Жоғары оқу орнында болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды жетілдіру

Зерттеудің өзектілігі. Егемендік алған кез-келген елдің, халықтың ең басты міндеті – жас ұрпақтың ұлттық санасын қалыптастырып, шыңдауға қызмет ететін білім жүйесін қалыптастыру. Білім берудің ұлттық жүйесін құру –ұлттық мәдениетті оқу-тәрбие процесінде пайдалану арқылы ұлтжанды ұрпақты тәрбиелеу. Болашақ мұғалімдерді этнопедагогикалық біліммен қаруландыру мақсатында, халықтық дәстүрлердің тәрбиелік мүмкіндіктерін ашу - осы мәселені шешу жолдарының бірі.
Қоғамның кезек күттірмейтін талаптарының бірі – кәсіби бейімделген болашақ мамандарды даярлау. Болашақ мұғалім – баланың жеке тұлғасын қалыптастырушы басты тұлға. Бүгінгі жас өркеннің ертеңгі әлеуметтік-саяси қоғам мүшесі ретінде қалыптасуында тәлім-тәрбиенің маңызы зор екендігі белгілі. Ендеше қоғамдағы қол жеткен тәрбиелік жақсы дәстүр атаулыны пайдаланып, биік адамгершілік қасиеттерге баулу, тәрбиелеу – мұғалімнің басты міндеті.
Халық құндылықтарының бірі – оның мекені, сол мекеннің географиялық ландшафтысы. Географиялық детерминизм бойынша адамның өмір сүруі, шаруашылығы, оның психикасының қалыптасып дамуы, бет-бейнесіндегі ерекшеліктері, мінез-құлқы сол жердің географиялық ландшафтысына байланысты болады. Ұлттық тәрбие ана тілін, елінің тарихын, төл мәдениетін, туған жерін, халқының ертедегі тұрмыс-тіршілігін оқып, үйренуден басталады. Мектептің оқу-тәрбие процесінде халық педагогикасының тәрбиеде алатын орны мен маңыздылығын студенттерге үйретіп, болашақ мұғалімдерге география пәні арқылы этнопедагогикалық білім беріп, ұлттық тәрбие, ұлттық сана-сезімін қалыптастырып, ұлтжанды азамат тәрбиелеп шығаруға даярлаудың қажеттілігі туып отыр. Осы орайда, жоғары оқу орны жағдайында студенттердің қоршаған табиғи орта мен құбылыстары туралы түсініктерін дұрыс қалыптастыруда халықтық педагогика материалдарын ғылыми теориялық-әдістемелік қағидалармен ұштастыру көкейкесті мәселеге айналып отыр. Соның бірі, халықтық педагогика материалдарын география пәнімен байланыстыра отырып, болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды жетілдірудің объективті қажеттілігі артты. Қоршаған орта, ауа райының күйі, аспан әлемі, жер-су атаулары туралы географиялық білім беру арқылы болашақ мұғалімдердің этнопедагогикалық даярлығын қалыптастыру – тұтас педагогикалық процестің құрамдас бөлігі.
Жастарға білім беру, тәрбиелеу, табиғат пен адам өмірінің тіршілігін ажырамайтын, бөліп қарастыруға келмейтін біртұтас дүние ретінде қарастырып, жастардың дүниетанымын қалыптастыру, адамгершілікке тәрбиелеуді қазақ халқының біртуар данышпандары А. Құнанбаев, Ш. Уәлиханов; ұлттық дәстүрлерді дәріптеуді қазақ халқының ағартушы-ғалымдары мен ақын-жазушылары Ж. Аймауытов, Ы. Алтынсарин, М. Әуезов, А. Байтұрсынов, М. Дулатов, М. Жұмабаев, Ш. Құдайбердиев өз еңбектерінің негізгі арқауы еткен. Ұлттық мәдениеттің негізгі көзі болып табылатын құндылықтарды белгілі ғалымдар Ж. Артықбаев, Х. Арғынбаев, Ә. Бірмағанбетов, А. Нысанбаев еңбектері этнопедагогиканың теориялық негіздерін анық, ұғымдық-терминологиялық аппаратын жасауға тікелей ықпалын тигізді және біздің зерттеу жұмысымыздың әдіснамалық негізін құрады.
1 Географиялық білім беру жүйесіндегі негізгі мәселелері // Қазақстан географиясы: мазмұны, мәселелері, келешегі: халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары (20-22 сәуір 2006 ж). - Алматы: Аркас баспасы, 2006. – Б. 369-374. (К.Д. Кенжина, Г.М. Жанғожинамен авторлық бірлестікте).
2 Болашақ мамандарды кәсіби даярлаудың шарттары // География в школах и вузах Казахстана. – 2006. - №5 . – Б. 7-8.
3 Этникалық тәрбие беруде топонимиканың рөлі // Ұлт тағылымы. – 2007. - №1. – Б. 46-50.
4 Болашақ география пәні мұғалімдеріне климотологияны халық педагогикасы негізінде оқыту // Ізденіс. – 2007. - №2. – Б. 232-236.
5 Болашақ мұғалімге экологиялық білім беруде халық педагогикасының рөлі // Қазақстан жоғары мектебі. – 2007. - №2. – Б. 52-55.
6 Болашақ география пәні мұғалімдерін даярлауда этнопедагогиканың рөлі // Наука и образование – ведущий фактор стратегии «Казахстан - 2030»: труды Х Юбилейной Международной научной конференции (26-27 июня 2007г.). – Караганда, 2007. – Б. 267-270.
7 Географиялық білім беруде этнопедагогиканың орны // Білім беру реформасы – Қазақстанның нақты бәсекеге қабілеттілігіне апарар жол: VII Халықаралық Байқоңыров оқулары материалдарының жинағы (28-30 мамыр 2007ж.). - Жезқазған, 2007. – Б. 72-74.
8 Жер-судың аты – ұлттық байлығымыз // Ұлт тағылымы. – 2007. - №3. – Б. 28-31.
9 Этнопедагогикалық білімнің география пәні мұғалімдерін даярлаудағы орны // Қарағанды университетінің хабаршысы. Педагогика сериясы. – 2007. - №2(46). – Б. 136-138. (С.Т. Каргинмен авторлық бірлестікте).
10 Кәсіби білім беруде этнопедагогиканың орны // Наука и образование – ведущий фактор стратегии «Казахстан - 2030»: труды Международной научной конференции (24-25 июня 2008г.). – Караганда, 2008. – Б. 432-435.
11 Этнопедагогическая подготовка учителей географии в условиях высшего учебного заведения //«Динамика исследования - 2008»: материалы IV международной научной практической конференции (16-31 июля 2008г.). – София: Бял ГРАД-БГ ООД, 2008. – Б. 68-71.
12 Болашақ мұғалімнің этнопедагогикалық даярлығын жетілдірудегі педагогикалық жоғары оқу орнының білімдік ортасының ерекшелігі // Жаһандану және қазіргі замандағы университеттер: халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары (26-27 қыркүйек 2008ж). – Қарағанды, 2008. – Б. 51-54. (С.Т. Каргинмен авторлық бірлестікте).
13 Халықтық географиялық білімнің этнопедагогикалық құндылығы // Этнопедагогика. – 2008 - № 05(23). – Б. 21-26. (С.Т. Каргинмен авторлық бірлестікте).
14 Топонимика (әдістемелік нұсқау). – Қарағанды: ТОО Санат-Полиграфия баспасы, 2007. – 30 б. (П.А. Мақсұтова, Г.Б. Абиевамен авторлық бірлестікте).
        
        ӘОЖ [371.13:37.013] : 378
Қолжазба құқығында
КАДИРБАЕВА ДИДАР АРТЫҚБАЙҚЫЗЫ
Жоғары оқу орнында болашақ география мұғалімдерін ... ...... ... беру ... мен ... ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған
диссертацияның
авторефераты
Қазақстан Республикасы
Қарағанды, 2008
Жұмыс Е.А.Бөкетов ... ... ... ... ... ... ... С.Т.
педагогика ғылымдарының кандидаты,
доцент
Сырымбетова Л.С.
Ресми оппоненттер: ... ... ... ... ... ... ... гуманитарлық
институты
Диссертация 2009 жылы «___» ___________ сағ._____ Е.А.Бөкетов ... ... ... ... ... докторы
ғылыми дәрежесін қорғау жөніндегі БД 14.50.05 ... ... ... (100028, ... ... ... ... 28,
бас корпус, №1 кеңейтілген дәрісхана.
Диссертациямен Е.А.Бөкетов атындағы ... ... ... ... ... 2008 жылы ... таратылды.
Біріккен диссертациялық кеңестің
ғалым хатшысы
Н.Ә. Мыңжанов
Кіріспе
Зерттеудің өзектілігі. Егемендік ... ... ... ... ... ... – жас ұрпақтың ұлттық санасын қалыптастырып, шыңдауға қызмет
ететін білім жүйесін ... ... ... ... ... құру
–ұлттық мәдениетті оқу-тәрбие процесінде пайдалану арқылы ұлтжанды ұрпақты
тәрбиелеу. Болашақ мұғалімдерді этнопедагогикалық біліммен ... ... ... ... мүмкіндіктерін ашу - осы
мәселені шешу жолдарының бірі.
Қоғамның ... ... ... бірі – кәсіби бейімделген
болашақ мамандарды даярлау. Болашақ мұғалім – ... жеке ... ... ... Бүгінгі жас өркеннің ертеңгі ... ... ... қалыптасуында тәлім-тәрбиенің маңызы зор екендігі
белгілі. Ендеше қоғамдағы қол жеткен ... ... ... ... биік ... ... ... тәрбиелеу – мұғалімнің
басты міндеті.
Халық құндылықтарының бірі – оның мекені, сол мекеннің ... ... ... бойынша адамның өмір сүруі,
шаруашылығы, оның ... ... ... ... ... сол ... географиялық ландшафтысына байланысты
болады. Ұлттық тәрбие ана тілін, елінің ... төл ... ... ... ... тұрмыс-тіршілігін оқып, үйренуден басталады.
Мектептің оқу-тәрбие процесінде халық педагогикасының тәрбиеде алатын орны
мен ... ... ... ... ... география пәні
арқылы этнопедагогикалық білім беріп, ұлттық тәрбие, ұлттық сана-сезімін
қалыптастырып, ... ... ... шығаруға даярлаудың қажеттілігі
туып отыр. Осы орайда, жоғары оқу орны ... ... ... орта мен ... туралы түсініктерін дұрыс қалыптастыруда
халықтық педагогика материалдарын ғылыми теориялық-әдістемелік қағидалармен
ұштастыру көкейкесті мәселеге айналып ... ... ... ... ... ... ... байланыстыра отырып, болашақ география
мұғалімдерін этнопедагогикалық ... ... ... ... ... орта, ауа райының күйі, аспан әлемі, ... ... ... ... беру ... ... мұғалімдердің
этнопедагогикалық даярлығын қалыптастыру – тұтас педагогикалық ... ... ... ... ... ... пен адам ... тіршілігін
ажырамайтын, бөліп қарастыруға келмейтін біртұтас дүние ретінде ... ... ... ... ... ... ... данышпандары А. Құнанбаев, Ш. Уәлиханов; ... ... ... ... ... мен ... Ж. ... Ы. Алтынсарин, М. Әуезов, А. Байтұрсынов, М.
Дулатов, М. Жұмабаев, Ш. ... өз ... ... ... ... ... негізгі көзі болып табылатын құндылықтарды белгілі
ғалымдар Ж. Артықбаев, Х. Арғынбаев, Ә. ... А. ... ... ... ... ... ... аппаратын жасауға тікелей ықпалын тигізді және біздің
зерттеу жұмысымыздың ... ... ... оқу орнында болашақ педагогтарды даярлау мәселесін, оқу-тәрбие
процесін ... ... ... ... ... ... даярлау
мәселелері қазақстандық ғалымдар Қ.М. Арынғазинның, Ш.Ә. Әбдіраманның, Б.
Әбдікәрімұлының, С.Т. ... Ж.А. ... Қ.М. ... ... Н.Ә. Мыңжановтың, Ж.Ы. Намазбаеваның, Н.Д. Хмельдің, Л.А.
Шкутинаның еңбектерінде қарастырылған.
Қазақстан Республикасында білім беруді ... ... ... ... ... ... мазмұнын жаңарту және оқыту мен
тәрбиелеу сапасын жетілдіру, дамуы жоғары елдердің озық тәжірибесіне ... ... ... ... ... қажет екендігі аталған.
Этнопедагогикалық даярлау мәселесін алғаш көтергендердің бірі - Г.Н.
Волков. Оның ... тек ... ғана ... ... ... ... аймақтық жағдайда, халықтың көп ғасырлы мәдениеті негізінде
ұлттық тәрбие, дәстүрмен тығыз байланыста ұйымдастыра алады.
Жастарға этнопедагогикалық ... беру ... Ж. ... Қ. ... ... Р.Қ. ... Қ. Жарықбаев, К.Ж. ... ... Ж. ... Ә. ... С. ... қолданбалы салалары Р.М.
Айтжанова, С.Қ. Әбілдина, Ш.М. Мұхтарова, Қ.А. Сарбасова, Л.С. Сырымбетова,
т.б. ғылыми ... ... ... тек ... ... ғана алынбайды, ол
география мұғалімдерін кәсіби дайындаумен байланысты болады. Себебі ... ... ... ғана ... орта туралы сауатты білім бере
алады. ... ... ... ... ... ... көп ... бастады. Болашақ география мұғалімдерін даярлау ... ... Н.А. ... Ғ.Қ. Ділімбетова, Ж.Ж. Жатқанбаев, С.Қ. Қасенов,
Г. Мұқышева, Р.Т. Төлегенова, Ж.К. ... С.Т. ... ... А.В. Чигаркин және т.б. зерттеген.
Табиғатты қорғау мен ... ... ... ... ... беру мен ... беру ... шешуде Н.А. Бәкірова, Ә.А. Саипов, К.
Сарманова, Қ.Н. Сарыбеков, М.Н. ... А.Н. ... И.Д. ... Сафронов А.В. Миронов және т.б. ғалымдар ... ... ... ... ... аталған ғалымдардың ғылыми жұмыстарында жоғары оқу орындарында
кәсіби бейімделген мамандарды дайындау, олардың ... ... ... ... ... ... ... тиімді жолдарын
ұсынған және ... ... ... ... болмысын терең
сезініп, әлемдік өркениетпен сабақтастыра дамытуға бағыттайды. ... ... ... ... ... беру жағдайында
ұлттық тәрбиенің ерекшеліктері мен бүгінгі тәрбие жағдайында ... ... ... маңыздылығын атап көрсеткен, бұл біздің
зерттеу жұмысымызға арқау болды.
Осы бағытта ... ... ... ... ... география мұғалімдерінің туған жер ландшафтысын тәлім-тәрбие
беру бағытында пайдалануға жеткілікті ... ... ... ... тарихи-мәдени, рухани-мәдени әлемінен әлі де толық игерілмей жатқан
байлық көзі – ... ... ... деректер,
этнотопонимикалық атаулар туралы деректерді қамтуына ... ... ... өзі ... ... және ... әдебиеттердің, психологиялық-
педагогикалық ... ... ... ... ... ... география пәні мұғалімдерін кәсіби даярлау процесінде:
– қоғамда білім беруді этнопедагогикалық тұрғыдан іске ... ... ... қажеттілік пен нақты қалыптасқан жағдай
арасындағы;
– этнопедагогикалық ғылымның дамуы мен жоғары оқу ... беру ... оны ... ... ... ... ... мұғалімдерінің этнопедагогикалық даярлығына
педагогикалық практиканың қажеттілігі мен жоғары ... оның іске ... ... ... бар ... ... ... жоғары оқу орнында болашақ ... ... ... мазмұны мен оны қалыптастыру
мәселесінің туындап отырғаны біздің зерттеу ... ... ... болашақ география мұғалімдерін ... ... деп ... ... ... ... болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық
даярлауды жетілдірудің педагогикалық шарттарын ... ... ... және эксперименталдық тексеру.
Зерттеу нысаны: жоғары оқу орнының педагогикалық процесі.
Зерттеу пәні: ... ... ... ... даярлауды
жетілдірудің педагогикалық шарттары.
Зерттеудің ғылыми болжамы: егер болашақ география мұғалімдерін даярлауда
олардың ... ... ... ... ... анықталып,
жүйелі түрде қолданылса, онда жалпы кәсіби даярлау ... ... ... өйткені студенттер аталмыш даярлыққа сәйкес ... ... ... география мұғалімдерінің этнопедагогикалық даярлығының мәнін
ашу;
2. Болашақ география ... ... ... ... ... анықтау;
3. Болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық ... ... ... ... ... ... этнопедагогикалық даярлауды
жетілдірудің әдістемесін жасау және оны ... ... ... идеясы: ... ... ... ... ... ... білім беру процесінің
этнопедагогика негізінде ... ... ... және ... ... Жеке ... даярлығын жетілдіруде ұлттық рухани-мәдени мұралары мен
қазақтың табиғи ортаны танып білу ... мен ... ... заңдылықтары, өзара қарым-қатынас және тұлғаның қалыптасуы
туралы ілімдер, қазақ халық педагогикасы мен этнопедагогика ... ... ... ... педагогикалық-психологиялық ой-
пікірлер, ландшафт ерекшелігіне байланысты қалыптасқан мінез-құлық, ... әсер ... ... ... ... ... мен ... тұжырымдамалар, тұлғалық-бағдарлық, жүйелілік тұғырлары.
Зерттеудің әдістері: зерттеу ... ... ... педагогикалық және әдістемелік әдебиеттерді тақырып бойынша
теориялық және ғылыми-әдістемелік тұрғыдан талдау, диссертация тақырыбына
байланысты материалдарды жинақтау, ... ... ... ... ... ... білім беру саласындағы ресми құжаттарды
талдау, географиялық ... ... ... ... ... ... және сауалнама, бақылау жүргізу, тәжірибелік-
эксперимент жұмысының нәтижесіне баға ... ... ... ... ... ... педагогика, психология, философия, география
ғылымдарының классиктерінің еңбектері, Қазақстан ... ... ... ... ... бағдарламалар, актілер, тұжырымдамалар,
т.б.), жалпыға міндетті білім берудің мемлекеттік стандарттары, ... ... ... (2002-2004 жж): зерттеу тақырыбы бойынша тарихи-философиялық,
психология-педагогикалық, этногеографиялық және әдістемелік ... ... ... ... ... ... ... және әдіснамалық негіздері анықталды, анықтауыш ... ... ... жж): ... ... ... ... теориялық
және этнопедагогикалық материалдарға талдау жалғастырылды. ... ... ... ... (2007-2008 жж): тәжірибелік жұмыстың қол жеткізген ... ... ... келтірілді. Негізгі теориялық қорытындылар мен
ұсыныстар құрастырылып, ғылыми - ... ... ... ... мен ... ... ... сарапталынып,
диссертацияның редакциялық өңдеуі аяқталды.
Зерттеу базасы: Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті,
Ө.А.Байқоңыров ... ... ... ... ... ... ... әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық
университеті.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы мен теориялық ... ... ... мұғалімдерінің этнопедагогикалық даярлығы
түсінігінің мәні ... ... ... мұғалімдерін этнопедагогикалық ... ... ... ... ... география мұғалімдерінің этнопедагогикалық даярлығының
компоненттері, көрсеткіштері мен деңгейлері айқындалды;
- болашақ география мұғалімдерін ... ... ... жасалынды;
- болашақ география пәні ... ... ... ... ... ... ... жоғары оқу орнында болашақ
география пәні ... ... оқу ... ... ... ... жер тану», «Топонимика», «Қазақстанның
физикалық географиясы», студенттерге арналған ... атты ... ... ... ... ... даярлау
ерекшеліктері» атты ... ... ... семинар, оқу-далалық,
кешенді, педагогикалық практикаға арналған бағдарламаға ... ... ... ... оқу орындарының оқу-тәрбие процесінде
пайдалануға болады.
Қорғауға ұсынылатын қағидалар:
- мұғалімнің ... ... ... ... ... және ... ... ретінде жоғары оқу орнының оқу жоспарының
барлық пәндерін игеру, далалық, педагогикалық практикаларды өту барысында
қалыптасқан этнопедагогикалық ... ... ... ... болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлау – бұл мазмұны
мен ұйымдастырылуын ... ... ... деген талаптармен
этнопедагогикалық ортада анықтайтын мақсатты ... ... ... ... арнайы даярлау мазмұнындағы ... ... ... мұраларды өзектендіру, этнопедагогикалық іс-
әрекетке және тәрбиенің дәстүрлі мәдениетіне ... ... ... ... болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық ... ... - ... ... ... мазмұны, әдістері,
формалары мен құралдарының құрамдас бөліктерінен құралады;
- болашақ география мұғалімдерінің ... ... ... және ... ... география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды
жетілдіру бойынша жүргізілген эксперименттің нәтижелері.
Зерттеу нәтижелерінің ... ... ... ... бағытымен, зерттеу мазмұнының ғылыми ... ... ... ... ... өңдеуде математикалық әдістерді қолданумен және ... ... ... ... ... ... ... жұмысының теориялық қағидалары мен нәтижелерін байқаудан өткізу.
Ғылыми зерттеу жұмысының мазмұны ... ... 2006 ж., ... ж., 2008 ж., Жезқазған, 2007 ж., София 2008 ж) ғылыми-практикалық
конференцияларда, ... ... ... география, педагогика
кафедраларының ғылыми-әдістемелік семинарларында баяндалды; ... ... ... беттерінде «География в ... и ... (2006), «Ұлт ... (2007), ... (2007), «Қазақстан
жоғары мектебі» (2007), «ҚарМУ Хабаршысы» (2007), ... ... ... ... ... диссертациялық жұмыс кіріспеден, екі тараудан,
тұжырымдар мен қорытындыдан, пайдаланған деректер тізімі мен қосымшалардан
тұрады.
Кіріспеде зерттеудің ... ... ... мақсаты, нысаны, пәні,
міндеттері мен болжамы, зерттеудің теориялық және әдіснамалық негіздері,
әдістері, зерттеудің ғылыми жаңалығы, ... ... ... ... мен ... ... ұсынылатын негізгі қағидалар қамтылған.
«Болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлаудың теориялық
негіздері» атты бірінші тарауда ... ... ... ... және ... тұрғыларынан теориялық және практикалық
жақтарынан негізделіп, ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері мен мүмкіндіктері
анықталып, ... ... ... ... ... мүмкіндіктері ашылып, проблеманың қазіргі
жағдайы қарастырылды.
«Болашақ мұғалімнің ... ... ... ... ... атты ... ... оқу-тәрбие процесінде студенттердің
этнопедагогикалық даярлығын жетілдірудің негізгі формалары мен әдістері
айқындалды, негізгі ... ... ... ... қосымша
бағдарлама мен арнайы курс ... ... ... ... ... ... баяндалды.
Қорытындыда теориялық, эксперименттік-тәжірибелік жұмыстардың
нәтижелеріне негізделген ... мен ... ... ... оқытушылар мен мектеп ... ... ... географиялық жұмбақтары мен табиғатқа байланысты мақал-
мәтелдері, қазақтың ауа-райы туралы болжамдары және студенттердің ... ... ... зерттеу жұмыстарының есебі ұсынылды.
Негізгі бөлім
Болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды ... ... ... ашуда біз әдіснамалық негізде кәсіби білім
беру теориясы мен этнопедагогикалық тұжырымдарға сүйендік.
Осыған байланысты біз зерттеу тақырыбымызбен тікелей ... ... ... ... ... анықтамаларына талдау жасадық. Бірінші топқа
кәсіби білім беру ... ... ... ... ... даярлық»
және «кәсіби құзіреттілік», ал екінші топқа «этнопедагогикалық іс-әрекет»,
«этнопедагогикалық ... ... ... ... ұғымдары жатады.
Салыстырмалы талдау арқылы аталған ұғымдардың мәнін аша отырып, ... ... ... ... біз ... кәсіби іс-әрекетте арнайы білімдерді, іскерлік, дағдыларды
жүзеге асыруға мүмкіндік ... ... ... ие ... ... ... жиынтығы.
Осы тұжырымға сәйкес біз болашақ мұғалімдерді ... ... пәні ... ... ... нақтыладық.
Бұл жерде негізгі әдіснамалық бағыт ретінде географиялық ... ... ... ... пәні ... ... деп ... кеңістіктегі этнопедагогикалық іс-әрекетіне қажетті
арнайы білімдер мен ... ... ... және жаңа ... игеруге бағытталған тұлғалық ... ... ... ... ... кәсіби даярлығына жан-жақты мән беру және оларды ... деп ... ... этнопедагогикалық даярлықты ерекше атап
көрсетуге тура келеді.
Болашақ география мұғалімін этнопедагогикалық даярлаудың ... – бұл ... ... және мазмұнның біріңғай жиынтығын қамтитын
кәсіби-білімдік жүйенің ... ... ... маңызды мақсаттарын жүзеге асыру тұлғалық
қасиеттерді, талап ... ... мен ... ... ... іске ... ... Сондықтан болашақ география ... ... ... ... ... жөн ... оның алдында біз сол даярлаудың көрсеткіштерін анықтадық. Бұл
мәселеге байланысты ғылыми әдебиеттерді талдау негізінде ... ... ... география мұғалімін этнопедагогикалық даярлау өзара
байланысты және өзара ... үш ... ... ... ... технологиялық.
Тұлғалық компонент – ... және ... ... және ... білімдерге қызығушылық, сонымен бірге,
этнопедагогикалық даярлық ... ... және ... ... ... ... ... қасиеттерден тұрады.
Мазмұндық компонент – мақсат қоя білу және педагогикалық білім мазмұнын
саралауды көрсетеді. Мазмұнға ... ... және ... ... ... ... әдістері, факторлары, құралдары, формалары, халықтық
тәрбие тәжірибесі, халықтың тарихы мен ... ... ... ... жүйесі, этнопсихологиялық ерекшеліктер туралы білімдер
кіреді. Аталған білімдер этнопедагогикалық білім түріне жатады.
Технологиялық ...... ... және ... ... ... ... қолдану іскерліктерін,
дағдыларын, полиэтникалық ортада этнопедагогикалық процесті ұйымдастыруды,
этнопедагогикалық міндеттерді ... оны ... ... ұлттық
тәжірибені этнопедагогикалық міндеттерді шешуде ... ... ... ... ... қалған бай тәжірибені пайдалана білу
әдістерін таңдауды, ... ... ... ... ... біріктіреді.
Барлық кәсіби компоненттердің қалыптасу ірге тасы тұлғалық компонент
болады. Бұл компонент – базалық. Бұл компонентсіз қалған ... ... беру ... ... ... даярлығының
компоненттері өзара ажырамай үнемі байланыста болса, атқарылатын ... де ... ... ... ... қойылған мақсатты жүзеге
асыруды қамтамасыз ететін кәсіби құрылым болып табылады. Осы кәсіби құрылым
жүйенің барлық компоненттерін жүзеге ... ... ... ... мәдениет халық
тәжірибесінің құндылықтарын, этнопедагогикалық білімдер мен іскерліктерді
беру құралы ретінде саналады.
Әр компоненттің ... ... ... бір ... ... болады (1- кесте).
Кесте 1 – Болашақ ... ... ... ... ... |Мазмұндық ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... |білімдер ... ... ... | ... алу |
| |Өз ... ... ... |
| ... ... |және этногеографиялық|
| ... ... | | |
| | | ... ... |
| | | |алу |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... ... | | |
| ... | ... |
| ... | ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
Тұлғалық компонент келесі көрсеткіштермен ... ... ... ... өз ... ... ... және этнопедагогикалық, географиялық білімдерге қызығушылық.
Бұл өлшемдер болашақ география пәні ... ... ... өз халқының тарихын, дәстүрлі тәрбие мәдениетін
үйренуге, қажетті ... ... мен ... ... ... этнопедагогикалық іс-әрекетке, дәстүрлерге, ұлттық
мәдени ... ... оң ... ... ... ... ... этнопедагогикалық іскерліктердің дамуын көрсетеді.
Мазмұндық компоненттің көрсеткіштеріне жалпыкәсіби, этнопедагогикалық
және географиялық ... ... ... ... ең маңыздысы қазақ
халқының жер ландшафтысы, халықтың ауа райын ... ... ... дәстүрлі жүйелері, «адам – табиғат – қоғам» арасындағы заңдылық
байланыстар туралы білімдер болып саналады.
Технологиялық компонент кәсіби ... ... ... ... және ... ... ... алу,
этнопедагогикалық және этногеографиялық білімдерді ... ... ... ... ... көрсеткіштерді қамтиды.
Қарастырылған көрсеткіштер жоғары оқу орны ... ... ... компоненттерінің қалыптасу деңгейін
бағалауға мүмкіндік береді. Әрбір көрсеткішті біз ... ... ... ... ... география мұғалімдерін этнопедагогикалық
даярлаудың көрсеткіштерін ескере отырып, оның ... ... ... ... ... өз бетімен шығармашылық әрекетті ұйымдастыра және халық
дәстүрлері ... ... ... құра ... анық ... этнопедагогикалық бағыттылық, халықтың дәстүрлі мәдениеті жайлы
білімдерге деген құштарлық, этнопедагогикалық іс-әрекетке тұрақты оң қарым-
қатынас, ... ... ... ... маңызын сезінуі бар.
Орта деңгей: баланың ұлттық психологиясының маңыздылығын сезінеді,
халықтық дәстүр, тәрбиенің халықтық ... ... ... ... оны өз ... іс-әрекетерінде ара-тұра қолданады, оқыту мен
тәрбиелеудің әдіс-тәсілдерін, халықтық ... ... ... ... ... ... тәрбиенің халықтық
дәстүріне негізделген педагогикалық ... ... ... ... ... және этнопсихологиялық бағыттылықтағы
жүйеленбеген білімдері бар, халық мәдениетінің ... ... ... ... ... шешудегі этнопедагогикалық
іскерліктері өте төмен, халық педагогикасының әдістерін, құралдарын қолдана
алмайды.
Болашақ география ... ... ... мен ... көп ... себебіміз мақсат пен
нәтиженің аражігіне байланысты. Яғни, ... ... ... ... күткен нәтиже ретінде қарастырылады. Ал, біз зерттеп отырған
даярлық болашақ география ... ... ... ... ... ретінде қарастырылып отыр. Олай болса,
қойылған мақсат бастапқы жағдай болып ... ал бұл ... ... үшін белгілі бір педагогикалық шарттар ... ... ... ... ... шарттар нақты жүйе мен ойларға негізделіп
жасалған оқу материалдарынан алынып отыр.
Географиялық білімді этнопедагогика ... ... ... кәсіби даярлығын ұйымдастыру үшін мазмұнды іріктеу әдіснамасын
қайта қарау ... ... беру ... ... ... тіркеу
жеткіліксіз, білімдік кеңістіктің күйін анықтайтын білімдік-дамытушылық
процесті ұйымдастырудың ... ... ... ... ... ... ... мұғалімдер мен оқушылардың өзара әрекеті
барысында қойылған міндеттерді ... ... ... беретін
педагогикалық технологияларды жобалау және ... ... ... ... қажет. Болашақ мұғалімдер оқушыларға географиялық
біліммен бірге этнопедагогикалық ... ... ... ... ... ету ерекше басымды мәнге ие болады.
Мамандардың кәсіби-педагогикалық даярлығын ... ... ... ... мен ... ... талдау,
жинақталған материалды қорытуға және білімді этнопедагогика материалдарымен
байланыстыру принципін есепке ала отырып ... ... ... даярлауды жетілдіру моделін жасауға мүмкіндік берді. Бұл
модельді құруда болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды
жетілдіруді ... ала ... ... кәсіби даярлығы сапасына қоғамның
қоятын талаптары, мектепте оқылатын география пәнін ... ... ... мұғалім даярлауды жетілдірудің негізгі
бағыттары, кәсіби ... ... ... түріндегі мазмұны және
оқу процесіне этнопедагогика материалдарын кіргізу әдістері, географиялық
білімді ... ... ... ... ... даярлауды әдістемелік қамтамасыз ету ескерілді (1- сурет).
Айта кету ... ... ... ... болашақ география
мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды ... және ... ... ... оқу орнының оқу процесінде ... ... ... ... және ... оқу кезінде қалыптасады. Бірақ, бұны болашақ география ... ... ... ... ... деп
санап, біз этнопедагогикалық даярлауды жетілдіруді мақсат етіп қойдық. Осы
мақсатқа жету үшін ... ... ... ... міндеттер қарастырылды. Осыған байланысты болашақ география
мұғалімдерін ... ... ... принциптері
анықталды.
Сурет 1 - Болашақ ... ... ... ... моделі.
Бұл міндеттер мен принциптер негізінде болашақ география мұғалімін
этнопедагогикалық даярлауды жетілдіру ... ... (2- ... жүйенің мазмұны жалпыкәсіби, географиялық және ... ... ... кәсіби білім стандарттары бойынша тағайындалған
пәндер және ... ... ... арнайы семинар мен
арнайы курстарды камтиды. Осы қаланған ... ... ... ... ... педагогикалық технологияны қадағалауды қажет етеді. Бұл
технология жоғары оқу орындарының ... ... сай ... ... ... ... принципке негізделуі тиіс. Мақсатқа
жетудің әр кезеңі оқытудың негізгі курсына сәйкес болу керек. Олай ... ... ... ... ... жетілдірудің
төрт кезеңі анықталды:
Бірінші кезең – болашақ мұғалімдердің этнопедагогикалық даярлығын
қалыптастыру процесі оң ... беру ... ... ... ... мен ... ... және іскерліктерін бір жүйеге
келтіру қажет. Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру ерекшеліктері» атты
арнайы семинар бағдарламасы жасалды. Сонымен қатар, болашақ география
мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды ... ... ... ... ... ... ... негізгі пәндер анықталды. Соның бірі -
бірінші курста оқылатын «Жалпы жер тану» пәні. ... ... ... ... ... ... ... деп санадық.
Екінші кезеңде «Туризм және өлкетану негіздері», «Геоэкология және
табиғатты қорғау» пәндерінің оқу ... және ... ... ... ... дұрыс көрдік.
Үшінші курста жоғары кәсіби білім беру мемлекеттік стандартына сәйкес,
жалпы курстарды оқыту аяқталып, арнайы кәсіби ... ... ... ... ... ... ... деңгейін ескере отырып, алған
білімдерін жүйелеу және жетілдіру мақсатында болашақ ... ... ... ... ... және ... «Этногеография» арнайы курсын құрастырдық. Сонымен ... ...... «Қазақстанның физикалық ... сол ... ... және ... ... ... енгізуді жөн көрдік.
Барлық оқу материалдарын мақсатты және жүйелі түрде кіріктіруде ... ... ... қажет болды. Бұндай әдіске «Оқу мен жазу
арқылы сын тұрғысынан ойлауды дамыту» технологиясы қолданылады, өйткені
ол оқытушылар мен ... ... ... өзара пікір алмасуына мүмкіндік
береді және студенттер өз ойларын, жұмыстарының нәтижелерін, ... ... ... ... ... мәселені жан-жақты талдау
жасау арқылы ғана алға ... ... жете ... «Оқу мен жазу арқылы сын
тұрғысынан ойлауды дамыту» ... аса ... ... Бұл біздің
жағдайда географиялық білім мен ... ... ... меңгеруде үлкен көмек болатыны анық.
Жалпы, бұл ... ... ... ... ... ... және жетілдіру мәселесі бойынша жоғары оқу орнының
педагогикалық процесінің мүмкіндіктерін талдауына негізделді. Осыған ... ... ... ... ... ... ... стандарты
қарастырған болашақ география пәні мұғалімін даярлаудың оқу ... ... ... ... ... ... барлық циклдегі оқу пәндері, жекелеген бағдарламалық
тараулар, тақырыптар, ... ... ... пәні ... ... әртүрлі сұрақтарын шешетін оқу курстары ... ... 1) ... ... болашақ география мұғалімін даярлаудың
жекелеген ... мен ... ... ... мен бағдарламалық
тараулар, оқу пәндері құрайды; 2) екінші топты барлық мазмұнымен ... ... ... ... ... ... оқу
пәндері құрайды; 3) үшінші топқа ... ... ... даярлау бойынша этнопедагогикалық іс-әрекет дағдылары мен
іскерліктерін ... ... оқу – ... және ... ... ... тиімділігін тексеру үшін эксперимент жұмысын
ұйымдастырып, өткіздік. Үш кезеңдік ... Е.А. ... ... ... ... география кафедрасының, Ш.Уәлиханов
атындағы Көкшетау мемлекеттік университетінің география және экология мен
оқыту ... ... Ө. ... ... ... дене ... және ... секциясы мен биология және
география кафедрасының, әл-Фараби атындағы Қазақ ... ... ... және ... ... студенттері, 20 оқытушы,
география пәнінен сабақ беретін 33 мектеп мұғалімдері қатысты. Тәжірибелік
жұмыстың мақсаты болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық ... біз ... ... ... ... болды.
Тәжірибелік-эксперименттік жұмыстың айқындаушы кезеңінде студенттердің,
география мұғалімдерінің этнопедагогикалық даярлығының ... ... үшін ... ... әдістер қолданылды. Оның нәтижесінде
болашақ география пәні ... ... ... ... ... көз ... эксперименттің бірінші кезеңінде (барлығы төрт кезең)
«Болашақ ... пәні ... ... даярлығын
қалыптастыру ерекшеліктері» атты оқытушаларға ... ... ... ... ... ... ... даярлығын
жетілдіру процесі қандай деңгейде», «Оқу жоспарындағы қандай ... ... ... ... «Студенттер ұлттық
мәдени құндылықтарды қаншалықты біледі», ... оқу орны ... ... ... даярлығын жетілдірудің өзектілгі» атты
арнайы тақырыптарда баяндама жасап пікірталасқа қатысты. Бұл кезеңде «Жалпы
жер тану» пәнінің ... ... ... ... жер тану» курсы - оқу бағдарламасында алғашқы оқылатын пәндердің
бірі. ... ... ...... ... ... кешеніндегі
географиялық қабықтың құрылысымен, уақыт пен кеңістікте даму заңдылықтармен
кеңінен таныстыру. ... ... ... ... қабықтың
(атмосфера, гидросфера, литосфера, биосфера) өзара байланысын және табиғи
ортаға әсерін танып ... Бұл ... ... ... мазмұны – географиялық қабықтағы табиғат, адам және қоғам
арасындағы өзара қарым-қатынасын қоршаған орта туралы ұлттық ойтаным, әдет-
ғұрып ... ... ... ... халқымызыдың адамгершілік-
имандылық мұраттарынан бастау алатын қоршаған орта, ондағы адамзаттың орны,
табиғат құбылыстары туралы түсініктері мен көзқарастары жайлы көп ... ... ... ... ... ... соң, практика кезіндегі
білімдері байқалды, сауалнама, тестілік сұрақтар алынды, оның нәтижесі
бойынша біздің ... ... ... ... ... ... байланысты түсініктері қалыптасқан.
Қалыптастырушы эксперименттің екінші кезеңінде «Туризм және ... пәні ... ... бағыттағы қосымша бағдарлама
ұсынылды. Пәннің негізгі мақсаты – ... ... ... ... ... ... қолайлы аудандары туралы білім беру.
Пәнді этнопедагогикамен байланыстырудың маңыздылығы, өлкеміздегі ... ... ... ... халық педагогикасының мұраларымен
байланыстыруда, жер-су аттарының қойылу ерекшелігімен, туризмді ... ... ... ... табиғи ортасына ертеден айтылып
келе жатқан көзқарастар, наным-сенімдер туралы түсініктеме беруде.
«Геоэкология және табиғатты қорғау» пәнінің ... ...... ... халық шаруашылығындағы маңыздылығын ескере
отырып, қорғауға ... ... ... ... қосымша бағдарламада студенттердің экологиялық сауаттылығы ... ... ... ... ... мағынасын түсіндіру,
табиғатты қорғауға байланысты ұлттық наным-сенімдерді үйрету.
Қалыптастырушы эксперименттің үшінші ... ... ... физикалық географиясы» ... оқу ... ... ... оқытылды.
Топонимика – қоршаған ортаның географиялық атауларының тарихы мен ішкі
бірлігінің мазмұнын танып-білдіретін, оның ... ... ... ... ... ... ... келе жатқан халық
шығармашылығы анық байқалады. Ерте уақыттан бері географиялық жер атаулары
адамзатқа ... етіп ... ... ... ... ... ... географиялық пайымдауларын нақтылауға
көмектеседі. Топонимика пәнін оқытудың ... ...... шығу ... ... және ... ... ашу арқылы
студенттердің географиялық танымдық білімін кеңейту. Студенттер пәнді ... ... ... кезеңдеріндегі халықтың тұрмысын, қоныс
аударуын, тілдердің таралу ... мен ... ... ... ... ... отырып игереді. Топонимикалық оқу-
карталары мен оқулықтары географиялық атаулардың мағынасын ... ... ... ... ... ... ... талап етеді, әр елдің
көне тарихын, мәдениетін, тарихын, әдет-ғұрпын бағалауға, жер атауларының
өзгеру ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарына үйретеді.
Қазақстанның физикалық географиясын оқыту барысындағы басты ... ... ... ... мен өзi тұрған жердiң табиғаты
туралы дүниетанымды қалыптастыру болып табылады. ... ... ... асыл ... бірі – табиғатқа ... аса ... ... ... «табиғат», «туған жер», «өскен ел», «атамекен»,
«ауылым» деген ұғымдар бар. ... мәні ... ... физикалық
географияны оқытуда пайдаланудың үлесі зор. Осы мақсатта Қазақстанның
физикалық географиясын оқытуда ... ... ... ... танып білу,
табиғатты қорғау дәстүрін, ұлттық құралдарын сәйкестендіре пайдаланудың
тиімділігі бар.
«Этногеография» арнайы ... ... ... ... (2- ... ... ... – Қазақстан халықтарының тарихын, мәдениетін,
ұлттық салт-дәстүрлерін терең оқып ... ... ... тәлім-тәрбиеге
негізделген шығармашылық және көп ұлтты ... ... ... ... мен техника жаңалықтарына ілесер жан-жақты тұлғаны дайындау.
Бағдарламаның негізгі ... ... ... ... ... ... ... ықпалдың бірлігі (жоғары оқу
орны – отбасы – ... ... ... ... ... этнос туралы түсінікпен,
«Қазақ» атауының шығу ... ... ... ... ... бала
тәрбиелеудегі ерекшелігі, ертедегі педагогикалық ойлар, тәлім-тәрбие
құндылықтары және этнография және ... ... ... ... ... халық арасынан, ел аузынан қалған табиғат – адам ... ... ... ... ... ... мақал-мәтелдерін, ой
иірімдерін оқып, үйренеді. Қазақ жерінің ежелгі ... ... ... ... жер ... танысады. Жер, су қадірі,
биосфераны қорғау, қоршаған орта және экологиялық ... ... ... ... және жыл ... ... байланысты қазақи
көзқарастар: бөрі сырғақ, киік матауы, тобылғы бүршіктенер, құралай, т.б.
атаулардың қай уақытта болатынын және аталу ... ... ... ... түсінігі, ерекшелігі, этнопедагогикамен байланысын оқып
біледі.
Кесте 2 – «Этногеография» арнайы курсының тақырыптық жоспары
|Тақырыптар ... ... |Д |С |
|1 |2 |3 |4 ... ... туралы түсінік, ғылымы, |4 |2 ... ... ... ... мақсаты, маңыздылығы| | ... | | | ... ... ... ... |4 |2 ... ... ерекшелігі, этнопедагогикамен| | |
| ... | | ... ... ... ... ... ... жеріндегі |4 |2 ... ... мен ... ... ... | | |
| ... тарихы. Қазақ халқының бала | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... | | ... және ... ... ... ел ... | | |
|даналық ұлағаты |қалған табиғат-адам ... | | |
| ... ... ... халық |4 |2 |
| ... ... ой | | |
| ... оқыту, үйрету. | | ... ... ... ... ... |2 ... ... |орны, жер бедері. | | ... |Жер, су ... ... ... |4 |2 ... |қоршаған орта және этнопедагогика | | ... | | | ... аты ... атауларының ұлттық негізде |4 |2 ... хаты ... ... ... | | ... |Жыл ... ауысуына байланысты | | ... ... ... бөрі ... киік |4 |2 |
| ... ... т.б. | | ... ... ... |Ауа ... ... ұлттық тәсілдері |4 |2 |
|болжау негіздері | | | ... | |36 |18 ... ... ... ... ... ... мекемелердің басты
ерекше белгісі – ұлттық мәдениеттің байлығы, халықтың өмір сүру әдісі, оның
дәстүрі, әлеуметтік ... ... ... мақсаты мен құндылығы
толық бейнеленген білімнің басқа мазмұны болып табылады. Жоғары оқу орнының
оқу жоспарындағы пәндерде білім ... ... ... ... ... ... мәдениетін, дәстүр, әдет-ғұрыптардың тәрбиелік
потенциалын терең зерттеуге, өздерін түсіне ... ... ... ... ... жасауға дайын, білімді, тәрбиелі, ... ... ... ... эксперименттің төртінші кезеңінде студенттер толық сабақ
және тәрбие ... өз ... ... ... қалыптастырушы эксперимент барысында студенттер ... ... ... меңгерді. Олар: педагогикалық-психологиялық,
географиялық, этнопедагогикалық ... және ... және ... ... ... ... ... студенттер өздері жергілікті
жерге зерттеу және бақылау жұмыстарын жүргізді, Педагогикалық ... ... ... ... қалыптасу кезеңі жүреді. Осы уақытта
студент білім берумен ... ... ... ... жүргізеді. Білім беру
процесі және тәрбие жұмыстарын жүргізу ... ... ... көп ... Олар: арнайы сынып ... ашық ... ... ... ... ... пәні мұғалімдері
ретінде студенттердің оқу-тәрбие процесінде этнопедагогикалық іс-әрекеттері
анық көрінеді; кәсіби білімдерімен бірге ... ... ... ... ... білімдерімен бірге этнопедагогикалық
білімдері жоғарлаған, кәсіби іс-әрекетін этнопедагогикаға негіздей алатын,
этнопедагогикалық және ... ... ... ... (3-, ... 3-, 4- ... 3 – ... география мұғалімдерін этнопедагогикалық ... ... ... ... ... ... ... |
| |БЖ ... |БЖ ... |БТ |ЭТ |БТ |ЭТ |БТ | ... |31.95 |11.2 |47.65 |30.7 |20.4 ... ... |34.5 |19.6 |52.7 |38.7 |12.8 |41.7 | |Технологиялық |20.8
|8.7 |58.5 |36.4 |20.7 |54.9 | ... ... |29.08 |13.16 |47.95 ... |51.57 | ... 4 – ... ... мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлаудың
салыстырмалы көрсеткіштері
Жүргізілген ... ... ... ... ... ... ... даярлауды жетілдірудің
педагогикалық шарттар жүйесі ... оқу ... ... көрсетіп, біздің зерттеуіміздің ғылыми болжамының дұрыстығын
дәлелдеді.
Қорытынды
Сонымен, зерттеу барысында қол ... ... ... ... ... береді:
1. Болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлау тұтас жүйе
болуы тиіс және жоғары білім берудің мемлекеттік стандартындағы ... ... ... ... ... пәнаралық
негізде іске асырылуы керек. Болашақ география мұғалімдерін даярлауда
жоғары кәсіби ... ... ... ... ... оқу жоспарларының, оқу-әдістемелік құралдарының
және басқа да оқу-әдістемелік кешен құралдарының ... ... ... ... ... ... іске асыру
мүмкіндіктері анықталды. Сонымен бірге, халықтың тәрбиелеу ... ... ... мен ... ... ... ... құралдарды (мақал-мәтелдер, жұмбақтар, нақыл сөздер,
аңыз әңгімелер, салт-дәстүрлер) сабақ барысында пайдалану ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
3. Тәжірибелік-эксперименттік жұмыс «Жалпы жер тану», «Топонимика»,
«Қазақстанның физикалық географиясы» ... ... ... ... ... ... ... география мұғалімдерінің этнопедагогикалық даярлығының
қалыптасуының оң динамикасын көрсетті. Оған ... ... және ... ... ... дәлел бола алады.
4. Жоғары оқу орнының оқу жоспарларының мазмұны, этнопедагогика ... ... ... ... мен ... ... ... көрсетілуі тиіс.
5. Болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды жоғары
педагогикалық білімнің мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... пәнаралық негізде
іске асырылатын, тұтас жүйе ретіндегі болашақ география мұғалімдерін
этнопедагогикалық даярлаудың нәтижесі ... ... ... ...... ... ... бөлігі және болашақ география пәні мұғалімінің ... ... ... Ол ... ... ... ... және тұтас кәсіби ... ... ... ие. ... ... тән
кіріктірушілік сипат оны ... ... пәні ... оқу
жоспарының барлық цикліндегі пәндерді оқу ... ... әр ... және ... тыс ... ... ... білім, іскерлік және дағдыларын біріктіретін
тұлғаның қабілеттері жүйе ретінде анықтауға мүмкіндік береді.
7. ... ... ... ... ... ... қатарға
олардың этнопедагогикалық терең білімін, іскерлігін, этникалық
толеранттылығын, этнопедагогикалық ... ... ... ... ... ретінде меңгеруі және болашақ
география мұғалімін этнопедагогикалық даярлаудың нәтижесі шығады.
8. Болашақ география пәні ... ... ... оқу ... білім мазмұнының этнопедагогикалық компоненті
түрінде оқу ... ... ... ... даярлық процесінде қалыптасады. Біз білім беру
мазмұнының этнопедагогикалық компонентін ... ... осы ... ... оның ... ... пен ... компоненті ретінде анықтаймыз. Осы мазмұн ... ... ... ... барлық циклдердің
пәндерін игеру процесінде қалыптасатын этнопедагогикалық білімдер мен
іскерліктерді ... ... ... мынадай ұсыныстар айтуға болады:
- жоғары оқу орнында болашақ география мұғалімінің
этнопедагогикалық ... ... ... ... ... ... оқу жоспарына этногеографиялық
білімдерді қалыптастыруға бағытталған пәндер енгізілуі
тиіс;
- болашақ география пәні ... ... ... ... ... ... курсын
жоғары оқу орнының оқыту процесіне енгізу керек;
- студенттердің оқу-далалық, педагогикалық ... ... және ... тапсырмалар ендіру қажет;
- этногеографиялық білімдер этнопедагогикалық білімдермен
тығыз байланыста қалыптасуы тиіс.
Зерттеу проблемасы кең ... оның ... ... ... жұмыста қамтып шығу мүмкін емес. ... ... ... ... ... оған болашақ мұғалімдерді
даярлау және т.б. мәселелер әлі де зерттеуді қажет ... ... ... ... ... Географиялық білім беру жүйесіндегі негізгі мәселелері // Қазақстан
географиясы: мазмұны, мәселелері, ... ... ... конференция материалдары (20-22 сәуір 2006 ж). - Алматы:
Аркас баспасы, 2006. – Б. 369-374. (К.Д. ... Г.М. ... ... ... ... ... даярлаудың шарттары // География в школах и
вузах Казахстана. – 2006. - №5 . – Б. 7-8.
3. Этникалық тәрбие ... ... рөлі // Ұлт ... – 2007. ... – Б. 46-50.
4. Болашақ география пәні мұғалімдеріне климотологияны халық педагогикасы
негізінде оқыту // Ізденіс. – 2007. - №2. – Б. ... ... ... ... білім беруде халық педагогикасының рөлі
// Қазақстан жоғары мектебі. – 2007. - №2. – Б. 52-55.
6. Болашақ география пәні ... ... ... ... ... и ...... фактор стратегии «Казахстан - 2030»:
труды Х Юбилейной ... ... ... (26-27 ...... 2007. – Б. 267-270.
7. Географиялық білім ... ... орны // ... ...... ... бәсекеге қабілеттілігіне апарар жол:
VII ... ... ... ... ... (28-30 ... - Жезқазған, 2007. – Б. 72-74.
8. Жер-судың аты – ұлттық байлығымыз // Ұлт ... – 2007. - №3. – ... ... ... ... пәні ... ... // Қарағанды университетінің хабаршысы. Педагогика сериясы. –
2007. - ... – Б. 136-138. (С.Т. ... ... бірлестікте).
10. Кәсіби білім беруде этнопедагогиканың орны // Наука и образование –
ведущий фактор ... ... - 2030»: ... Международной
научной конференции (24-25 июня 2008г.). – Караганда, 2008. – Б. 432-
435.
11. ... ... ... ... в условиях высшего
учебного заведения //«Динамика исследования - 2008»: материалы IV
международной ... ... ... (16-31 июля ... ... Бял ... ООД, 2008. – Б. 68-71.
12. Болашақ мұғалімнің этнопедагогикалық ... ... ... оқу ... ... ... ерекшелігі //
Жаһандану және қазіргі замандағы университеттер: халықаралық ... ... ... (26-27 қыркүйек 2008ж). –
Қарағанды, 2008. – Б. 51-54. (С.Т. Каргинмен авторлық бірлестікте).
13. ... ... ... этнопедагогикалық құндылығы //
Этнопедагогика. – 2008 - № 05(23). – Б. 21-26. (С.Т. ... ... ... ... ... – Қарағанды: ТОО Санат-Полиграфия
баспасы, 2007. – 30 б. (П.А. Мақсұтова, Г.Б. ... ... ... ... ... ... ... географии в вузе.
13.00.08– Теория и методика профессионального обучения
Основная задача любой страны, ... ... ... ... системы образования формирующая национальное сознание молодого
поколения. Создание ... ... ...... ... в ... процессе в воспитании
молодого поколения. ... ... ... ... ... ... воспитательных возможностей традиций
народа один из путей решения данной проблемы.
Одна из внеочередных задач ...... ... ... ... будущих специалистов. В современных
условиях имеется потребность в формировании у студентов знаний о значении и
места ... ... в ... ... ... ... учителей к воспитанию у учащихся национального сознания
на уроках ... В этом ... ... понятий об окружающей
среде и природных явлениях и интеграция ... ... ... в
условиях вуза является актуальной проблемой. Поэтому, возникает объективная
потребность ... ... ... ... ... на ... осуществления связи географии с материалами
народной педагогики. Совершенствования ... ... ... в ... ... на ... межпредметной связи
географии с этнопедагогикой имеет важное значение.
В географическом образовании ... ... ... об ... ... местностей нами рассматривается как самостоятельное
составлющее ... ... ... ... ... учителей в процессе усвоения географических ... ... ... ... ... ... и небесном мире - составная
часть целеостного педагогического процесса.
Изучение ... ... ... ... местностей
оказывает положительное влияние на патриотическое воспитание учащихся. А
для достижения этого ... ... ... в ... ... гордость и сформировать этнопедагогические знания.
Актуальность исследования определяется необходимостью формирования у
будущих учителей географии ... ... и ... ... и ... ... позволяющих осуществить данную
подготовку.
Объект исследования: педагогический процесс вуза.
Предмет исследования: педагогические ... ... ... ... ... ... ... выявление, теоретическое обоснование и
экспериментальная ... ... ... ... ... ... учителей географии.
Научная новизна и практичекая значимость исследования:
- раскрыта сущность совершенстования этнопедагогической ... ... ... выявлены педагогические условия совершенствования этнопедагогической
подготовки будущих ... ... ... ... показатели и уровни этнопедагогической готовности
будущих учителей географии;
- ... ... ... ... ... ... ... разработана методика совершенствования этнопедагогической подготовки
будущих учителей географии.
Практическая ... ... ... в том, что разработаны
дополнения к рабочим учебным программам дисциплин «Общее землеведение»,
«Топонимика», «Физическая ... ... ... для ... ... для преподавателей «Особенности
этнопедагогической ... ... ... географии».
Методологические и теоретические ... ... ... ... ... о географическом детерминизме, о влиянии
особенностей ... на ... ... ... ... этнопедагогические, ... и ... ... ... анализ философской, ... и ... ... ... эксперимент,
наблюдение, сравнительный анализ, изучение официальных документов в ... ... ... ... статистики
Результаты исследования:
- на основе анализа научно-педагогической литературы, изучения
нормативной, учебно-методической ... и ... ... ... ... ... подготовки будущих
учителей географии;
- определены педагогические условия совершенствования ... ... ... ... ... ... ... этнопедагогической подготовки
будущих учителей географии;
- разработана методика совершенствования этнопедагогической подготовки
будущих ... ... и ... ее ... и ... ... ... Результаты исследования
публиковались в журналах «География в вузах и ... ... ... ... (2007), «Ізденіс» (2007), «Высшая школа Казахтана» (2007),
«Ұлт тағылымы» (2007), «Вестник ... ... ... (2007),
«Этнопедагогика» (2008), докладывались и получили ... на ... ... ... (Алматы, 2006 г., Караганды, 2007
г., 2008 г., Жезказған, 2007 г., София 2008 г.,), на ... ... ... ... географии КарГУ им. Е.А.Букетова,
методологического семинара по ... ... ... и
профессионального образования КарГУ им. ... ... ... в ... ... ... им. Е.А.Букетова, ЖезУ им
О.А.Байконурова, Кокшетауский государственный университет им. ... им. ... по ... ... научно-исследовательской работы:
разработанная методика совершенствования этнопедагогической подготовки
будущих учителей географии могут быть ... в ... ... ... результатов исследования: результаты исследования
могут использованы в высших учебных заведениях и в системе ... ... ... ... ... в ... разработке проблемы
подготовки будущих учителей географии к использованию материалов ... во ... ... по ... ... этногеографических
знаний в воспитательном процессе школы.
Resume
Kadirbayeva Didar Artykbayevna
Improvement of ethnopedagogical training of future ... ... higher ... Theory and methods of ... education
The main task of any country which got its independence is creation of
the system of education forming the national ... of the ... It includes usage of national culture in teaching ... process acquiring ethnopedagogical knowledge by ... ... of national ... will help to get ... of the chief tasks of the society is training of real ... to modern ... of life. Nowadays there is ... to
form in students' minds knowledge about the role and place of ... in teaching and ... process at schools and training ... consciousness in schoolchildren's minds in Geography classes. ... ... of ... about ... and nature ... by
means of national pedagogics becomes an actual problem in higher ... is why there is a great ... to improve ... ... future ... teachers within the framework of materials of ... We consider national empiric ... about the ... of local area in this field of ... to be an ... part ... content. It’s very important to improve the ... on the basis of the ... and ... that plays an ... role during the teaching ... ... education empirical knowledge of people ... names of places is ... to be as an ... of the contents of ... Imparting the ethnopedagogical
knowledge would be teachers in the process of ... of ... on ... ... weather ... names of places
and heavenly world which are ... as an integral part of the ... process. The ... of ethnopedagogical knowledge about the
surroundings, weather, area names and celestial world is one of the ... of the ... ... of the history of local names' origin gives much in ... ... of ... To achieve this result it ... to bring-up in a future teachers the national pride and ... the ... knowledge.
The urgency of research is determined by ... to ... ... in teachers of ... and lack of ... and methods of training which can afford ... of ... object of the research is the educational process in higher school.
The subject of the research is educational circumstances of ... training of future ... ... aim of the research is finding out ... grounds ... checking of ... ... in improving
ethnopedagogical training of future Geography teachers.
The scientific novelty and the practical value of the research are ... the essence of ... ... training of future
Geography teachers is ... ... ... of ... ... training of
future Geography teachers have been brought to light;
- ... data and levels of ... ... of ... teachers have been ... the model of ... ethnopedagogical training of future Geography
teachers has been worked out;
- methods of ... ... training of future ... have been worked ... ... value of the research is the ... there are ... supplements to the curriculums of the subjects as General Earth using,
Toponymics, Geography of ... a special course for ... a special seminar for ... ... ... training of future Geography teachers".
Methodological and theoretical basis of the research are ... ... on ... ... ... of ... on national ... and behavior; ... ... ... and systematic approaches.
Methods of the research are analyses of ... ... ... ... ... and methods; ... experiment,
observation, comparative analysis, studying of official ... in ... of ... ... methods of mathematic statistics.
The results of the research are as follows:
- on the basis of analysis of scientific and ... ... ... teaching and ... ... and educational
practice has been revealed the main point of improving of ... of future ... ... there have been ... ... ... for ... training of future Geography teachers;
- models for improvement of ... training of ... teachers have been worked ... methods of improving of ethnopedagogical training of future Gepgraphy
teachers have been worked out and experiments ... and ... of the research ... results were ... in such journals like ... in
Kazakhstan. High and Higher Schools" (2006), "Ult taglymy" ... (2007), "Higher School in ... (2007), "Vestnik ... ... (2008). The results were approved ... ... and ... ... in Almaty, ... 2007, 2008, ... 2007, Sophia, 2008; at the meetings ... and methodical seminars at the chair of Geography in the ... State ... at the ... seminar on problems of
general pedagogics and ... training of the ... ... results of the research are ... into the teaching process of ... ... in ... the Baikonurov University in Zhezkazgan,
the Alfaraby University in Almaty.
Recommedations on introduction of the results of the ... ... ... method of improving of ethnopedagogical training of future
Geography teachers can be ... into the ... process of ... field of usage of the results of the ... the results of the
research can be used in higher schools and in raising the level ... skills at teacher training ... ... ... of the research are in further working out of ... training future ... teachers and using materials of ... in ... class works and ... ... ... educational process at schools.
-----------------------
НӘТИЖЕ:
Болашақ география мұғалімінің этнопедагогикалық даярлығы қалыптасады
Әдістері
Оқытудың ... ... ... ... емес ... ... ... және аудиториядан тыс оқу сабақтары, туристік, кешендік,
танымдық практика, т.б
Мазмұндық компоненттің мазмұны
Жалпыкәсіби білімдер, этнопедагогикалық білімдер. Географиялық білімдер
Тұлғалық компоненттің мазмұны
Этнопедагогикалық және географиялық ... ... Өз ... ... ... Оқу және ... беру бағдарламаларындағы этнопедагогикалық дайындаудың
үлесін анықтау
2. География пәні мұғалімінің «этнопедагогикалық ... ... ашу. ... оқу ... ... процесінде этнопедагогикалық
даярлықтың мәнін және орнын анықтау.
3. Халық дәстүрі, ғұрыптар туралы білім ... және ... ... ... біліміне қызығушылықтарын анықтау.
Этнопедагогикалық жабық білімдер мен іскерліктерді бағалау.
Принциптері:
географиялық ортаға сәйкестік, мәдениетке сәйкестік, ұлттық, табиғи,
ғаламшарлық байланыс және пәнаралық байланыс
Мақсаты
Болашақ география мұғалімдерін ... ... ... ... ... ... ... негіздей алу. Этнопедагогикалық және
географиялық білімдерді ұштастыра алу.
Құралдары
1 кезең: «Жалпы жер тану» пәні бойынша ... ... ... пәні ... ... даярлығын жетілдіру
ерекшеліктері» оқытушыларға арналған семинар.
2 кезең: «Туризм және өлкетану негіздері», «Геоэкология және табиғатты
қорғау» ... ... ... ... қосымшалар
3 кезең: Этнопедагогикалық бағыттағы бағдарламаны «Топонимика»,
«Қазақстанның физикалық географиясы» ... ... ... курсы.
4 кезең: Кешенді-далалық, педагогикалық практика бағдарламаларына қосымша
бағдарламалар
Сын тұрғысынан оқыту ... ... 2 – ... ... ... этнопедагогикалық даярлауды
жетілдірудің жүйесі
Мақсат, міндеттер, принциптер
Мақсатқа жетуде педагогикалық шарттар жүйесі
4- кезең
1 Дала ... ... ... ... Педагогикалық практика бағдарламасы бойынша қосымшалар
3- кезең
1-2 «Топонимика» және ... ... ... пәні ... ... атты арнайы курс (студенттерге арналған)
4 Дала практикасы бағдарламасы бойынша қосымшалар
5 Педагогикалық практика бағдарламасы бойынша қосымшалар
2- кезең
1 «Туризм және ... ... пәні ... ... «Геоэкология және табиғатты қорғау» пәні бойынша қосымшалар
3 Дала практикасы бағдарламасы бойынша ... ... ... география пәні мұғалімінің этнопедагогикалық даярылығын
қалыптастыру ерекшеліктері» атты арнайы семинар (оқытушыларға арналған)
2 «Жалпы жертану» пәні ... ... Дала ... бағдарламасы бойынша қосымшалар
Соңғы нәтиже
Бастапқы жағдай

Пән: География
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Беларусь Республикасы63 бет
Дүниежүзінің саяси картасы76 бет
Дүниежүзінің саяси картасының қалыптасуы23 бет
Европаның жер бедері мен пайдалы қазбалары33 бет
Жаңажол кеніші мұнайы (айдау және пайдалану скважиналары)95 бет
Постиндустриялық кезеңдегі Швейцария экономикасының даму мәселелері76 бет
Солтүстік Американың географиялық орны. Ашылу және зерттелу тарихы18 бет
Экология ғылымының пайда болуы мен қалыптасу кезеңдері және қазіргі экологиялық білім беру маңыздылығы43 бет
Қазақстанның географиялық орны, ірі физикалық георафиялық нысандарына қысқаша сипаттама14 бет
Fast Ethernet стандартындағы жоғары жылдамдықты жергілікті есептеуіш желісін жобалау64 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь