Ақуыздың маңызы мен қасиеттері

Ақуыз клетка құрамына кіретін тірі структуралар - ядро, митохондрия , рибосома , цитоплазма негіздерін құрайды. Сондықтан ол организм құрамында үлкен орын алады. Мысалы адам мен жануарлар денесінің құрғақ заттарында 45% жасыл өсімдіктерде 9- 16 % дақыл тұқымда 10-20%, бұршақ тұқымдас дәнінде 24-35%, бактерия клеткаларында 50-93% белоктық заттар бар. Ақуыз барлық организімге ортақ зат болғанымен , әр түрлі организм ақуыздардың структурасы түрліше болады. Сондайақ организм түрлерінің бір- біріне ұқсамауы , олардың эволюция жолымен үздіксіз өзгеріп ақуыз қасиеттерінің үнемі өзгеріп отыруына байланысты. Ақуыз – бүкіл тірі организмнің негізгі қорегі . Ол клетка протоплазмасын құрумен қатар, организмдегі көптеген тіршілік құбылыстарына- тамақтану, өсу, көбею, тітіркену, қозғалу, тыныс алу процестеріне – тікелей қатысады. Организмнің күнделікті тіршілігі оның клеткаларында жүріп жататын көптеген биохимиялық реакцияларға негізделген.Осы реакциялар нәтижесінде өсімдіктерде бір жағынан тіршілікке қажетті химиялық қосылыстар-ақуыздар, нуклейн қышқылдары , углеводтар, майлар, витаминдер синтезделетін болса , екінші жағынан онда ферменттер арқылы күрделі ыдырап, өсімдіктің қоректенуіне , тозған клеткаларын жаңартуына , организмге қуат беруге жұмсалады.Бұл құбылыстарды метоболизм деп атайды. Осы реакциялардың бәрінде де ақуыз катализаторлық қызымет атқарады . Қан құрамындағы ерекше ақуыз-гемоголобин бүкіл денеге оттек таратады. Клеткалардағы тотығу ферменттері - цитохромдар тыныс алу процесін реттеп отырады. Сондай-ақ , организм тіршілігіне аса қажетті заттар- гормондар да ақуыздан құралған. Ерімтал ақуыздар- гидрофильді колоиттар суды бойына көп тартады.
1.Химия. Ақанбаев. (1)

2.Органикалық химия (2)
А.Тетров. Х.В. Бальян. Т.Т. Трещенко

3.Органикалық химия (3)
Л.А. Цветков.

4.Қазақ ССР Энцеклопедиясы. 2-том. (4)

5.Бейорганикалық және аналитикалық химия.(5)
Ж.Шоқыбаев.
        
        Ақуыздың   маңызы   мен  қасиеттері.
Ақуыз клетка ... ... тірі ... - ядро, митохондрия
, рибосома , цитоплазма негіздерін құрайды. Сондықтан ол организм
құрамында үлкен орын ... ... адам мен ... ... ... 45% ... ... 9- 16 % дақыл тұқымда ... ... ... дәнінде 24-35%, бактерия клеткаларында 50-93%
белоктық заттар бар. Ақуыз ... ... ... зат ... әр түрлі организм ақуыздардың структурасы түрліше ... ... ... бір- ... ұқсамауы , олардың эволюция
жолымен үздіксіз ... ... ... ... ... ... ... – бүкіл тірі организмнің негізгі қорегі . ... ... ... ... организмдегі көптеген тіршілік
құбылыстарына- тамақтану, өсу, көбею, тітіркену, қозғалу, тыныс алу
процестеріне – ... ... ... ... ... ... жүріп жататын көптеген биохимиялық ... ... ... ... бір ... қажетті химиялық қосылыстар-ақуыздар, нуклейн қышқылдары ,
углеводтар, майлар, витаминдер ... ... , ... ... ... ... күрделі ыдырап, өсімдіктің қоректенуіне ,
тозған клеткаларын жаңартуына , ... қуат ... ... ... деп атайды. Осы реакциялардың ... ... ... ... атқарады . Қан құрамындағы ерекше
ақуыз-гемоголобин бүкіл денеге оттек ... ... ... - ... тыныс алу процесін ... ... ... , ... ... аса ... заттар- гормондар да
ақуыздан құралған. Ерімтал ақуыздар- гидрофильді колоиттар суды бойына
көп ... ... өзне тән ... мен ... ... ... ... электростатикалық қуаттар,
күкірттен құралатын ... ... т.б ... ... ... ... ... (амин қышқылдық
буындар радикалдарында)-СООН және- NH2 топтарының болуынан ақуыз
амфотерлі ... ... ... ... ... бірі екені
бізге бұрыннан белгілі. Гидролиз ферменттер әсерінен жүреді: ақуызды
қышқыл немесе сілті ... ... ... ... да ... ... тән ... реакция береді, осыған қарап , оны
басқа заттардан ... ... ... егер ... ... ... ... ертіндісін құйса , ертінді
сарғаяды(бензол сақинасы нитрленеді ). Зертханада
азот қышқылы ... ... тиіп ... ... сарғаюынан осы реакцияны
байқауға болады.
. ... ... ... ... оған ... ... әсер етсе,
ол өзінің табиғи қасиеттерін(ферменттік ... ... ... ... ... ... деп ... Мысалы, піскен
жұмыртқа ақызының структурасын зерттеу оны синттездеуге ... ... ... ... ... күрделі пептидтер,
одан кейін гормон-инсулин және нуклеаза алынды.
Ақуыздың ... ... ... ... ... ... ақуыздардың барлығы екі
топқа бөлінеді: 1)қарапайым ақуыздар- протеиндер
(альбуминдер,глобулиндер, гистондар, глутелиндер,проламиндер, протаминдер,
протеноидтер). 2) ... ...... (гликопроеитдтер,
нуклеопроттеидтер, липопротеидтер, фосфопротеидтер). Бұлардың құрамында
амин қышқылдарынан басқа да заттар болады.
Ақуыз биосинтезі.-тірі организм ... амин ... ... ... ... ... зор бұл процес
механизмнің ... ... аса ... ... ... ... Ол процесс ерекшке күрделі механизмдердің көмегімен ,
яғни нуклеин қышқылдарының, ... ... ... ... жүреді. Клеткадағы рибосомаларда жүретін ақуыз биосинтезі
процесінің барысында ерекше матрицаның немесе ... ... ... ... ... рибосомалармен қосылуы
нәтижесінде 1- структуралы ... ... ... ... ... ... бойында синтезделетін жаңа ақуыз құрлысының
ерекшілігі туралы мәлімет ... Ол ... ... ... (ДНК) ... ... Клетка
құрамындағы бос амин қышқылдары ... ... ... ... ... қышқылымен (АТФ) қосылып қуаттанады, ондағы амин қышқыл
қалдықтары активтену ... ... ... ... ол амин ... ... тиісті тасымалдау РНК-на (т-
РНК)барып түседі .
Бұл процестің ... де ... бір ... ... Бодан соң амин қышқылының қалдығы ... ... ... да, сол ... ақуыз полипептидтік тізбегі
түзіледі. Сөйтіп, ақуыз биосинтезі ... ... ... ... тіркеліп, ақуыз синтездеуші структура- полирибосомалар
немесе полисомалар ... Бұл ... ... ... ... ақуыздың 1-структурасының түзілуімен аяқталмайды.Одан әрі
полипептид ... ... ... ақуыздың 2-,кейде
4-дәрежелі сатылары түзіледі. Ақуыз биосинтезінің теориялық және
практикалық маңызы зор. Бұл ... ... ... ... ... ... жолдарын , сондай-ақ көптеген ауыл
шаруашылық жануарлары мен ... ... ... ... ... береді.
Соңғы кезде арзан шикізаттарды (мұнай, газ т.б) пайдаланып , ... амин ... ... жаңа ... ... ... , яғни микроптарды (ашытқы т.б ) қолдан өсіру әдісі
қолданыла бастады.
Ақуыздың ... ... ... ... синтез арқылы алу
мүмкіндігі ғалымдарды көптен бері-ақ қатты ойландыруда. ... ... ғана бұл ... ... табыстарға қол жетті. Басқа
да көптеген үлкен ... ... ... ... ақуыздардың
күні бүгінге дейін синтетикалық жолмен алынбауы неліктен? Оның
себебі - ... ... өте ... ... алу ... амин ... құрамын айқындап , содан соң осының
барлығын ... ... ... ... ... ... амин ... құрамын олардың гидролизі арқылы
анықтау- ең оңай ... ... ... ... ... ... инсулин
(1954ж), ол - қандағы қант мөлшерін ... ... ... қалай кезектесіп орналасатынын анықтауға он жылдай
уақыт кетті. Оның молекуласы екі ... ... , бір ... 21 ... ... , ... 30
аминқышқыл қалдығы болатыны , тізбектердің бір-бірімен екі
дисульфид көпіршесі ... ... ... ... көптеген ақуыздардың , оның ішінде күрделі
құрлысты ... да ... ... ... ... текті заттар гипофиздің екі гормоны (вазопрессин ... ... ... ... рет жүзеге асырылды. Бұл -
молекулалық массасы онша ауыр емес , ... не бары ... ... ... жылдардағы бір үлкен табыс инсулиннің және рибонуклеуозаның
химиялық синтезіболады. Мұндай ... ... ... ... ... : полипептидтің бір тізбекшесін алу үшін
138 ... ... тура ... ... ... ... алуды ізтестіре отырып , қазір
оның ағзада синтезделу механизмін ... ... ... , ... ақуыз синтезі « жайлы » жағдайда тамаша дәледікте
және өте тез ... ... ... бар ... ... түзіледі).Осы кезде , ағзада жүрмейтін ақуыз синтезінің
үлкен молекулалы басқа ...... ... ... ... ... қалай жүретінін анықтай, жасушада жүретін
процестердің ... ... ... ... жасудың келешекте
органикалық дүние даму ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылу мүмкін.
Қазіргі уақытта ақуыздарды жасанды түрде ... ... ... іске асады. Кейбір микроағзалар тиісті қоректік
ортада өсіп - өніп ,өте мол ... ... ... ... ағаш ... арқылы спирт өндірілінген қалдықтардан
мал шаруашылығына ... ... ... ... ... ... ... синтезі жедел
өркендетіледі.
Ақуыздың алмасуы.
Автотрофты ... - ... мен ...... ... емес азотты сіңіру және ... мен ... ... ... Адам мен ... амин ... бәрі түгел түзілмейді, олардың
кейбіреулері тағам ... ... ... ... ... Тамақтың
құрамындағы ақуыздар асқазанда , ішекте арнаулы ферменттер әсерінен
ыдырап, амин қышқылдарына айналады. ... ... ... ... ... организмнің тозып, ыдыраған ақуыздардың ... ... ... , кейбір амин қышқылдарынан тіршілік ... ... ... ... ... ... , аспарагин қышқылынан
пиримидин негізі, тироксин мен ... ... ... ... арқылы болатын аминсіздену нәтижесінде , ... ... ... амин ... ... ... қалдығы
көмірқышқылы газымен суға ... Адам мен ... ... ... ... ... ... , кіші дәретпен
бірге сыртқа шығып кетеді. Ақуыздардың алмасу ... ... ... ... мен ... амиак көбінесе глутамин
немесе аспарагинге айналады. Бұлар өсімдікте азот ... ... ... ... организміне қорек пен
барған азот пен одан ... ... ... ... ... ... ... анықталады.
Мазмұны.
1.Ақуыз туралы жалпы түсінік.
2.Ақуыздың құрлысымен структурасы.
3.Ақуыздың маңызы мен қасиеттері.
4.Ақуыздың ... ... ... ... ... алмасуы.
8.Ақуызды анықтау реакциялары.
Табиғаттағы ақуыздар.Ақуыздар ағза құрамының ең ... ... ... Олар ... ... және ... ... және ядросында болады: ... ... ... ... ақуыз. Ақуыз жоқ жерде , тіршілікте жоқ . Ф ... ... ... - ... дененің өмір сүру ... ... ... ... ... мың деп ... ал ... ақуыздар бірнеше миллионға жетеді.Ақуыздың ... ... ... ... ... ... бұлшық ет және
жамылғы ұлпалары ақуыздан тұрады. ... ... ... ... ... мүшеге мысалы, оттегіні өкпеден ұлпаларға ... ... ... ... ( ) ... ... ... отырады.
Ақуыз-ферменттер ағзада жүретін алуан түрлі ... ... ... әсер ... ... ... ... 18-ғасырдан белгілі. 1745жылы
Итальян ғалымы Беккори ... ... ... ... ... бөліп
шығарған.19 ғасырда 30 жылдарда ет, ... , сүт , ... ... бар ... ... ... структурасы.
Хим. Табиғаиты жағынан ақуыз биполимерлер ... ... ... 20 ... амин қышқылдары болады. Әр түрлі ақуыздардың
амин ... ... ... ... ... ... жағынан
да бір-бірінен айырмашылығы зор. ... ... ... ... ... байланысты. Мысалы, 3- амин қышқылының қосылуынан ... ... 24- ... ақуыз изомері пайда болады. ... ... амин ... өз ара ... тізіле
байланысқан полипептидік тізбегінен құралады.
Ақуыз ... ... ... 2 ... ... Біріншісі шар
тәрізді ... ... ... ... ... ... , ... және өсімдік клеткасының ақуыздары
жатады. Екіншісі – фибриллярлық (талшық ... ... ... ет ... ... ... сіңір ақуызы-коллаген және малдың
жүндері мен піллә жібегі ... ... ... ... ақуыздың
макромролекулалық структурасын терең зерттеу нәтижесінде 4 ... ... ... ... бірінші дәрежесі деп ... амин ... саны мен ... және ... ... ... . Әзірше он ... ... ... 1 ... ... ... гемоголобин,
миголобин, цитохром, және кейбір вирус ... ... ... ... ... ... ... талшығы түрінде
бола ... оның ... ... иіріліп , спиральді түрге
айналады. Мұны ақуыз ... ... ... ... ... ... амин қышқылдары бүктетіліп,
шумақталған (глобул)түрге ... ... ... ... ... ... Кейбір ақуыз бірнеше полипептид
тізбектерінің ... ... ... құрайды . Мысалы гемоголобин
ақуызы 4 ... ... .Ол ... ... аталады.
Альбулиндер.Суда ерімтал келеді , ... ... ... ... ... ... Молекулалық салмағы онша ауыр
емес . ... ... аз ... Жұмыртқаның , сүттің
, қанның , құрамында ... ... ... ... ... ... , ал
тұздардың концентрацйялы ертінділеріні тұндырады. Қыздырса ұйиды.
Бұлшық ет талшықтарының , жұмыртқаның, сүттің, қанның ... ... ... құрамынлда кіреді.
Проламиндер.Суда ерімейді.60-80%-тік ... ... ... ... ... ... ... арпаның, гордейннің,
жүгерінің, зиіні) құрамында болады.
Протаминдер.Күшті негіздар.Құрамында күкірт жоқ. Құрамы жай
аминқышқылдікі ... және ... ... ... ... ... құрамында болады.
Гиспондар.Онша күшті негіздер емес . Көптеген күрделі ақуыздардың
құрамында ... Суда , ... ... қышқылдарда және
сілтілерде ерімейді. Гидролизге тұрақты.Ақуыздардың бұл тобына
сүйектің, терінің ... ... ... ... ... ... ... жібектің фибрині жатады. Күкірттің
көп ... ... Жай ... ... ... ... ... қышқылының өздерінше гидролиз днеіп
көмірсу , фосфор қышқылын, ... ... ... ... келеді де қышқылда ерімейді.Протомлазмалардың,
клетка ядроның, вирустардың құрамында ... ... ... ... ... ... реакциялар қолданылады.
1.Ксанттопротейн реакциясы.Құрамында бензол ядросы бар ... азот ... әсер ... сары түс пайда болады.
2.Биурет ... мыс( ) ... ... әсер ... көк түс пайда болады.
3.Миллон реакциясы.Азотты ... ... ... ... ... реактиві) мен ақуызды қосып қайнатқанда қызыл түс ... ... ... бар ... ... және ... ... қосып қайнатқанда қорғасын сульфидінің
қара тұнбасы түзіледі.
Әдебиеттер.
1.Химия. ... ... ... ... Х.В. ... Т.Т. Трещенко
3.Органикалық химия (3)
Л.А. Цветков.
4.Қазақ ССР ... ... ... және аналитикалық химия.(5)
Ж.Шоқыбаев.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақуыз10 бет
Ақуыз - органикалық дүниенің материалдық негізі15 бет
Ақуыз молекуласының құрамына кіретін аминқышқылдар5 бет
Ақуыз, май, көмірсулар мен минералды тұздардың ағза үшін маңызы7 бет
Ақуыздың дәстүрлі емес өнімдерге қажеттілігі. Сүт және сүт өнімдерінің оргонолептикалық көрсеткіштері4 бет
Ақуыздың физика-химиялық қасиеттері және өнімді технологиялық өңдеу кезіндегі ақуыздың өзгерісі7 бет
Ет сапасының тауар көрсеткіштеріне табиғи факторлардың (құс пен мал семіздігінің санаттары, жасы, жынысы, тұқымы, түрі) әсерін негіздеу9 бет
Жасушадағы зат алмасу6 бет
Нуклейн қышқылдары – ДНҚ3 бет
Цитология15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь