Қазақстан үшін мәдениет пен өнер мамандарын даярлаудағы ресей өнер оқу орындарының рөлі (30-50жж.)

30-40 жылдары Республикамыздың халық шаруашылығы мен мәдениеті үшін мамандар даярлауда бауырлас республикалар, оның ішінде Ресей үлкен роль атқарды.
Одақтас республикалардың Қазақстан үшін мәдениет пен өнер мамандарын даярлаудағы көмегі негізінен екі жолмен жүзеге асырылды. Бірі – білікті мамандардың Қазақстанға жіберілуі және олардың ұлт зиялыларын қалыптастыру ісіне тікелей араласуы, екіншісі – Қазақстандық жастарды орталықтағы қалаларға жіберіп оқытып алу.
Өнер мен мәдениеттің белгілі мамандары 30-40 – жылдары Республикамызға көп келді. Айталық, Ленинград консерваториясын аяқтаған Е.Г.Брусиловский 1933 – жылдан Қазақстанда Алматы музыка училищесінде, одан кейін Алматы Мемлекеттік консерваториясында ашылған күннен 1970-жылға дейін ұстаздық етті (шәкірттері: Б.Байкадамов, Е.Рахмадиев, Қ.Қожамияров т.б.). Москва музыкалық училищесінің түлегі, 1923-1933 – жылдары Неаполь, Флоренция, Париж, Мадрид, Нью-Йорк қалаларында ән салған А.М.Курганов 1944-жылдан Алматы консерваториясында ұстаздық етіп, Е.Серкебаев, Р.Жаманова тәрізді шәкірттер даярлады. Киев консерваториясын аяқтаған Л.М.Шаргородский 1950-жылдан Алматы консерваториясында дирижерлік класс бойынша дәріс оқыды. Татарстанда туып, Москваның бірнеше музыкалық оқу орындарында білім алған Л.Хамиди 1942-жылдан П.И.Чайковский атындағы Алматы музыка училищесінде, 1944-жылдан Алматы мемлекеттік консерваториясында ұстаздық құрды.
Қазақстанға репрессиялық қысыммен келгендер де аз емес еді. Мысалы, Қазақстанның хореографиялық өнерінде шексіз еңбек жасаған А.В.Селезнев 1937-жылы Алматыға қоныс аударып Алматы хореография училищесінің жұмысын бастады. Ол С.Көшербаева, З.Райбаев, Р.Тәжиева сынды шәкірттерді даярлап шығарды /1/.
Енді республикадан тыс жерлерде оқыған Қазақстандықтар мәселесіне көшейік.
1. ҚРОМА, 1890-қор,1-тізбек,2636-іс,9-15пп.
2. Жаманбаев К.Ж. Подготовка специалистов для Казахстана в ВУЗах
РСФСР (1921-1932гг). В кн.: Осуществление ленинских идей дружбы народов и пролетарского инитернационализма в Казахстане.-Алма-Ата, 1985. 165с. (45).
3. Культурное строительство в Казахстане. 1933 июнь 1941гг. Сборник документов и материалов. Т.2, Алма-Ата “Казахстан”,1985.-282с. (45).
4. ҚРОМА, 1242-қор, 1-тізбек, 11-іс, 7-п.
5. ҚРОМА, 1242-қор, 1-тізбек, 15-іс,100, 101, 104-пп.
6. ҚРОМА, 1242-қор, 1-тізбек, 16-іс,102-п.
7. ҚРОМА, 1242-қор, 1-тізбек, 14-іс,7-п.
8. ҚРОМА, 1242-қор, 2-тізбек, 255-іс,1-5-пп.
9. ҚРОМА, 1242-қор, 1-тізбек, 3-іс,79-п.
10.ҚРОМА, 1242-қор, 1-тізбек, 11-іс,14-п.
11.ҚРОМА, 1242-қор, 1-тізбек, 526-іс,1-п.
12. ҚРОМА, 1242-қор, 1-тізбек, 720-іс,26-27-пп.
13. ҚРОМА, 1242-қор, 1-тізбек, 900-іс,51-п.
14. Шостак И. Режиссер Мамбетов. Спектакли разных лет. Алма-Ата “Өнер”, 1989.-142с. (7-8)
15. ҚРОМА, 1242-қор, 2-тізбек, 147-іс,17-п.
16. ҚРОМА, 1242-қор, 2-тізбек, 209-іс, 28-29-п.
17. ҚРОМА, 1242-қор, 2-тізбек, 227-іс,30-п.
18. ҚРОМА, 1890-қор, 1-тізбек, 967-іс, 1-п.
        
        Байдильдина Сауле Хайрулловна
М.Тынышпаев атындағы
Қазақ көлік және транспорт
Академиясының философия,
саясаттану және ... ... үшін ... пен өнер ... ... Ресей өнер оқу
орындарының рөлі (30-50жж.)
30-40 жылдары Республикамыздың халық шаруашылығы мен ... ... ... ... ... оның ... ... үлкен роль
атқарды.
Одақтас республикалардың Қазақстан үшін мәдениет пен өнер мамандарын
даярлаудағы ... ... екі ... ... ... Бірі – ... Қазақстанға жіберілуі және олардың ұлт зиялыларын қалыптастыру
ісіне тікелей араласуы, ...... ... ... ... оқытып алу.
Өнер мен мәдениеттің белгілі ... 30-40 – ... көп ... ... ... ... аяқтаған
Е.Г.Брусиловский 1933 – жылдан Қазақстанда Алматы музыка училищесінде, одан
кейін Алматы Мемлекеттік консерваториясында ашылған күннен 1970-жылға дейін
ұстаздық етті ... ... ... ... ... ... ... түлегі, 1923-1933 – жылдары Неаполь,
Флоренция, Париж, Мадрид, ... ... ән ... ... ... ... консерваториясында ұстаздық етіп, Е.Серкебаев, ... ... ... Киев ... ... ... Алматы консерваториясында дирижерлік класс бойынша дәріс оқыды.
Татарстанда туып, Москваның ... ... оқу ... білім алған
Л.Хамиди 1942-жылдан П.И.Чайковский атындағы Алматы музыка училищесінде,
1944-жылдан Алматы ... ... ... ... ... қысыммен келгендер де аз емес еді. Мысалы,
Қазақстанның хореографиялық өнерінде шексіз еңбек жасаған А.В.Селезнев 1937-
жылы ... ... ... ... ... училищесінің жұмысын
бастады. Ол С.Көшербаева, З.Райбаев, Р.Тәжиева ... ... ... ... ... тыс ... оқыған Қазақстандықтар мәселесіне
көшейік.
1920-1934-жылдар аралығында ұлттық республикалар өкілдерінің Ресей
Федерациясының арнайы оқу ... ... ... бронь жүйесі өмір
сүрді. Жүйе бойынша оқу орындары ... ... ... үшін тек арнайы
орындар бөлумен ғана шектелмей, оның сыртында олар үшін ... ... ... ... ... ... ... орта білімсіз-ақ
олардың жоғары оқу орындарына түсуіне мүмкіндік берілді.
1934-35 оқу жылы ... тыс ... ... 4825 қазақстандық
студенттердің 1235-і қазақ жастары болған екен. Олардың 1500-і ... ... 500-і ... 380-і ... 140-і ... ... ... басында республикамыз үшін интеллигенция кадрларын
даярлауда шефтік көмектің маңызы ерекше болды. Оның айқын дәлелі 1933 ... ... ... ... ... ... мен интеллегенциясының Қазақстанға көмегі. Келісім негізінде
Ленинград ... және ... орта оқу ... шефтік көмек берумен
шектелмей (1933-жылдың қазанынан 1935-жылдың ... ... ... 245 ... ... ... Ленинград оқу
орындарында қазақ жастарынан инженер-техника ... ... ... ағарту қызметкерлерін даярлауға міндеттеме алады. Осы жылдары
Қазақстан үшін өнер және мәдени ... ... ... ... ... үлкен роль атқарды.
Оқу орындары өз іштерінен қазақ жастары үшін ... ... ... ... ... ... Ленинград Советінің Ленинград
мемлекеттік сахна өнері техникумы жанынан (Техникум сценических искусств)
Қазақ мемлекеттік театры үшін мамандар ... ... ... ашу ... болды. 1934-жылдың 7-ақпанында Қазақ АССР Халық Комиссарлар Советі
бұл ұсынысты қабылдап, оны ... ... үшін ... Мемлекеттік сахна
өнері техникумының жанынан Қазақ ... ... ашу ... қаулысын
шығарып, онда мәселені шешу жолындағы ... ... ... Осы жылы ... алғашқы 21 қазақстандық жастар оқуға қабылданады.
Республикамыз үшін өнер ... ... оқу ... ... театр училищесі (кейін Орталық театр училищесі) бар
болатын. ... ... ... ... ... Өнер ... ... бөлетін қаржысы есебінен училищеде
қазақ театр шеберханасы құрылып, /4/ алғашқы 25 қазақстандық студент оқуға
қабылданады.
Осы жылы ... ... ... де ... 13 ... ... ... қатысты деректерді зерттеу барысында оқу ... ... да жиі ... ... бірі ... ... қазақ студия, шеберханалары үшін қажетті ... ... ... ... ... ... ... “қазақ
студенттерінің материалдық жағдайларының нашарлығын, олардың ... ... Өнер ... ... ... оқу ... қаражаттың уақытында бөлінбеуі салдарынан оқу ... ... ... ... ... кемшіліктерді ескертіп, Қазақ АССР ВКП (б) Өлкелік Комитетіне
жолдаған Ленинград театр ... т.б. ... ... жиі ұшыратасың.
/5/
Осы сипаттағы шағым хаттарды тек оқу орындарының әкімшілігі тарапынан
ғана емес, ... ... ... ... ... ... да ... Соның бірі 1936-жылы КСРО Халық Комиссарлар Советінің Өнер Істері
Комитетіне жолдаған Ленинград театр училищесі ... ... ... шағым хаты. Онда олар “өз жағдайларының ауыр ... ... ... ... ... ... ауруларға
шалдыққанын, бұдан әрі оқуларын жалғастыруларының ... ... ... ... бас ... /6/ мәлімдейді.
Мұндай кемшіліктер Ленинград балет техникумында да орын алды /7/.
Республикамыз үшін ... пен өнер ... ... ат салысқан
Ленинград оқу орындарының ішінен ... ... ... Ленинград
Мемлекеттік хореография училищесін, Ленинград музыка училищесін, Ленинград
консерваториясын атауға болады.
1940-41-оқу жылы елімізге ... өнер және ... ... саны 30-ға ... ... бұл сала бойынша жоғары оқу орны
мүлде жоқ болатын. (Республикамыздағы өнер мамандарын даярлаушы ... оқу орны – ... ... ... 1944 ... белгілі – С.Б.).
Сол себепті Республикамыз үшін жоғары білімді өнер ... ... өте ... ... ... 1938 ... статистикалық
көрсеткіштері жоғары білімді 97 өнер мамандарына ... ... ... режиссерлер – 15 адам, суретшілер – 10 адам, режиссер-педагогтар
– 8 ... ... – 5 ... т.б. болатын. /8/ Мұндай ... ... көзі тағы да ... республикалар көмегі болды.
Солардың бірі – Москва мемлекеттік консерваториясы.
Жоғары білімді қазақ өнер мамандарын даярлауда ... ... рөлі зор. ... өнер ... даярлаумен
шектелмей, кейін ... ... ... ... Ұлттық театрлардың ашылуында, олардың алғашқы қалыптасу
жылдарында да ... роль ... ... ішінен әншілер, композиторлар даярлайтын
қазақ ... ... ... ... ... әншілер, композиторлар және
хормейстерлер даярлайтын үш ... ... Оқу ... 5 жыл ... Оқуға 17 мен 25 жас аралығындағы қазақ жастары ... ... ... ССР ... ... ... Өнер ... тікелей бақылау жасайды. Студияға жіберілетін қазақ жастары Бас
Басқарманың бұйрығы негізінде (15/VII. 36 ж. - № 43) ... ... ... ... ... Өнер Істері Басқармасының шақыруымен Москва
консерваториясынан ... ... ... іріктеу мақсатымен
қабылдау сынақтарын жүргізу үшін арнайы тексеру комиссиясы ... ... ... 20 ... ... бір тобы 1936 жылы ... Москваға аттанады. Олардың ішінде кейін есімдері елімізге ... ... – 20 ... ... техникумының 2-курс
студенті Ришат Абдуллин, 6 кластық қана білімі бар 23 ... ... ... институтының 1-курс студенті 27 жастағы Рамазан Елебаевтар бар
еді. /10/
1939-жылдың 7-мамырындағы ... ... ... ... сүйенсек, осы жылы студияда 45 қазақ жастарының білім
алғандығын көреміз. ... 34-і ән ... 6-ауы ... ... 3-еуі ... ... бойынша бөлінеді.//11/
Деректер консерватория әкімшілігінің қазақ студиясы ... ... ... мен ... ... білім
деңгейлері мен профессионалдық даярлықтарына барынша ... ... ... ... ... 14-маусымда Москва
консерваториясының Қазақ ССР Өнер ... ... ... өнер ... ... толтырған Ғазез Дұғашевтың
“үлкен талант иесі екендігін, оның әлі де оқуын ... ... кем ... бір жыл ... ... ол үшін
Ғ.Дұғашевке Республика тарапынан ... ... ... ... ... / 12/ сұрап жазған хаты. Осы ... ... өте ... Мұны ... ... ... студенттеріне, өз
шәкірттеріне деген ... ... ... жауапкершілігі деп білу
керек.
Кейінен осы студияны бітірген М. Төлебаев, Р. ... ... ... ... ... ... Б.Досымжанов,
Н.Тілендиев,т.б. республикамыздың майталман өнер шеберлеріне айналды.
Қазақстан үшін өнер мамандарын даярлаушы ... бір өнер орны А. ... ... ... ... Өнер ... (ГИТИС).
Мұнда алғаш екі студия: опера,драма,студиялары жұмыс жасайды.
Кейін оларға режиссерлік ... ... ... жылы ... ... жастары білім алған. Осы студенттер тізімінің ішінен ... ... ... ... ... ... кездестіруге болады.
//13/ 1952-53-оқу жылы институтқа Республикамыздың белгілі ... ... ... ... ... ... ... өнер институтына
оқуға түсуінің қызық оқиғасын режиссер былай деп ... ...... ... бару үшін екі жыл қаражат жинадым. 1952 жылы ... Өнер ... ... ... Бұл жылы ... ... ... әртісі, МХАТ-тың белгілі актері, әрі режиссері Николай Михайлович
Горчаков болатын. Бірақ қабылдау емтихандарында ол ... ... ... И.И. ... мен А.А. ... ... ... турдан кейін маған
олар ГИТИС-ке бұл жолы ... ... ... ... ... басқа жүйе бойынша жұмыс істейді екенсің” деді.
Мен осы уақытқа шейін түсінген жоқпын.
Бірақ мен Москвадан кеткен ... ... ... ... деп бір ... ... Августың аяғында студенттер қайта бастады.
Мені жатақханадан қууға көшті. Мен сонда да қозғалған жоқпын. 28 ... мені ... ... ... осында Н.И.Горчаков, ... ... ... ... ... отыр екен.
Менен бір нәрсе оқуымды сұрайды. Мен Крыловтың “Піл және қанден” мысалын
оқи жөнелдім. Әсіресе Н.И. ... ... ... “ Ей,қанден,неменге
пілге қарап үрисің?” деп айқай салдым. Бәрі күліп жіберді. Өзіме деген
сенімділігім бе, әлде ... ... ма, ... ... ... оқуға қабылдайтындықтарын хабарлады...”//14/
Мәселеге қатысты деректерді зерттеу барысында сыртта ... ... ... ... ... ... беретін деректердің көп
ұшырасуы. Соның бірі ГИТИС директоры Фурманованың 1937-жылдың 21-шілдесінде
Қазақ ССР Өнер Істері Комитетіне жолдаған хаты. ... ... ... ... “қазақ студияларының оқу үлгерімі жағынан институт
ішіндегі басқа ... ... ... 4,5 ... ... орында
тұрғанын” хабарлайды. //15/
Қазақ театр мамандарының ... ... ... Қазақ ССР
Министрлер Советінің Жарлығымен Институттың қазақ театр студиясына ... ... ... студенттері оқуға жіберіліп отырған. (1949 жылы
училищеден 20 адам жіберіледі).
Архив қорларынан табылған Москва мен ... өнер ... ... есептеріне сүйеніп, ондағы қазақстандық – студенттер
контингенті туралы төмендегідей мәліметтері ... ... ... мен ... өнер оқу орындарында білім алушы қазақстандақ –
студенттер саны (1937-жыл).
|№ |оқу орнынын аты ... ... ... |
| | ... | ... ... консерваториясы |15 |140 ... ... ... ГАБТ |3 |75 ... ... Опера студиясы |18 |250 ... |- ... |27 |100 ... |- ... |6 |250 ... ... ... жетілдіру | | |
| ... |1 |250 ... ... ... ... уч. |21 |210 ... |Ленинград хореография учи. |7 |250 ... ... ... ... |1 |250 ... ... ... ... пен өнер оқу орындары жүйесінің
кеңейе түсуіне байланысты Республикадан тыс ... ... ... саны ... ... ... Дегенмен, жоғары білімді театр,
бейнелеу ... және ... ... ... үшін ... ... Советі жанындағы Өнер Істері Басқармасы жыл сайын еліміздің
Мемлекеттік Өнер, ... ... ... ... ... ... доғарған жоқ.
1951-жылы еліміздің осындай жоғары оқу орындарында (Москва,
Ленинград, Ташкент, ... 24 адам ... ... 4-і ... ... театр институтында, 6-ы ... ... 1-і ... ... ... ... институтында, 5-
і Репин атындағы Ленинград Көркем-сурет институтында ... ... ... суретшілері Н.Нурмухамбетов, К.Телжанов бар), 1-і
Москва көркем-сурет институтында, 1-і Харьков көркем-сурет институтында, ... ... Өнер ... ... жалғыз жоғары оқу орны – Алматы ... ... ... және ... режиссерлері, опералық-симфониялық
оркестрдің дирижерлері, кинорежиссерлер, ... ... ... т.б. ... ... ... қанағаттандырмады. Сол
себепті КСРО ... ... ... жылы КСРО ... ... ... оқу орындарынан Қазақ ССР Мәдениет Министрлігі
үшін конкурстан тыс 31 орын бөлуін тапсырған бұйрығы негізінде Москва мен
Ленинградтың ... оқу ... 25 орын ... ... ... ... ... емтихандарын табысты тапсырған
жағдайда жалпы конкурссыз оқуға қабылданады деп ... үшін ... пен өнер ... даярлаудағы Ресей оқу
орындарының рөлі мен Республикадан тыс ... ... ... ... ... ... келе ... тұжырымдар жасауға болады:
1. 20-30-жылдары Республикамыздың халық шаруашылығы мен мәдениеті үшін
мамандар даярлау ... ... ... ... ... және арнайы орта оқу орындарында ... ... ... ... оқу ... ... маман-кадрларға
сұранысын қанағаттандырмауы себеп болды. Статистикалық көрсеткіштер 1928-29
оқу жылы жалпы елімізде 146 ... оқу ... ... көрсетеді. Ал
Қазақстандағы жоғары оқу орындарының саны тек ... ғана ... ... ... Ал ... орта оқу ... саны ... 1 037-ні көрсетсе, Қазақ АССР-де мұның тек 24-і ғана ... ... ... пен өнер ... ... оқу орны ... ... халық шаруашылығы мен мәдениеті үшін мамандар даярлаушы
орталықтар негізінен ... ... ірі ... Украина және
Өзбекстан болды. ... ... ... мен ... - өнер оқу
орындарының алатын орны ерекше. Оларда қазақстандық студенттер оқу ... ... ... ... студия, шеберханадарында білім алды.
3. Ресейлік өнер оқу орындарында білім алған ... ... ... ... өнер ... ... Сол ... Республикадан тыс жерлерде оқыған қазақстандық жастарға
республика үкіметі тарапынан жасалынған қамқорлықты жоққа шығармай, оның ... ... ... орын ... олқылықтарды да естен шығармаған
жөн.
5. Кейінгі ... ... тыс ... ... ... сандық көрсеткіші алдыңғы жылдармен салыстырғанда біраз
төмендеді. Ол ... өз ... ... пен өнер ... ... жүйесінің кеңеюіне байланысты болған еді. Дегенмен КСРО Мәдениет
Министрлігі, КСРО Жоғары және арнайы орта ... беру ... ... ... үшін еліміздің ірі қалаларының арнайы жоғары
өнер институттары арнайы ... ... ... жоқ. Бұл тағы ... ... ... пен өнер оқу орындарын ашу қажеттілігінің күн
тәртібінен түспегенін ... ... ... ... ... К.Ж. ... ... для Казахстана в ВУЗах
РСФСР (1921-1932гг). В кн.: ... ... идей ... ... ... ... в ... 1985. 165с.
(45).
3. Культурное строительство в Казахстане. 1933 июнь ... ... и ... Т.2, Алма-Ата “Казахстан”,1985.-282с. (45).
4. ҚРОМА, 1242-қор, 1-тізбек, 11-іс, 7-п.
5. ҚРОМА, 1242-қор, 1-тізбек, ... 101, ... ... ... ... ... ... 1242-қор, 1-тізбек, 14-іс,7-п.
8. ҚРОМА, 1242-қор, 2-тізбек, 255-іс,1-5-пп.
9. ҚРОМА, 1242-қор, 1-тізбек, 3-іс,79-п.
10.ҚРОМА, 1242-қор, 1-тізбек, ... ... ... 526-іс,1-п.
12. ҚРОМА, 1242-қор, 1-тізбек, 720-іс,26-27-пп.
13. ҚРОМА, 1242-қор, 1-тізбек, 900-іс,51-п.
14. Шостак И. ... ... ... ... лет. Алма-Ата “Өнер”,
1989.-142с. (7-8)
15. ҚРОМА, 1242-қор, 2-тізбек, 147-іс,17-п.
16. ҚРОМА, 1242-қор, 2-тізбек, 209-іс, 28-29-п.
17. ... ... ... ... ҚРОМА, 1890-қор, 1-тізбек, 967-іс, 1-п.
Резюме
В статье изучена проблемы подготовки кадров культуры и ... ... в ... ... ... в ... problems of personnel training of culture and art for republic in
universities of Russia in the 30-50-th years are ... in ...

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Туризм саласындағы мамандарды даярлау69 бет
Қазақстан территориясындағы тарихи-мәдени ескерткіштер63 бет
«Қараарна мұнай кен орындарының топырағының ауыр металдармен ластануы»51 бет
Аграрлық оқу орындарының ашылуы мен даму тарихы186 бет
Алматы қаласының жоғарғы оқу орындарының тарихи музейлері49 бет
Ауыл шаруашылығы мамандарының табиғат қорғау саласындағы міндеттері6 бет
Ауылдық тұрғындар орындарының теориялық негіздері90 бет
Жоғары оқу орындарының экология бөлім студенттеріне қазақ тілін дамыта оқыту әдістемесі119 бет
Жоғарғы оқу орындарының деректер базасын құру16 бет
Журналистика «Хабаршысының» ғылыми кадрларды даярлаудағы рөлі54 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь