Сот қадағалау тәртібімен іс жүргізудің мәні мен маңызы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..


І.тарау. Сот қадағалау тәртібімен іс жүргізудің мәні мен маңызы

1.1. Қадағалау тәртібімен сот актілерін қайта қарау институтының ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. Қадағалау тәртібімен іс жүргізу институтының сатылары. Қадағалау арыздары мен шағымдарының құқықтық табиғаты және оларды қараудың тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ІІ.тарау. Қазақстан Республикасында қадағалау тәртібімен іс жүргізудегі соттардың қызметтерінің ерекшеліктері

2.1 2.1. Істі талап етіп алдырту мен сот қаулыларының орындалуын тоқтата тұру және қадағалау тәртібінде шағымданушыларға жауап қайтару ... ...
2.2 Қадағалау институтына байланысты кейбір өзекті мәселелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

Пайдаланылған әдебиеттердің тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Зерттеу мәселесінің өзектілігі.
Қазақстан Республикасының Конституциясы азаматтардың игіліктерінің, олардың мүдделерінің толықтай қорғалып, демократиялық құқықтары мен бостандықтарының жан-жақты кепілдендірілуіне бағытталып, оның сақталуын барлық мемлекеттік органдардың, қоғамдық ұйымдар мен лауазымды тұлғалардың басты міндеті ретінде бекітеді. Қазақстан Республикасының Конституциясында азаматтардың ар-намысы мен қадір-қасиетін, өмірі мен денсаулығын, өзінің мүлкі мен бостандығын сот тәртібінде қорғау құқығы бекімін тапқан (Қазақстан Республикасы Конституциясының 12-бабы).
Сот тәртібінде қорғану құқығы әділ сотттың бастамасындағы және азаматтық іс жүргізудегі басты, бастаушы қағидалардың бірі болып табылады, өйткені қалған барлық қағидалардың әрекет етуі осы қағидалардың жүзеге асырылуына тікелей байланысты болып келеді. Бұл құқық азаматтық-құқықтық даулардың іс жүргізудің барлық сатыларында дер кезінде және дұрыс қаралуы мен шешілуін қамтамасыз ететін тұтастай іс жүргзіушілік-құқықтық кепілдіктер жүйесінің қалыптасуы арқылы жүзеге асырылады.
Азаматтық іс жүргізудің негізгі мақсаты – азаматтық-құқықтық дау туралы кез келген дау бойынша объективтік байламға, шындыққа жету болып табылады. Егер де бұл мақсатқа қол жеткізілмейтін болса және азаматтық-құқықтық дау бойынша негізсіз және заңсыз шешім шығарылатын болса, заңда бекітіліген тәртіпте ол шешімнің күші жойылуы тиіс.
Сот тәртібінде қорғану құқығын жүзеге асырудың басты азаматтық-құқықтық кепілі ретінде азаматтық іс жүргізудегі сот қадағалауы институтын айтуға болады. Бұл азаматтық істер бойынша заңдардың дұрыс және біркелкі қолданылуын қамтамасыз етуге бағытталған. Бұл қағида Конституцияда бекімін тапқан, мемлекеттік органдардың және лауазымды тұлғалардың заңдылық негізінде ғана жұмыс істейтіндігін көрсетіп, құқықтық тәртіптің, қоғам мүддесінің, азаматтардың құқықтары мен мүдделерінің қорғалуын қамтамасыз ететін заңдылық қағидасын жүзеге асырады.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 жыл 30 тамыз
2. Соттардың азаматтық іс жүргізу заңнамасының кейбір нормаларын қолдануы туралы Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2003 ж. 20 наурыздағы N 2 нормативтік қаулысы;
3. Қазақстан Республикасының сот жүйесі мен судьяларының мәртебесі туралы Қазақстан Республикасының 2000 ж. 25 желтоқсандағы N 132-II Конституциялық Заңы;
4. Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексі 1999 ж. 13 шілде N 411-I
5. "Прокуратура туралы" Қазақстан Республикасының 1995 ж. 21 желтоқсандағы N 2709 Заңы;
6. Азаматтардың арыздарын қарау тәртібі туралы Қазақстан Республикасы Президентінің 19 маусым 1995 жылғы №2340 Заң күші бар Жарлығы;
7. Қазақстан Республикасының прокуратура органдары мен мекемелерiнде азаматтардың өтiнiштерiн қарау және шешу жөнiндегi Нұсқаулықты бекiту туралы Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының 2003 жылғы 31 шілдедегі N 47 бұйрығы;
        
        Жоспар:
Кіріспе.....................................................................
.............................................
І-тарау. Сот қадағалау тәртібімен іс жүргізудің мәні мен ... ... ... сот ... ... ... институтының
ерекшеліктері..........................................................
......................................
2. Қадағалау тәртібімен іс ... ... ... Қадағалау
арыздары мен шағымдарының құқықтық ... және ... ... ... ... қадағалау тәртібімен іс жүргізудегі
соттардың қызметтерінің ерекшеліктері
1. 2.1. Істі ... етіп ... мен сот ... ... ... және ... ... шағымданушыларға жауап қайтару.......
2. Қадағалау институтына ... ... ... ... мәселесінің өзектілігі.
Қазақстан Республикасының Конституциясы азаматтардың игіліктерінің,
олардың мүдделерінің толықтай қорғалып, демократиялық ... ... ... ... ... оның сақталуын
барлық мемлекеттік органдардың, қоғамдық ... мен ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясында
азаматтардың ар-намысы мен қадір-қасиетін, өмірі мен ... ... мен ... сот ... ... құқығы бекімін тапқан
(Қазақстан Республикасы Конституциясының 12-бабы).
Сот тәртібінде қорғану құқығы әділ ... ... ... іс ... ... ... қағидалардың бірі болып табылады,
өйткені қалған барлық қағидалардың әрекет етуі осы қағидалардың ... ... ... болып келеді. Бұл құқық азаматтық-құқықтық
даулардың іс жүргізудің барлық сатыларында дер ... және ... ... шешілуін қамтамасыз ететін тұтастай іс ... ... ... ... ... ... іс ... негізгі мақсаты – азаматтық-құқықтық дау
туралы кез келген дау бойынша ... ... ... жету ... Егер де бұл мақсатқа қол жеткізілмейтін болса және азаматтық-
құқықтық дау бойынша ... және ... ... ... ... заңда
бекітіліген тәртіпте ол шешімнің күші жойылуы тиіс.
Сот тәртібінде қорғану құқығын ... ... ... ... ... ... азаматтық іс жүргізудегі сот қадағалауы институтын
айтуға болады. Бұл ... ... ... ... ... және біркелкі
қолданылуын қамтамасыз етуге бағытталған. Бұл ... ... ... ... ... және лауазымды тұлғалардың заңдылық
негізінде ғана жұмыс істейтіндігін көрсетіп, құқықтық ... ... ... ... мен ... ... қамтамасыз
ететін заңдылық қағидасын жүзеге асырады.
Қадағалау тәртібімен іс жүргізу өндірісі сот актілерін ... ... сот ... жоюдың бір нысаны болып ... ... іс ... ... заңды күшіне енген сот актілерінің
заңдылығы мен негізділігін ... ... сот ... ... реттейтін азаматтық іс жүргізушілік нормалардың ... ... ... Конституциясының бірен бір негізгі талабы –
мемлекеттік органдардың, қоғамдық ұйымдардың саяси, ... ... ... басқа да мүліктік, жеке мүліктік емес ... ... ... ... соттың және процеске қатысушы басқа ... ... ... бұлжытпай сақтауын талап етеді.
Сот тәртібінде құқық қорғаудың мемлекеттік-құқықтық кепілі ретінде
бола отырып, ... ... іс ... ... ... ... болып табылады.
Сонымен, зерттеу мәселесінің өзектілігін бұл ... ... ... тіпті мемлекеттің сотта бұзылған
құқықтарын, бостандықтарын және ... ... ... ... және бұл ... соттың кез келген ... ... ... ... ... екендігімен түсіндіруге болады. Сонымен
қатар қадағалау тәртібімен сот ісін жүргізу институты біркелкі және заңды
сот тәжірибесінің ... әсер ... ... ... ... ... ... сот инстанцияларына бағыт ретінде танылады, ал бұл өз
кезегінде сот тәжірибесінде қателердің азаюына алып ... ... ... тәртібімен қорғау институтын саралау кезінде
оның демократиялық табиғатын анықтауға үлкен назар аударылады. Бұл ... ... әділ сот пен ... іс ... ... ... жете мән беріледі. Азаматтық іс жүргізу құқығы әдебиеттеріне көз
жүгіртсек, қадағалау тәртібінде іс жүргізудің ... оның ... ... ... ... мен ... лауазымды тұлғалардың
қабылдауы, қадағалау тәртібіндегі арыздар мен ... ... бұл ... ... сот ... жүйесі мен олардың
мәртебесіне қатысты олардың аса ... ... ... ... іс ... ерекше маңызға шешімдерге
шағымдану мен ... ... ие, ... ... ... ... қайта қарау тек қана қадағалау тәртібіндегі шағым мен ... ... ... ... Бұл дегеніміз, арыз немесе прокурор шағымы
болмаса, қадағалау тәртібімен іс ... ... да ... ... мен ... ... орны жете ... зерттеу жұмысында бұл сұрақтар қарастырылып өтеді.
Соттық қадағалау инстанцияларының өкілеттіктері әдебиеттерде
көбінесе ... ... ... ... ... олардың құқықтық
табиғатын ашып көрсететін басты ерекшелігі олардың тек қана ... ... ... ... ... сот ... инстанцияларының міндеті болып
табылатындықтарында. Бұл зерттеу жұмысында қадағалау ... ... ... және ... ... ... ... мақсаты туралы айтар болсақ, ... ... сот ... қадағалау тәртібінде қайта қарау
институтының мәні мен мақсатын ... оған ... ... баға беру,
азаматтық іс жүргізу құқығының қадағалу тәртібінде іс жүргізуге қатысты
бөлігіндегі ... ... ... ... сонымен қатар сот жүйесіне
қатысты да кейбір мәселелерге шолу жасау.
Сонымен қатар бұл жұмыста біз ... тиіс ... ... ... қадағалау тәртібімен іс жүргізудегі шағымдар мен ... ... ... ... мен арыздарын қабылдау тәртібінде талдау жасау
және шағымдар мен арыздарды қабылдау негіздерін саралау;
- қолданыстағы азаматтық іс ... ... ... ... ... ... ... талдау жасау;
- қадағалау тәртібімен іс жүргізуді жетілдіру жолдарын ұсыну.
Бұл зерттеу жұмысының құрылымы екі ... ... ... ... ... ... іс ... мәні мен маңызы” деп аталады. Бұл
тараудың бөлімдерінде қадағалау тәртібімен іс ... ... ... оның ... сот ... ... ... құқықтық ерекшеліктері,
сонымен қатар бұл инстанцияның қозғалуына негіз болып табылатын қадағалау
арыздары мен ... ... ... сөз ... Зерттеу жұмысының
екінші тарауы ... ... ... тәртібімен іс
жүргізудегі соттардың қызметтерінің ерекшеліктері” деген атауға ие. ... біз ... ... ... ... ... ... оны
бағамдаймыз. Сонымен қатар бұл тарау қазіргі Қазақстан Республикасындағы
сот қадағалау ... ... ... іздейді.
І-тарау. Сот қадағалау тәртібімен іс жүргізудің мәні мен маңызы
І. Қадағалау тәртібімен сот ... ... ... ... іс ... заңнамасы жоғарғы ... ... ... мен ... ... бойынша жүзеге асырылатын
қызметіне қатысты “заңды ... ... сот ... ... ... ... тәртібінде қайта қарау” деген терминді қарастырады.
Бұл терминнің мазмұны неде?
Төменгі тұрған соттардың ... ... ... ... ... – бұл ... ... соттардың іс жүргізушілік қызметі болып
саналады. Бұл қызмет соттың ... ... ... ... ... сот қателіктерін жою мақсатын өз алдына нысана
ретінде қояды.
Қадағалау тәртібінде іс ... ... іс ... жеке ... ... ... ... енген шешімдерге орын алған қателіктер ... жою, ... ... сот ... ... ... ... қолданылуын қамтамасыз ету міндеттерін өз алдына қояды.
Қадағалау тәртібінде іс жүргізу сатысы азаматтық іс жүргізудің бір
сатысы ретінде ... ... ... ... ... ... заңды күшіне енген сот актілерінің заңдылығы мен ... ... ... жиынтығы болып табылады.
Бұл сатының қажеттілігін бірнеше жағдайлармен ... Бұл ... ... ... ... ... ... мен заңды мүдделерін ... ... ... бұл саты кез ... ... және кез ... инстанцияның
шешіміндегі қателіктерді жоюға мүмкіндік береді. Сонымен қатар қадағалау
тәртібінде іс жүргізу институты біркелкі сот ... ... ... ... ... ... соттардың актілері төменгі тұрған соттың
әрекетіне бағыт көрсетеді, ал бұл өз ... сот ... ... ... ... тәртібінде іс жүргізудің пәні ретінде тек ... ... сотт ... ... Ол ... тек қана ... сатыдағы ғана
соттың актілері емес, сонымен қатар апелляциялық сатының, тіпті қадағалау
сатысындағы соттардың ... ... мен ... ... мүмкін.
Сонымен бұл саты келесідей жағдайларда туындауы мүмкін:
а) егер де апелляциялық сатыдағы сот сот актісін қарауға құзырлы ... ... ... үшін ... ... өтіп кеткен болса);
б) егер де апелляциялық сатыдағы сот істі қарау барысында қателіктерге жол
беретін болса1.
Қадағалау ... іс ... ... ... соттардың төменгі
тұрған инстанциялардағы соттардың актілерін тексеріп, бақылау қызметі болып
табылады. Қазақстан Республикасының Азаматтық іс ... ... ... сәйкес қадағалау тәртібімен сот шағым мен арызда ... ... істе бар ... ... бірінші, апелляциялық
инстанциялардың сот актілерінің заңдылығы мен негізділігін тексереді.
Дегенменен, бұл азаматтық іс ... ... да ... ... ... істе бар және ... ұсынылған істегі
материалдарды зерттемеу, шешімнің негізді ... ... ... ... ... ... Бұл ... де іс материалдарын зерттеу, яғни
бірінші инстанциядағы соттардың бекіткен шешімдерінің ... ... ... орын алады. ... ... ... ... ... ... ... жағдайына тікелей негізсіз қарсы
келетін уәждерді негізге ала отырып, ... ... ... жаңа ... ... жоқ.
Апелляциялық сатыда істерді қарауға қарағанда соттардың ... ... ... ... ... ... ие ... табылады. Мұндай
көзқарас азаматтық іс жүргізушілік құқығымен қатар, қылмыстық іс жүргізу
құқығында да өз бекімін ... ... іс ... ... теориясының көрнекті өкілі
болып табылатын З.Х.Баймолдина қадағалау тәртібімен іс жүргізу ... мән бере ... ... ... іс ... ... ... сатысы, ол белгілі бір мақсаттарға жетуге бағытталған іс жүргізушілік
әрекеттердің жиынтығы деп баға ... ... ... ... ... ... ... бірінші, апелляциялық, сонымен қатар қадағалау сот ... ... ... ... ... мен ... ... соттардың дұрыс және заңды актілерді шығаруын қамтамасыз ету;
3) іске ... ... ... құқықтары мен мүдделері
қорғалатындығы туралы қосымша кепіл беру;
4) төмен тұрған ... ... ... беру және ... қызметіне
бақылау орнату.
Ғылыми әдебиеттерде сонымен қатар қадағалау ... ... ... мен ... ... ... ... керек, ол тек
төмен тұрған соттардың заңдарды ... мен ... ... ... ... ... ... ойлар айтылуда.
Дегенменен, біздің қазақстандық азаматтық іс жүргізушілік заңнама
бірінші күннен бастап қазірге дейін басқа ... ... ...... ... соттардың материалдық құқықтық және іс жүргізушілік ... ... мен іс ... ... жағдайды дұрыс орнатуы
шектерінде ... ... іс ... ... ... ... апелляциялық және қадағалау тәртібінде іс жүргізудің арасында
түбірлі айырмашылықтар бар. Бұл ... ... ... ... ... істі қарау барысында шешімді өзгерту мен оған шағым
келтірудің алғышарты ретінде ... ... ... ... Азаматтық іс жүргізу кодексінің 365, ... ... ... ... іс ... құқықтық нормаларын бұзу немесе
дұрыс қолданбау болса, қадағалау ... іс ... ... күшін жою
немесе оған наразылық келтірудің негізі ... ... ... іс ... ... ... сәйкес шешімнің негізсіздігімен
қатар, материалдық немесе іс жүргізушілік құқық нормаларының елеулі түрде
бұзылуы ... ... ... ... ... ... сот
шешімінің апелляциялық тәртіпте және қадағалау ... ... ... арасында айтарлықтай айырмашылықтар жоқ. Азаматтық іс
жүргізу кодексінің 364-бабының 2-бөліміне ... сот ... ... ... ... ... бойынша жоюға болмайды. Ал егер де ... ... ... 365-366 ... ... іс бойынша болған құқық
бұзушылықтар ... ... ... алып ... жатса, онда біз оны елеулі
емес құқық бұзушылықтар деп тани алмаймыз. ... ... ... ... ... ... ... туралы сауалды шешкен кезде құқық
бұзушылықтар уақыттың өтуіне байланысты өзінің күшін, мысалы тараптардың
арасында ... ... ... ... ... ... жоюы
мүмкіндігін қарастыру керек. Осындай жағдайлар, бірқатар авторлардың
пікірінше ... ... ... және ... ... ... бөлу кезінде басшылыққа алынған (АІЖК 365-366 және 387 б.б.).
Осы тұста қадағалау тәртібімен іс жүргізудің қандай ... ... ... жауап беріп кетейік. Бұл өндіріс:
а) апелляциялық саты сот актісін қайта қарауға өкілеттігі болмаса ... ... ... өтіп кеткен болса);
б) апелляциялық сатыдағы сот инстанциясы жекелеген актілерді қайта қарау
барысында елеулі қателіктерді жіберетін болса ... ... атап ... ... жағдайларға байланысты азаматтық іс
жүргізу ... ... ... іс ... ... ... бойынша
сот актілерін тексерудің ерекше, тіпті төтенше тәсілі ретінде ... ... сот ісін ... сот актілерін қайта қараудың басқа
түрінен айырмалайтын белгілері келесідей.
Біріншіден, сот қадағалау ... ... ... азаматтық іс
жүргізушілік қатынастары субъектілерінің, яғни қатысушыларының ... Заң сот ... ... ... айрықша сот қадағалау
органдарын қарастырады. Бұл тұрғыдағы қатынастар субъектілері болып, ...... ... соты табылса, екінші жағынан – қадағалау
тәртібіндегі сот өндірісінің қатысушысы табылады.
Екіншіден, заң ... ... ... ... да ... ... тәртібімен қайта қарау сатысы атап
өткен ерекшеліктерге байланысты азаматтық іс жүргізудегі басқа сатылардан
айырмаланады. ... бұл ... сот ... ... ... қайта
қарау сатысын іс жүргізудің ерекше бір ... ... ... ... ... ма? Егер де апелляциялық тәртіпте іс жүргізу шешімдердің барлығына
қатысты қолданылатын болса, онда ... ... іс ... ... ... жай ... ... қарастырған жөн болар еді, бірақ
апелляциялық тәртіпте істердің барлығы міндетті ... ... ... ... тек ... және ... ерік білдірулеріне
байланысты ғана апелляциялық сатыда іс қозғалады.
Қадағалау ... іс ... ... саты ретінде
қарастыруымыздың алғышарты болып, жоғарғы тұрған ... ... ... ... заң ... ... мақсатында тексеру құқығы
берілгендігі табылады. Дегенмен мұндай ... ... ... ... ... ... ... да берілген. Апелляциялық ... ... ... – бірінші сатыдағы соттардың жіберген қателерін
айқындау.
Қадағалау тәртібінде іс ...... іс ... ... ... және де бұл ... сот шешімін қарастыру ол ... ... және де бұл ... ... ... ... ... Сонымен қатар қадағалау сатысындағы соттың
істерді қарауы көбіне апелляциялық сатысындағы соттың істерді қарауы ... ... сот ... ... ... асырады.
Шешімнің заңдылығын және негізділігін тек қана апелляциялық сатыда
ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... – субъективтік азаматтық құқықтар мен мүдделі тұлғалардың ... ... ... ... қосымша кепілдігі болып табылады. Мәні
бойынша мұндай кепілдік, ... ... ... іс жүргізумен
қамтамасыз етіледі, өйткені оның өзінің басты мақсаты – іс бойынша ақиқатты
орнату болып табылады.2
Статистикалық ... ... ... ... ... сот ... басым көпшілігі апелляциялық сатыдағы соттың
тексеруінің пәні болып табылмаған, өйткені олар іске қатысушы ... және оған ... өз ... ... ... қадағалау институтының барлық соттары жыл сайын заңды күшіне енген
сот шешімдерінің бірқатары қайта қарастырылып жатады.
Аталып өткен ойлар ... өз ... ... ... іс ... сатысы ретіндегі сот шешімдерін қайта ... ... ... ерекшеліктерін басшылыққа ала отырып, біреуін
жай, ал екінші біреуін ерекше саты деп қарастыра алмаймыз.
Сот шешімдерін ... ... ... қарау институтының мәнін
анықтау теориялықпен қатар, орасан зор ... ... де ие ... Жекелеген жағдайларды алып қарастыратын болсақ, сот ... ... ... ... ... мен ... ... қорғай отырып, қайта қарастыру соттардың ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге алып келеді.
Сот шешімдерін апелляциялық және қадағалау ... ... ... ... ... ... жағымсыз құбылыстарға алып келуі
мүмкін.
Сырт көзге қарағанда, апелляциялық сатыда шешімнің өзгеруіне немесе
шешімнің жойылуына алып келген кез келген ... егер ол ... ... алып келсе, бұл бұзушылықтар қадағалау инстанциясында
да шешімді заңсыз деп танып, өзгертуге алып келетін ... ... ... ... ол ... емес. Бұл жерде қауіптенетін ...... ... шешімді күрделі бұзушылықтарсыз өзгерту ... ... жою ... іс ... ... ... ... тәртібінде іс жүргізудің маңызды ерекшеліктерін бөліп
қарастыруды жалғастыра отырып, біз олардың маңызды дегендеріне ... ... ... ... сот ... қайта қарау жоғарғы
инстанциядағы сотың төменгі ... ... ... ... мен
негізділігін тексеру бойынша биліктік қызмет болып табылады. Сот қадағалауы
төменгі соттың әрекетінің кемшілігін көрсететін және оның ... ... ... ... ... және ... өкілеттіктерсіз ешбір мәнге
ие болмайды.
Төменгі тұрған сотқа әсер ету мүмкіндігін иелене отырып, қадағалау
инстанциясы төменгі тұрған ... ... ... бір ... ие ... Осы ... ... мен шегінен және оны ... ... сот ... мәні ... ... ... ... кейбір нысандарын қарастыра отырып,
апелляциялық өндірісі іске мүдделі тұлғалардың ... ... ал ... ... сот актілерін қайта қарау өндірісі
тек прокуратура мен сот органдарының ... ... ... еске алу қажет.
Қадағалау тәртібінде шешімдерді қайта қарауды түрлі ... ... ... ... ... ... бірі қарастыруы
олардың сот жүйесі ... ... ... ... ... келтірген З.Х.Баймолдинаның ұсынған қадағалау сатысында іс
жүргізудің мақсаттары туралы ... ... ... ... мазмұнын ашуға болады. Қадағалау тәртібімен іс ... ... ... ... ... ... ... және оны сақтаудың
ескерту құралы; б) төмен тұрған соттардың заң шеңберінде қызмет ... ... ... в) ... ... ... ... бойынша
сот тәжірибесінің біркелкілігін бекіту құралы.
Қадағалау тәртібінде іс жүргізудің аталған анықтамасынан кейін оның
қосымша мақсаттарын да бөліп қарастыруға ... ... ... іс ... ... азаматтық іс жүргізу теориясында өте
тар көлемде қарастырылады. Мысалы, К.И.Комиссаровтың ... ... ... және ... ... – сот ... ... заңдылығын тексеру, ал оның оның жалпы және ... ...... ... жасау.
ІІ. Қадағалау тәртібімен іс жүргізу институтының сатылары. ... мен ... ... ... ... Азаматтық іс жүргізу кодексінің 385-бабына
сәйкес күшіне ... сот ... ... ... мен ... ... және апелляциялық шағымдар беруге құқығы бар іске
басқа да қатысушылар істі қадағалау ... ... ... ... ... шағымдана алады. Сонымен қатар заңды күшіне енген сот актісіне:
1) Қазақстан Республикасының Бас ...... және ... соттың қадағалау алқасына, Қазақстан ... ... ... істер жөніндегі алқасына, Қазақстан Республикасы Жоғарғы
Сотының азаматтық істер жөніндегі ... мен ... ... ... ... Бас Прокурорының орынбасарлары – облыстық
және оған теңестірілген соттың қадағалау алқасына және ... ... ... ... істер жөніндегі алқасына;
3) облыстардың прокурорлары мен соларға теңестірілген ... ... және ... ... ... қадағалау алқасына наразылық
келтіруге құқылы.
Қадағалау ... ... ... ... ... іске қатысушы
тұлғалардың арыздары мен шағымдары, сонымен қатар басқа азаматтар мен
ұйымдардың ... ... ... ... ... ... шағымдар немесе
арыздар қадағалау өндірісін туындатудың бір сатысы ғана емес, ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Сонымен қатар олар сот жұмысында кездесетін қателер ... ... ... ... ... іс ... құқығындағы пікірталасты болып ... бірі – ... ... ... ... ... болып
табылады. Мұның өзі үлкен тәжірибелік және теориялық маңызға ие. ... ... ... қадағалау тәртібінде іс жүргізу ... ... ... ... ... көп ... ... мен арыздарының құқықтық табиғаты теорияда кейбір ғалым-
заңгерлермен дұрыс дәрежеде анықталмай ... ... ... ... ... прокуратура мен сот ... ... ... жоқ. Бұл өз ... ... шағымдарын қарастырмай,
қадағалау наразылығын беру туралы өтінімдердің ... ... ... ... ... ... іс ... берілген құқықтарының
бұзылуына алып келіп жатады.
Қадағалау тәртібінде іс ... ... ... ... ... ... а) ... өндірісін қозғау; б) сот
қаулыларын шағымдау; в) қадағалау инстанциясында істі ... г) ... ... ... іс ... ... қозғалу сатысы заңда
тиісінше реттелмеген және азаматтық іс жүргізу теориясында да оған ... ... ... орай көптеген даулы мәселелер орын алуда, олардың
бастысы қадағалау өндірісін қозғаудың түсінігімен ... ... ... дейін азаматтық іс ... ... ... ... ... ... өте ... болып келеді. Оның тиісті
дәрежеде теорияда айқындалуы адамдардың құқықтары мен ... ... ... ... тұрғысынан маңызды болып келеді.
Қадағалау өндірісін қозғау түсінігі, біздіңше, екі мағынаға ие
болып ... Ол ... ... өндірісінің бастапқы моменті
ретінде, екіншіден, оның ... ... ... ... ... де осы ... ... өз шешімін табатын болса, бұл өз
кезегінде тәжірибеде қадағалау инстанциясына ... ... ... ... дұрыс, әрі уақытылы шешілуіне алып келеді.
Бұл сауалды саралау қадағалау тәртібіндегі ... мен ... бұл ... ... негіздерінің басқа да түрлерімен тығыз байланысты
болып табылады.
Ұзақ уақыт бойы құқықтық ... ... ... ... ... ... ... істі тиісті соттан қадағалау тәртібінде
тексеру үшін ... етіп алу кезі ... ... ... ... ... келді. Бұл теорияда қадағалау тәртібінде іс жүргізу лауазымды
тұлғаның әрекетінен туындайды ... ... ... ... ... іс ... ... мен қадағалау тәртібінде іс жүргізудің
негізі деген түсініктерді ... ... ... ... ... істі
қайта қарау негізі болып қадағалау наразылығы мен соттың нұсқауы табылады
және оны берумен байланысты қадағалау өндірісінің жаңа ...... ... шағымдау басаталады. Ол шындығында да соттың
лауазымды тұлғаларының ... ... ... ... негізінде қозғалады. Сонымен қатар қадағалау өндірісін қозғау
іске қатысушы тұлғалардың арыздары мен шағымдарының, қатыспаған тұлғалардың
өтінімдерінің, сонымен ... ... мен ... ... ... ... де болу ... айта кету керек. Сондықтан да
қадағалау ... іс ... ... ... ... істі
тексеруге алған сәттен басталады дейтін авторлардың пікірімен келісуге
болмайды.
Біздің ... ... ... іс ... қозғалу сәті
болып сот немесе прокуратура ... істі ... ... ... ... ... ... мен арызды өз қарауына қабылдау сәті
табылуы тиіс ... ... ... өндірісінің басталу сәті
ретінде істі тексеру үшін талап етуі табылады, ... істі арыз ... ... ... сотты, прокуратураны іс бойынша шыққан шешімнің
заңдылығын тексеруге ... Егер де ... ... шағым мен арызды
қабылдаған болса, онда ... ... тек сол ... ... ал іс бойынша қадағалау өндірісі істі тиісті ... ... ғана ... ... ... бір ... сот пен прокуратура органдарының лауазымды
тұлғалары іс бойынша шешімнің заңдылығын және ... тек істі ... ... ... ... қадағалау шағымы келіп түскеннен кейін де
жүргізуі тиіс. Аталған ... ... ... ... ... ... ... ме, әлде қадағалау ... ... ... ... Бұл екі жағдайдың барлық кезінде де лауазымды
тұлға қадағалау тәртібінде наразылық келтіруге негіз бар ма, әлде жоқ ... ... ... ... Қадағалау шағымы арқылы басталған өндірістң қашан
басталғандығын анықтау кезінде ешқандай құқықтық сауал тудырмайтын ... ... ... және ... ... да ... ... Ал қадағалау өндірісі шағымның негізінде туындаса, ... сәт ... ... ... сәті ... табылады.
Бұған қарсы көзқарасты И.А.Ходаковский негіздейді. Бір жағынан, ... ... ... наразылық келтіру шағымының келіп түсуі
прокурордың ... ... ... ... ... ал екінші
жағынан – шағымның келіп түсуі қадағалау ... ... ... ... сондықтан да бұндай шағымдар мен өтінімдерді қабылдауды
қадағалау өндірісінің басталу сәті деп те ... ... ... ... істі ... тәртібімен қарау мен қадағалау
өндірісі деген түсініктердің арасындағы айырма тұстарын ашып ... ... ... ... ... ... азаматтық сот істі қадағалау
тәртібінде қарау деген түсініктен кеңірек болып табылады. Соңғы ... ... ... ... болып табылады.
Азаматтық істі қадағалау тәртібінде ... ... ... ... сот қадағалау инстанциясының алқалық құрамында
заңда бекітілген процессуалды ... ... ... сот ... Ал ... ... өзі істі қадағалау инстанцияларының
отырысында қарауды ғана ... ... ... ... ... ... ... түскен арыздары мен шағымдарын қарау олардың қадағалау
наразылығын беруге дайындау, істі тексеру үшін ... және тағы ... де ... ... ... сот ... тәртібінде
наразылық келтіру сәтінен басталады деген пікірмен мүлдем келісуге
болмайды. ... іс ... ... ... ... ... ... мен соттарда қадағалау өндірісінің шегінен тыс болады дей
отырып, қадағалау ... ... ... сот ... ... ... ... басталады дейді.
Біздің ойымызша, И.Зайцевтің азаматтық істер бойынша қадағалау
тәртібіндегі арыздар мен шағымдарды лауазымды тұлғалардың ... ... ісін ... жатқызбауы негізсіз болып ... ... ... іс жүргізу кодексінің ... ... ... алдын ала қарау бойынша соттың қызметін ... ... ... ... ... іс ... ... 395-бабы 4-
бөлімінің мазмұнына сәйкес: егер шағым беріліп отырған сот қаулыларын қайта
қарау үшін негіздемелер болмаған кезде қадағалау шағымының ... ... ... ... мен қатынастардың сипаты осы ... ... заң ... реттелетіндігімен анықталады. Мұндай арыздар мен
шағымдарды ... мен шешу ... сот ісін ... ... ... дұрыс
секілді. Бұл жерде тек қосып кететін бір жәйт, Азаматтық сот ісін ... бұл ... ... ... Ал бұл өз ... ... ... болып
табылады.
Сот пен прокуратураның қадағалау ... ... ... ... ... сот ісін ... жататындығын тағы бір
факт – Жоғарғы Сот пленумының Нормативтік қаулысы көрсетеді. 2003 жылдың 20
наурызында қабылданған №2 ... ... іс ... ... кейбір
нормаларын қолдану туралы Жоғарғы Сот пленумының нормативтік қаулысы ... мен ... ... ... анықтайды.
Ал егер де арыздар мен шағымдарды қарайтын лауазымды ... ... ... ... қатынастардың сипаты жөнінде айтар болсақ,
оларды біз “таза” процессуалдық деп айта ... ... ... ... қана ... емес ... да құқық нормаларымен реттеледі.
Қадағалау өндірісінің басталу сәті ретінде ... ... ... ... ... кезі деген пікірді бірқатар азаматтық іс жүргізу
құқығының өкілдері, атап ... ... ... ... ... ... бірқатарының пайымдауынша, қадағалау өндірісі істі талап
етіп алыдыртудан емес, шағымды қараудан басталады. Мұны анықтаудың ... ... ... тұсы ... ... тұлғаның арыздарды қарауы тек
формальді түрде ғана ... ... ... ... ... ... болатынын айтуға болады.
Қадағалау өндірісінің басталу сәтіне байланысты басқа да көптеген
пікірлер бар. ... ... ... мен ... ... өндірісі
шағымды қабылдағаннан бастап басталады дейді. Прокуратураға жазылатын
өтінімде қадағалау шағымын ... ... ... міндетті түрде болуы
керек, ол сонда ғана қадағалау өндірісіне кіріседі. Бұл ... ... мен ... қадағалау өндірісіндегі басты құрал ретінде баға
беріп, оны “қозғаушы күш” деп ... ... ... тұлғалардың құқықтарын қорғау ... ... ... ... қадағалаудан түбірлі бөліп алуға
жүгінген тұлғалардың құқықтарын қорғаудың тұтас жүйесін құрайды.
Қадағалау өндірісінің ... ... да ... әсер ... ... ... сот пен ... органдарының наразылық келтіру
туралы ұсыныстары жатады. Егер де іс сол іске ... ... ... бар тұлғамен алдыртылса, осы іске шағымдану құқығы бар тұлға өз
бастамасымен, ... ... ... мен ... болмай-ақ
қадағалау өндірісін қозғай береді. Осы тұста, әрине, оның басталу ... істі ... ... кез табылады. Осыған орай ... ... іс ... ... ... ... ... азаматтық істі тиісті негіздер мен себептер болған ... ... мен ... ... ... тексеру үшін талап ете алатындығын
көрсетеді.
Сонымен қадағалау өндірісін ... ... ... ... ... ... ... те болады.
Дегенмен, қадағалау өндірісін қозғауды сот өндірісінің өз бетіндік,
тәуелсіз бөлігі ретінде қарастыру керек сияқты. Бұл ... ... ... қозғалу кезеңі болып сот пен прокуратура органдарының
лауазымды тұлғаларының арыздар мен шағымдарды қадағалау тәртібінде қарауын,
лауазымды тұлғалардың өздерінің қадағалау ... ... ... сол ... мен ... ... бойынша наразылықтар келтіруге
дейінгі уақыт аралығын қамтиды.
Біздің пікірімізше, заңнамада қадағалау өндірісінің осы бір бөлімі
қажетті ... ... ... бұл ... ... ... ... іс
бойынша шешімге қадағалау шағымы бойынша наразылық беруге болады ма және
істі ... ... ... бар ма, жоқ па ... табылады. Бұл сұрақты тиісті
дәрежеде шешу үшін бұл сауалға тиісті болып табылатын ... ... ... ... ... Істі ... ... дайындау – оларды
қадағалау инстанцияларындағы сот талқылауына ... ... ... істі ... алу оны ... әрі жан-жақты тексеру қажеттілігін
тудырады.
Сот пен прокуратура ... ... ... ... ... түскен барлық арыздар мен шағымдарды дер кезінде және жан-
жақты қарауға міндетті болып келеді. Оны жүзеге асыру үшін олар: ... ... үшін ... негіздерді зерттеу; іс бойынша шығарылған
қаулылар мен актілердің барлығын оған тіркелгендігін бақылау; ... ... ... ... мақсатында шағым беріп отырған тұлғалардың өзімен
тікелей жеке әңгімелесулер өткізу; арызданушы ... ... ... үшін істі ... етіп ... сот ... күшін тоқтата тұруға
байланысты сұрақтарды шешу; қадағалау шағымымен келген тұлғаларға, кейбір
жағдайларда басқа да ... ... ... беру сияқты әрекеттер мен
қызметтерді жүзеге асыруы тиіс болып табылады.
Аталғандардың барлығы дәлелдеп ... ... ... іс ... бұл этапында өте маңызды құқықтық сұрақтар
шешіледі.
Қадағалау тәртібінде шағымдарды қарау ... ... ... ... ... ... негіздері,
олардың құқықтық табиғаты.
Жоғарыда атап кеткендей, азаматтық іс ... ... ... ... ... ... іске ... тұлғалардың шағымдары,
сонымен қатар іске қатыспаған, ... ... ... ... ... ... ... қатар қадағалау тәртібінде ... ... ... ететін сот пен прокуратура ... ... ... ... Бұл ... ... құқықтық табиғаты
мен маңызы қандай, соны анықтайық.
Кейбіреулердің ойынша қадағалау тәртібіндегі арыздар мен шағымдар
іс жүргізушілік құжаттар ... ... және ... құқықтық мағынаға
ие емес. Біздіңше бұл келесі мән-жайларға байланысты қате ... ... ... арыздар мен шағымдарды қарауға тартылған тұлғалар бұл
арыздарды қабылдауға және оның ... ... ... ... ... болып табылады. Бұны жүзеге асыру үшін лауазымды тұлға жоғарыда
аталып ... ... ... ... Құқықтық әрекеттер жасауға
итермелей отырып және лауазымды тұлға арасында, ... ... ... ... арыз бен шағым берген азаматтардың арасында құқықтық
қатынастарды ... ... бұл ... іс жүргізушілік құжат болып
табылады және іс ... ... ие ... ... тәртібінде шағым мен наразылық беру ... іс ... ... және бұл сот пен ... ... бұл ... ... беруге міндеттейді. Қазақстан Республикасы Азаматтық
іс жүргізу кодексі нормаларында ... ... осы ... ... мен ... ... іс ... негіздемелері болып табылады. Бірақ іс жүргізушілік құқықтық
негіздермен ... ... ... ... мен ... ... ... де бар.
Егер де біз осы қадағалау шағымдарының кез ... ... ... онда біз сол ... жолдап отырған адам өз құқықтары
мен заңды мүдделерін, яғни ... ... ... ... ... ... Бұл ... сот материалдық құқық
нормаларын нақты бір ... ... ... ... ... және егер де бұзылған субъективтік құқықтар қалпына келтірілмейтін
болса, онда Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу заңнамасы бекіткен
бірқатар қағидалардың ... ... ... ... ... ... қадағалау тәртібіндегі шағымдар мен өтінімдер өз
табиғаты бойынша тұлғалардың материалдық құқықтарын қорғау және ... ... ... талаптарды қояды.
Көбіне осы қадағалау шағымдары мен арыздарына сот органдарының
процессуалдық ... ... ... яғни іске қатысушы ... заң ... ... ... ... ... Бұл ... әрине өз кезегінде адамдардың құқықтары мен
заңды мүдделерінің бұзылуына алып ... Бұл ... ... ... тәртібінде арыздар мен шағымдарды берудің
негізі болып процессуалдық және ... ... ... бұзылуы
табылады. Заңға негізделе отырып жазылған және заңның талаптарын көрсететін
мұндай сипаттағы арыздар мен шағымдар процессуалдық ... ... ... ... басты қоятын талаптары – ... ... ... ... ... ... енген заңсыз, негізсіз сот
актілерін қайта қарау арқылы бұзылған материалдық ... ... ... тәртібінде арыздар мен шағымдардың процессуалдық құжат
болып табылатындығын одан әрі ... ... сот ... өз ... шығарар кезде оған ғана негізделіп қоймайды, ол
сонымен қатар шешім шығарар кезде оны тікелей басшылыққа ... ... ... ... ... танимыз. Яғни сот қадағалау инстанциясы,
егер мұндай қадағалау шағымы келіп түспеген ... ... бір ... ... орын алып ... ... ... де.
Шағымдар мен арыздардың құқықтық табиғатын дұрыс анықтау үшін, осы
шағымдардың негізінде өз күшін жойған актілерге байланысты ... ... ... секілді. Бұл жерде негізі Баймолдина Жоғарғы Сот Пленумының
Бюллетеніне (2001 год. Февраль. С. 47) ... ... Соны ... ... ... көріп отырғанымыздай, қадағалау
өндірісі барлық кезде іске қатысушы тұлғалардың ... ... ... ... ... тек қана ... құқықтық табиғатын
анықтауда емес, сонымен қатар сот ... ... ... ... ... болып табылады. Қадағалау өдірісін қозғау көбіне іске ... ... ... ... ... да заң ... ... құқықтарын барынша қорғайтындай сот қадағалауының жүйесін
бекітуі тиіс. ... да осы ... ... ... ... ... ... Қазіргі кезде тұлғалардың кез келгені
облыстық сот төрағасына, облыс прокурорына (бір сөзбен қадағалау ... ... ... ... істің мән-жайын, орын алған құқық
бұзушылықтарды ... жаңа ... ... ... және ... ... сұрауға құқығы бар болып табылады.
Кейбір жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... іске қатыспаған, бірақ соттың шешімі оған
тікелей міндеттер жүктеп, құқықтарынан айыратын тұлғалар шағымданып ... Осы ... ... ... ... ... берулерінің
құқықтық негіздері қандай ... ... ... ... көрейік. Аталған
тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделеріне сот шешімі ... әсер ... бұл ... жалпы ереже бойынша, яғни әрбір мүдделі тұлға
өзінің заңмен қорғалатын ... мен ... ... ... ... ... ... құқылы болып табылады. Сонымен қатар Қазақстан
Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің 21-бабының ... ... ... ... іске ... ... адамдардың бұзылған
немесе даулы құқықтарын, бостандықтарын және заңмен қорғалатын ... үшін ... ... ... ... деген норма тағы бар.
Аталып отырған жағдайдың ерекшелігі, бұл іс бойынша заңды ... сот ... ... ... ... да ... ... өздерінің
құқықтары мен мүдделерін қалпына келтіру үшін ... ... ... ... ... қойып қорғауға, сонымен қатар қадағалау тәртібінде
шағым келтіре отырып, шешімнің ... ... оны ... ... ... ... қарауды талап етуге құқылы.
Тәжірибеде көп жағдайда шешімнің ... жою ... ... іске ... ... жоқ ... қатысуы мүмкін. Сот ... ... ... ... қадағалау шағымдарын қарауға
міндетті бола отырып, хаттар мен өтінімдердің мазмұнына бей-жай ... Сот пен ... осы ... ... ... ... ... шағымдары мен өтінімдерін қараудың тәртібі қандай?
Сонымен қатар кейбір ... ... мен ... ... ... келіп түскен шағымдардың негізінде оларды прокуратура мен сот
органдарына бере ... ... ... ... ... ... шағым келтірудің ақылға сыйымдылығы тұсынан тексерулер жүргізуі
тиіс.
Орталықсыздандырылған сот қадағалау жүйесінде қадағалау шағымы ... беру ... ... ... ... ... деген
құралдарының қатарына жатады. Қадағалау шағымын беру құқығы ... ... ... ... ... бұлжытпай сақтауға, сот органдарының
жіберген қателерді дер кезінде жоюға септігін тигізеді.
Меніңше, бұл тұрғыда ... ... ... ... көбейту қоғам азаматтарының құқықтары мен мүдделерін ... ... ... ... ... ... ... сәйкес қадағалау өндірісін қозғауға негіз
болып табылатын шағымдар мен ... ... ... бір ... Бұл ... Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің
391-бабында бекітілген және оның мазұны келесідей болуы тиіс:
1) шағым ... ... ... ... ... ... ... тұлғаның атауы, оның тұрғылықты жері немесе
орналасқан орны және істегі іс жүргізу ... ... сот ... ұйғарымының, қаулысының мазмұны көрсетілуге, сондай-ақ
тұрғылықты жерін немесе орналасқан орны көрсетіле отырып, ... ... ... істе ... ... ... ... соттар және олар
қабылдаған шешімдердің мазмұны көрсетілуге;ъ
5) шағым жасалып отырған, наразылық келтіру ... сот ... ... ... сот ... ... немесе негізсіздігі неде екені және шағым
(өтінім) беруші тұлғаның не ... ... ... ... болу ... түсіндірер болсақ, кейбір
жағдайларда мәлімет пен ақпараттың аз болуы істі дұрыс, әрі ... ... ... ... берілген шағым қандай сот ... ... ... ... ... мәні неде, шағымдалынып отырған
сот актісінің дұрыс еместігі неде және ... ... ... ... ... ... ... және мұндай ережелердің сақталуын талап ету әбден дұрыс. А.Лайц пен
Цубиннің әділ байқағанындай, ... ... іс ... істі мәні ... ... ... ... адамға жолданады.
Сондықтан да ол іс туралы және соттың жіберген бұзушылықтары туралы барынша
толық материалдарды жинақтап, істі кейіннен ... үшін ... ... ... ... ... ... өтінімдер мен шағымдар тек құқықтық
табиғатымен ғана ... ... ... ... ... ... ... табылуы үшін нормативтік бекітілуі тиіс.
Қадағалау тәртібіндегі шағымдар мен ... ... ... үш құрылымдық бөлімнен тұруы тиіс. Олар: кіріспе ... ... және ... ... Қадағалау шағамының кіріспе бөлімінде қадағалау
шағымының кімге жолданатынын және жолдап отырған адам туралы ... ... ... ... ... ... ... оның берілгендері
және т.б.
Сипаттаушы бөлігінде шығарылған сот қаулысының мазмұны ... ... ... отырған тұлғалардың осы актіге қандай да бір
қатынасы туралы баяндалады.
Осы тұста қадағалау ... ... сот ... ... ... ... ... баяндалуы тиіс, яғни бұл дегеніміз, ... ... мен ... ... ... ... ... барлық жағдайларда келтірілген
қадағалау шағымдары тиісінше ресімделе бермейді. Қадағалау шағымын ... іс ... ... ... ... қателіктерді жібергендігі және
талаптарды сақтамағандығы нақты айтыла отырып, сот шешімін бұзудың ... ... және ... ... ... ... Егер ... сот белгілі бір дәлелдемелерді дұрыс зерттемеді және сол зерттеген
дәлелдемелер бойынша дұрыс қорытынды шығармады деп ой ... ... ... ... бағалауды және ол бойынша шығарылуы мүмкін дұрыс
нәтижелерді көрсетуі тиіс. Егер сот ... ... ... ... ... ... ... нормаларының дұрыс қоладылмауы орын
алатын болса, онда ... ... ... ... ... ... материалдық құқық нормаларын қолдану ... ... ... ... ... ... шағымының (өтінімінің) сипаттаушы бөлігі өте үлкен
маңызға ие ... ... ... да ол ... толық және анық болуы
тиіс. Қадағалау шағымын келтіріп отырған тұлға нақты бір ... ... ... ... ... ... Егер де сот ... материалдық
немесе процессуалдық құқық нормалары бұзылуының салдарынан шығарылған деп
тұлға ... ... онда сол ... ... ... ... шешімінің негізсіздігі мен дұрыс еместігін ... ... ... осы істі ... құқылы болып табылатын
органнан нақты бір шешімді шағымдауды сұрауы тиіс. Бұл сұраулар, ... ... істі ... оны ... ... негізсіз шешімдерді
бұзуды сұрауға бағытталуы мүмкін. Сонымен қатар сот шешімінің орындалуын
тоқтата тұруды да сұрауы мүмкін. Егер де ... ... ... ... ... ... ... болатын болса, онда қайнда ұйым ... сло ... бар ... ... ... оны алдыртуды
сұрауы мүмкін. Қадағалау тәртібіндегі өндірісті қозғауға негіз ... ... ... мен ... ... ... тиіс.
Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің 393-бабының
2-бөліміне сәйкес қадағалау шағымын алдын ара қарауды ... ... ... ... қоса тіркелген құжаттармен, сондай-ақ ... ... ... ... іс ... ... ... істі қайта
қарау туралы ... ... ... ... ... ... ... қажет болған жағдайларда ... ... ... ... кейін” деген сөздердің астарында не жатқандығын
айқындап алу қажет. Бұл жерде істегі бар барлық материалдар: ... ... және ... ... сот ... хаттамасы, шешім, соттың
ұйғарымдары және тағы басқалары жатады.
“Іс материалдары” деген ... ... ... түсінікке
қарағанда ауқымдырақ, өйткені бұл тек қана дәлелдемелер емес, сонымен қатар
істе бар барлық құжаттар болып табылады. Осы тұрғыда ... дәне ... ... қоса ... ... яғни ... жаңа дәлелдемелер
ұсынылуы қажет (мүмкін) екендігін анықтап алайық.
Қадағалау шағымына ... ... ... ... ... іс
бойынша шығарылған шешімнің, ұйғарымның, қаулының сот ... ... ... сот ... ... ... ... оның
шешімі қоса тіркелуі қажет.
Облыстық соттарға қадағалау функциясы ... ... ... ... ... жүгіну кезінде, төменгі тұрған облыстық
сот қадағалау инстанциясының қолынан өтуі тиіс. Сондықтан да Жоғарғы Сотқа
қадағалау ... мен ... ... тұрған сот қадағалау инстанциясында
қаралған іс бойынша шығарылған шешімді ... ... ... ... қоса ... тиіс.
Қосымша тіркелуге тиіс мұндай құжаттардың тізімін көрсетудің өз
мәні бар, соны түсіндіре кетейік. Егер де ... ... ... ... көшірмесі қоса тіркелмейтін болса, онда ... ... ... тек ... ... ... тексеруге жол
берілмейді. Шешімді тікелей тексермеу ... ... ... алып келуі
мүмкін. Қоса тіркелген құжаттар тізбесінде қадағалау шағымын келтіріп
отырған шешімнің ... ... ... ... жататын негізгі
шағымды қабылдаудан бас тартуға негіз болып табылады.
Азаматтық іс жүргізу заңнамасына сәйкес қадағалау шағымына ... ... қоса ... мүмкін. Осы шағымды және оған ... ... ... ... ... іс ... ... жло берушілік пен дәлелдемелердің іске қатыстылығы тұрғысынан жан-
жақты тексеруі тиіс.
Сот пен прокуратура ... ... ... қарауған негіз
болып табылатын қадағалау тәртібіндегі шағымдар мен өтінімдерді, сонымен
қатар басқа да ... ... мен ... ... және дер кезінде қаралып, шешілуі
барлық жағдайда ... ... мен ... ... ... ... Айта ... бір жәйт, осы уақытқа дейін оны қарастырудың ерекше
бір тәртібі жоқ.
Қарау ... СПС ... ... о ... ... ... ... Суда РК за 2002 г по рассматрению ... ... ... делам. (опублик.в бюллетен Верх. Суда РК №1 2003 г)
Азаматтардың ... мне ... ... және оның ... ... асырылуының сапасын арттыру ... ... ... Сот ... ... ... түсетін арыздар мне
шағымдардың уақытында және тиісінше қаралуын ... ... ... ... тиістігін шешті. Бұл дұрыс та, өйткені бұл өз ... ... ... мен қорғалатын заңды мүдделерін қалпына
келтіру бойынша тиісті нәтижелерге жеткізеді.
Ерекше ... ... ... ... ... шағымдануды тудыратын себептерді жою; шағымдар мен өтінімдерге
деген судьялардың ... және ... ... ... сот ... қадағалау шағымдары мен арыздарын қабылдау мен қарау мерзімдерін
сақтау; апелляциялық ... ... ... ... ... ... сот жіберген қателердің күшін жою және апелляциялық сот
қызметін түбірлі түрде жақсарту; сот пен ... ... ... ... ... азаматтарды жеке өздерін қабылдауын
бір жолға қою; сот шешімінің орындалуына байланысты ... ... ... ... ... жүргізу; соттардың істерді қарауды кейінге
қалдыруын болдырмау; және тағы басқа.
Соттар ең бастысы шығарылған шешімдерді ... ... ... өз қызметтерін бір ретке келтірулері тиіс. Олардың қатарына лауазымды
адамдардың бұрын ... ... ... ... ... осы ... байланысты мерзім өтіп кеткен болса, оны
қабылдаудан бас ... және тағы ... ... бұл ... барлығы азаматтардың шағымдары мен
арыздары бойынша ... ... ... ... ... мәні ... айтып кету керек. Дегенмен бір құқықтық актіменен сот қадағалау
өндірісіндегі шағымдармен жұмыс ... ... ... ... егер де сол шағым бір мезгілде прокуратура ... және ... ... ... ... ... не ... керек?
Меніңше, бұл орайда шағым берушінің арызының ... ... ... ... ғана оған ... берілу керек сияқты. Себебі, біз
білетіндей, қадағалау тәртібіндегі прокурор ... ... ... ... ... жауапты бәрібір сот береді. Сондықтан да прокуратура
қарағаннан кейінгі істі талап ету қажеттілігін сот ... ... ... көз ... ... онда ... лауазымды
адамдардың қадағалау өндірісіндегі арыздар мен шағымдарды қарауға құқықтары
бар екендігі ... ... ... бар. Бірақ Қазақстан Республикасы
Азаматтық іс жүргізу ... ... ... ... ... ... және ... теңестірілген соттарда қадағалау шағымдарын
алдын ала қарауды осы сот ... ... ... ... шағым
түскен күннен бастап 15 күннің ішінде жүргізеді. Аудандық, ... ... ... ... шешіміне, ұйғарымына, қаулысына шағымды
Қазақстан Республикасының ... ... ... ала қарауды Жоғарғы Соттың
сот алқасы төрағасының тапсыруымен судья ол келіп түскен сәттен бастап ... ... ... ... асырады; Жоғарғы Сот төрағасының сот алқасының
қаулысына шағымды қарауды Қазақстан ... ... Сот ... ... ... ... жүзеге асырады.
Бірақ осы аталған тұлғалардың негізгі қызметтері мен құзыреттерін
айқындап алу ... Бұл ... ... ... ... ... материалдарды жинау мен зерттеуге бағытталған. Бұл лауазымды
тұлғалар арыз бен шағымды сот ... істе бар ... да ... қатар іске қоса тіркелген құжаттарды жете зерттеп, іс бойынша
қорытынды дайындауға ... ... ... атқаруға міндетті
болып табылады.
Қадағалау тәртібімен шағымдар мен ... ... ... тәртібінмен берілетін шағымдар мен өтінімдерді өз
уақытында ... ... ... ие ... ... ... іс бойынша шешім
заңды күшіне енгеннен кейін , сәйкесінше, орындалуға жіберіліп ... ... ... Егер де қадағалау тәртібінде шағым немесе наразылық
келтіріліп, шешімнің орындатылуы тоқтатыла тұрса, бұл ... іс ... ... ... залал келтіреді.
Қадағалау шағымы сотқа келіп түскеннен кейін оны алдын ала ... сот ... ... ... 15 күн ... судьялар жүзеге
асырады.
Егер шағымның мазмұны жағым жасалып ... ... ... ... күмән туғызса, қадағалау шағымын ... ала ... ... ... ... істі талап ету туралы шешім қабылдай алады.
Бұл жағдайда бір айдың ішінде қадағалау шағымын алдын ала ... ... ... ... ... сатысына келіп түскен күннен ... ... ... істі ... ... ... іс ... белгіленген. Оған сәйкес қадағалау инстанциясында іс ол келіп
түскен күннен бастап бір ай ... ... ... ... Егер де дәлелді
жағдай болатын болса, онда өндірісінде сол іс бар қадағалау инстанциясы
соттың ... ... ... ... Тараптарға және шағымдалып
отырған шешімге қатысы бар басқа да тұлғаларға ... ... істі ... ... орны ... қадағалау шағымының
көшірмесі, нұсқау, наразылықтың көшірмесі ұсыныла отырып шақыртылады.
Қазақстан ... ... іс ... ... қадағалау
шағымы мен наразылығын кері қайтарып алу мүмкіндігі көрсетілген. Азаматтық
іс жүргізу ... ... ... ... шағымды, наразылықты,
іс қадағалау сатысында ... ... оны ... тәртібімен істі
қараушы сотқа тиісінше арыз беру жолымен жүгінген тұлға кері ... ... Сот іске ... ... ... кері ... ... хабарлайды. Қадағалау шағымы мен ... кері ... ... ... іс ... ... алып келіп соғады.
Аталған мерзімдер қадағалау тәртібімен іс жүргізу шағымдары мен
өтінімдерін ... ... ... ... тиіс. Шағымдардың шешілуі кешігіп
жататын болса немесе аталған бір айлық мерзім өтіп ... ... ... мен ... тиісті органдардың (сотттың немесе прокурордың)
төрағасының қолына алынып, шағым жолдаушыға ... ... ... ... ... ... қажет.
ІІ-тарау. Қазақстан Республикасында қадағалау тәртібімен іс жүргізудегі
соттардың қызметтерінің ерекшеліктері
2.1. Істі талап етіп алдырту мен сот қаулыларының орындалуын ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінің 387-
бабының мазмұнына сәйкес, тиісті себептер мен ... ... ... ... мен ... қарайтын лауазымды тұлғалар істі
тиісті соттан тексеру үшін талап ету ... ... ... ... ... істі ... ету құқығына
қадағалау шағымы мен арыздарын қарауға құзырлы ... мен ... ... ... ... беруге құқылы лауазымды тұлғалары
ғана ие. Бірқатар әдебиеттерде істі тексеру үшін талап ету құқығын сот ... ... ... беру құқығына ие тұлғаларға ғана емес,
сонымен қатар сол шағымдарды қарастыратын тұғалардың ... беру ... ... ... Республикасының 1995 жыл 21 желтоқсандағы “Прокуратура
туралы” Заңының ... ... ... өз ... ... заңды күшіне
енген шешім бойынша істердің кез келгенін соттан талап етіп алдырта ... ... ... ... ... негізділігі мен заңдылығына күдік
туған ... ... ... ... ... ... ... тәртібімен наразылық келтіруге өкілеттігі жетпесе, жоғары тұрған
прокурорға қадағалау шағымын келтіру ... ... ... ... үшін ... болмаған жағдайда прокурор өзінің қабылдаған
шешімін негіздей және ... ... ... ... ... ... мүдделі тұлағаларға жауап қайтарады.
Азаматтық іс жүргізу кодексінің қадағалау тәртібімен іс жүргізу
қатынастарын ... ... көз ... қадағалау наразылығын
келтіретін тұлғалардың құқықтары шектеулі болып ... ... ... енген
сот актісіне:
1) Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры – облыстық және ... ... ... ... ... ... Жоғарғы
Сотының азаматтық істер жөніндегі алқасы мен қадағалау алқасына;
2) Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының орынбасарлары – ... ... ... ... ... ... және Қазақстан Республикасы
Жоғарғы Сотының ... ... ... ... ... ... мен соларға теңестірілген ... ... және ... ... ... ... ... наразылық
келтіруге құқылы.
Біздің пікірімізше, істі талап етіп алдыртуға өкілеттігі ... ... ... ... ... ... сот төрағалары мен
облыс прокурорларының жауапты ... мен ... ... онда ... ... ... келтірілген әрбір өтінімнің
мазмұнымен жеке танысуға және жете ... үшін ... етіп ... ... жете ... үшін облыстық сот төрағасының орынбасарлары
мен облыс прокурорларының орынбасарларының істі талап етіп алдырту құқығын
беруге ... ... ... ... ... ... заңнамада
бекітілуімен істерді жедел түрде талап ету және зерттеудің тәртібі ... ... ... ... құқықтарын қосымша ... ... ... етілер еді.
Мұнымен қатар кейбір авторлар, мәселен П.Я.Трубников, істі ... ... ... тұлғалардың кең ауқымына да ұсыну дұрыс болып
табылмайды, сонымен қатар бұл аса ... ... ... ... ... Бұл
жердегі басты сауал – істі талап етіп алдырту ... ... ... ... ... ... ... Істі тексеру үшін талап ету
құқығын ... ... көп ... ... көп талап етілуіне және
көпшілік жағдайларда негізсіз ... етіп ... алып ... ... сот ... ... істерді тексеру үшін талап ету мәселесін
шешу үшін жазылған арыздан бөлек оны қарастыратын тұлғаның ... ... ... ... ... Ал бұл қазіргі біздің өмірлік жағдайда
және кадрлардың дамылсыз ... ... ... ... ... ... ... туралы шешімді негізді етіп қабылдау үшін
көпшілік жағдайда шағым берушілермен ұсынылған материалдары ... ... ... орай ... өзінің қадағалау тәртібіндегі
шағымдары мен өтінімдерінде көрсеткен жағдайларды тексеру мақсатында істі
талап ету және оны ...... ... басты элементтерінің
бірі болып табылады. Мәселен, прокурор туралы айтар болсақ, ол ... ... сот ... ... ... үшін, ең алдымен істі ... ... ... іс бойынша негізсіз және заңсыз шешім шығарылған деген
қорытындыға келуі керек. Қадағалау өндірісінің осы элементіне ... ... ... ... іс ... ... көрнекті өкілі И.Андрианов:
“Азаматтық істі талап ету және оны ... ...... ... ... кепілі болып табылады”, - деп көрсетеді.5
Дегенменен соттардың тәжірибесінде ... ... ... ... ... ... істердің талап етілуіне негіздер бар кезінде олар
талап етілмей жатады. Шағымдар мен өтінімдерде ... ... ... ал бұл өз уақытысында шағымдалуы тиіс негізсіз сот
қаулыларына шағым келтіруіне ... бас ... алып ... ... мүдделі тұлғалардың қайта шағымдануы орын алып жатады.
Істі талап етудің тәжірибедегі мүмкін негіздерінің ... алу ... ... ... емес, өйткені олардың барлығы белгілі бір
іспен ғана байланысты болып келеді. ... ... ... ... етуге негіз болатын жағдайларды ... ... ... белгілеп, заң шығарушылық тәртіпте реттеу өте қажет болып
табылады. Бұл өз ... ... ... ... мен өтінімдердің
дұрыс, әрі әділ шешілуіне, тұтастай алғанда сот ... ... ... қол ... ... іс ... барысында істі талап етудің негізі
болып сот қаулыларының ... мен ... ... ... дәйектер, жекелей алғандағы материалдық ... ... ... құқық нормаларының бұзылуы немесе дұрыс қолданылмауы, істің
жағдайының ... ... ... ... ... ... ... және тағы басқалары табылады.
Қазақстан Республикасының Азаматтық іс ... ... ... ... ... істі ... етудің және заңды күшіне енген сот
шешімдерін қайта қараудың себептері ... ... ... ... ... мен ... табылады. Біздіңше, істі талап етудің
себептері ретінде іске қатысушы тұлғалар мен ... ... іске ... ... істі ... ... ... арыздары; соттың жіберген кемшіліктерін көрсететін азаматтардың
хаттары; мемлекеттік ұйымдардың және өзде де мекемелер мен ... ... ... хаттары мен арыздары; соттың жіберген
қателіктері ... ... ... сот пен прокуратура органдары
қызметкерлерінің ұсыныстары, сот тәжірибесімен танысу кезінде анықталған
сот ... ... ... керек. Бұған қоса, біздің пайымдауымызша,
істі қайта қараудың себептерін заңды түрде бекітудің өзі тіптен дұрыс ... ... іс ... ... қараудың себептерінің түпкілікті тізімін
анықтау мүлдем мүмкін емес.
Азаматтық іс ... ... ... ... ... ... келтіруге құқылы тұлғаларға қадағалау тәртібімен іс жүргізу
өндірісі аяқталғанға ... ... сот ... орындалуын тоқтата тұру
институтын заңшығарушының көздеу себебі ... ... ... ... мен ... қадағалау тәртібімен қараудың жалғыз өзі
азаматтардың сот шешімдерімен бұзылған ... ... ... ... байланыстырылады. Бұл, мәселен, шешімнің орындалуға жіберіліп
қойып, шешімнің орындалуын кері бұрып, бұрынғы ... ... ... емес ... ... орын алуы мүмкін. Тараптардың қадағалау
тәртібімен іс жүргізу сатысында құқықтарының барынша қорғалуын ... ... ... ... ... ... енген шешімнің орындалуын
тоқтата тұру институтын көздеп отыр.
Қазіргі таңдағы ... ... ... іс ... ... сәйкес тек қана Қазақстан Республикасының ... ... Бас ... және оның ... өз ... ... ... алумен бір мезгілде қадағалау тәртібімен тексеру үшін ... ... үш ... ... мерзімде тоқтата тұруға құқылы.
Бұлардың құзыретіне тек қана шағымдалған сот актілерінің ғана емес, сонымен
қатар қадағалау ... ... ... ... ... сот
актілерінің орындалуын тоқтата тұру құқығы кіреді.
Бұл тәртіпте орындалудың тоқтатыла тұруының ... ... ... ... ... ... ... наразылық бергенге дейін
біршама уақыттың ... ... ал бұл ... ... ... ... ... әбден мүмкін.
Шешімдердің орындалуын тоқтата тұру ретінде оны орындауға тартылған
органдардың сот ... ... ... салу ... табылады.
Актілердің орындалуын тоқтата тұру табиғаты бойынша бұл іс ... ... ... байланысты әрекеттерді тоқтата тұрудың іс жүргізушілік
заңдық ... ... ... Сот ... ... тоқтата тұрумен
жауапкердің мүддесі қорғалады және де бұл тұста ... ... да, ... ... да ... мысалы даудың нысанасына дербес талап қоятын,
пайдасына шешім шыққан үшінші тұлғалардың ... ... да ... ... да ... орындалуының тоқтатылғандығы туралы іске
қатысушы ... ... ... ... ... ... тоқтата тұру туралы қаулы атқарушылық іс
жүргізу әрекеттерінің орындалуын тоқтата тұрудың құқықтық ... ... оның ... ... ... шешім орындалуға жатпайды. Бұл
ереже іс бойынша қадағалау өндірісі кезеңінде сот ... ... акт ... ... өз ... сақтайды. Қадағалау тәртібімен істі
қараушы сот органы талапты қанағаттандыру ... ... өз ... ... ол ... ... ал орындалуын тоқтата тұру туралы
қаулы өз күшін жояды.
Ал егер де ... ... ... ... істі ... ... ... атқарушылық іс-әрекеттері тоқтатылатын болса және лауазымды тұлға
шағымдаудан бас ... ол ... ... тұру туралы қаулының күшін
жоюға және ол туралы атқару органдарына хабарлауға міндетті болып табылады.
Жалпы ереже бойынша шешім ол ... ... ... ... ... ... орындатылуы мүмкін болғандықтан және осыдан ... ғана ... ... болып табылғандықтан (себебі, қадағалау тәртібіндегі шағым
тек заңды күшіне енген сот актілеріне қатысты беріледі), соттың шешімінің
заңды ... ... ... ... ... құқылы тұлға оны
орындауды тоқтата түру туралы ... ... ... ... ... қатар кейде соттардың Азаматтық іс жүргізу кодексінің 221-бабына
сәйкес шешімді дереу орындауға жіберіп қоюы ... ... де ... Және де ... орындалуға жіберілген шешімдерді олар күшіне енгеннен
кейін де орындалуларын тоқтата тұру ... ... ... ... пен ... ... лауазымды тұлғалары тек қана
өздеріне заңмен шағымдау құқығы берілген соттың актілерінің ғана ... ... ... ... ... ... ... соттың шешімінің
орындалуын тоқтата тұру ... ие ... да ... ... іс ... үкімдердің орындалуын тоқтата тұру үшін оны алдымен
шағымдау қажет болып ... ... ... іс ... кодексінің 396-
бабына сәйкес соттың актісін оны шағымдамай-ақ үш айдан ... ... ... ... болып табылады.
Әдетте, шешімнің орындалуын тоқтата тұру туралы сауал істі талап
етумен бір ... ... ... ... орындалуын тоқтата тұру
қажеттілігі талап етіп алдыртылған істі ... ... ... қадағалау
шағымына қол қою кезінде пайда болуы мүмкін.
С.Ю.Кацтың пайымдауынша ... ... ... ... құқылы лауазымды тұлғалар тек қана шағымдалған шешімнің ... ... ... шағым берілетін шешімдердің де орындалуын тоқтата тұруы
мүмкін.
Бұл айтылғанға сүйенетін болсақ, істі талап етіп алдырту мен ... ... ... ... ... келтірілмейтін болса, оның орындалуын
тоқтата тұру мүмкін емес сияқты. ... заң ... ... белгілі бір
шектеу қоймайды, ол біздіңше дұрыс та, себебі іс, оның заңсыздығына толық
сенімді болған ... ... ... мен негіздігіне қатысты ... ғана ... етіп ... ... ... ... ... тұруы жауапкер үшін ... ... ... ... ... ... тұру туралы қаулыны тек қана ... ... ... ғана күшін жоюға құқылы. Шешімнің орындаулын тоқтату
туралы прокурордың өкімінің күшін жоғарғы тұрған прокурор жоя ... ... ... ... ... егер ... қанағаттандырылусыз қалса, оны шығарған тұлғаның оның ... ... ... ... ... ... ой ... келісе алмаймыз.
Себебі шешімнің орындалуын тоқтата тұру туралы қаулыны ... ... ... ... ... шығарған шешіміне қарамастан оны ары
қарай ... ... ... беруі мүмкін.6
Ендігі бірер ауыз сөзді қадағалау тәртібінде шағым немес наразылық
келтіру туралы өтініштер мен шағымдарға ... ... ... ... ... ... ... тұлғаларға дәлелді
және негізді жауап қайтару тек қана іс жүргізушілік мақсаттарды ғана ... ... ... ... да ... ... ... құқық қорғау
органдарының (сот пен прокуратура) шағымданушыларға берген ... ... ... ... және ... халықтың құқықтары мен
мүдделерін қорғаудағы назарларының деңгейін ... ... ... ... Азаматтық іс жүргізу
заңнамасының ... ... ... ... ... 2003 жыл ... қаулысының 34-бөлімінің 2-абзацына сәйкес шағымдалып жатырған
сот актісін қайта ... ... ... ... ... ... ... хабарлама жіберіледі, оған ... және ... ... төрағасы қол қойып бекітеді. Назар аударып
қарастыратын ... бұл ... бір ... ... ... тек қана жазбаша
хабарлама жіберуді ғана көздеп ... ... ... және ... салдары
туралы біз келесі бөлімде сөз қозғаймыз. ... ... ... сот бұл ... ... ... ... жоқтығы туралы дәлелді
қорытынды шығаруы тиіс болып табылады.
Шағыммен жүгінген тұлғаларға ... ... ... бас ... ... ... ... тиіс. Егер де
қайтарылатын жауап негізделіп, шағымданушы тұлғаларға ... ... ... ол ... ... рет ... ... инстанцияға
шағымданатыны екіталай. Егер де формальділік тұрғысынан жауап қайтарылатын
болса, бұл тек қана қайта шағымдауды ғана ... ... ... ... ... көзқарастарының өзгеруіне алып келуі әбден мүмкін.
Сәйкесінше, шағым мен өтінімге берілетін ... ... ... тек қана құқықтық емес, сонымен қатар саяси мәнге де ие болып ... және ... ... ... ... ... ... санын шектеуге, екіншіден, қадағалау өндірісінің ... ... ... ... лауазымды тұлға шешімге шағым немесе наразылық
келтіруден бас тартқан жағдайларда тиісті нормаға, оның ... ... ... ... ... мұндай жағдайларда лауазымды тұлғалардың
мұндай жауаптарының ... ... ... ... ... ... анық.
Тек қана тиісті құқық нормасына сілтеме жасау жеткіліксіз, лауазымды ... оған ... ... оның ... ... ашып ... ... осылайша
ол шағымданушының талабының негізсіз екендігіне оның көзін жеткізуі тиіс.
Сонымен қатар құқықтық әдебиеттерде лауазымды ... ... ... ... ... пайда болатын құқықтық қатынастардың
құқықтық табиғаты жеткілікті деңгейде зерттелмеген. Сол себепті бұл ... ... ... ... ... ... ... ішіндегі қатынастардың арасында қадағалау
өндірісін қозғау туралы шешім қабылдау ... ... ... ... ... мәнге ие болып табылады. Олардың ... ... ... ... ... оны ... бас тарту туралы
мәселені шешкен кезде көрініс алады.
Бұл ... ... ... оған қатысушы субъектілердің
бір тарабы – сот пен прокуратураның лауазымды ... ... ...
қадағалау наразылығын келтіру туралы өтінім ұсынған тұлғалар екендігінен
көрінеді. Бұл тұстағы лауазымды тұлғалардың құзыреті ... ... ... ... ... ... ғана ... сонымен қатар іс
материалдарын заң шеңберінде дұрыс бағалау міндетінен де тұрады.
Қадағалау ... ... ... ... беру кезінде
прокуратура мен сот органдарының лауазымды тұлғаларының оларды жеке ... ... өте зор ... ... ... ... мен ... қайтару тек біржақты ғана емес, екіжақты сөйлесу мен пікір ... ... ... ... ... бұл жағдайда лауазымды тұлға
шағымданушыға оның іс жүргізу бойынша құқықтарын түсіндіріп, іс ... ... ... ... ... ... кеңес беруі мүмкін.
Бұл да өз кезегінде қадағалау шағымдарының қатарын азайтып, ... ... ... ... ... ... ... тәртібіндегі шағымдар мен арыздарды қарастырып, ... беру ... ... азаматтар мен ұйымдардың құқықтарын қорғауды
жүзеге асырады. ... орай ... ... ... біз ... деп ... айтуымызға болады. Шағымдар мен арыздарға жауап беру
кезінде сот пен ... ... ... ... ... пен ... ... нормаларын басшылыққа алады.
Сонымен айтылғандардан көріп отырғанымыздай, қадағалау өндірісінің
маңызын жоғалтпас үшін қадағалау шағымы бойынша беретін сот пен ... ... ... ... және ... болуы тиіс. Бұл ... ... ... сот ... қайта қарау өндірісінің
маңыздылығы мен беделін көтереді.
2.2. Қадағалау институтына байланысты ... ... ... іс ... сот шешімдерін қадағалау тәртібімен қайта
қарауға байланысты пайда болуы ... ... ... ... ... біз ... қатысты теория мен сот тәжірибесінде пайда болып жүрген
өзекті мәселелерінің бастарын шалып кетуді жөн ... ... ең ... ... ... іс ... ... сәтін анықтап алу қажет болып табылады. Біз аталған мәселе
жөнінде жоғарыда да ... ... яғни ... ... ... сот актілерін қайта қараудың басқа ... ... ... бірі – бұл ... ... ... шағымдарды сотта алдын ала қарау бөлімін қарастырып ... ... ... ... ... ... ... ол өндіріс бірден
басталмайды, оның басталуының негіздері мен ... ... ... прокуратура мен соттың лауазымды тұлғалары қарастырады.
Кейбір ғалымдардың ... ... ... ... ... ... заңдылығы мен негізділігін тексеруді өтінетін арыздар, ... іс ... ... қатарына жатпайды, өйткені олардың
өздері тікелей процессуалдық әрекеттердің туындауына алып келмейді. ... ... ... ... ... ... ... себебі апелляциялық
шағымдармен салыстырғанда қадағалау шағымдары жоғарғы тұрған сотпен ... ... алып ... біз бұл ... екі ұшты ... ... ... Біз
қадағалау шағымы қадағалау өндірісінің ... ... ... ... алып ... ... ... осы шағымдарды қарастыру
бойынша сот пен прокуратура ... ... ... бойынша іс
жүргізушілік болып табылмайды дей алмаймыз.
Заңға жүгінер болсақ, ... ... ... істі ... ... ... тұлға арызды қарау бойынша тиісті іс жүргізушілік
әрекеттерді жасай отырып, шағымданушы тұлғаға тиісті ... ... Арыз ... ... бастап шағымды қарастырушы тұлға мен
шағымданушының арасында белгілі бір іс ... ... ... Мұны біз ... ... ... іс ... кодексінің 394-
бабының мазмұнына сәйкес анықтаймыз, яғни: Қадағалау шағымын ... ... ... бойынша мынадай шешімдердің бірі қабылдануы мүмкін: 1)
шағым жасалған сот ... ... ... ... қарау туралы; 2)
шағым жасалған сот актілерін қайта қараудан бас тарту туралы.
Қарап отырсаңыз, шағым жасалған сот актілерін ... ... ... ... ... қарастырушы соттың қандай акті түрінде жауап
беретіндігі туралы айтылмаған, яғни тек қана сол “мәселелерді ... ... ... ... ... тәжірибесінде туа қалған жағдайда соттар
Жоғарғы Сот Пленумының 20 наурыз 2003 жылғы Нормативтік ... ... ... ... Оның ... сәйкес, егер сот актісін қадағалау
тәртібімен қайта қарауға негіз болмаған жағдайда арызданушыға ... оған ... сот ... қолы ... ... хабарлама
жіберіледі деп көрсетілген. Ал, біз білетіндей, ... ... ... ... қатарына жатпайды. Енді бұдан келіп
шығатын қорытынды: егер шағымданушы тұлға ... ... ... шешіміне (жазбаша хабарламасына) риза болмаса, олар сол ... (бұл ... ... ... ... ... шағымдайды?
Себебі Азаматтық іс жүргізу кодексінің 384-бабы қадағалау ... ... ... ... ... ... ... күшіне енген актілері көрсетілген.
Құқықтық әдебиеттерде қадағалау тәртібімен іс жүргізу өндірісінің
қай ... ... ... ... ... байқалады. Кейбір
авторлардың айтуынша қадағалау тәртібімен іс ... ... ... ... ... ... істі тиісті соттан талап етіп
алдыртуынан басталады дейді.7 ... ... ... ... ... тұлғалардың іске келтіретін наразылықтарының пайда болған ... ... Ал ... ... ... іс жүргізу құқығының
ғалымдарының пікірлерінше, қадағалау ... ... ... ... сот пен ... ... ... түскен сәттен басталады.
Мәселен, В.Алексеевтің айтуынша, қадағалау өндірісі істі талап еткен сәттен
емес, қадағалау шағымдарын қарастырған сәттен басталады.
Біздің ... арыз бен ... беру ... ... ... туындауына алып келмейтіндіктен, олардың ... ... ... ... ... сәті деп тану ... емес ... қатар істі шағым бойынша талап етіп алдырту сот пен ... іс ... ... ... ... мен заңдылығын тексеруге
міндеттейді. Сондықтан да қадағалау тәртібімен іс ... тек ... ... ... деу дұрыс болып табылмайды.
Қадағалау өндірісі оны тиісті соттан талап етіп алдырту кезінен
басталады деген көзқарасқа біз ... ... ... ... ... іс ... бір сатысы болып табылады және ол іс ... ... ол ... прокуратура қарастыратын болса) соттың
қатысуынсыз өтуі мүлдем ақылға сыйымсыз.
Біздің ... ... ... бір ...... ... ... қарастыратын соттардың құрылымдары және заңды күшіне енген
сот шешіміне берілген ... ... ... қатары мен иерархиясы
мәселелері.
Соттардың қызметін бір ... ... ... ... ... болдырмау қадағалау өнідірісінің маңызды бір мақсаттарының
бірі болып табылады. Сол себептен ... бұл ... ... ... ... ... ... айқындап алған жөн.
Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сот Пленумы қадағалау шағымдарын
ұсынушы тұлғаларға негізді етіп жауап ... ... ... ... бойынша соттардың қызметіне қатысты, ... ... ... мен ... қайта шағымдалу үшін ұсынылмасы үшін соттардың
білікті жұмыс істеуіне назар салады.
Жоғарғы Соттың қадағалау өндірісін жетілдіру бойынша ... ... ... ... ... мен ... ... жетілдіруге
бағытталған болып табылады. Бұл іс-шаралар сот істері ... ... ... ... үшін ... зор ... ... соттар мен прокуратура органдарының ... ... ... ... шешетін және ондағы қатынастарды
реттейтін біртұтас құқықтық акт жоқ. Мысалы, ... ... ... арыз сот пен ... ... бір ... берілген жағдайда
бұл сауал қалай шешілуі тиіс?!
Біздіңше Қазақстан Республикасының азаматтық істерді қарайтын
соттарының құрылымында ... ... өте көп. ... ... ... ... – облыстық (немесе оған теңестірілген) соттың ... ... ... ... ... шығарған шешімі – ... ... ... ... ... Жоғарғы Соттың азаматтық істер
жөніндегі алқасының шығарған шешімі – Жоғарғы Соттың қадағалау ... ... ... ... ... Қарап отырсаңыз, бұл
апелляциялық сатыларды ... ... бір ғана ... өтуі ... ... Бұл ... өте ... сонымен қатар қатары
тіптен кеңейген сатылар болып табылады. Біздің пікірімізше, ... ... ... жетілдіре түсіп және олардың өкілеттіктерін
кеңейте отырып, қадағалау ... ... ... ... ... Бұған себеп болатын бірнеше объективтік жағдайлар бар: а) қадағалау
өндірісінде сот қаулыларын қарайтын соттардың көп ... сот ... және ... әрқайсысының беделінің түсуіне алып келуі мүмкін;
б) объективтік тұрғыдан алғанда бір сот ... ... ... ... тіптен мүмкін емес; егер мүмкін болмаса, ... ... ... ... ... в) бұл ... көп болуы соттардың да,
сонымен қатар шағымданушылар мен арызданушылардың да уақытын көп алып ... ... ... ... ... ... ... айту қиын. Бұл жерде ең бастысы сол қайта қарауға өкілетті соттарда
арыздар мен шағымдар бойынша тікелей ... ... ... ... және біліктілігін кеңейту қажет болып табылады. Осы ... ... бір ізге қою ... ... жауап беруді жүзеге асырып,
арызданушылардың екінші рет қадағалау тәртібінде шағым ... ... ... ... ... ... өмірде орын алып отырған
судьялар мен прокуратура органдары қызметкерлерінің қадағалау арыздары ... ... ... ... ... ... Сот ... отырғанымыздай, соттар көпшілік ... ... ... қашып, тұлғаларға жай ғана жазбаша хат жазып, шешім заңды деп
“құрғақ” ... ... ... Бұл да өз ... соттардың беделінің
түсуіне және екінші рет қадағалау шағымым мен арызын беруге негіз ... сот ... ... ... ... көптеген
шешілместей мәселелерін шешуге қауқарлы болып табылады. Себебі заңды күшіне
енген шешімді бір жыл ішінде қайта қарағаннан, заңды ... ... ... күн көлемінде негізділік пен заңдылыққа тексеру анағұрлым ақталған
қызмет болып табылады.
Азаматтардың беретін қадағалау ... ... мен ... кезіндегі тағы бір маңызды мәселе – қадағалау шағымдарын қарайтын
лауазымды ... жеке ... ... ... бір жүйеге келтіріп,
олардың көзбе-көз жүздесу мүмкіндіктерін кеңейту керек. Осы сәтте ғана
лауазымды тұлға іс ... ... ... мен оған қатысты мәселелрге
толығымен қанық болып, істі ... үшін ... ету ... ... ... ... осы мәселеге қатысты не сот органдарында, не прокуратура
органдарында ... ... ... ... ... ... осы бөлімдегі сөздерді қорытындыласақ, біз мынындай ой
тұжырымға келдік:
1) қайта шағымдануды тудыратын себептерді жою қажет;
2) шағымдар мен ... ... ... ... және ... ... ... сот істері бойынша қадағалау шағымдары мен арыздарын қабылдау ... ... ... ... апелляциялық өндірістің маңыздығын арттырып, ... ... ... сот ... қателердің күшін жою және апелляциялық
сот қызметін түбірлі түрде жақсарту керек;
5) сот пен прокуратура ... ... ... тұлғаларының
(төрағалардың) азаматтарды жеке өздерін қабылдауын бір жолға қою
керек;
6) сот ... ... ... ... ... ... ... есебін жүргізу керек;
7) соттардың істерді қарауды кейінге қалдыруын болдырмау ... ... ... ... ... актілердің тізімі:
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 жыл 30 ... ... ... іс ... ... кейбір нормаларын қолдануы
туралы Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2003 ж. 20 наурыздағы N
2 ... ... ... Республикасының сот жүйесі мен судьяларының мәртебесі туралы
Қазақстан Республикасының 2000 ж. 25 желтоқсандағы N ... ... ... ... ... іс жүргізу кодексі 1999 ж. 13
шілде N ... ... ... ... ... 1995 ж. 21
желтоқсандағы N 2709 Заңы;
6. ... ... ... тәртібі туралы Қазақстан Республикасы
Президентінің 19 маусым 1995 жылғы №2340 Заң күші бар Жарлығы;
7. ... ... ... ... мен мекемелерiнде
азаматтардың өтiнiштерiн қарау және шешу жөнiндегi Нұсқаулықты бекiту
туралы Қазақстан Республикасы Бас ... 2003 ... ... N 47 ... З.Х.Баймолдина. Гражданское процессуальное право Республики
Казахстан:Учебник. – КазГЮА, 2001. С. 313.
2 И.М.Зайцев. Устранение ... ... в ... процессе. – Саратов:
Саратовск. гос. ун-т, 1985 г.
2 П.Я. Трубников. Пересмотр ... в ... ... надзора.
“Юридическая литература” М.,1974 г. С.23.
3 С.Ю.Кац. Судебный надзор в ... ... ... М.,1980 г. С.99.
4 И.А.Ходаковский. Участие прокурора в надзорном производстве в советском
гражданском процессе. ... 1970, С. ... ... ... ... должна быть жалоба в порядке надзора. Советская
юстиция. 1967 г, ... ... ... ... ... Социалистическая
законность. 1971. №6. С.65.
6 К.С.Банченко-Любимова, Пересмотр судебных решений, вошедших в законную
силу, в порядке надзора, М.:1989, С.71.
7 В.Греков. ... ... ... производства. Москва. Госюриздат,
1986 г. С.63.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Прокурорлық қадағалау жайлы80 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет
Құстардың табиғатта және шаруашылықтағы ролі4 бет
Әкімшілік құқықтың рөлі мен маңызы8 бет
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет
«Екінші деңгейлі банктер қызметтеріне бақылау және қадағалау»66 бет
Іс жүргізудің мерзімдері41 бет
Іс қағаздарын жүргізудің нормативтік базасы8 бет
Азаматтық іс жүргізудің сот шешімін шығармай аяқталуы24 бет
Азаматтық іс жүргізудің қағидалары40 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь