Топографиялық карталар және пландар масштабтар және олардың дәлдігі

Жер бетін планда немесе картада кескіндегенде жер контурының горизонталь проекцияларын табиғи шамасымен бірме-бір көрсету мүмкін емес. Демек, план немесе карта жер контурының горизонталь проекцияларының кішірейген кескінін береді. Пландағы, яғни картадағы кесінді ұзындығынын, жердегі тиісті кесіндінің горизонталь проекциясына қатынасы планнық немесе картаның масштабы деп аталады.
Осындай масштаб сандық масштаб деп аталады, оның бөлімі жердегі сызықтардың план мен картаға кескіндеу кезінде қаншалықты кішірейгенін кәрсетеді. Мәселен, 1 : 1000 масштаб планда барлық ұзындық өлшемдер 1000 есе кішірейгенін, яғни пландағы 1 см жердегі 10 м-ге сәйкес келетінін көрсетеді. Масштаб әрбір план мен карта бетінің рамкасының оңтүстік қабыр-ғасының астында сандық (сандық масштаб) және графикалық (сызықтық масштаб) түрде көрсетіледі. Сандық масштабты біле отырып, картада жердегі өлшенген кесіндінің ұзындығын, керісінше картадағы ара қашықтықты өлшеп, оның жердегі шамасын табуға болады. Мысалы, егер жердегі горизонталь ара қашықтығы 145,3 м-ге тең (яғни, 1 см 10 м-ге тең) кесіндінін, масштабы 1 : 1000, пландағы ұзындығы 145,3: 10= 14,53 см. Егер картадағы кесіндінің ұзындығы 9,13 см, ал картаның масштабы 1 : 10000 (яғни 1 см — 100 м) болса, онда жердегі сызықтың горизонталь ара кашықтығы 9,13-100 = 913 м болады.
Планды не картаны жасағанда жердің әрбір сызығының ұзындықтарын әрдайым бір санға кішірейту қажет; оған сызықты масштабты пайдаланған кезде қол жеткізуге болады. Сызықтық масштаб масштабтың негізі деп аталып, мысалы, әрбір 1—2 см сайын тең кесінділерге бөлінген тік сызық болып табылады. Мұндағы шеткі сол жақтағы кесіндіні әдетте 10 тең бөлік-ке беледі. Сызықтық масштабтағы әрбір кесіндіге жердегі бел-гілі бір кесінді сәйкес келеді. Нөлдік сызықшадан оңға карай салынған кесінділер 1 : 2000 масштабта жердегі 20, 40, 60, 80, 100, 120, 140, 160 м-ді, ал солға қарай 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20 м-ді керсетеді. Масштабтағы аЬ кесіндісіне жердегі 88 м ұзындығы сәйкес (15-сурет) келеді.
        
        ТОПОГРАФИЯЛЫҚ КАРТАЛАР ЖӘНЕ ПЛАНДАР
МАСШТАБТАР ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ДӘЛДІГІ
Жер ... ... ... ... ... жер ... проекцияларын табиғи шамасымен бірме-бір көрсету мүмкін емес.
Демек, план немесе карта жер ... ... ... ... береді. Пландағы, яғни картадағы кесінді ұзындығынын,
жердегі ... ... ... ... ... планнық немесе
картаның масштабы деп аталады.
Осындай масштаб сандық масштаб деп аталады, оның ... ... план мен ... ... ... ... кішірейгенін
кәрсетеді. Мәселен, 1 : 1000 масштаб ... ... ... ... 1000
есе кішірейгенін, яғни пландағы 1 см ... 10 м-ге ... ... ... ... план мен карта бетінің рамкасының оңтүстік ... ... ... ... ... және графикалық (сызықтық масштаб)
түрде көрсетіледі. Сандық масштабты біле отырып, картада ... ... ... ... ... ара ... ... оның
жердегі шамасын табуға болады. ... егер ... ... ... 145,3 м-ге тең ... 1 см 10 м-ге тең) ... масштабы 1 :
1000, пландағы ұзындығы 145,3: 10= 14,53 см. Егер ... ... 9,13 см, ал ... ... 1 : 10000 ... 1 см — 100 м) ... жердегі сызықтың горизонталь ара кашықтығы 9,13-100 = 913 м болады.
Планды не ... ... ... ... ... ұзындықтарын
әрдайым бір санға кішірейту қажет; оған сызықты масштабты пайдаланған кезде
қол жеткізуге ... ... ... ... ... деп ... әрбір 1—2 см сайын тең кесінділерге бөлінген тік сызық ... ... ... сол ... ... ... 10 тең ... Сызықтық масштабтағы әрбір кесіндіге жердегі бел-гілі бір ... ... ... ... оңға ... ... ... 1 : 2000
масштабта жердегі 20, 40, 60, 80, 100, 120, 140, 160 м-ді, ал ... ... 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20 м-ді ... ... аЬ
кесіндісіне жердегі 88 м ұзындығы сәйкес (15-сурет) келеді.
Сызықтық масштабтың көмегімен 0,5 мм дәлдікпен ара ... ... ... ... Ара ... өте дәлдікпен анықтау үшін келденеқ масштабты
қолданады. Көлденең масштаб кесінділерді пропорционал бөлуге негізделген
график ... ... және план ... түсінік
Геодезиялық өлшеулер мен жекелеген учаскелердің түсірулері жер ... ... ... ... ... ... кеңістік, табиғи,
жер ресурстарынын, халық шаруашылығының барлық салаларында пайдаланудағы
әлеуметтік-экономикалық ерекшеліктері туралы ... ... ... бере алмайды. Халық шаруашылығына кажетті осы сияқты және т. ... ... ... ... ... пен ... мен құбылыстардың өзара байланысы және ... ... ... ... мен ... ... туралы ғылым.
Карта дегеніміз жер бетінің едәуір территориясының Жердін, қисықтығын
еске ала ... ... ... салынған жазықтықтағы кішірейген
кескіні. Карта арқылы шешілетін ... сан ... ... жағынан
да, олардың масштабтары жағынан да әр ... ... ... ... ... географиялық карталар жалпы географиялық және
тақырыптық болып бөлінеді.
Жалпы географиялық карталарда жер беті ... ... ... ... ... гидрография және т. б.) және адам
кызметімен байланысты объектілер (елді мекендер, өнеркәсіптік кәсіпорындар,
жол ... және т. т.) ... 1 : ... : 1000000 ... ... ... топографиялық карталар деп аталады. Олар ірі
масштабты — 1 : 500, 1 : 1000, 1 : 2000, 1 : 5000, 1 : : 10000, 1 : ... : 50000, орта ... — 1 : 100000, 1 : : 200000, ұсак ... — 1 ... 1 : 1000000 ... ... 1 : 500, 1 : 1000, 1 : 2000 және 1 ... масштабтағы топографиялық карталар топографиялық пландар деп аталады.
Жер бетінің шектеулі учаскесі бедерінің ... мен ... ... ... ... ... және осы сияқтыкескіндеуді
(Жер қисықтығы ескерілмейді) топографиялық план деп атайды.
Ұсақ масштабты карталары халық шаруашылығының ... ... ... ... ... ... су кеңістігінің және жер бетінің қорларын
есепке алуға, күрделі инженерлік ... ... ала ... ... ... ... ... карталар егжей-тегжейлі мазмұнға және неғүрлым жоғары
дәлдікке ие болады; олар ауыл ... ... ... ... ... ... желісін жобалауға селолық ... ... ала ... және ... ... ... қорын
барлау және іздестіруге арналған.
Ірі масштабты карталар мен пландар әр ... ... ... ... жобалау (суландыру, құрғату, көгалдандыру, калалардың басты
жоспарларын жасау, ... ... және ... ... ... ... ... жалпы географиялық карталардың негізінде
жасалынады, бірақ олардың элементтерінің бірі ғана барынша толық ... ... ... ... ... ... карталар және
т. б.).
Қазіргі уақытта пайдалы казбалар кенін ... және ... ... ... ... ... және игеру жөніндегі шараларды жүзеге
асыруда, жолды салуда, айналадағы ортаны қорғауда және ... ... ... ... салалық карталар жасалынады.
Карталардың километрлік және ... ... ... беті ... және ... ... ал ... және шығыс жағынан меридиандармен шектелген.
Қескінделген ... мен ... ... ... ... ... ... болу үшін картада градус рамкасы болады;
ол карта бетінің ішкі және сыртқы рамкаларының ... ... ... ... пен батыс қабырғаларындағы ендіктін, минуты мен
солтүстік пен оңтүстік ... ... ... ... қара және ақ шашка-лармен белгіленген. Әр ендік пен бойлықтын.
минуты ... алты тең ... ... Осы ... ... ... 100-ке тең. Градус рамкасының жол-жол сызықтарын пайдаланып ... ... ... ... ... олар картада нүктелердін,
географиялық координаталарын анықтауға мүмкіндік ... ... ... ... ... зональды координаталар
схемасының квадратты координаталар торы салынады. Осы торлардың квадратының
кабырғасы әдетте километрлердің толық санымен белгіленеді, ... да ... деп ... ... ... жүргізілген километрлік тордың сызықтары
зонаның осьтік меридианына параллель (яғни, Ох ... ал ... ... ... сызықтар экватордын. жазықтықтағы проекциясының кескініне
парал-лель (яғни, Оу осіне) ... ... ... ... километрмен берілген ара қашықтығына, ал верти-каль ... ... ... ... сан ... ... ... келесілері сызықтың ординатасына плюс 500 ... ... ... ... ... ... ... (х, у) анықталады.
Қарта бетінін, градус рамкасының сыртында безендіру рам-касы сызылады.
Осы рамканың сыртында орналасқан жазулар және графиктер ... ... ... ... ... ... ... беттің номенклатурасы
көрсетіледі. Рамканың төменгі жағында мыналар орналасады: 1) осы карта
бетіне тән ... ... ... ... және ... ... ... 2) сандық және сы-зықтық масштабтары; 3) жер бедері
кимасының биіктігі туралы мәліметтер (тұтас ... ... ... ... ... 4) ... ... 5) түсірілген және
жаңартылған жылы; мүның өзі ... ... ... ... ... ... ... безендіруге тағы да көрші беттердің номенклатурасының ... ... ... және ... ... нық үзілген әр қабырғасының ортасында
жазылады, сонымен қатар жиынтықтағы беттердің ... ... және ... түсіндірме жазулар кіреді.
Картада шын және магниттік азимуттарды, бағыттың дирекциондық бұрышын
анықтау.
Берілген сызықтың дирекциондық бұрышын (а) өлшеу үшін оның ... ... ... осіне параллель түзу жүргізіледі. 0°-тан 180°-қа
дейінгі дирекциондық бұрышты өлшегенде транспортирдің ... ... ... ... ... ... сәйкестендіріледі (22-
сурет). Ал 1800-тан артық болса, онда онтүстік ... ... бұл ... алынған санға 180°-ты қосады.
Аэрофотосуреттердің геометриялық қасиеттері
Әрбір фотосурет проекцияның орталығы арқылы (фотоаппараттың объективі)
өтетін тура ... ... ... көмегімен құрылатын жер
бетінің орталық проекциясы болып саналады. Геометриялық схемадан (82-сурет)
көрініп тұрғандай жер ... ... ... Л, 0, В ... ... жердегі осы нүктелерден шығатын проекция-лық сәулелердің
аэросуреттің ... ... ... ... Аэросуреттің
жазықтығына перпендикуляр ОЗо сәулесі аэрофотоаппараттың негізгі ... ... осі ... ал о ... ... негізгі нүктесі деп
аталады; аэрофотосуреттегі оның орны ... ... ... ... координаталық белгілерді қосатын сызықтардың қиылысу нүктесі болады.
Себебі әрбір аэросурет жер бетінің орталық проекциясы, ал ... ... ... ... — ортогональ проекциясы болып та-
былады, ... ... ... ... ... үшін
қолданғанда бір нүктенің орталық ортогональ проекциясындағы координаталар
арасындағы ... ... ... ... ... ... учаскесінде аэро-фототүсіріс
жүргізілген делік (82-сурет). АЗВ және ұшбұрыштарының ұқсастығынан
формула аэросуреттен алынған кез келген ... ... үшін де ... ... ... Аэросуреттегі кесінді ұзындығының осы
кесіндінің жергілікт: ... ... ... ... ... ... ... Ол 83-суретте аэросуреттің барлық бөліктер үшін ... ... ... т — сандық масштабтың бөлігі.
Демек, жергілікті жер ... ... ... ал ... ... осі ... бағытталған жағдайда жүргізілсе,
аэросурет жергілікті жерге үқсас болады, яғни ... ... ... және ... проек-циялары дәл келеді. Егер аэрофототүсірісті
оптикалық осьтің көлбеулік жағдайында жүргізсе немесе жергілікті ... әр ... ... ... ... ... және т. с. с), онда
аэросуреттің масштабы суреттің әр түрлі бөліктері үшін әр алуан болады.
Аэросуреттің бұрмалануы. ... ... А ... шартты
горизонтпен (орташа жазықтықпен) М салыстырғанда -\-һ ... ... ... Ло нүктесі А нүктесінін, ортогональ проекциясы,
ал а0 және а осы нүктелердің Р аэросуретіндегі тиісті орталық проекциялары
болады. Бұл ... ... ... ... ... а ... яғни А нүктесінің шартты М горизонттан салыстырмалы биіктігі
он. ... ... ... Жер бедері әсерінен аэросуреттің бүрмалануы
шартты горизонттан теріс салыстырмалы ... ... үшін ... ... ... ... сипаты және шамасы жағынан таңба
лары теріс болып табылады. Тек қана ... бір ... п ... яғни тік сызық проекциясы болатын объективтің ... ... ... жер ... ... ... ... яғни Ьһ = 0.
Суреттен контурды планға немесе картаға түсіргенде нүктелердің орнына жер
бедері үшін ... ) ... ... ... суреттің орта деңгей
бетімен салыстырғанда, көтерілгенде суреттің негізгі нүктесініқ бағытына
қарай, ал төмендегенде кері бағытта енгізеді.
Аэросуреттің ... ... ... ... ... ... тигізеді. Горизонталь жазық-тықтан (М) бір-біріне тең түзу
кесінділер алынды делік, ал ... ... осі о5О ... а ... ... ... Жергілікті жердің осы кесінділері
орталық проекцияда аэросурет жазықтығында және ой ... ... ... ... ... өлшемдері бірдей болмайды.
Суреттің бағдарлау элементтері. Аэросуреттер арқылы карта мен ... ... ... ... ... тағы да баска инженерлік
есептерді шешу үшін, проекция ... ... ... координаталарын және де фотографиялау кезіндегі сурет
жазықтығының орнын білу үшін ... ... ... ... центрі (объективі) арқылы
анықтайтын шамалар ішкі ... ... деп ... Олар ... (3) ... ... ... кашықтығы және
аэросуреттің негізгі нүктесінің (0) тікбұрышты координаталар жүйесіндегі
қарама-қарсы ... ... (1, 2, 3, және 4) ... ... ... пайда болған Хо, Уо координа-талары арқылы анықтайды.
Лабораториялық зерттеуде және АФА-ны жөндеуде жоғары дәлдікпен оның
фокустық кашыктығын ... ... ... Хо, уо координаталары
миллиметрдің жүздің бірнеше бөлігінен аспайтындай етіліп алынады.
Қабылданған координаталар ... ... ... ... ... сыртқы бағдарлау элементтері деп аталады. Ол: үш ... үш ... ... ... ... ... талдау жасағанда сыртқы бағ-дарлау
элементтеріне ... ...... ... ... оның ... проекция центрі бар суреттің көлбеулік бүры-шы
немесе негізгі сәуленін, (АФа-ның оптикалық осінің)тік ... ... А ... сәуле бағытының ди-рекциондық бүрышы, яғни X осі ... ... ХV ... ... арасындағы бүрыш; (3 —
аэросуреттің негізгі ... ... ... бұрышы, яғни суреттегі
негізгі зертикаль мен У осі ... ... ... ... ... ... яғни ... биіктігі және проекция центрінің пландық координаталары радио ... пен ... ... ... жүйелерін қолданып аэрофотографиялау
кезінде анық-талуы ... ... ... ... ... ... кезінде болған сыртқы бағдарлаудың барлық элементтерін
қалпына келтіру, сонымен қатар жергілікті ... ... ... ... ... алу ... ... аналитикалық әдіспен жасалынады. Ол үшін координаталары ... ... ... болуы қажет.
Ааэрофототүсірісті жасау.
Аэрофототүсіріс жұмыстары авиация ... ... ... ... ... арқылы жасалады. Топографиялық
аэрофототүсірісті жасау және олардың материалдарын ... ... ... ... өңдеу үшін мемлекеттік геодезиялық
бакылаудың территориялық инспекциясынан рүксат алу ... ... ... және олардың пландық-биіктік негіздеуін орындау
үшін координаталар жүйесін келісіп шешеді.
Аэрофототүсіріс процесі ... ... ... ... ... мен мерзімін белгілейді, ... ... ... ... ұшу ... ... ... және
навигациялау жабдықтарының түзулігін тексереді, жергілікті жермен танысады.
Стереотопографиялық аэрофототүсіріс ... ... (АФА) ... ... Аэрофото-аппараттар бір
фотосуретті алуға қажетті жүмыстар циклінің ... ... ... АФА-да ол 1,5—2 с-қа созылады.
Фотокамераның объективі жергілікті жерді анық геометрия-лық дүрыс
кескіндеу үшін ... рама ... құру ... ... затворы фотокамераға жарықты түсірудін. үзақтығын реттейді.
Қолданбалы раманың төрт жылжымайтын қабырғалары таңбалы координаталар бел-
гілері болып ... олар ... ... ... ... Қолданбалы раманың өлшемі аэросуреттің форматына сәйкес болады.
АФА-ның кең ... ... ... 18X18, 23X23, 30X30 см.
Аэрофотоаппараттарды негізгі оптикалық осьті тік жағдайға автоматты
түрде ... үшін ... ... ... ... ... жергілікті жердің жарықталғандығына байланысты ... ... үшін ... құрылғылары болады. Аэрофототүсіріс
жұмыстарымен қатар фотографиялау биіктігін радио биіктік ... және үшу ... ... ... ... ... көрсетуі әрбір аэрофотографиялау кезінде белгіленеді.
Фотограмметриялық ғылыми өңдеу жұмыстары. Ғылымй өңдеу жұмыстарының
міндеті—жергілікті жердің топографиялық ... ... үшін ... ... ... ... Бұл ... аэротүсіргілердегі
бүрмаланушылықтарды түзету, оларды бір масштабқа келтіру, пландардың түп-
нұсқаларын жасау және ... ... ... жер ... еңеді.
Аэросуреттерді дешифрлеу.
Аэросуреттерді дешифрлеу оларда бейнеленген ... ... ... ... ... ... үшін ... айыра білуден
тұрады. Өйткені аэросуреттерде қажетсіз ұсақ-түйектердің және сонымен катар
картаға ... ... ... ... ... өткелдер, көпірлер, күдықтар, ... және т. б. ... ... мүмкін. Оның үстіне аэросуреттер бойынша
ағаш жыныстарын, жолдарды, батпақтың етуге болатын тұстарын, ... және т. б. ... ... қосымша зерттеуді қажет етеді.
Жердегі фотопографиялық түсіріс.
Жердегі фототопографиялық түсірісте топографиялық планды жасау ... ... ... ... жер түсіріледі.
Фототеодолит бағдарлау кұрылғысынан, деңгей аспаптарымен жабдықталған
теодолиттен және фотокамераның бұлжымайтын конструкциясынан тұрады.
Стереожұбын алу үшін ... ... ... ... ... деп ... белгілі бір базистен жүргізіледі. Оның
аэрофототүсірістен өзгешелігі сол ... ... ... оптикалық осі горизонт пен базис ... ... ... ... ... ... ... осінің орнына
байланысты түсірістің нормальды, тең ауытқыған және ... ... ... ... екі ... схемамен орындалады.
1. Планның контурлық ... ... ... жасалады, жер бедерін
түсіру-жердегі әдіспен (мензуалдық, ... ... және ... бір мезгілде контурды дешифрлейді және ... ... ... ... ... контурлық бөлігі әмбебап стереофотограммет-риялық аспаптар
арқылы аэрофотосуреттерде кескінделген барлық объектілерді лабораториялық
дешифрлеу ... ... план ... ... ал жер бедсрін
түсіру жердегі әдіспен орындалады, сонымен ... ... ... және ... ... жоқ ... ... масштабы жасалынатын планның масштабынан 4—4,5 есе,
ал ФТБ фототрансформаторларын және «Рактимат» түрін қолданған ... ... кем ... тиіс.
Құрама түсірістің технологиясына мынадай түрлер енеді:
аэрофототүсіріс;
аэрофотосуреттерді пландық байланыстыру;
пландық жүйені фотограмметриялық жиілендіру;
фотопландарды және олардың сәуле көшірмесін жасау;
дешифрлеу және ... ... ... ... негізделуін жасау;
фотопланда жер бедерін далалық түсіру.
Түсірісті қатты негізге жапсырылған ... ... ... ... ... ... не фото-көшірмеде орындайды.
Фотопланды ... ... ... ... ...

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Геодезия (сұрақ-жауап)11 бет
Геодезия және оның міндеттері24 бет
Маштаб туралы жалпы түсінік17 бет
Геодезия және картографияның даму тарихы7 бет
Геодезияның даму тарихы5 бет
Тахеометрлік түсіріс7 бет
MapInfo бағдарламасындағы ГАЖ технологиясын пайдаланып дифференцияцияланған ландшафтық карталарын жасау әдістері (Алатау аумағында)30 бет
Аң аулау шаруашылығының ірі масштабты карталарын құрастыру37 бет
Банкттік карталардың жұмыс істеу қауіпсіздігі13 бет
Биіктік торлардың дәлдігін есептеу әдістері. Биіктік инженерлік-геодезиялық торларды құру кезінде нивелирлеу12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь