұйықтықтың
күйреуі, натуралды шаруашылықтың ыдырауы, товар-ақша қатынастарының
таралуы, сауда мен ... ... ... өсуі ... ... көшуді тездетті. 1889 жылы Жетісуда егінші қазақтар шамамен 10
млн пұт астық өндірді. ... және ... ... 9 млн пұт ... 90 жылдары отырықшылыққа көшу жаңа қоныстанушылар үшін жер ... ... ... түсті. Әскери-қазақтың отаршылдығы Россия мен
Украина шаруаларын жаппай қонстандырумен алмастырылды.
Капиталистік қатынастардың ... ... ... ... ... ыдырау процесінің жеделдеуі, тапқа
жіктелу және ауылдағы таптық ... өсуі ... ... және ... ... ... ауылдан мүлдем қол үзбесе де кәсіп іздеп
қалаларға кетті. ХІХ аяғы шенінде жұмысшы ... оның ... ... ... бір ... ретінде ұлттық жұмысшы табы қалыптаса бастады. Әсіресе,
кен және тұз өнеркәсібінде істейтін жұмысшылардың саны өсті. 1855 ... 1353 ... ... 1900 жылы 11225-ке ... ... ... ... қазақтар бірлесіп еңбек етті. ... ... ХІХ ... орта ... басталды. 1849 жылы Көкшетау
округының Маринка алтын кендерінде, 1887 және 1891 жылдары Өскемен ... 1898 жылы ... мыс ... ... ... Қазан төңкерісіне дейінгі тарихындағы өте өзекті мәселе
- өлке өндірісінде капиталистік қатынастардың қалыптасуы қалай жүргенін,
жергілікті ... бұл ... ... ... қатыстырылғанын зерттеп,
зерделеу болатын. Әрине, капиталист ... ... ... жалдау жолымен қызметке қатыстырылатын жұмысшыға ... ... ... ... ... ... ... қолының терін
сығып алу арқылы капиталды қорландырады. Бұл тұжырымымызды ... ... ... бойынша да жетерлік. Жұмысшылар нормадағы сегіз
сағатпен емес, ... ... ... ... ... еңбек еткен.
Мәселен, 1886 жылы Семей облысында алтын іздейтін кен ... ... ... 5000 пұт ... жуып шығаруға міндетті болды. Тапсырма
орындалмаған жағдайда жұмыс уақыты ұзартыла берген. Сол ... ... ... 16-18 ... дейін еңбек еткен. ... ауыр ... ... көмекте берілмеген. Тіптен аталмыш облыстағы 26 кен
орындарының бірде-бірінде медициналық қызмет өз алдына, дәрігерде болмаған.
Жұмысшылардың ... ... , ... өкпе ... ... жерлеріде жайсыз-ды. Мәселен, Қарағанды көмір кенішінің жұмысшылары
былай деп жазды:«Бізге пәтерлерді ... ... ... ... ... ... жабылғандықтан,сәл-пәл жаңбыр жауса балшық су төбемізден
сорғалайды». Ал жеркепе ... ... ... бұдан бетер төмен
болған. Өйткені, бұл үйлердің іші балшыққа батып жататын. Жататын бөлмелер
мен дәлізде 1-1,5 аршын ... қиы ... еді. ... ... ... жұмыс
іздеп келген қазақтар 18 жыл бойы тұрды, - деп түйеді ойын ... ... ... ... ... ауыр ... ... шыдамай, жасалған
келісім-шарттың орындалмауына наразылық ретінде 141-і ... ... ... ... адам ... ... жағдайлары Атбасар, акционерлік
қоғамына қарайтын Спасск заводында, Қарағанды ... ... ... ... ... және ... ... қалыптасқан. Ауыр
жағдайды қайсар еңбекпен жеңген алғашқы ... ... өмір ... ... ... тартылу қазақ ауылындағы әлеуметтік ... ... ... Жер мен ... өз ... алып ... ... байлар мен қатар мүлдем қайыршыланған, көшерге ... ... жоқ қу ... ... ... көбейді. Олар енді көшпелі өмірді тастап,
отырықшылыққа өтті, егіншілікпен айналысты.
Қазақтар арасында ... ... ... үш ... ... ... ... ауқатты шаруалар, астық алыпсатарлығымен
айналысқан саудагерлер. Жалпы ... ... ... қызметімен
көпшілік қолдауын тапты , астық өндіруді ... ... ... ... ... қарамағындағы
дәнді дақылдар танабының көлемі 1875 жылғы 17 мың десятинадан 1902 жвлв ... ... ... ... ... оң ... ... қысымшылықпен
емес , таза экономикалық, яғни халықтың азық-түліктік қажетін ... ... ... ... ... ... Сол тәрізді Сыр бойындағы
8827 отбасы он мыңдай десятинаға ... ... сұлы ... бабаларының
бұрынғы дәстүрін жалғастырған. Тек Қазалы оязының өзінде 200-дей ... ... ... ... суын ... ... үшін ... кіші-
гірім канал қазады. Сол арқылы арықтық тәсілмен ... ... ... ... Әр ... ... ... тиыннан төленеді.Ақырғы түсімнің
мол болуы үшін тырбанып жұмыс істеулері арқасында 1893 ... ... ... 604 ... пұт ... ... 6 миллион бидай, төрт миллион пұттай
тары өнімі алынды. Масақты дақылдардың әрі гектарының орташа түсімі ... ... ... 54 ... ... ... ... айналысқан
Шу, Талас өзендері аңғарындағы жатақтар дәнді дақылдардың әр ... ... ... ... Ал ... облысындағы 84 диқан белді бекем буып,
қызметке қызу ... 1898 жылы ... мың ... дән ... астық алған. Егінші қазақтардың пайымдауына ... ... әр ... ... дәнінен 25 қапшық астық жиналса ... ... Ең ... 5-7 ... ... ... үшін ... масақты қырманға
жаяды да жылқымен көбіне өгізбен айдайды. Бастырылған дәнді сыйымдылығы 4-5
пұттық қаптарға салып жинап алады. Қазақтардың астық ... ... ... ... «Сібір қазақтары ... ... ... ... ... құрал-саймандармен көмек берілді. Қазақ
жатақтарына Брянск зауыты шығарған қос тісті соқалар жеткізіледі. Кейіннен
Гена, Сакка соқалары әкелінді. ХХ ... ... Орал ... 5637 ... ... ... Енді ... диқандар егістік танабының
көлемін ірі шаруашылықтар деңгейіне дейін ... Бір ... ... 5
пұт астық, 1 пұт тары, 8 пұт сұлы себіледі. Егін орағына үй іші ... ал ... 12 ... ... ... 40 тиынға жұмысшы жалдаған.
Сондықтан ауқатты ... ... 200 ... ... егіс ... кездеседі. Атап айтсақ, ауа-райы құбылмалы, егіс салуға қажет ... ... ... аз, ... жиі ... Ақтөбе оязы
жерінде Сапа Әкімниязов дейтін азамат көріп басып, өз қолымен егістікке су
шығаруға қажетті шығырды жасап, жем ... ... ... ... ... ... келістіру арқылы айналымнан 40-50 центнерден астық алады.
Сол 1898 жылдың өзінде Ақтөбе оязы ... ... ... 94,4
пайызын құрайды, әрқайсысы 6,2 десятинаға дейінгі танапқа тұқым себеді.
Оязда өндірілген 1 млн 483 мың пұт ... ... тары ... ... ... ... жатаққа шаққанда жетпіс пұттан, ал ояз бойынша шамамен
алғанда 67 ... ... Бұл ... бойынша ең жоғарғы көрсеткіш.
Ендеше, оларды жәй жатақ демей, неге ... ... ... ... ... құнарлы қойнауы Қарқаралы оязында 1901-1904
жылдар ... ... ... адам ... айналысып, дәнді
дақылдардан бидай, малазықтық сұлы сепкен. Соның ішінде азық-түліктік мәні
зор ... ... ... ... ... осы ... ... аталмыш дақыл тұқымы себіліп, жатақ мүшелерінің жанқиярлықпен
еңбек етулеріне орай әр гектардан орта есеппен 20 ... ... ... Халықаралық маңызға ие болған Қоянды жәрмеңкесінде астыққа
сұраныстың ... өнім ... ... бұл ... ауыл ... кең қолдануына себепші болған. Бұндай оң өзгерістер халықтың
отырықшылық кәсіпке көптеп тартылуына орай өміршең бола ... ... ... қызмет атқарған жатақтар саны күрт көбейеді. Сөз
болып отырған Қарқаралы оязы қарайтын Семей облысындағы ... ... ... адам еселеп тер төгіп, жанкештілікпен еңбек еткен. Жоғарыда
айтылған Ақтөбе оязындағы жұмыстың жайын ... ... ... ... ... ... ақшалай табысы мал шаруашылығы саласынан
түсетін таза пайданың тең жартысынан асқан.
Астық сатудан келтірілген қаражатқа дәнді ... ... ... ... соқа, дән бастырғыш сатып алған диқандар аз болмапты.
Бұндай ... ... ... Бөкей ордасының Қараөзен,
Сарыөзен аралығындағы су құнарлы ... ... ... ... оның ... ... ... пұттан астық жинаған диқандар ... ... ... ісін ... көршілес ауыл адамдары Балықты
судының көктемгі жайылмасына дәнді дақылдар сеуіп, өздерінің ... ... өнім ... ... елді мекені маңындағы
тұрғындарда талпыныс жасап, 120 десятинаға дән ... одан ... ... ... елді мекендерге шығарып сатады. Сөйтіп,
астық ... ... ... 1868 жылы ... ... мен ... ... кең аумақты алып жатқан Орал ... ... ... артып, ХІХ ғасырдың ақырына әр ұжым ... ... ... егіс ... ... ... ... көлемін кеңейтіп қоймай,
енді егіннің түсімін айтарлықтай арттыруға жол ашқан. Бұның нақты ... тек 1913 ... ... дақылдар егінін жинау қорытындысында ... ... ... дән бастырып, алынған өнімнің 75 ... ... ... мол ... ... айтар едік. Ғалым-агроном М. М.
Якубцинердің көп жылдар бойы ... ... ... ... ... шығарып сатылған астықтың басымын бағалы қатты бидай
құраған. Қостанай оязы да егін шаруашылығы ... ... ... ... жылы ... есепке алынған 18010 шаруашылықтың 15951-і егіншілікпен
айналысып, олардың ... ... ... 10744 ... жеткен.
Ал Ақмола облысы ұндық сапасы жоғары сортты ... ... сол ... ... аймаққа белгілі бола бастапты. Сондықтан Сібір теміржолы
арқылы 1890-1901 жылдарда 429 мың пұт астық ... ... ... 4806 мың ... ... ... әр ... алынған орташа өнім Оңтүстік
Қазақстан аймағында да артып, 1909 жылы ... - 56; ...... – 48; ... – 41 пұттан айналған. Келтірілген мәліметтер
су көздерін көп пайдалану астық өндірісін арттыруға жол ашқанын көрсетеді.
Қазақстан мен ... ... ... өсуі капиталистік
қатынастарға өту кезеңінде кең қанат жайды. Өйткені, ... ... ... ... ... орай ... ... түрлі формада
жүргізілді. Әсіресе қала мен ауыл ... ... ... ... ... енгізіле бастауын көруге болады.
Алғашқыда алыс-беріс алмастыру формасында жүргізілді. Орыс ... ... ... ... ... айырбастаудан бастады. Ресеймен
іргелес Орал, Торғай облысының тұрғындары малдарын айырбасқа салу ... Орск ... ... ... ... соңы мен ХХ ... басында Қазақстанның Моңғолиямен,
қытайлық Жоңғариямен жүргізген сауда-саттық Семей, Өскемен, Зайсан ... Бұл ... ... сауда керуендерінің жүріп өтуі көшпенді
керейлердің шәй, ешкі түбіті тәрізді тау-аралармен тиімді ... ... ... ... ... арқылы Хиуа хандығымен, Сырдария ... Орта ... ... ... сауда қатынасын орнатты. Азиялық
тауарлар Орындор ... да аз ... жоқ. Тек 1898 ... ... жәрменкесіне 35600 сомның кілемі, 58700 сомның шампаны, 56 мың
сомның көрпесі, 67600 сомның жібегі, 506 мың сомның жүзімі, тағы ... ... ... ... ... арқасында Қазақстанның ішкі рыногы
қалыптасты. Мұндай алыс-беріс сауда негізінде ... ... ... ... ... ... алыс-беріс саудасы мал баққан ... ... ... ... ... ұсақ ... ... ұрындырған жайттар да кездеті. Өйткені, алыпсатарлар алған
тауарларын басқа жерлерге ... ... ... мол ... ... халық өз өнімдерінің құнын дұрыс қоя алмауы, алыпсатарларға қол
болды. Соның нәтижесінде далалық ... ұсақ және ірі ... ... ... ... ... ... екінші бір ошағы ретінде жәрменкелердің ролі артты.
Оның орталығы Ақмола ... ... ... Таинчинск
қалашықтары болды. Бұл жәрмеңкелердің 1900 жылғы ақша айналымы 18,5 млн сом
құрады. Жәрмеңкелік сауда ақша ... ... 1867 жылы ... ... ... ... өз тауарлары аомастыру арқылы төледі. Оның мөлшері
1,5 сом күміс аұшамен белгіленді.
Далалық аймақтағы сауданың ірі орталықтары ... ... ... қалыптасты. Бұл қалаларда сауда-саттықтың үлкен көтерме қоймалары
болды, шетелдік фирмалардың базалары барды. ХІХ ғасырдың ... ... 120 мың ... капиталдан құралатын қарыз ... Оның Ішкі ... ... 1854 жылы 10 мың ... құрады.
Қазақстан экономикасына капиталистік қатынастар енуінің келесі бір
факторы – ... ... еді. ... ... ... 1876 ... 1881 жылы ... 1887 жылы Семейде, 1895 жылы Омбыда ... ... ... ... ... жеті ... ... бастады.
Банк және қарыз мекемелерінің ашылуы ... ақша ... ... Ел ... ... ... ... ақша
қатынастарының дамуы жергілікті рыноктың қалыптасуына ... ... ... ... ... ... рыноктардың кең жүйесі қалыптасты. ... ... ... ... ... ... ... байланыстар болмады. Жоғарыда ... ... ... кең желісі Қазақстанның Ресейдегі капиталистік рынокқа
кіруіне ықпал ... Бұл, ... ... ... патриархалдық
шаруашылығының күйреуіне, рулық тұрмыс тіршілігінің құлдырауына киліктірді.
Дамудың капиталистік сатысына өтуге орай Ресейде ... ... ... ... ... ... түсті. Фабрикалар заводтар мен заводар
саны 1886 жылғы 2,5-3 ... ХХ ... ... ... ... ... Аталмыш
мерзімде өнекәсіп өнімі 8 есе ... ... ... ... ... қарым қатынасы барынша кеңейді, сауда-сатығы, ақша
айналымы күрт көтерілді, ... ... ... ... ... ел ... енгізілу еңбекшілердің әлеуметтік жағдайын
ауырлатты. Қалтасын капиталға толтыруға құныққан өнеркәсіп иелері ... 14 ... ... созды, жұмысшылырға жартымсыз жалақы төледі. Ауыр
езгімен жаншылған жұмысшылар ... ... 1900 – 1903 ... ... – 175 ... дейін жұмысшы ереуілі тіркелді, 670 шаруа қозғалысы бас
көтерді. Қазақстанда бірінші болып Екібастұз көмір ... 1900 ... бас ... ... ... ... 83 адам ... жұмыс жағдайын жақсартуды талап етті.
Рессей капитализмнің кеңейе дамуы, оның ұлттық шет аймақтарға жылжуы,
шикізаттардың аса бай ... ... ... рыноктарының кеңеюі банк
флиалдары кредит мекемелерінің тармақталған буындарын құрумен қабаттаса
жүрді.
Қазақстанның кредит ... ... ... ... ... бір ... Мемлекеттік банктың бөлімшелерінен, коммерциялық банктердің
филиалдарынан, қаланың орташа капиталистік топтарының банктерінен, ... ... ... мен майда несиелердің басқа да мекемелерінен
құралады. Мемлекеттік банктың Қазақстан территориясындағы бөлімдері ... ... ... ... ... Петропавлда,
Семейде, Омскіде, Верныйда ашылды. Сібір сауда банкінің 57 ... ... ... яғни 12,3 ... ... ... Өлке
территориясындағы филиалдарының саны жөнінен екінші орынды сауда айналымын
несиелендіруге көп қаржы салған Орыс сауда ... ... ... ... ... ... ... Оралда, Павлодарда ашылды.
Қазақстан облыстары арасында кредиттік мекемелер саны жөнінен бірінші
орында ... ... ... ... аса ірі ... банкі арасынан
1879 жылы құрылған Сібір сауда банкінің Қазақстан аймағындағы филиалдары
неғұрлым көп болды.
1.2 Капитализмге ... ... ... ... ... ... ... Айтарлықтай
ықпал жасады. Ресейдің сауда капиталы өлкенің ең ... ... ... ... өзі мал ... жергілікті шаруашылықтарды Ресейдің, Орта
Азияның, Батыс ... ... ... да ... ... ... түсетін товар негізінен мал болды. Әр жазда ... ... ... ... ... ... және Сарысу уездерінен 60 мыңға
дейін мүйізді ірі қара мал, және 200 ... ... қой ... ... ... ... ... үстемелеп артты. Орал, Орынбор, Семей қалалары
астықпен сауда жасаудың ірі орталықтарына айналды.
ХІХ ғасырдың ... тек ... ғана 380 мың ... ... ... 500 мың ... дейін бидай ұны, Павлодарда – 200 мың пұтқа дейін астық
жинақталды. Астық сатумен қанатас аудандарға астық шығарудың ... ... ... өз ... дәл осы ұн ... салды. ХХ ғасырдвң басында бұл салаға капиталдың ең ... қол ... ... ... мен ХХ ғасырдаң басында жергілікті көпестер сауда-
саттықтың жаңа-жәрмеңкелік формасын қолдана бастады.
ХІХ ғасырдың екінші жартысында ... ... ... ... ауылшаруашылық өндірісі арасындағы қатынас күшейді. Сауда
және өсімқорлық ... ... ... ... мен ... ғана емс, сонымен бірге өлкенің өз ішінде де тауар айналысының
өсуін шапшаңдатты. Өлкеде үстем ... ... ... ... ... ... ... байланысының ұлғаюына патша өкіметінің
салық саясаты үлкен ықпал жасады. Қазақтарға ақшалай ... ... ... ... бір ... ... ... саудаға салуға
мәжбүр етті. Мал мен ... ... ... ... айналды.
Бұл кезде Қазақстан экономикасында натуралды ... ... өлке ... ... ... ... және бағалы ауыл
шаруашылығы шикізатының қайнар көзі ретінде ... ... ... ... шықты.
70-80 жылдары Ресейде фабрикалық тоқыма ... ... ... ... ... ... мата көп келетін болды.
Фабрикаларда ... ... ... бірқатар шығыс елдерінің
майдагерлік бұйымдарын шапшаң ығыстырды. Сонымен бірге күнделікті тұрмыста
қолданылатын ... ... ... сатылды. Қазақстан бұл тауарларға
айырбасқа мал мен мал ... ... ... берді. ХІХ
ғасырдың екінші жартысында Ресейге мал шаруашылығы өнімдерін жеткізу шапшаң
өсті. Көптеген мал мен шикізат ... ... ... ... тоң май, тері ... сабын қайнату зауыттарында
өңделіп, қырға тон, аяқкиім ретінде қайтып оралып отырды.
Қазақ халқы айырбас ... ... ... да ... мәжбүр болды,
өйткені ол өзіне қажетті тауарларды еш жерден сатып ала алмайтын ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда сауданың жаңа түрін жәрмеңкелік сауданы
енгізді.Халқы сирек, ұшы-қиырсыз жері бар, қатынас жолы дамымаған, халқының
дені ... ... ... ірі ... қолайлы түрі еді.
Қазақстандағы тұңғыш жәрмеңке 1832 жылы ... ... Хан ... жанынан
ашылды.
Қазақстанда сауда капиталының пәрменді түрде енуімен өлкеде сауданың
тұрақты формалары: дүкендер, көтерме сауда ... ... ХІХ ... ... ... ... сауда жаппай тараған кез еді. Момын
қазақ ... ... ... ... ... болды, өсімқорлар
көшпелі қазақ халқына аямай тұсау салды. Сонымен бірге,өлкеде ... ... ... ... ... банктер мен басқа да кредит
мекемелері беретін қарыздардың капиталистік ... орын ала ... мен Орта Азиа ... ... ... сауда, сондай-ақ ішкі рыноктың
өсуі,өлкеде сауда ... ... ... ... ... ... капиталының шонжарлары өсіп шықты. ... ... ... Хрупиннің Орынборда, Тройцкде, Орскіде және
басқа қалаларда астық және өнеркәсіп тауарларын сататын ... ... ... капиталсттік түрдегі сауда-саттықтың күшеюі жергілікті
сауда буржуазиясының қалыптасуына улкен әсерін ... Осы ... ... ... ... мен 400 ... поселкалары пайда
болды. Қазақстан қалалары халқының қалыптасуы мен өсуі ... ... ... ... ... еді. ... әскери
абамдар, құрметті азаматтар мен саудагерлер, қазақ ұлықтары тұрды. Қала
халқының көпшілігі ... ... мен ... ... болатын.
ХІХ ғасырдың аяғында Ресей капиталистері Қазақстанда өнеркәсіп
өндірісін ұйымдастырып, мұнда ... ... ... ... Оған
өлкеде қолайлы жағдайлар болды: жермен шикізат арзан еді, жұмысшылардвң
жалақысы төмен, басы артық күші ... ... ... ... өнеркәсіп өндірісінің маңызды саласы бола
бастады. 1896 жылы бір ғана Қарқаралы уезінде 70-ке жуық шағын мыс, ... 3 ... т.б. ... ... істеді. Осындай кен қоры
Баянауыл және Петропавл уездерінде де пайдалана бастаған ... ... ... ... ... мен ... ... жағалауында балық аулау
кәсіпшіліктері капиталистік кәсіпорындарға ... ... пен ... ... ... ... зауыт істеп тұрды. Арал теңізінде,
Павлодар уезіндегі Қарабас көлінде, Орал обылысы ... ... кен ... ... ... ... ішкі Ресейден Қазақстанға Темір жол тартыла
бастады. 1874-1876 жылдары Орынбор темір жолы ... ол ... ... ... ... Ресеймен жалғастарды. 1880-1890 жылдарында Каспий
теңізінің шығыс жағалауынан ... ... ... жол салу ісі ... ... ... ... темір жол, су және почта-телеграф ... ... ... Орталық Ресеймен, Сібірдің, Алтайдың
және Орта Азияның ... да ... ... ... Қатынас
құралдарының дамуы халықтың өзара байланысын тездетіп, тауар айналымының
дамуына кең жол ... ... ... қазақ даласына енуі өлкеде
негізінен мал шаруашылығымен айналысқан көшпелі және ... ... ... ... ыдырау процесін жеделдетті.
Елде өнеркәсіптің жаңа салаларын туындатып, қоғамдық еңбек бөлінісіне және
жұмысшы табы кадрларының шығуына ... ... ... ... қарқыны мен оның санының өсуі Қазақстан
қалаларында біркелкі болған жоқ. ... кен ... ... ... саны көп ... ... қарағанда едәуір аз еді.
Қазақстанның өндіріс орнындағы жұмысшы табы көп ... ... ... олар ... Қоныстануға келген түрлі ұлттардың шаруа-
жұмыскерлерінен, патша чиновниктері алып келген маман жұмыскерлерден ... ... ... құралғанды. Жұмысшылардың, әсіресе,
қазақ жұмысшыларының жағдайы өте ... ... ... да төмен болды.
Орыс жұмыскерлері Қазақстан кәсіпорындарындағы басқа ... ... ... жұмысшыларының өздерінің ерік құқықтарын қорғау
жолындағы күреске ... ... ... ... ... ... 80-90 жылдары кеңінен өрістеді.
ХХ ғасырдың басында капиталистік қатынастардың қазақ даласында дамуы
күшейе ... ... ... жаңа ... ... ... ... бөлінісі одан әрі дамып, жұмысшы табы қалыптасты.
Патша өкіметінің аграрлық ... ... орыс ... ... ... жаппай сипат алды. Сөйтіп, қазақ еңбекшілерінің
жерлерін басып алу ... ... ... ... ... ... ... “жер қоры” деп аталатын желеумен іске асырды. Бұл
қорды ... үшін ... ... ... ... ... алып отырды.
Шаруалардың Ресейден Қазақстанға ... ... да ... ... толық емес дерегі бойынша ХХ ғасыр басына дейін бір
ғана Жетісу облысына мың ... ... ... 1905 жылы ... 28 ... ... Мұндай жағдай қазақстанның басқа өлкелерінде де
байқалды. ... ... ... ... болып қосылуы,
өндірістік кәсіпорындардың ... ... ... ... ... барынша ықпалын тигізді.
ХХ ғасырда Қазақстандағы қала тұрғындарының саны едәуір өсті. ... ... 1903 жылы 27 334 адам ... 1909-10 ... 31 382, ... 35 ... ... Бұл кезде қалалар болып саналған Оралда 47,5 мың,
Петропавл мен Верныйда 43,2 ... адам ... Қала ... ... Ресейден көшіп келген қоныс аударушылар есебінен өсті. Құрамына
қарай олар ... ... ... офицерлер, саудагерлер және
қазақтардың дәулетті бөлігі және жай еңбекшілерге бөлінді.
Қазақстанға капитализмның енуі мұнда ... ... ... ... ... ... ауылында
капиталистік қатынастардың ... ... ... ... ... ... ... еңбектің қоғамдық бөлінісінің өсуіне және
жалдамалы ... ... ... ... ... етті. Натуралдық
шаруашылықтың ыдырауы қазақ шаруаларының кедейленген топтарын “қосымша
табыс іздеуге” ... ... ... ... ... ... олар
үшін ақша тауып күн көрудің көзіне айналды. Қазақстан жұмысшы ... ... ... жүргізілген реформалардан кейін ... ... ... бұл ... қарқыны мен жұмысшы санының өсуі әр облыста
бірдей болмады. Жұмысшылар тау-кен өнеркәсібі дамыған аудандарда 1855 ... ... жуық ... 1890 жылы 11 ... ... ... ХХ ғасырдың басында
Қазақстанның кәсіпорындарында 15 мыңға жуық ... ... 1917 ... саны 65 ... жетті. ХІХ ғасырдың аяғымен ХХ ғасырдың басына қарай
Ресейде капиталистік даму ... ... ... Бірақ Ресейде
имперализм елдің экономикасы мен саяси құрлысында феодалдық-крепостниктік
қалдықтардың сақталуы жағдайында дамыды.
Қазақстанға ... ... енуі мен ... оңайға соқпады,
яғни тауар-ақша айналымының, несиелік жүиенің ... ... ... барлығы көптеген қиыншылықтар мен зардаптар көрумен бірге
қалыптасты. Бұл ... ... мал ... ... – тіршілігіне көптеген өзгерістер енгізді. ... және кіші ... ... ... Көп ... ... енді ... жағдай мүлдем төмендеп кетті. Ресейден келген
алыпсатарлсардың айтқанына көне берген қазақ ... ... ... ... ... ... жіберді.
Менің ойымша, капиталистік қатынастардың Қазақстанға енуі процессінде
көптеген қиыншылықтар көріп, сауда жайында сауат алып, бір пайдасымен ... ... ... ... ... тұрмыс тіршілігі өзгеріп, тек мал мен
егін шаруашылығы мен айналысатын қазақ сауданы да, алыс-берісті де үйреніп
жағдайлары жақсара бастады. ... ... көзі ... ... мен ... ашылды. Мұндай банктер Қазақстанның көптеген ... ... ... ... мен ... ... істей бастады.
Ал зиян жағына келер болсақ, ол ... ... ... ... күн көріс жағынан қиыншылықтар туды. Көптеген ... ... ... жалақысы төмен, жұмыс сағаты ұзақ ... елде көп ... ... пен ... ... ... ... істейтін адамдар жұмыс уақытын қысқартуды, жалақыны
көбейтуді талап етті. ... ... кей ... ... ... ... адам болмас”,- дегендей әр нәрсенің пайдасы
болса, оның зиян жақтары да ... ... ... ХАЛЫҚТЫҢ ӘРТҮРЛІ КАТЕГОРИЯДАРЫМЕН
ӘЛЕУМЕТТІК ЖҰМЫС ЖҮЙЕСІНІҢ ЖАҢА ПРИНЦИПТЕРІ
2.1 Қазіргі кездегі жастар мен ... ... ... ... ... ... қоғамның әлеуметтік-
экономикалық проблемалардың көрінісі мен жалғасы болып табылады. Жастардың
әлеуметтік ... – бұл ... өмір ... ... еңбек, бос
уақыт және т.б.) үшін және де, жастар үшін де өмірлік маңызды, ... ...... ... спецификалық (өзгеше)
проблемалары, жас ұрпақтардың және ... ... ... ғана ... ... қоғам мен мемелекет тарапынан нақты саясатты талап ететін
шешімдер болып ... ... ... жұмыс табыстылығының маңызды шарты
болып, жастардың әлеуметтік проблемаларының ... ... ... ... ... ... мынадай екі мәселеге назарларын
аудару керек: мектепте оқуын жалғастырып жатқан жасөспірімдер еңбегі және
орта ... ... ... қамту.
15-29 жас аралығындағы азаматтардың жалпы саны – 3 787 700 ... ... ... ... 25,7% -ын ... ... жылмен 2009-ші жылдар халық құрылымындағы жастардың
үлесі,% (15-29)
|Жылдар |2006 |2007 |2008 |2009 ... ... | | | ... |100% |100% |100% |100% ... ... |24,7 |25,0 |25,4 |25,7 ... А.Н, Менлибаев К.Н. Социальная работа с молодежью: ... ... ... 2008г.
Сонымен, жоғарыда көрсетілген кестеден ... ... ... ... ... ... ... санының өсуі регрессивті
сипатты процестер есебінен болып отыр.
2- Кесте. Жастық топ бойынша жас халықтар саны (мың ... |2006ж |2007ж |2008ж |2009ж ... |
| | | | | ... ... |1431,4 |1418,0 |1418,7 |1374,3 |96,01 ... |1288,2 |1307,6 |1293,6 |1251,0 |97,11 ... |1153,9 |1150,4 |1152,7 |1162,4 |100,73 ... ... ... бойынша 15-19 жас аралығындағы
қазақстандықтардың жалпы саны 5642,4 адам. «Орта» (20-24) жас тобы ... ... Бұл ... жас халықтар саны 15-19 жас ... ... ... 502 ... ... жас аралығындағы топтар 4619,4 жас қыздар мен ұлдарды құрайды.
Ең төмен көрсеткіш осы топтағы жас халықтар ... ... ... ... тобы ... ... санымен салыстырғанда-521 адамға кем, ал 15-
19 жас тобы аралығындағы халықпен ... – 1023 ... кем ... ... негізінен келесі проблемалар қатты ойландырады: жоғары
немесе орта білім ала алмау; өз ... ... ... ... өз мамандығы бойынша жұмысқа қамтылу мәселесі; баспананың
болмауы. Өмір ... ... ... дәл осы қиын шешілетін
мәселелер жиынтығы отбасы ... ... ... ... ... алып ... жыл 2009 ... ... ... ... ... ... 1205,8 мың жастар жұмыспен қамтылған, немесе олар
жалпы халықтың 28%-ын құрайды. Сонымен бірге 15-24 жас ... ... – 50,5% және 25-29 жас ... ... ... ... Жұмыспен қамтылған жоғарғы және аяқталмаған ... ... ... үлесі- 17,1% -ды құрайды, орта мамандар – 27,1%-ды және ... ... жас ... – 44,3% -ды ... ... ... және балық
шаруашылық секторларында 356,8 мың ... ... ... ... ... жалпы санының 29,6%-ын құрайды), өнеркәсіпте ... – 189,5 мың (15,7%), ал ... ... ... – 659,1 ... жастар жұмыспен қамтылған.
Қазақстанда әлеуметтік қызметкерлер - ... ... ... ... ... және ... ... жұмыспен қамтылған
3-Кесте. Халықтың жас ерекшелігі мен саны
пайызбен
| ... ... ... ... ... ... |
| |2000ж |2006ж |2007ж |2008ж |2009ж ... ... |100 |100 |100 |100 ... ... | | | | ... | | | | | ... |1,6 |1,5 |1,5 |1,4 |1,4 ... | | | | |
|1 ... | | | | | ... | | | | | ... |7,3 |1,5 |6,5 |6,1 |5,8 ... |10,6 |6,9 |10,0 |9,7 |9,3 ... |10,3 |10,5 |10,7 |10,8 |10,7 ... |9,2 |9,3 |9,4 |9,6 |9,8 ... |8,4 |8,5 |8,6 |8,7 |8,8 ... |7,4 |7,6 |7,7 |7,8 |7,9 ... |7,7 |7,4 |7,2 |7,1 |7,1 ... |8,0 |8,1 |8,0 |7,9 |7,6 ... |6,5 |6,7 |6,9 |7,1 |7,4 ... |5,4 |5,6 |5,7 |5,8 |6,0 ... |2,8 |3,0 |3,5 |4,1 |4,7 ... |4,8 |4,4 |3,7 |3,1 |2,6 ... |3,1 |3,4 |3,8 |4,1 |4,2 ... |2,9 |2,7 |2,4 |2,2 |2,2 ... |4,0 |4,0 |4,4 |4,5 |4,5 ... | | | | | ... жылы 2000 жылмен салыстырғанда 1 жасқа дейінгі халық саны ... 1-4 жас ... ... саны ... 5-9 жас ... халық
саны 1,3%-ға, 30-34 жас аралығындағы халық саны 0,6%-ға, 35-39 ... ... саны ... 55-59 жас ... ... саны ... жас ... халық саны 0,7% -ға кеміді.
Ал, 10-14 жас аралығындағы халық саны ... 15-19 жас ... саны ... 20-24 жас ... халық саны 0,4%-ға, 40-44 ... ... саны ... 45-49 жас ... ... саны ... жас ... халық саны 2,1%-ға, 60-64 жас аралығындағы халық
саны 1,1%-ға және 70 жастан жоғары жастағы халық саны ... 2009 ... ... салыстырғанда ұлғайған. Және де осы кестеден көріп отырғандай
халықтар арасындағы ең үлкен өсім 10-14 жас ... ... ... ... ... 3527000 ... тұрады.
Еліміздегі қазіргі жағдай отбасы ... ... ... әлеуметтік қызметтерді іске асыру шарты – репродуктивті,
экзизтенциалды мәндегі және ... ... ... күрт
төмендеді. Алаңдатушылықтың басқа бір себебі аборт ... ... ... ... өлім – ана өлімінің жоғарғы коэффициентіне қатысты
негізгі себептердің бірі.
Тек орыс әйелдері ... ... ... ... ... да жас
айырмашылығына байланысты бала туу деңгейінің нақты төмендеуі байқалады.
2008 ж. мәліметтері бойынша ... ... бала туу ... ... ... 35 ... дейін ақталады: бала туудың 90,9% 35 жасқа дейінгі
аналар. Орыс әйелдерінің бала туу ... ... ... 30 ... ... (барлық туудың 84,1% 30 жасқа дейінгі).
Қазіргі кезде қазақстандық әйелдері көпшілік жағдайда, бір екі бала
туумен ғана ... ... ... ... ... үшін ... ... жартысынан көбі үш және одан да көп балалы болуы керек. Тек қаланың
емес, ... ... ... ... де ... аз туатын болды. Бала
тууды саналы түрде шектеу, негізінен бала туу ... ... ... ... ... байланысты әйелдер мен балалардың денсаулығы
мен өмірін қорғау аса өзекті проблема болып қалады.
2006 жылы неке саны 145686, ал ... саны 41567 ... 2009 ... саны 96048, ... 35460, яғни ... ... ажырасу-2,4
болған. Яғни, 4 жыл ішінде неке саны қысқарған, егер ... ... ... саны ... ... тұрушылар санының қысқаруы байқалады. 2000 жылы халықтың ... 6,4 ... 2007 жылы 9,8 неке ... яғни осы мерзім ішінде
некелік 1,7 есе ... ... ... жеке ... мен оның ... барлық
мәселесін шешпейді, ол әлеуметтік топқа туындаған қиыншылықтарды өз бетінше
жеке білуге көмектесу мақсатында, иек ынталандырып ... ... ... отбасы мәселелерін шешуде отбасы мүшелерінің шын мүдделілігі,
сол сияқты әлеуметтік қызметкер ықпал етуге ... өз ... ... ... орасан зор роль атқарады.
Қазақстанда Республикасында жастарды әлеуметтік қолдау ... ... ... ... ... жұмысының бағыттары:
- психологиялық-педагогикалық, медициналық-әлеумеметтік, заңдық көмекті
жүзеге асыру және кәмілетке толмағандар мен басқа да ... ... ... ... тәни ... ... ерекше қолайсыз жағдайларда
қалған адамдарға әлеуметтік көмек;
- жас отбасыларына әлеуметтік көмек;
- еңбек және оқу ұжымдарында жастарды құқықтық қорғау;
- ... ... ... ... қадағалаусыз және
панасыз қалған кәмелетке толмаған азаматтарға әлеуметтік көмек;
- құқықтық насихат, жастардың ... ... ... беру және ... бос ... ... ... және спорт салаларындағы
құқықтарын іске асыру мүмкіндігі туралы оларды хабардар ету;
- жастардың жұмысқа ... және ... ... ... табылады.
Мелекеттік органдар Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жастарға
арналған әлеуметтік инфрақұрылым объектілерін ... және оның ... ... ... ... ... әлеуметтік құқықтары:
1) заңдарына сәйкес мемлекеттік медициналық мекемелерде тегін
медициналық қызмет көрсетілуіне;
2) мемлекеттік оқу ... ... ... орта ... және ... ... алуға, сондай-ақ мемлекеттік білім беру тапсырысы
негізінде тегін ... және орта ... ... ... ... ... ... органдарының шешімі бойынша
жеңілдікті жағдайларда мемлекеттік спорттық-сауықтыру және мәдени-
ағарту ұйымдарына баруға;
4) ... ... ... ... ... және жыныстық тәрбие мәселелері бойынша консультациялар
түрінде әлеуметтік қызмет көрсетулерді; мүгедектерді, ... ... ... ... бас ... ... босатылған және т.с.с. оңалту жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... атаулы
әлеуметтік көмек алуға әлеуметтік құқықтары бар.
Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік жастар саясаты жастардың рухани,
мәдени, білім ... ... ... мен дене ... ... үшін
әлеуметтік-экономикалық, құқықтық, ұйымдастырушылық жағдайлар ... ... ... ... ... үшін олардың шығармашылық әлуетін
ашу мақсатында жүзеге асырылады.
2.2 Мүгедектерге әлеуметтік ... ... ... талдау
Еліміздегі мүгектер мен мүмкіндігі шектелген адамдар ... ... ... ... ... ... олардың физикалық, психикалық,
интеллектуалдық мүмкіндіктері олардың қоғамда дұрыс өмір сүруіне ... Осы ... ... ... ... ... ... алынды.
Қазақстанда 388,7 мың мүгедектердің барлық категориялары, соның ішінде
211 мыңы әйелдер, 49,1 мыңы 16 жасқа дейінгі балалар, 58,8 мың ... ... ... ... ... ... ... өсуі
тенденциясы байқалады, алғашқы мүгедектік төмендеген. Бұл ерте мүгедек
реабилитациялау төменгі деңгейде екенін көрсетеді.
Сонымен бірге бірінші рет мүгедек көрсеткіш ішінде еңбекке ... ... ... ... ... өсіп ... 2007 жылы бұл сан 86 %-
ды құрады, 1999 жылмен ... ... ... (4-ші ... ... рет мүгедектік көрсеткіштері (жылдың басына)
| |1999ж |2000ж |2006ж |2007ж |
|1 |2 |3 |4 |5 ... рет ... ... танылғандардың |55,1 |49,7 |46,1 |40,8 ... ... мың адам | | | | ... ... ... ... саны |3,5 |3,3 |3,1 |2,8 |
| | | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... мүгедектік топтар бойынша, мың адам| | | | |
| |5,9 |4,9 |4,8 |4,6 |
|- І топ ... саны |33,1 |27,5 |25,3 |23,8 |
|- ІІ топ ... саны |16,1 |17,3 |16,0 |12,4 ... топ ... саны | | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... жынысы боынша бөлу, мың | | | | ... |22,5 |20,5 |18,9 |- ... |32,6 |29,1 |27,2 |- ... | | | | ... ... ... жеріне | | | | ... ... мың адам |32,1 |28,5 |26,1 |- ... жер |23,1 |21,1 |19,9 |- ... жер | | | | ... ... ... |44,7 |41,6 |39,6 |35,14 ... ... мың адам | | | | ... ... ... ... мың адам |14,7 |10,9 |8,9 |8,7 |
|Алғашқы мүгедектер үлесіндегі еңбекке |81,1 |83,7 |85,9 |86,0 ... ... ... ... %-бен | | | | ... ... ... ... ... ... ... қорғау мен еңбек министрлігі
Берілген сандар мүгедектер санының ары қарай өсуі ... дені ... ... қауіпті төмендеуге, елдің еңбек ресурстарының ... ... ... еңбекке жарамды халық ішінде дамуы әлеуметтік-экономикалық,
медициналық-демографиялық және экологиялық факторлар өсуіне әсер ... ... ... деңгейі, сонымен бірге медициналық қызметтің жоғары
құны мен төмен сапасы өз үлесін ... ... ... ... ... ... – 18,6 %-ы ... органдарының
ауруына байланысты, екінші жаман сапалы пайда болулар – 14,1%, ... ... 12,1%, ... ... ...... ... жарақаттары мен еңбек салдарынан сырқауға ұшырау
мүгедектіктің ел бойынша ... ... ... ... мүгедектік себебтерінің динамикасы (жыл басына)
|Мүгедектік себебтер |2007ж. |2008ж. |2009ж. ... ... |46417 |41560 |38118 ... ... |656 |516 |479 ... ... |163 |111 |111 ... ... |6424 |6518 |5524 ... ... ... 13%-ын 16 жасқа дейінгі мүгедек
балалар құрайды. Республикада ... 49,1 мың ... ... олар
16 жасқа дейінгілер және 58,8 мыңы жастайынан мүгедектер.
Мүгедектіктіктіңбалалардың арасында күрт өсуі ... ... ... ... яғни ... ... ана мен бала
денсаулығына әсері, сонымен бірге медициналық қанағаттарлықсыз ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |2 |3 |4 ... ... ... және ... | | | ... ... мүгедектік |7АЕК ... |3АЕК ... ... ішкі ... |7210 |4635 |3090 ... ... жағдайдан қызметін| | | ... ... ... ... | | | ... ... |7АЕК |5АЕК |4АЕК |
| |7210 |5150 |4120 ... ... қызмет өтушілер ішінен мұгедектер,| | | ... ... ... ... | | | ... ... | | | ... ... ... ... | | | ... ... жою кезінде мүгедек болған | | | ... | | | ... ... ... ... ... |9АЕК |6,5АЕК |5АЕК ... ... ... ... сынақтар |9270 |6695 |5150 ... ... ... | | | ... ... ... мүгедектер жаралану,| | | ... ... алу ... ... болу ... ... |7АЕК ... істер органдарында қызмет бабында мүгедек |16480 |10815 |7210 |
|болғандар | | | ... ... ... ... ... |4АЕК |4АЕК |4АЕК |
| |4120 |4120 |4120 ... жәрдемақылардан бөлек мүгедектер жергілікті
өкілеттіліктер мен атқарушы ... ... ... ... қосымша
алуы мүмкін:
- мемлекеттік жәрдемақыларға қосымша тұтынушылар бағасын индексі өсуіне
сәйкес;
- жалғыз ... ... ... ... ... ... ететіндерге
қосымшалар;
- демалыс емделу органдарда емделуге жеңілдіктер.
Мүгедектердің 8%-ы ғана жұмыс істейтіндер екенін ... ... ... ... мен ... ... ... жеткілікті түрде
ауыр жағдайда екен.
| ... ... ... ... рет мүгедек болып |4820 |4581 |23842 |12397 ... | | | | ... ... ... ... |21,2 |14,5 |21,3 |23,7 ... % | | | | ... мүгедек болып танылғандар |130771 |6552 |76860 |47359 ... ... ... ... ... |3,7 |06 |09 |8,6 ... ... ... % | | | | ... ... ... ... |7,9 |6,3 |5,8 |11,7 ... ... % | | | | ... ... тап ... ... ... ... топтарға бөлуге болады:
- жұмыспен қамтылудағы қиындықтар, мүгедектерді қамту сферасындағы
дискриминациялау;
- ... ... ... және ... ... ... ... реабилитациялауда денсаулық сақтау қызметтерінің сапасын
төмендегі мен жеткіліксіз ... ... ... ... қол жеткізе алмады;
- елдің қоғамдық-саяси өміріне қатысудың әлсіздігі.
Қазақстан Республикасындағы мүгедектерді әлеуметтік ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Конституциясына, Қазақстан ... 2005 жылы ... ... ... ... әлеуметтік қорғау
туралы», ҚР 1999 ... 5 ... № 365-1 ... ... ... айырылу және жасына ... ... ... ... 2007 ... 11 ... ... балаларды медициналық және педагогикалық түзету және әлеуметтік
қолдау туралы» Заңдарына, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылы ... № 1758 ... ... жылдарға оңалту бағдарламасы»
Қаулысымен және басқа нормативтік актілермен өткізілуде.
Мүгедектерге ... ... ... ... ... протез-
ортопедиалық заттар және аяқ-киіммен қамтамасыз ету, арнайы ... ... ... ... ... және
синтезаторлармен, техникалық компенсаторлар және ... да ... ... интернаттық мекемелерде бағу түрінде беріледі.
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... атқарушы органдары мен
жергілікті бюджет ... ... ... ... ... ... ... соның ішінде мемлекеттік жәрдемақыға қосымша төлеу, жалғыз
басты мүгедектерге күтім көрсетуге мемлекет ... ... ... ... ... беру.
Елде мүгедектерге медициналық-әлеуметтік көмек көрсетуде 72 үй
-интернаттары жұмыс істейді, онда 16,5 мың ... ... ... ... жарамсыз мүгедектер тұрады, соның ішінде 2,9 мың мүгедек балалар (7-
кесте).
7-кесте ... ... ... (жыл ... |2006ж |2007ж |2008ж |2009ж ... ... ... жалпы саны,|16,7 |16,5 |16,5 |17,0 |
|мың | | | | ... және ... ... ... интернат үйлері ... ... саны |51 |52 |53 |56 ... саны, мың |13,5 |13,4 |13,4 |13,9 ... ... ... мың адам |11,8 |12,2 |12,9 |13,6 ... ... ... интернат үйлері ... ... саны |17 |17 |17 |17 ... сандыры, мың |3,2 |3,1 |3,1 |3,1 ... ... ... мың адам |2,9 |2,7 |2,7 |2,9 ... ... ... ... жөніндегі агенттігі, ҚР
әлеуметтік қорғау мен еңбек министрлігі
Мүгедек балалар, отбасында тұратын жалпы білім беру ... ... жоқ ... ... ... мен 3160 үйде ... ... басты қарттар мен еңбекке жарамсыз
азаматтарды әлеуметтік қолдау үшін үйде әлеуметтік көрсетудің 327 бөлімшесі
жұмыс жасайды, 32,7 ... ... ... ... 7 ... ... ... орындау шегінде жыл сайын республикалық
бюджеттен мүгедектермен ардагерлерді ... ... ... бойынша қызметтерді Алматы қаласындағы «Ардагерлер»
республикалық пансианаты, ... ... ... ... ... ... «Ақжайық» және Бурабай ... ... ... қызмет көрсетеді. Мүгедектерді реабилитациялаудың
кешенді құру үшін қоғамның жан-жақты интеграциялауы мүмкіндігін жасау үшін
Қазақстан ... ... 2006 жылы 29 ...... 2007-2005 жылдардағы оңалту ... ... ... ... жүйесін құруға бағдарланған, өмір
сүру жағдайына қарамастан мүгедектік деңгейін төмендету жағдайын қамтамасыз
ету.
Балалар мүгедектігінің ... алу үшін ... ... шектеулі балаларға медициналық-педагогикалық ... ... ... Заңы ... Заң ... ... түзетудің формалары мен әдісін анықтайды. ... ... ... медициналық, арнайы білімі және әлеуметтік қызмет
көрсету, реабилитациялық орталықтар ашу, ... ... ... ... ... сыйақыларымен байланысты проблемаларды шешу,
мүмкіндігі шектеулі балаларды профессорларды дайындау, ... ... ... ... ... ... ... дамудың стратегиялық жоспарында дамуында
авытқулары бар балаларды орта кепілдендірілген ... беру ... ... ... ету мақсаты қойылған. Арнайы білім беру
органдарының ... ... ... ... елде ... мектептерде
оқыту тәжірибесі қолданылатын болды, оқушылар ішінде ... ... ... ... ... балаларды яғни қарап және арнайы
мектептерде оқуға мүмкіндігі жоқтарға дистанциондық оқыту енгізілмек.
Мүгедектерді ... ... ... емес ұйымдардың қызметі
(МЕҰ). Қазақстанда ... ... ... ең ... ... МЕҰ қорғауындағы
мүгедектер. 200 МЕҰ-дың 90-ға жуығы мүгедектермен ... ... ... (60%), ... ... бойынша осы жұмыстарды ... ... ... ... көлемі, мүгедектерге МЕҰ арқылы
көрсетеді, және оны бағалау ... ... МЕҰ ... заңды базасы Қазақстан Республикасының
«мүгедектерді әлеуметтік қорғау» ... ... ... асырады, 48-бап
бойынша «мүгедектердің құқығын қорғау, мүддесін ескеру, ... ... ... ... ... ... құқығы бар, соның ішінде
әртүрлі Қазақстан Республикасының заңымен бекітілген ... ... ... республикалық мүгедектер қоғамдарымен олардың
облыстық бөлімшелері, ... ... ... Ести ... ... ... мүгедек әйелдерді қорғау «Бибі-Ана»
қоғамы, әлеуметтік адаптациялау және профессорлады еңбектік ... ... бар ... реабилитациялау. Центр-Сатр, ... ... яғни ... ... дамуында ауытқулары бар
балаларды қорғау, мүгедек балалар ата-аналардың аассосиайиясы, «Қазақстан
мүгедектері» мен ... емес ... ... ... ... ... жатады.
Көпшілік мүгедектерді біріктіруші мекемелер өздерінің жеке ... аша ... ... ... ... ... ... соқырлар қауымдастығында бірнеше көп жүйелі мекемелкр бар. Көзі
көрмейтін ... ... ... үлгілерін, қыстырғыштыр, қақпақтар,
тығындар, тігін үлгілерін, қолғаптар және тағы басқа заттар ... ... ... қауымдастығында талдарды өңдейтін мекемелері бар, олар
жиһаз шығарады. Психофизикалық дамуы бұзылған ... мен ... ... ... ... ... бау-бақшамен қамтыған.
Мекемедегі мүгедектердің жалақысы жоғары емес, бар ... 7-8 ... Кей ... ... мүлдем төленбейді, орнына ... ...... азық-түлік. Мүгедектер мекемелері жиі рентабельдік емес
болып тұрады. заңнамада мынадай норма тұрақтанған. ... ... ... тек қана ... ... ... жұмыс істейтін
мекемелер алады. Бірақ тәжірибеде көрсеткендей, егерде мекемеде 35%-ға жуық
мүгедектер жұмыс істейтін ... ол ... ... ... Қазақстанда мүгедектерді біріктіруші 200-ден ... бар. ... ... ... қазірше өте төмен, бірақ
мүгедектердің нақты құқығын сол қалпында қалдыру және қорғау ... ... ... айналысатын көпшілік мекемелер білім
алу жөніндегі ... ... ... ... балаларымен орта
және жоғары білім алуға тырысады. ... ... ... ... ... ... ата-аналар ассосиациясы (АРДИ) көп эффективті ... ... ... заң ... ... ... жеңіп, 200-
ден астам мүгедек балалардың жоғары оқуға түсуіне көмектесті. ... ... ... ... ... ... балалармен
емдеу және оқыту сабағын жүргізуде (5 пен 20 жас ... ... ... жағдайда қызметкерлердің әлеуметтік
қорғалуын арттыру және ... ... ... ... ... ... ... халқын әлеуметтік қорғау ... ... ... ... және ... ... ... қорғау жүйесін реформалау келесі құрылымды енгізуді
көздейді. ... ...... ... ... бірдей
жәрдемақылар беру (әлеуметтік қауіптердің түрлеріне қарай).
Екінші деңгей – ... ... ... ... ресми
сектордың қызметтеріне зейнеткерлік жасқа жеткенге дейін қосымша төлемдер
жасау немесе сақтандыру ... үшін ... ... жағдайлардың
тоқтатылуы. Әлеуметтік сақтандыру жүйесінен төленетін төлемнің ... бір ... ... ... ... ... ұзақтығы мен
еңбек қабілетін жоғалтудың дәрежесіне немесе ... ... ... орын басу ... сүйене отырып есептеледі.
Еңбектегі міндеттерін орындау кезінде жазатайым ... ... ... ... ... ... асыраушысын жоғалтқан жағдайда
сақтандыру ұйымдарынан төленетін төлемдер түріндегі ... ... ... ... ... Халықтың әлеуметтік - әлсіз топтарына мемлекеттік көмек жүйесі
Қазақстан Республикасының «Күнкөріс минимумы ... ... ... ... анықтама беріледі, ол халықтың ең төменгі
қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін ... ... шегі ... Осы ... ... аз ... (табысы
аздарға) мемлекеттің атаулы әлеуметтік көмегін көрсетудің критерийі ... және ол ... ... ... ... ... ... анықтау тәртібі туралы
Үкімет Қаулысына сәйкес Қазақстан Республикасының еңбек және ... ... ... ... ... ... ... шегін» күнкөріс минимумының 38 % деңгейінде ... ... ол ... ... 40 %-ын ... жылы 1,137 ... жуық ... ... ... атаулы әлеуметтік көмек туралы» Заңына сәйкес
мемлекеттік атаулы ... ... ... МЕмлекеттен атаулы әлеуметтік
көмек алғандардың тең жарымынан астамы - 18 жасқа дейінгі ... ... ... – 18,3 % және ақы ... ... ...... (3-сурет).
3-сурет Атаулы әлеуметтік көмекті алушылары, %
«Қазақстан Республикасында зейнеткерлік ... ... ... 1999 жылдың 1 қантарынан ... ... ... айырылуға,
жасына (қажетті стаждары жоқ), мүгедектігіне (1,2,3 ... ... ... ... байланысты әлеуметтік зейнетақылар алуға құқылы
адамдар, мемлекеттік жәрдемақылар жүйесіне ... яғни ... ... ал мемлекеттік жәрдемақылар ала бастады.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... ... ... жалпы саны,
асыраушысынан айрылған және жасына қарай (бір ... ... ... қорғау және еңбек органдарында тіркеуге тіркелгендер 2009 жылдың
басына 786,4 мың адамды құраған. Жәрдемақының орташа ... ... – 4178 ... ... ... байланысты – 3142 тенге,
жасына қарай – 2616 тенгені құрайды. Мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақының
орташа мөлшері 3647 ... ... ... ... ... осы ... 107,5%-ды құраған (8-кесте).
8-кесте. Алушылардың саны және жасына ... ... ... айрылуына байланысты мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақының
орташа мөлшері
| ... ... ... |
| ... | |
| | ... ... |мүгедек-тігі|жәрдемақы-ны|асыраушы-сын|жәрдемақы-ны|
| | ... |ның |не |ң |ан |ң |
| | | ... ... ... ... ... |
| | | ... | ... ... ... |
| | | ... | ... | ... ... Республикасы |786426 |15470 |2616 |391311 |4178 |379645 |3142 ... ... |41055 |526 |2616 |19501 |4086 |2128 |3181 ... облысы |36074 |701 |2616 |14265 |4179 |21108 |3047 ... ... |87776 |2703 |2616 |44962 |4109 |40111 |3055 ... ... |28674 |392 |2616 |11601 |4181 |16681 |3036 ... ... |79636 |1489 |2616 |41483 |4362 |36664 |3204 ... ... |52758 |1280 |2616 |24891 |4220 |26587 |3067 ... ... |35336 |383 |2616 |17898 |4038 |17055 |3107 ... облысы |72894 |488 |2616 |37499 |4211 |34907 |3188 ... ... |40411 |927 |2616 |17819 |3971 |21665 |3170 ... ... |40116 |761 |2616 |19725 |4151 |19630 |3016 ... облысы |18322 |430 |2616 |8349 |4383 |9543 |3198 ... ... |36740 |422 |2616 |19124 |4180 |17194 |3263 ... ... |887 |2616 |23033 |4093 |17560 |3223 ... обл. |117410 |3487 |2616 |58386 |4019 |55537 |2909 ... ... |13274 |212 |2616 |6913 |4457 |6149 |3675 ... ... |44470 |382 |2616 |25862 |4536 |18226 |3830 ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің басым қатысуымен сипаталады.
зейнеткерлерді, ... ... ... адамдарды және
халықтың өзге де санаттарын әлеуметтік қамсыздандыру мемлекеттік ... ... ... ... қамсыздандырумен 3,5 млн. артық адам (немесе барлық
халықтың 23,6%) қамтылған.
2009 жылы ... ... ... шығыстар (жоспар) 1999
жылмен салыстырғанда бір жарым еседен астамға көбейді.
Бұл халықтың табысының едәуір көбеюіне мүмкіндік берді, оны ... ... ... ... 1999 жыл мен 2009 жыл ... жалақының ең төменгі мөлшері 2,5 есеге (2605 теңгеден 6600 теңгеге
дейін);
- зейнетақының ең төменгі ... – 1,9 ... (3000 ... ... дейін);
- орташа жалақы – шамамен 2 есеге (11864 теңгеден 26048 теңгеге дейін;
- зейнетақының орташа мөлшері – 2 есеге (4104 ... 8529 ... ең ... ... деңгейі – 1,5 есеге (3394 теңгеден 5394 теңгеге
дейін);
- мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылардың орташа мөлшері – 1,3 ... ... 4670 ... ... ... ... игіліктердің жалпыға бірдей қол жетімділігін және
қоғамдық жағынан қолайлы сапасын қамтамасыз ету мақсатында ... ... ең ... ... ... ең ... күнкөріс
деңгейі, жалақы мен зейнетақының ең төменгі мөлшері, еңбек жағдайларының
стандарттары мен еңбекақы төлеу, әлеуметтік қызметтерді ... ... тағы ... ... және ... ... пайдаланылып жүр.
Алайда қазіргі қолданылып жүрген мемлекеттік әлеуметтік стандарттар
өзгеріп жатқан әлеуметтік-экономикалық жағдайларды көрсетпейтін ... ... ... қажетті жүйелі өзара байланыс жоқ. Әлеуметтік төлемдерді
есептеудің экономикалық негізделген нормативтерінің және ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін адамдар
мен әлеуметтік төлемдер алатын адамдар ... ... ... ... кеткен. Осыған байланысты ... ... ... ... жұмыс басталып та кетті.
Әлеуметтік қамсыздандыруда зейнетақы жүйесі ерекше орын ... ... ... ... ... ... құрылды.
Бір жарым миллионнан астам зейнеткерлер ынтымақты негізде зейнетақы
төлемдерімен қамсыздандырылады. Жыл сайын зейнетақыны арттыру жүргізіледі
және ... ... ... төлемдерінің нақты өсімі тұтыну бағалары
индексінің өсімінен озып кетті.
2008 жылы индекстеуден басқа зейнетақыларды ... ... ... ... ... ... 1055,0 мың адамның зейнетақысы
көбейтілді, ең ... ... ... зейнеткерлердің саны үш есе
қысқарды, ал 450 ... ... адам ең ... ... ала бастады.
Нәтижесінде 2009 жылдың 4 ... ... ең ... мөлшері 5800
теңгені, ал зейнетақының орташа мөлшері 8335 теңгені құрады.
Алайда осыншама оң ... бола ... да ... ... проблемалардың бәрін шешпеді. Ең ... ... ... ... ... әлі де төмен күйінде
қалып отыр.
Ынтымақты зейнетақы жүйесімен қатар 1998 жылдан бастап ... ... ... ... ... қамсыздандырудың жалғыз
түрі жинақтаушы зейнетақы жүйесі енгізілуде және ... ... ... ... ... қоры ... 6,5 млн. ... жеке
жинақтаушы шоттарымен (жинақтаушы зейнетақы қорларының деректері бойынша)
сипатталады. Зейнетақылық қызметтер рыногында ... ... қоры мен 15 ... емес ... қоры бар. ... істегелі
бері оларда 415,2 млрд. теңге зейнетақы жинақтары, соның ішінде 115,7 ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы жүйесінде де бірқатар проблемелер
баршылық: жинақтаушы зейнетақы қорының қызметтерімен ... әлі ... ... ... ... жарнамалары бойынша кемалым азая
түскенімен, ол әлі де ... ... ... ... ... тиімділігі де ойдағыдай емес.
400 мыңнан астам мүгедекті мемлекет ... ... ... Бұл ... ... ... ... еңбекке жарамды жаста, мүгедек балалар
40 мыңнан асады, олардың көпшілігінің кемістігі туа ... ... ... ... ... азайғанымен, әлі де жоғары күйінде қалып отыр.
1998 жылдың бірінші қаңтарына дейін қолданылып ... ... ... ... ... ... ... байланысты зейнетақы
жалақысы ескеріле отырып, ... ... ... еңбек өтілі
болғанда; еңбек жарақатынан ... ... ... ... ... ... өтіліне қарамастан, бірақ жалақысы ескеріле ... ... ... ... ... ... мүгедектігі бойынша,
асыраушысынан айрылуы жағдайы ... және ... ... ... ... жәрдемақылар туралы» Қазақстан Республикасының
Заңына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... (одан әрі-АЕК ) сәйкес белгіленеді, ал олардың өсуі оны
индекстеу есебінен жүргізіледі.
Жалпы аурудан мүгедектігі бойынша ... ... 2009 ... ... ... үшін 7720 теңгені; ІІ топтағы мүгедектер үшін 3309
теңгені құрайды.
Президенттің тапсырмасына сәйкес 2005 жылы ... ... ... І ... мүгедектерге -3АЕК (2895 теңгеге); ІІ
топтағы мүгедектерге -2,5 АЕК-ке (2412,5 теңгеге); ІІІ топтағы ... ... (1930 ... ); 16 ... ... ... 3 АЕК-ке (2895
теңгеге). Нәтижесінде 2005 жылы ... ... ... ... 6700 ... дейін немесе 50%-ға арттырылады. Сонымен қатар
Ұлы Отан ... ... мен ... ... мемлекеттік
жәрдемақылардың мөлшері 15 АЕК дейін арттырылады және 30 мың ... ... ... ... ... үшін ... жалғыз көзі болып табылатын
жәрдемақыларды арттыруды ескергеннің өзінде мардымсыз. Бұл ... ... ... көшу ... де ... бойынша
жәрдемақы алып жүргендер үшін де, биресми секторда жұмыс ... ... де ... ... ТАСИС, ЮСАИД ұсынымдарына сәйкес әлеуметтік қамсыздандыру ... ... ... ... мақсатында облыстар мен Алматы ... ... ... ... медициналық-әлеуметтік сараптама
(МӘС) қызметі Қазақстан Республикасының Еңбек және ... ... ... берілді.
Алайда, әлеуметтік жетіспеушілікті жеңу үшін қазіргі қолданылып жүрген
шаралар мүгедектерге олардың жоғалтқан ... ету ... ... ... ... ... алуға жеткілікті көңіл бөлінбейді,
мүгедектерді оңалту көрсеткіштері де төмен күйінде қалып отыр. Сондықтан да
қазіргі уақытта МӘС ... ... ... ... ... ... бағдарламалар әзірленді және жұмыс басталды, оны іске ... ... ... ... ... теңдей қатысуына
мүмкіндіктер жасауға жәрдемдеседі.
Халықтың өзге санаттары да: асыраушысынан айрылған адамдар, ... ... ... ... полигонындағы ядролық сынақтардың
құрбандары, Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен ... ... ... ... зардаптарын жоюға қатысушылар және басқалар да әлеуметтік
қамсыздандырумен қамтылған.
Оларға әлеуметтік осалдықты жеңуіне мүмкіндік бермейтін әлеуметтік
қамсыздандырудың ... ... ... осы ... ... ... төмендігі болып табылады.
Бұл жағдайда мемлекет кедейлікті азайту үшін аз ... ... ... пен ... көрсетеді. Елде әлеуметтік
қамсыздандыру жүйесін реформалау барысында ... ... ... аз қамтылғандарға атаулы қамқорлық жасауға ... ... 2007 жылы елде жан ... ... ... кедейлік деңгейінен
де төмен (кедейлік шегі күнкөріс ... ... ... және ... оның ... 40% ... отбасыларына атаулы әлеуметтік көмек
(бұдан әрі-АӘК ) ... ... ... ... Аз ... ... есебін жүргізу ретке келтірілді, және ... ... ... және аз ... ... ... ... жасалды.
«Мемлекеттік атаулар әлеуметтік ... ... ... ... іске асыру нәтижесінде жан басына шаққандағы табысы
кедейлік деңгейінен де ... аз ... ... саны азайды (2007
жылдың басындағы 10,2%-дан 2009 жылдың 1 ... ... ... ... ... ... және АӘК көрсету проблемаларының жүйелік
байланысы бекітілді. АӘК ... ... ... ... (2008 ... ... 60,3% немесе 518,6 мың адамды құрады). АӘК алушы басқалардың
арасында балаларға күтім жасаумен айналысатындар, жұмыссыздар, ... өз ... ... қамтылғандар, жұмыс істейтіндер бар.
Аз қамтылған азаматтардың әрбір санатына ... ... ... ... көмек; белсенді-жұмыспен қамтуға жәрдемдесу, кедей халықтың
еңбекке қабілетті бөлігін рынок талаптарына бейімдеу қолданылады.
Аз қамтылған азаматтар ... ... ... ... ... ... мен ... қолдау шаралары ерекше маңызға ие болады.
Бұл үшін 2008 ... 1 ... ... бала туғанда отбасының табысына
қарамастан ... ... ... ... 15 АӘК ... ... төлеу енгізілді. Қосымша балалар жәрдемақыларын енгізу
жөнінде ұсыныстар әзірленуде.
Соңғы жылдары еңбек рыногының ... ... ... ... ... азайып келе жатқанымен сипатталады.
Республика экономикасында 2009 жылғы ... 6862,8 мың адам ... ... оның ... ... ... саны 4219,8 мың
адамды құрайды. Жұмыспен қамтылғандардың жартысынан астамы ірі және ... ... ... Статистика жөніндегі агенттігінің деректері
бойынша 1999 жыл мен 2008 жылдар аралығындағы кезеңде ... ... және ... ... ... ... құрады. Жұмыспен қамту
мәселелері жөніндегі уәкілетті органдар тіркеген ... саны ... ... 2009 жылғы 1 қаңтарда 2007 жылмен ... ... ... ... ... құрылымында әрбір екінші ... ... ... 15-39 ... ... қамту проблемасы біржақты
өнеркәсібі бар қалалар мен күйзеліске ұшыраған ауылдық аймақтарда ... ... ... жағдайының млниторингін жасау үшін
облыстар, қалалар мен аудандар бөлінісінде жұмыс күшіне деген нақты ... ... ... ... ... ... Қазіргі күні ұсыныстың
сапасы мен ... ... ... және халықтың
оңтайлы жұмысқа қабілетінің төмендігі себебінен жұмыс күші ... ... ... бола ... да оған ... ... сұраныс бар
екенін талдау көрсетіп отыр. Жұмыспен қамту орындарының ай сайынғы банкі ... мың ... ... ... ... белгісі бойынша жұмыс күшіне сұраныс
пен ұсыныстың сәйкес келмейтіндігінен бір бос жұмыс орнына айына орташа 9-
10 ... ...... ХАЛЫҚТЫҢ ӘРТҮРЛІ КАТЕГОРИЯДАРЫМЕН ӘЛЕУМЕТТІК ЖҰМЫСТЫ
ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1. Әлеуметтік жұмысты жетілдірудегі шетелдік ... ... ... ... ... ... ... әдетте батыс еуропа
елдері АҚШ пен Канада ... ... ... әр елде ... ... ... мен, ... ұсыныстарымен, тиімділіктерімен ерекшеленіп
жүргізіледі.
Мысалы, Америка құрама Штатында халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің
айрықшалылығы оның бөлшектенуінде. Бұл ... ... ... ... саны жүзеге асуынан байқалады: федералды, шататтық,
жергілікті. Осы жүйенің артықшылығы, адамдардың ... ... ... ... толық және оперативті жүзеге асыруына мүмкіндік
береді.
Әлеуметтік сақтандыру және мемлекеттік көмек ... ... ... жүйесінің 2 негізгі формасы болып табылады.
Олардың арасындағы негізгі айырмашылық ... ... ... ... ... салықтарының есебінен (жалақыдан пайыздық
үлеспен), кәсіпкерлерден (жалақы ... ... ... ... ... ... ... діни қызметкерлер және т.б. (табыстың ... ... ... штаттық және жергілікті билік органдарының қаржы
бөлу қорларының есебінен.
1935 жылы АҚШ-та әлеуметтік сақтандыру Заңы ... ... ... ...... ... ... және жұмыссыздық бойынша
жәрдемақы кейбір кедей категорияларға (ең бірінші кезекте ... ... ... ... шаралар кейін біртіндеп – ... ... ... ... ... бойынша, жәрдемақылар (өндірістік
жарақаттармен байланыссыз), 65 жастан жоғары ... ... ... ... ... күші жеке ... ... де қатысты. Темір жолшылар, федералды азаматтық қызметкерлер
үшін әлеуметтік сақтандырудың ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлер және тағы басқа еңбек етуші
категориялар мемлекеттік сақтандырумен қамтылмаған.
Штат ... ... ... бағдарламадан басқа өндірістік
жарақат немесе кәсіби ауру жағдайларына байланысты сақтандыру түрлері бар.
Компенсация (өндірістік жарақат ... ... болу және т.б.) ... ... ... және ол ... жеке ... ... ... ... ... ... ол елде ХХ ғ. ... таралды, және де ол кепілденген табыспен қамсыздандыруға азық-
түліктік, тұрмыстық және медициналық ... ... ... ... ... емес ... ... басшысы әйел немесе жұмыссыз адам) қолдау
көрсетуге бағытталған.
АҚШ- тағы мемлекетпен кепілденген табыс «кедейшілік ... ... ... ... инфляция деңгейі есебінен реттеліп отырады және де
штаттардың бюджет қорларының ... ... ... ... ... жолы мұқтаж адамдарға азық-түлік
талондарын берумен жүзеге асырылады. ... ... ... табысының
125% -нан аспайтын табыс көзі бар адамдармен отбасылар алады. ... ... ... ... ... ... ... көмегінің басқада
түрлері – мектеп шығындары, 1 жасқа ... ... бар ... ... ... ... субсидиялар (жәрдем ақша) төмен табысты отбасыларға
беріледі, оның көлемі отбасына шаққанда жылына орта ... 2000 ... ... ... ... жеке ... ... оның екі түрі бар – жұмыс орны ... ... ... ... ... үшін маңызды мәні бар. Жеке зейнетақымен
қамсыздандыру жүйесімен 40 миллионға жуық ... мен ... ... жұмыскерлер мен қызметкерлер жарналарынан
жиналады. Жеке зейнетақының мемлекеттіктен ... ол ... ... ... 10 ... стажы бар жұмыскерлерге төленеді, ал
мемлекеттік зейнетақы – ... ... ... ... ... ... қосымша төлемдер (демалысқа төлеу, жұмыссыздық
бойынша қосымша жәрдем ақылар, білімін жалғастыру үшін және заң ... ... ... ... басқа елдермен ортақ сонымен қатар жеке әр ... ... ... ... ... және ... атап ... белгілі бір үлесін елдің жергілікті органдарында
алады. Шефтік көмек ... ... үшін ... және т.б. ... ... ... да үйде ... көмек көрсету түрі тәжірибелену үстінде.
Соңғы жылдары интернат ... ... ... ... ... ... жаңа ... көрсету түрлері жиі тәжірибеленуде.
Ерекше көңіл ... мен ... ... ... Американдық ғалымдар зерттемелері көрсеткендей,
30 млн. ... 1/4 ... 65 және одан ... ... ... ... ас әкелу, жуындыру, шаш қысқарту, киімдерін ауыстыру, жуу,
көлік қызметтері, ... ... ... ... шаралар ұйымдастыру
және т.б. Қарттарға көмек ... ... ... ... ... үшін бейімделу, дайындығы (түрлі техникалық және басқада
заттарды қолдануды ... ... ... ... ... ... ... және т.б.) қарастырылған.
Басқа мемлекеттердегі сияқты, АҚШ-та да қарт адамдарды әлеуметтік
қамсыздандыру мәселелері бар. ... ... ... ... бас ... үкімет зерттеулері көрсеткендей, әрбір үшінші
қарттар үйін қажетті ... пен сапа ... сай ... ... себептерінің бірі: көптеген қарттар үйі жеке иеліктерде орналасқан.
Сондықтан мемлекет олардың қажеттіліктерін лицензиялау мен ... ... ... ... тағы бір мәселе – қарт
американдықтар (халықтың 12%) денсаулығына ... ... ... ... ... Ал 30 ... астам жасырақ азаматтардың денсаулық
қамсыздандырулары жоқ. Сондықтан аға буын ... не ... ... ... ... ... тағы да көбейтуге талпыныс ұрпақтар арасындағы ... ... ал ... жол ... ... балалармен жүргізілетін әлеуметтік жұмыста қызықтар аз ... ... ... ... балаларға (аз қамтамасыз етілген
жанұяларға тегін) мынадай қызметтер көрсетеді: ... ... ... топтар ұйымдастыру, жұмысқа тұруға ... ... ... ... ... ... ... ата-аналардың балаларына қарауды қамтамасыз
ету; қалалық денсаулық орталықтарында, ... ... ... қызмет
көрсетуді ұйымдастыру; зорлық-зомбылыққа ұшыраған балаларды қорғау
қызметін құру және ... ... ... ... ... ... ... бейімделуін бақылау; балалардың білім алуларына әлеуметтік ... ... үй ... жүргізуге көмек көрсету қызметтерін
дамыту және т.б. ... ... ... ... басқа жанұяларға да
көрсетіледі. Төтенше жағдайларда қызмет орындары жанұя табысының ... ... ... ... ... ... Балалар әлеуметтік
қызметі міндетіне жетім балаларды асырап алу мәселелері де кіреді.
Әлеуметтік қызмет ... ... ... ... ... ... ... мамандандырылған стационарлық пен диспансерлік
(емханаларда) және де ... ... ... ... кәмелетке
толмағандар мен жұмысқа ерекше көңіл бөлінеді.
АҚШ-та, басқа жа батыс мемлекеттеріндегідей, ... жоқ ... ... ... балалармен мынадай жұмыс жүргізіледі: баспаналар
(жетімхана) мен жатақханалар қызмет жасайды; жеке және ... ... ... ... баланы жанұяға қайтару мақсатында ата-аналармен
сұхбат жасау; балалармен қайта табысқан жанұяларға көмек ... ... ... жас ... ... ... ... сенім телефондары»
жұмыс жасайды.
Кәмелетке толмаған заң ... мен ... ... ... ... ... бағдарламалар негізінде
құрылады: полицияның базалық бағдарламасы (олар, негізінен, ... ... ... полициялық атлетикалық клубтары қызметін
қарастырады); кәмелетке толмағандар істері соттарының базалық бағдарламасы
(олар, ең бастысы, меңзелгендерді ақтауды ... ... ... ... екі ... ... қалыпты және қиын, сотталған
жасөспірімдерге бағдарламалары.
1967 жылы құрылған жастардың әлеуметтік қызмет бюросы делдал ... және ... ... ... ... кәмелетке толмағандар
сұраныстарына сәйкес келетіндігін білу мақсатында бақылау ... ... ... ... ... және ... штаттарда) өздері қызмет
көрсетеді.
АҚШ-та түзету мекемелерінің екі категориясы бар: жабық бостандықтан
айыру орны және ... ... ... ... ... ... ... оған тәлімгер тағайындалады.Қамауға алу орындарында да әлеуметтік
жұмыс жүргізіледі.
Егер толық емес жанұямен әлеуметтік жұмысты алсақ, онда ... ... ... ... ... ... мен өзара көмек
топтарының кеңінен ... ... ... ... ... (65%) қоғамның
орта қабатындағы ажырасқан әйелдер. ... ... ... ... 12-15 ... ... Көрсетілген топтар
жұмыстарының басты бағыты – педагогикалық тәжірибе алмасу, демалыс күндері
мен демалыстарды өткізуге көмек ... ... ... шешуде заңгерлік
көмекті ұйымдастыру және т.б.
Америка қоғамының маңызды мәселелерінің бірі мемлекеттік нәсілдік
пен аз ұлттықты ... ... ... қорғау болып қала бермек.
Бұған ... ... ... ... ... ... олар,
негізінен алғанда, қара нәсілді ... ... ... ... ... конференцияда (ГАСБУ, ақпен 1993ж.)
көрсетілгендей тәуелсіздікті жариялаған уақыттан бері ... ... ... ... ... (дискриминация) мен бөлектеу, әсіресе,
негрлерді бөлектеу мен кемсіту бар. Көпшілік қаранәсілділердің өмір ... ... ... ... ... мен ... ... өлімнің көбеюіне
алып кепледі. ХХ –шы жүзжылдықтың 90-шы ... ... осы ... ... ... ... ... үлесі анағұрлым өсті –
1960ж. 22% -дан 1990 ж. 44%-ға ... ... ақ ... ... ... ... саны да ... бірақ олар негізінен ... ... ... Ал қара ... ... ... ... себебі, көбіне, олардың некесіз тууларымен байланысты
боды.
Нәсілдік, ұлттық және ... ... ... ... және ... өте жағымсыз жағымен отбасы құрылымына осы
топтардағы ... ... әсер ... Отбасының бұзылуы,
жұмыссыздық ... ... ... ... ... ... ... өлтіру, қашқындық, жасөспірімдер ... ... және ... теріс көріністерге түрткі болды.
Ұлттық азшылықпен ... ... «қос ... ... оның ... бір ... ірі ... құрылымына сәйкес
құндылықтарды, көзқарастар мен мінез-құлық ерекшеліктерін ... ... ... ... ... ... ... және қоғамдық ортасына
қатысты аналогиялық мінезімен салыстыру.
АҚШ-тағы ұлттық топтармен әлеуметтік жұмыс тәжірибесі, ... ... ... тән құндылықтардан, ... ... ... ... ... ... ... тәжірибеден құралады. Басқаша айтқанда, бұл тұжырымдар
ұлттық шынайылықтарға деген әлеуметтік ... ... мен ... ... ... ... ... мемелекеттік қолдау халықтың ең ... ... ... деңгейінде іске асырылады, сондықтан бұл елде
мемлекеттік емес құрылымдарда қайырымдылық бастапқы деңгейде ... ... ... үшін ... ... мәнісін
айқындауда АҚШ әлеуметтік қызметкерлерінің ұлттық ассоциациясы берген
анықтамасына жақын: ... ... – жеке ... ... ... қауымға
берілетін көмек немесе олардың әлеуметтік қызмет ... ... ... және осы ... жетуге жақсы ... ... ... кәсіби қызмет.
Америка Құрама Штатында әлеуметтік жұмысты, халықтың өнегелілігінің
әлеуметтік негізіне қызмет ... ... ... ... саласы үнемі жылдан-жылға кеңіп келеді, дегенмен, бүгінде ... ... ... ... ... ... Олар-
мемлекеттік денсаулық сақтау ... ... ... күту
орталықтары, бала мен отбасын қорғау агенттіктері, ... ... ... және ... ... ... мен жеке іс-тәжірибе.
Әлеуметтік қызметкерлер – ұлтына, әлеуметтік-экономикалық деңгейіне және
нәсіліне қарамай ... және одан ... ... ... ... тағы ... ... жұмыс тәжірибесі көптеген қызмет түрлерін
қамтиды.
АҚШ- тағы әлеуметтік ... ... ... ... ... түрліше көрініс табатын қызметтің көптеген ... ... ... ... ... мен кешенділігі көптеген анықтамасы
бар деп ... ... ... ... қызмет негізінде келесі төрт тұжырымдық облысты
қамтитын құрамдық элементтер тұрады: мамандықтың мақсаты және арнаулары;
құндылықтар ... ... ... ... мен ... ... этикасын білу; жұмысқа қолданылатын әдістер ... тағы ... ... Ұлттық Ассоциациясы, мысалы, олар
әрбір адамның өмірінің жақсаруы үшін адамдар, жеке ... және ... ... ... ... әрекетті қалыптастыру немесе ... ... ... ... ... ... ортадағы жағдайға сәйкес әрекет ете отырып, ... ... мен ... ... іске асуына барынша себепші болуы
тиіс және халықтың жалпыадамдық қызметтерін олардың бақытсыздықтарын немесе
қиындықтарын ... ... ... қажет. Клиент жеке адам,
отбасы, топ, қоғам немесе ұйым ... ... ... ... ... ... ... жеке
адамдардың, топтардың немесе ұжымдардың функционалды өмір сүруі үшін
олардың ... дем ... ... мен ... ... өмір ... оның әлеуметтік және жеке (физикалық) ортамен байланысын қалпына
келтіру жолы арқылы жақсарту көмектерін ... ... ... ... ... ... іске ... жағдайымен анықталатын
әлеуметтік әділдікті қамтамасыз ету.
Барлық қоғамда қазіргі кейбір әлеуметтік ... ... ... ... ... және ... қоршаған ортаның
әлеуметтік тұрмысының жақсаруына жәрдем беруге ... бұл ... ... ... Жеке ... мен оны ... орта арсындағы өзара қарым-
қатынас жеке бастың мәртебесін, даралығын бекітуі тиіс. Адамдар иманды ... ... ... ... ... ... қызметі мынадай:
- дамдарға жеке бас ... шешу ... мен ... ... ... ... өз мүмкіндіктерін іске асыруға көмектесу;
- адамдардың қайымдылығын ынталандыру;
- жекелеген адамдар мен олардың қоршаған ортамен өзара ... ... ... әлеуметтік, экономикалық, саяси институттар мен қоғам
мүшелерінің өзара әсеріне ықпал ету;
- әлеуметтік саясат пен ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін, әлеуметтік ... ... ... ... оған ... ... ... жасауына көмектесетін білім мен тәжірибелік жігер керек.
АҚШ- та кәсіби әлеуметтік жұмысқа ... ... ... білім деңгейінде оқытылады. Студенттік деңгейдегі оқу ... ... ... ... ... ... ... дайындау.
Студенттердің агенттіктер мен ұйымдарда жаттығуға, тәжірибелі ... ... ... бар. Кез ... пән бойынша негізгі
студенттік дайындық ... соң, ... ... ... ... ... адамды ерікті практик, тәжірибелі маман етіп
шығаруға ... ... ... ... екі ... ... Бірінші жыл
мамандық тәжірибесі мен теориясын тереңдетіп оқытуға арналады. Екінші жыл
әдіс бойынша мамандандыру мен ... ... ... апробациялау (ресми
рұқсат) үшін қолданылады.
Кейбір кәсіпкерлер ары қарай мамандануды таңдайды. Әлеуметтік жұмыс
бойынша докторлық диплом дайындауға ... бар. ... ... ресми стандарттар жоқ. Докторлық оқыту ... ... ... қызметі үшін мол мүмкіндіктер бере отырып, ары қарай мамандандыруға
және ... ... мен ... ... ... та ... ... мамандығына тәжірибелік әдістердің
көптеген теориялары бар. Түрлі ... мен ... ... еңбектері ұзақ уақыт бойы академиялық форумдарда ... ... ... ... ... өз ... немесе
мамандандыруын өзгерте алғанымен, олардың ... ... ... ... оқу ... алты саласында да сақтауға тиіс. ... ... ... ... ... ... ... Оқыту
Кеңесі (ӘЖОК) қадағалайды. Бұл ұйым өзіндік ... ... ... ... ӘЖОҚ ... ... мектептері ұсынған оқу
жоспарлары мен курстарды , оларда барлық қажетті элементтердің қатысқанын,
мектептегі ... ӘЖОҚ ... ... ... ... ... көз жеткізу үшін, жиі-жиі тексеріп отырады.
Оқу жоспары ... алты ... - ... ... ... ... ... саясат, мамандық теориясы мен ... ... пен ... ... ол- ... мен ... құрауға тиіс.
Сонымен қатар АҚШ-та табысы төмен отбастарына тұрмыстық жәрдемақы
беріледі, олардың мөлшері ... ... ... алғанда 2000 доллар.
Қосымша төлемдер (демалыс, сырқаттану қағаздарының төлемдері), жұмыссыздық
жөнінде қосымша жәрдемақылар барынша көп ... ... ... ... жоғарғы мектепте оқуын жалғастыруға жәрдемақыны өте көп береді.
АҚШ-та федералды деңгейде қорлар мен қызметтер құрылуда. ... ... ... ... қызмет, мұқтаж адамдарды азық-түлікпен,
арзан үймен қамтамасыз ету және т.б. ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді.
АҚШ-та жарымжанды отбасылармен әлеуметтік жұмыс ... ... ... ... біріккен өз-өзіне көмек
көрсететін топтар мен ... ... кең ... 1960 жылы ... 22% ... 1990 жылы 44% болды.
АҚШ-ғы отбасымен жүргізілетін практикалық жұмыс ... ... ... ... ... ерекшеліктерін,
көзқарастарын, мәнділіктерді үйретуге ... ... ... ... үлкен жоспарлы мемлекеттік «Отбасына қайту»
бағдарламасы өте белсенді. Түрде насихатталып ... ... мәні ... отбасымен әлеуметтік жұмыс жүргізетін профессионалдар, ... ... ... өз ... белсенді көрсетеді.
АҚШ-ғы отбасымен жүргізілетін әлеуметтік жұмыстар туралы ... ... ... елде ... өмір және ... ... ... бір ұғым жасауға мүмкіндік береді.
Көп жылғы тартыстан соң, Америка ... ... ... ... ... бар, ол жай ғана ... емес ... келді. Бұл да солардың ішіндегі мамандық. Тек осы мамандық қана
жеке тұлға мен оның ... ... ... өмір ... қамтамасыз
ететіні анық.
3.2 Халықтың әртүрлі категорияларымен әлеуметтік қызмет көрсету жүйесін
жетілдіру
Әлеуметтік жұмыс әлеуметтік қолдау мен қызмет ... ... ғана ... Қоғамдағы әлеуметтік қайта құрулар оның әрбір
мүшесінің мүддесіне, белгілі себептермен өзінің өмір ... ... ... ете ... бағытталған мемлекеттік және мемлекеттік емес
құрыламдар күшінің ... Бұл ... ... ... өз тәуелсіздігін
алған жылдары оның экономикасында 21 ... ... ... шетелдік
инвестиция тартылды. Бұл қаржы еліміздің әрбір тұрғынына шаққанда 1,5 мың
доллардан ... ... ... ... Қазақстан экономикасына 80%
инвестиция Орталық Азиядан ... ... банк ... ... ... 20 ... ... кіргізді. Бүгінгі күні біздің
халықаралық ... ... ... таза ... беруші еліне
айналды.
Біздің экономикамыздың ... ... тез ... ... ... жатады. Бүгінгі күні жеке меншік өнімнің 75% шығарғарып
отыр. 1000-нан астам жеке меншік өндіріс ... ... оның ... ірі ... ... Оған қоса ... 348 мың ... шағын
кәсіпқойлықпен айналысады. Шағын бизнес саласында жұмыс істеушілердің жалпы
санына ... 40%-ға ... ... ... ... ... жеке меншік сектордың іс-әрекетін жақсарту
мақсатында:
- әлеуметтік жауапкершілікті ... болу үшін және ... ... үкімет органдарымен келісім-шарт жасауда қоғамдық тыңдаулар
өткізу;
- ынталандыру мүмкіндіктерін талдау және ... ... ... үшін ... ... адамдарды жұмысқа қабылдау мен жұмыссыздарды
оқыту;
- халықтың аз қорғалған топтарына ... ... ... ... ... ... жүйесін дамыту.
Соңғы жылдары Қазақстан ТМД елдері арасында жалақының орта деңгейі
жағынан алда ... ... ... ... өндірісті жаңартуды
іске асыру, сонымен ... ... ... ... саясаты
басталды. Спорт, физкультура, денсаулық сақтау, білім, отандық ғылымды
дамытуға мемлекеттік ... кең етек ... 1000 ... ... ашылды немесе қайта қалпына ... ... бірі ... ... ... орындалды.
«Халық денсаулығы» атты ... ... ... ... ... етіп, мәселені шешті. 1990 ... ... жаңа ... мен емханалар салынып ... ... ... 2030 ... арналған бағдарламасының жемісі. Бұл бағдарлама
«2030 стратегиясы» деп аталып. 1997 жылдың аяғында ... ... ... ... ... ... сезінудеміз. «2030 стратегиясы»
біздің қоғамымыздың жағдайына әділ баға беріп, дамудың ұзақ ... мен ... ... ... ... функциясы - әлеуметтік қорғау
жүйесі ... ... мүше ... ... ... ... ... қорғауды
жүйе кешенді шара ретінде анықталады.
Онда:
- тұрғылықты ынталандыру, ақылы еңбек қызметіне бейімделу;
- әлеуметтік ... ... ... ... ... болу ... кіріс бөлігін өтеу мен алдын алу;
- әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік көмек мезанизмдеріне
мүмкіндік беру;
- медициналық ... және ... беру ... ... ... қол ... кезеңнің алғашқы кезеңінде үкімет ... ... ... мәселелермен: бюджет жетіспеушілігі, өндірістің
құлдырауы, инфляция, экономикалық сектордың бейресми ... ... ... ... ... ... сала фрагментациялы
сипат алды. Әлеуметтік қорғау жүйесі ... ... ... , қазіргі ... заң ... ... ... ... ... қиындықтарға кездесті. Соңғы
жылдары экономикадағы игілікті ... және ... ... ... ... өтуді қамтамасыз етудің шаралары.
Осыған орай халықты әлеуметтік ... ... ... ... басты мүмкіндіктерін ескере отырып жаңа ... Бұл ... ... ... ... ... білім және медициналық көмек көрсету ... ... ... ... белгіленген. Әлеуметтік қорғаудың
басты реттеуші мен қаржы көзі мемлекет ... ... ... ... ... ... ... көмек мемлекет қаржысынан
беріледі.
Қолданылып ... ... ... ... ... және ... жұмыс істеуіне кедергі жасайтындар:
- әлеуметтік саланы ... ... ... жетіспеуі және ынталандырудың төмендегі;
- айқындықтың жетіспеушілігі.
Іске ... үшін ... ... ... қорғау жүйесі болу
керек:
Әділетті әлеуметтік қорғау құқығын іске ... ... ... болу ... ... ... ... жарамды азаматтар өзінің
және отбасының тұрмыс тіршілігі үшін жауапты болуға ұмтылуы ... ... ... ... тиіс, яғни кімнің жәрдемақы алуға
құқы және оған ... ... құқы ... ... ... ... икемді реттелінуді, яғни
жақсы ... оған аз ... ... ... болу ... ... мүмкіндігі, яғни белгілі мерзімде халықты неғұрлым толық
қамту.
Жоғарыда ... ... ... әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... ... қоса
отырып ұйымдастыру:
- барлық азаматтарға бюджет ... ... ... ... ... ... бірдей деңгейде төлеу;
- жұмыскерлер мен жұмыс берушілер есебінен бірінші ... ... ... ... ... жүйесі;
- бюджет есебінен азаматтардың белгілі категорияларын қолдау үшін
арнайы ... ... мен ... ... ... ... ерікті сақтандыруын іске асыру
көтермеленеді. Мемлекеттің ... ... ... ... ... – бала мен ... кең ... әлеуметтік қорғау.
Демографиялық процестер мен бала тәрбиесін ... ... ... ... ... Кәмелетке толмаған балалар
тәрбиелеп отырған отбасылары мен бала ... ... ... бір жолғы төлем енгізіледі.
Мүгедектер проблемасына байланысты ... ... ... ... мемлекеттік сатандарттар енгізуді қамтамасыз ету. Бұл
ұсыныстар ... ... ... ... сауықтыруға
арналған бағдарламада көрініс табады. Арнаулы әлеуметтік көмектер тек
қана өте аз ... ... ... ... ... ... басында кедейлерге ақшалай көмек: Хорватияда, Македонияда,
Өзбекстанда, ... ... мен ... ... ... ... негізінде, Болгария мен ... ... ... ... ... ... ... Македонияда, Өзбекстанда, Хорватияда балаларға ... ... ... ... қоса, біздің елімізде белгілі топтардағы – ... ... және көп ... ... ... ... бағдарламалар жаслуда. Арнайы мемлекеттік әлеуметтік ... ... және ... әрі ... ... жұмыстар
түрінде көрсетіледі. Арнайы әлеуметтік ... ... ... елде ... ... ... сол ... Ресейде әлеуметтік
көмек аймақтық үкімет органдарының қалауына қарай ... ... ... тек ... ... ...... мүгедектерге ... ... ... дәстүрлі
көмектерге қоса мысалы: қарттар мен ... ... ... ету, ... ... жоқ ... ... қонақ үйлер, әлеуметтік жағынан аз ... ... ... ... міндет әлеуметтік қорғау бөлінетін қаржы
көлемін ұлғайту емес, кедейлікпен ... ... ... ... қорғаудың жаңа саясатын іске ... ... ... қамтамасыз ету жүйесін ... ... ... ... жұмыс орталығына мына міндеттерді
шешуі ... ... аз ... ... ... үймен қамтамасыз
ету мезанизмін жетілдіру.
2. Әлеуметтік көмек көрсету ... мен ... ... ... ... жүйесін жетілдіру,
3. Аз қорғалған зейнеткерлер және ... ... ... төлеуді жалғастыру.
4. Қарттардың ... ... ... ... қосымша қаржы
көздерін іздеу, мүгедектер үшін ... ... суды ... жеке ... ... ... ... транспортты пайдалануға
жеңілдіктер жасау.
5. Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық
бірлестіктер мен қайырымдылық қорларын қатыстыру арқылы әрі ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қызметкерлер ісінің кең өрісі көп күш ... ... ... ... оның ... ... көп
аспекті қиын процестері көрсетеді, сондықтан бұл ... ... ... ... ... ... ... көрсету сапасын жақсарту ... ... ... ... ... ұсынылатын қызметтер
тізбесін кеңейту мен олардың жетімділігін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... балалар үшін мектепке дейінгі жастағы балалар
тәрбиешілерін жалдау жөніндегі ... ... құру мен ... ... ... ... ... орталықтары мен мүгедек
балалар мен кемтар ... үшін ... ... ... қолдау көрсете отырып, психологиялық- педагогикалық ... ... ... ... мен ... үшін жетімханалар
ашу, кейіннен осы балаларды балалар үйлеріне немесе ... ... ... мен егде ... ... үшін ... және медициналық
қызметтер ұсынатын оңалту мекемелері желісін дамыту;
өмірде қиын жағдайға ... ... ... үшін ... және консультациялық көмек көрсетуге арналған ... құру және ... үшін ... ... ... құралдар сапасын
жақсартуға протездік-ортопедиялық бұйымдарды шығарудың қазіргі ... ... ... ... ... ... сапасын
арттыру, аймақтарда мүгедектерге сервистік қызмет көрсетудің инфрақұрылымын
одан әрі дамыту есебінен қол жеткізілетін ... ... ... қол ... ... ... көрсетуге мемлекеттік тапсырысты қалыптастыру
және мемлекеттік сатып алуды жүргізу рәсімдерін жетілдіру;
- орта кәсіптік білімі бар ... ... ... ... қарсылық балмайтын жоғары және орта оқу ... түсу ... бөлу ... ... ... ... ұсынатын ұйымдардың желісін құру мен дамыту
үкіметтік емес ... мен ... ... ... ... асырылатын болды.
Әлеуметтік көмекті ұйымдастыруды жетілдіру мынандай шараларды
көздейді:
1) Балалы отбасыларына бала туылғанда ... бір ... ... бір ... дейін баланы күту жөніндегі жәрдемақы енгізілетін болады.
Жәрдемақы ... 4 ... ... өсіп отыратын шкалада болады және
отбасының кірісіне қарамастан төленеді;
- аз қамтылған отбасыларына 18 жасқа дейін балалар жәрдемақысы енгізіледі.
2) Мүгедектерге
Мүгедектерге сурдо-тифлотехника және ... ... алу ... ... ... көшу ... ... Аз қамтылған отбасыларына:
- АӘК ұсынудың өлшемдері жетілдірілетін;
- әлеуметтік көмектің әр алуан ... ... ... ... үшін жиынтық
табысты есептеудің бірыңғай әдістемесі әзірленетін (тұрғын үй көмегі, АӘК,
18 жасқа дейінгі балалар жәрдемақысы);
- тұрғын үйге және коммуналдық қызметтерге ақы ... ... одан ... ... ... ... үй ... ұсынуды оңтайландыру
жүргізілетін болады.
4) Халықтың өзге әлеуметтік осал топтарына:
Арнаулы мемлекеттік жәрдемақы мөлшері арттырылатын болады.
-
Қорытынды
Еліміздегі әлеуметтік ... ... ... ... ... мен
көмек көрсету барысындағы нақты мәселелер шешілуде, әлеуметтік ... ... ... ... жұмыстың кәсіби іс-әрекеті
ретіндегі функциялық ... ... ... әлеуметтік
қызметкерлер тек қана әлеуметтік қорғау мен ... ... ғана ... ... ... ... ... маргиналдықтан құтқаруғадағы ... ... өз ... ... ... ... ... жол таба білуге, оны жеңе білуге, ... ... ... белсенділіктері ескеріліп, мемлекет
тарапынан қолдау көрсетілсе ... ... Сол ... ... ... саясатқа араласа отырып, ... ... ... ... ... ... Ата ... әлеуметтік мұқтаждың жоқтаушысы бар ... - ... ... ... ... көп ... уақыт көрсетер.
Жалпы әлеуметтік жұмыстардың шетелдік тәжірбиесін ... ... ... ... Олардың арасынан жалпы (тарихи,
жүйелік талдау, салыстыру және т.б.) ... ... ... алуға болады.
Осындай тарихи әдіс қайырымдылықтың қалыптасу және даму үдерісі
елдерде қалай ... ... ... ... ... ... болып,
дамығанын салыстыра отырып оны өз елімізде дамытуға мүмкіндік береді. Ал
салыстыру әдісі салыстыру объектілерін бөліп алуға, ... ... ... және ... даму деңгейін ескере отырып, елдерді
бөліп қарауға мүмкіндік ... ... ... ... жүргізудің нарықтық немесе
жоспарлы нысандарын игеру есебінен іске асырылуы мүмкін. Осы жағдайда тегін
білім беру, медициналық ... ... ... және т.б. қамтамасыз ... ... ... ... ... көрсетуде қоғамдық тұтыну
қорлары барынша маңызды орын алатын қазіргі ... және ... ... ... ... әдіс әлеуметтік жұмыстардың ... ... ... ... ... ... қызметі мен мақсаты
сияқты элементтерін ... қоса ... ... жүйе ... ... ... жүзінде іске асыруға мүмкіндік береді. Осы жағдайда жалпы
жекелеген елдердің ... ... ... және ... ... компоненттері ретінде салыстырмалы талдау қажет.
Әлеуметтік жұмыстардың шетелдік тәжірибесін оқып-үйренудің ... ... ... қатар міндетті түрде жиынтық және әр ... ... жеке ... ... ... ... және ... қатар, елімізде балалары бар ... ... ... ... ... ... ... көмек көрсететін
арнайы мекемелер төмендегі қызметтерді (аз қамтылған отбастарына тегін)
ұсыну жолдарын дамыту, ата-аналар үшін ... ... ... ... ... ... жөнінде көмекпен қамтамасыз ету; ... ... ... ... ... ... балаларының күтімін қамтамасызх
ету; қалалық денсаулық сақтау орталықтары жанынан күйеуге шықпаған ... ... ... ... тарапынан зорлыққа ұшыраған балаларды
қорғау ... құру және ... бала ... алған отбастарымен жұмыс,
баланың жаңа отбасына бейімделуін бақылау. Балалардың әлеуметтік ... ... ... ... алу мәселесін қолға алу және т.б.
Қазақстанда табысы төмен отбасыларының саны ... өсіп ... ... асыраушысы жұмысынан айрылған, ұзаққа созылған ... ... ... ... алу ... ... отбастары қосылып отыр.
Әлеуметтік қызметкердің пайда болған жағдайдағы міндеті – белгілі өмір сүру
деңгейін сақтау және халықтың әлеуметтік ... ... ... ... ... кедей және өте кедей адамдардың қорғалмаған топтарын және «кім кедей»
екенін анықтау қажет.
Республикада нарықтық өзгерістерге байланысты ... ... ... ... ... ... ... төмендеуде және т.б. Бұл мемлекеттен
мемлекет және жалпы қоғам деңгейінде белсенді әлеуметтік саясат жүргізуді
талап етеді. Демек, ... ... ... ... ... ... бір түрі «болуы тиіс» осының нәтижесінде әлеуметтік және қоғамдық
жұмыстардың жаңа ... мен жаңа ... ... ... ... ... ... азаматтарға көмек көрсету жөніндегі жалпы
ұлттық қорлардың ... және ... ... Еліміздің түпкіріндегі алыс
ауылдарда, шалғайдағы шаруашылықтарда күнкөріс жайы ... ... ... бар. ... ... ... қолын
созу. Осы мақсатта, қайырымдылық қорлар қызметін кеңейту.
Осы жоғарыда көрсетілген ... іске ... үшін ... ... әлеуметтік қызметкерлерді дайындау мақсатында, презентация, дөңгелек
столдар, конференциялар өткізу және де ... оқу ... ... ашу және ... ... ... Қазақстан Республикасының халықты әлеуметтік ... ... ж. 9 ... №481 ... ... Қазақстан Республикасының Заңы. «Қазақстан ... ... ... 2009ж. ... №581-ІІ ҚРЗ.
3. Қазақстан Республикасының Заңы «Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек
туралы». //Егемен ... 2006 ... 10 ... ... ... Заңы ... балаларды әлеуметтік және
медициналық педагогикалық түзету арқылы ... ... ... ... жылғы 23 шілде
5. Қазақстан Республикасының Заңы «ҚР ... ... ... // Егемен Қазақстан, 2005 жылғы 26 сәуір
6. Кожамкулова Л.Т., Демеуова М.Е. Әлеуметтік жұмыстағы қайырымдылық рөлі.
– Алматы: Қазақ ... ... ... Ж.Н. ... ... Оқу ... – Алматы, 2009ж.
8. Жаназарова З.Ж. Социальная ... с ... ... пособие для
студентов гуманитарных факультетов ... ... ... – Алматы:
Қазақ университеті, 2008г.
9. Кожамкулова Л.Т. ... ... ... ... и направления –
Алматы: Қазақ университеті, 2008г.
10. Абдираимова Г.С. Социальная работа с молодежью: ... ... ... ... ... ... Мүгедектерді оңалтудың 2007-2005 жылдарға арналған бағдарламасын ... ... ... ... 2008ж. 15 ... №20 қаулысымен
бекітілген.
12. Жанұя бюджеттеріндегі әлеуметтіліктілікті қоғамдық ... ... ... – 2009.-№2.
13. Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жәрдемақылар – Заң газеті –
2005-14 ... ... мен ... - /Астана хабары – 2005- 4қыркүйек.
15. ... ... ... ... ... 2008-24 сәуір.
16. Основы социальной работы: Москва-2008г. Учебное пособие: под ... ... ... А.Н., ... К.Н. ... работа с молодежью: Учебное
пособие – Караганда: Издательство КарГу, 2008г.
18. П.Ф. Павленок. Теория ... и ... ... ... ... ... С. В. Введение в социальную работу. Учебное издание – Москва
2008г.
20. ... Ю.А., ... В.С., ... Н.Г. Медико-социальная
экспертиза лиц с ... ... / ... ... ... ... ... В.П., Холостова Е.И. История социальной ... ... 2-е изд. – М.: ...... ... ... ауырудан мүгедектік
мамандық және еңбек жарақаттары салдарынан мүгедектік
бала күнінен ... да ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы халықтың әртүрлі категориядарымен әлеуметтік жұмыс жүйесінің қалыптасуын талдау88 бет
PHP тілі13 бет
Ішкі сөлініс бездер физиологиясы6 бет
Абай ойларының қара сөздеріндегі өрнектері4 бет
Астық түйір массасының жабысуы5 бет
Батыр сөзінің шығу тарихы6 бет
Дамытушы және қалыпқа келтіруші жұмыстардың модельдері5 бет
Дүмбілдер және жылдам мұздатылған екінші тағамдар4 бет
Жанұя құрамы және түрлері7 бет
Психологиядағы дивианттықтың философиялық – гуманистік пікірі10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь