Қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасының әлеуметтік саясаты: саяси талдау

Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Диссертациялық жұмыста қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік саясаттың жалпы теориялық негіздері, саяси институттар мен үрдістерде алатын орны теориялық-әдіснамалық тұрғыдан зерттеліп, саяси талдауға ұмтылыс жасалды. Әлеуметтік мемлекетті қалыптастыру жағдайында әлеуметтік саясатты зерттеу қазіргі заман талаптарына сәйкес шетел тәжірибелерімен салыстырыла отырып жүргізілді. Қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік саясаттың, саяси проблемалардың деңгейін айқындауға, оларды шешудің жолдары мен негізгі бағыттарын анықтауға салмақты мән берілді.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Бүгінгі таңда өркениетті даму жолына түскен Қазақстан Республикасы қоғамның барлық саласында аса маңызды реформаларды жүзеге асыруда. Бұл реформалардың ішіндегі ең күрделісі әрі өте байыптылықты қажет ететін бағыты әлеуметтік саладағы реформалар болып табылады. Өйткені, біріншіден, әлеуметтік мәселе адамдардың өмірі мен тұрмыс-тіршілігіне тікелей қатысты болғандықтан үнемі күн тәртібінде тұрады; екіншіден, мемлекеттің әлеуметтік саясаты әрқашан халықтың назарында болып, оның талқысы мен сынына түсіп отырады. Сондықтан да әлеуметтік саясат мемлекеттілікті орнықтыру мен мемлекетті басқаруда аса маңызды орын алады.
Қазақстан Республикасының мемлекеттілігінің негізгі бағыттарының бірі - әлеуметтік мемлекет құру. Қазақстан Республикасы Конституциясының 1-бабы бойынша біздің еліміз әлеуметтік мемлекет деп жарияланған. Сонымен қатар, мемлекетіміздің басты Стратегиялық құжаты - «Қазақстан-2030» бағдарламасында елімізді әлеуметтік мемлекетке айналдыру мәселесі басым бағыттардың бірі ретінде атап көрсетіледі [1]. Бұл әлеуметтік мемлекет қалыптастыруды басты нысан етіп алған билік өзінің саяси жауапкершілігін сезінетінін дәлелдейді. Бір қарағанда, әлеуметтік мемлекет немесе әлеуметтік саясат деген мәселелердің күрделілігі байқалмай, түсінікті болып көрінгенімен, оның ішкі мәнін кез келген қарапайым адамның түсіндіріп беруі екіталай. Себебі, ұсынылған идея қоғамдық санада, халықтың күнделікті өмірінде өте қарапайым деңгейде тараған. Қалай дегенмен де, бұқара халық белгілі бір дәрежеде әлеуметтік мемлекет дегеніміз не, оның қасиеті, негізгі белгілері, өзіне тән ерекшеліктері, қызметі туралы нақты білуі қажет. Сондықтан, әлеуметтік мемлекет мәселесін барлық қырынан зерттеп қарастыру, оның мәні мен мазмұнын ашып көрсету теориялық және қолданбалық жағынан көкейкесті әрі маңызды мәселелердің бірі екендігі ешбір дау тудырмасы анық.
Қазіргі кезеңде Қазақстанның мемлекеттік басқару тәжірибесінде қоғамның сұраныстары мен талаптарына жауап бере алатын мемлекеттің әлеуметтік саясатты орнықтыру саясаты жүзеге асырылуда. Ал өркениетті елдерде әлеуметтік мемлекет үлгісі жасалып, соған көшу үрдісі жүзеге асырылып жатқанда бұл мәселенің біздің еліміз үшін өзектілігі зор. Қазақстан Республикасының әлеуметтік саясатының негізгі тұжырымдары айқындалып, оны жүзеге асырудың тетіктері әлі де болса жетілдірілу үстінде екенін ескерсек, бұл мәселелер бойынша тиімді ғылыми ұсыныстар жасаудың да маңызы зор деп есептейміз. Сол себепті қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасының әлеуметтік саясаты мәселелерінің өзектілігі оны ғылыми тұрғыда зерттеудің аса қажет екенін айқындап тұрса керек. 1999 жылы ЮНИСЕФ-тің Ұлттар Дамуы бағдарламасында: «Ұлттың болмысы әскери қуаты мен күші арқылы емес, астаналарының көркі мен қоғамдық сарайларымен емес, ондағы адамдардың өмір сүру сапасымен бағаланады; денсаулық жағдайы, тамағы мен білімі, еңбегінің жеткілікті ақысы, шешім шығара алатын мүмкіндіктері, азаматтық және саяси еркіндіктері құрметі, үйсіз-күйсіздерді қамқорлыққа алуы, өскелең ұрпақтың ақыл-есінің дамуы мен дендерінің саулығы арқылы бағаланады...» деп әлемдік саясаттың жаһандық сипаттағы қазіргі саяси үрдістерінің даму бағытына тереңірек принциптік түрде негіз қалады [2].
1 Қазақстан Республикасының Конституциясы. (Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 7 қазандағы № 284-І заңымен өзгерістер мен толықтырулар енгізілген ресми мәтін. Өзгерту енгізілді - Қазақстан Республикасының 2007.05.21. N 254 Заңымен).-Алматы.-2007.-40б;Назарбаев Н.Ә.Қазақстан-2030:Барлық қазақстандықтардың өсіп өркендеуі, қауіпсіздігі және әл ауқатының артуы.Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы.-Алматы: Білім, 1997.- 176 б.
2 Мировая экономика: глобальные тенденции за 100 лет.-М.:Юрист,2003.- C.12.
3 Джон Локк. Басқару туралы екі трактат. – Алматы: Ратитет,2004.-184 б.
4 ЖанЖак Руссо.Қоғамдық келісім-шарт немесе саяси құқық принциптері. - Алматы: Үш Қиян, 2004.- 79 б.
5 Көрсетілген авторға диссертацияда сәйкес сілтеме жасалды.
6 Көрсетілген авторларға диссертацияда сәйкес сілтеме жасалды.
7 Көрсетілген авторларға диссертацияда сәйкес сілтеме жасалды.
8 Көрсетілген авторларға диссертацияда сәйкес сілтеме жасалды.
9 Удальцова М. Транзитное общество и его проблемы // Проблемы социальных взаимодействий в транзитном обществе. Сборник научных трудов.- НГАЭиУ.- Новосибирск, 1999.- 193 с. С.9.
10 Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы.- Алматы: Дәуір, 1992.- 56 б.- 20 21 б
11 Мұхамеджанов М.Ә. Қазақстандағы әлеуметтік саясаттың кейбір мәселелері. // Ақиқат.- 2002.- №4.- 39-40 б.
12 Отчет о человеческом развитии.Казахстан. 1998 год.-Алматы.-1998.С.-17-20.
13 Қазақстан Республикасының Үкіметі, қызметкерлердің республикалық бірлестіктері мен жұмыс берушілердің республикалық бірлестіктері арасындағы 2007 – 2008 жылдарға арналған Бас Келісім // www.enbek.kz
        
        ӘОЖ                                           ... ... ... ... кезеңдегі Қазақстан Республикасының әлеуметтік саясаты:
саяси талдау
23.00.02 - Саяси институттар, этносаяси конфликтология, ұлттық және саяси
процестер мен ... ... ... ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған
диссертацияның
АВТОРЕФЕРАТЫ
Қазақстан Республикасы
Алматы 2008
Диссертация Абай атындағы Қазақ ұлттық ... ... және ... ... ... ... ... ғылымдарының докторы,
профессор Әбсаттаров Р.Б.
Ресми оппоненттері: ... ... ... ... ... кандидаты Ахметова
М.М.
Жетекші ұйым: ... ... ... ... саясаттану
кафедрасы
Диссертация 2009 жылы «23» қаңтарда сағат 14.00 Абай атындағы Қазақ ... ... 23.00.02 - ... ... этносаяси
конфликтология, ұлттық және саяси процестер мен технологиялар ... ... ... ... ... дәрежесін алу үшін қорғалатын
Д.14. 21.03. диссертациялық кеңесінің мәжілісінде қорғалады.
Мекен-жайы: 050010, Алматы қаласы, Достық даңғылы, 13.
Диссертациямен Абай ... ... ... ... ... кітапханасында (050010, Алматы ... ... би ... ... болады.
Автореферат 2008 жылы «23» желтоқсанда таратылды.
Диссертациялық кеңестің
ғалым хатшысы,
саяси ... ... ... ... ... ... жұмыста қазіргі кезеңдегі
Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік ... ... ... ... институттар мен үрдістерде алатын орны ... ... ... талдауға ұмтылыс жасалды. Әлеуметтік мемлекетті
қалыптастыру жағдайында ... ... ... ... заман
талаптарына сәйкес шетел тәжірибелерімен салыстырыла отырып жүргізілді.
Қазіргі кезеңдегі Қазақстан ... ... ... ... ... ... оларды шешудің жолдары мен негізгі
бағыттарын анықтауға салмақты мән ... ... ... ... ... ... даму жолына
түскен Қазақстан Республикасы ... ... ... аса ... ... ... Бұл ... ішіндегі ең күрделісі әрі
өте байыптылықты қажет ететін бағыты ... ... ... ... Өйткені, біріншіден, әлеуметтік мәселе адамдардың өмірі мен
тұрмыс-тіршілігіне тікелей ... ... ... күн ... ... ... әлеуметтік саясаты әрқашан ... ... оның ... мен ... түсіп отырады. Сондықтан да
әлеуметтік саясат мемлекеттілікті орнықтыру мен ... ... ... орын ... Республикасының мемлекеттілігінің негізгі бағыттарының бірі
- әлеуметтік мемлекет құру. Қазақстан Республикасы Конституциясының ... ... ... ... мемлекет деп жарияланған. Сонымен ... ... ... ... - ... ... ... мемлекетке айналдыру мәселесі басым
бағыттардың бірі ретінде атап көрсетіледі [1]. Бұл ... ... ... ... етіп ... билік өзінің саяси жауапкершілігін
сезінетінін дәлелдейді. Бір ... ... ... ... саясат деген мәселелердің күрделілігі байқалмай, түсінікті болып
көрінгенімен, оның ішкі мәнін кез келген ... ... ... беруі
екіталай. Себебі, ұсынылған идея қоғамдық санада, халықтың күнделікті
өмірінде өте қарапайым деңгейде ... ... ... де, ... халық
белгілі бір дәрежеде әлеуметтік мемлекет дегеніміз не, оның ... ... ... тән ... ... ... нақты білуі
қажет. Сондықтан, әлеуметтік ... ... ... ... ... оның мәні мен ... ашып ... теориялық және қолданбалық
жағынан көкейкесті әрі маңызды мәселелердің бірі ... ... ... ... ... Қазақстанның мемлекеттік басқару тәжірибесінде
қоғамның сұраныстары мен ... ... бере ... ... саясатты орнықтыру саясаты жүзеге асырылуда. Ал өркениетті
елдерде ... ... ... жасалып, соған көшу үрдісі жүзеге
асырылып ... бұл ... ... ... үшін өзектілігі зор.
Қазақстан Республикасының әлеуметтік ... ... ... оны ... ... ... әлі де болса жетілдірілу үстінде
екенін ескерсек, бұл ... ... ... ... ұсыныстар жасаудың да
маңызы зор деп есептейміз. Сол ... ... ... ... ... ... ... өзектілігі оны ғылыми
тұрғыда зерттеудің аса қажет екенін айқындап тұрса керек. 1999 жылы ЮНИСЕФ-
тің Ұлттар Дамуы бағдарламасында: ... ... ... ... мен ... ... астаналарының көркі мен қоғамдық ... ... ... өмір сүру ... ... ... жағдайы, тамағы мен
білімі, еңбегінің жеткілікті ақысы, шешім ... ... ... және саяси еркіндіктері құрметі, үйсіз-күйсіздерді қамқорлыққа
алуы, өскелең ұрпақтың ақыл-есінің дамуы мен ... ... ... деп әлемдік саясаттың жаһандық сипаттағы қазіргі саяси
үрдістерінің даму бағытына тереңірек принциптік түрде ... ... ... ... ... ... ... болып, тәжірибе жүзінде қолданбалы
салаға айналады. Ғылымның адамзат игілігіне жұмыс істеуі қоғамның қарқынды
дамуының жаңа ... ... ... ... мәселенің
көкейкестілігі саясаттану ғылымынан бастау алатындықтан, қазіргі кездегі
демократиялық басымдықтар ... ... мен ... ... ... ... қоғам өміріндегі саяси және әлеуметтік өзгерістерді зерделеуге
мүмкіндіктер береді. Саясат пен оның ... ... ... ... ... ... ... түрде көрініс береді.
Сондықтан әлеуметтік саясаттағы ... ... ... әрі әдіснамалық маңыздылығымен айқындалады. Ал, мемлекет
саясатының қоғам өміріне ... ... ... оның ... ... ... ... тетігін жоғалтуы ықтимал.
Дүниеде адам пайда болғалы объективтік шындық ... ... ... ... ... және саяси мүдделерді өмірге
әкелді. Бұл тарихи үрдістер әсіресе демократиялық бағытты ... ... да ... ... ... тигізді. Қазақстан Республикасы
экономикасы нарықтық қатынастарға ... ... ... ... мен ... қабылдауы тиіс. Сонымен қатар, қарқынды
экономикалық-саяси жаңғыру ... ... ... ... елдердің
әлеуметтік саясат тәжірибелерін меңгеруінің де маңызы зор. Әлбетте, ... ... тең ... ... үшін ... ішкі ... -
әлеуметтік қатынастары мүмкіндіктерінің теориялық, құқықтық және қолданбалы
негізін нығайтуы қажет. Әлеуметтік саясаттың басымдықтарының ... ... әр ... ... ... оның ... ... даму
бағыттарын қарастыру қоғамтану, саясаттану, экономика, әлеуметтану және заң
ғылымдарының өзекті мәселесі болмақ.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. Саясаттану ғылымында әлеуметтік саясатты
зерттеу ... орын ... ... ... ... ... ... мен саясаттану, заң және әлеуметтану ... ... ... ... ... Жалпы алғанда саясаттану қоғамдық
құбылыстарды, оның субьектілерінің арасындағы ... ... ... ... ... ... ... Оның билік пен ... ... ... ... ... ... ... саясаттағы орны мен рөлін адам ... ... ... ... тыс ... Оған дәлел – Джон Локктің, Жан Жак
Руссоның еңбектері саяси ғылымның көкжиегін кеңейтіп, тереңірек толықтырды.
Джон Локк моральдік-саяси ... ... ... ғылымда мемлекеттің
пайда болуы парасатты ... ... деп ... [3]. ... ... ... оның ... азаматтардан талап ету құқығына ие
екендігін түсіндіреді. Сонымен қатар азаматтарға өмір сүру ... ... жеке ... ... ... ... ... да зерттейтін сала
ретінде қарастырып қана қоймай, олардың мұқтаждықтарының ... ... ету ... ... кеткен болатын. “Қоғам
мүшелерін қорғау және ... ... ... білдіретін ең сенімді
белгі бұл – ... саны мен ... ... Жан Жак ... [4]. Ол саяси
биліктің жүргізіп отырған саясатының негізгі басымдықтары айқындалмай, оның
толық саяси дұрыс шешімдерге негізделген ... ... ... ... ... ... мен қызметтерінің жемісті нәтиже
беруі екіталай ... атап ... ... ... ... тарихи-ғылыми негізі Шарль Луи
Монтескьенің «Заңдар рухы ... ... ... ... ... ... және қолданбалы негіздері де қай
мемлекеттің болмасын әлеуметтік саясатының бағыт-бағдарын айқындауда оның
ішкі мәніне ... ... ... ... ... ... идеялардың дамуын, пайда болуын, саяси билікті, саясаттың обьектілері
мен субьектілерін, саяси жүйені, ... ... ... қатынастарды,
саяси мәдениеттерді және т.б. құбылыстарды жүйелі түрде зерттей отырып,
біздің ... ... ... ... ... саясаттың теориялық -
әдіснамалық негізінің өзегіне айналады. Ал, қолданбалы саясаттану арқылы
саясат аясындағы адамдардың және әртүрлі ... ... ... ... ... яғни ... ... Қазақстан
Республикасындағы әлеуметтік саяси қатынастар, мемлекеттің әлеуметтік
саясаты және оның ... ... оның ... әл- ... ... немесе тиімсіздігі көрініс тауып отырғандығы және т.б. ... ... ... ... ... ... ... тұрғыда ерекше мән беріп, оның теориялық
әдіснамалық негізін тереңдетуге О.В. Байдалова, Ф.Э. Бурджалов, Д. ... ... Е.А. ... В.И. ... С. И. ... Дж. ... В.Н.
Лексин, Дж. Миллъ, Т.В. Негина, Дж. Робинсон, И. А. Соболева, А.Н. ... Фон ... ... еуропалық және ресейлік ғалымдардың да ... ... ... ... әлеуметтік саясаты мен әлеуметтік мемлекет
құруының ғылыми-теориялық тұжырымдамасы және оның ... ... ... ... ... ҚР ... Н.Ә. ... еңбектері мен жыл
сайынғы халыққа Жолдауларында да ... атап ... ... ... Жолдауларында әлеуметтік саясаттың мемлекеттік саясаттағы орны мен
ролі қаншалықты дәрежеде екендігінен ... ... ... ... ... мәселесінде кеңестік дәуірде жарық
көрген ... ... ... тыс ... ... әділетсіздік болар
еді. Бұл еңбекті қайта сараптау мен сын ... ... ... ... Одағында әлеуметтік мемлекет құру тәжірибесінің, яғни
социализмнің неліктен сәтсіздікке ... ... ой ... мүмкіндік
береді. Мұндай еңбектердің қатарына С.Б.Баишевтің, Ф.М. Бородкиннің, Ю.Е.
Волков пен В.З. Рогозиннің, С.С. Шаталиннің және т.б. ... ... ... ... ... саяси трансформациялар жағдайында әлеуметтік саясаттың
сипатына ... ... ... ... ... Өйткені, Кеңес Одағы
ыдырағаннан кейін Қазақстан мен ... ... ... ... ... ... қайта қарау үрдісі басталды. Ол әлеуметтік мемлекет
пен әлеуметтік саясат ... ... ойда да орын ... Бұл ... ... саясат бойынша жарық көрген еңбектердің теориялық ... ... ... ... етіп ... Оны саясаттанушы
ғалымдардың әлеуметтік саясат мәселесіне тереңдей назар аударып, ... ... ... ... аталмыш мәселеге қатысты арналған
еңбектер санының өсуінен көруге болады. Осыған орай саясаттану ... ... ... ... және ... ... ... Отандық зерттеуші-ғалымдардың, саясаттанушылардың
ғылыми-зерттеушілік еңбектерінде әлеуметтік саясаттың ... ... ... ... ... мен қызметіне, жүзеге асырылу механизмдеріне
талдаулар жасалуда. Мұндай ғылыми зерттеулердің ... ... Н.А. ... М.М. ... Р.Б. Әбсаттаровтың, Р.С.
Жарқынбаеваның, А. Каримовтың, Н.И. Мұстафаевтың, А.Ж. Мұқажанованың, ... Қ.Ж. ... М.Б. ... И.Н. ... т.б. ... еңбектерін жатқызуға болады [8]. ... ... ... ... ... ... саясаттың
теориялық-әдіснамалық негізін жан-жақты зерттеу, әлеуметтік ... ... ... ... мақсат етіп қойылмаған. Бұл ғалымдар мен ... ... тек ... ... ғана ... Бұл еңбектер
біздің зерттеп отырған мәселеміздің түрлі қырынан ашылуына, оған кешенді
саяси ... ... ... ... ... ... кейбір аспектілері ғалымдарымыз М.С.
Аженов, К.Г. Ғабдуллина, С.М. ... К.Н. ... Ә.Х. ... ... А.И. ... Р.А. ... А.Н. Нұрмағамбетов, Н.В. Романова,
Т.С. Садықов, М.С. Садырова және т.б. өз ... ... ... ... ... мен ... саяси
проблемалары дербес зерттеу нысанына алынбағандықтан біз осы ... ... ... ... көз жеткіздік. Қазақстан
Республикасындағы саяси мәселенің негізгі ... ... ... ... ... ... саясаттану ғылымындағы теориялық
негізі мен практикалық ... ... ... ... ... ... даусыз екені айқындалып отыр.
Тақырыпты зерттеудің мақсаты мен міндеттері. Әлеуметтік мемлекет құру
жолындағы Қазақстан Республикасының әлеуметтік ... ... ... ... оның мәні мен ... ашып көрсету диссертациялық жұмыстың негізгі
мақсаты болып табылады. Сонымен қатар әлеуметтік саясатты жүзеге асырушы
саяси ... ... ... рөлін анықтау да қажеттілік болып
табылады. Осы мақсатқа жету үшін мынандай міндеттерді шешу көзделіп отыр:
- ... ... ... саясаттың теориялық
әдіснамалық негізін ... ... ... ... ... мен үрдістерде алатын орнына
әдіснамалық талдау жүргізу;
- әлеуметтік мемлекет құру жағдайында мемлекеттің ... ... ... ... ... ... саясатының негізгі бағыттарының теориялық
мәселелерін анықтау;
- әлеуметтік саясаттың саяси-құқықтық негіздерін сараптау және ... ... ... заңнамалардың атқаратын қызметін ашып
көрсету;
- қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... және олардың шешілу жолдары мен
негізгі бағыттарын айқындау;
- мемлекеттің әлеуметтік саясатты жетілдіруінің ... ... ... және ... мәні бар ... мен ... ... гипотезасы әлеуметтік мемлекет қалыптастыру
жолындағы Қазақстан ... ... ... ... ... ... даму ерекшеліктері ескеріле отырып, алдыңғы қатарлы дамыған әрі
әлеуметтік мемлекет қалыптастырған елдердің озық ... ... ... ... әрі жүйелі түрде жүзеге асырылады деген
болжамға ... ... ... Қазақстан үшін Сауд ... Араб ... ... ... сияқты экономикасы табиғи
байлыққа (мұнайға) негізделген елдердің тиімді жүзеге асырып ... ... ... ... ... ... еді.
Жетекші идея. Әлеуметтік мемлекет құруды басым бағыт ретінде таңдап
алған мемлекет үшін оны жүзеге асырудың ең ... ... ... әрі ... жағдайында болатын мемлекеттік әлеуметтік саясат жүйесін жасау болып
табылады. Сол ... ... ішкі ... мен ... тәжірибені
оңтайлы пайдалану ең алдымен халықтың әлеуметтік жағдайының жақсаруына
негіз ... ... ... Қазақстан Республикасының әлеуметтік
саясатының негізгі ... және оны ... ... саяси институт
ретіндегі мемлекеттің атқарып отырған қызметі болып табылады.
Зерттеу ... ... ... ... мемлекеттік
әлеуметтік саясатының қалыптасу және жүзеге ... ... ... мен ... ұйымдардың әлеуметтік саясат үрдісіндегі ... мен ... ... ... - ... негізі. Диссертациялық
зерттеудің теориялық негіздері ретінде ғылыми саяси ойды ... мен ... ... ... және ... ... ... экономист, құқықтанушы ғалымдардың теориялық
еңбектерімен қатар Президент Н.Ә. Назарбаевтың да ... ... ... ... саясатының қалыптасу
ерекшеліктерін зерттеуде тарихи-философиялық, ... ... ... ... және ... әдістері кеңінен қолданылды. Бұл әдістерді қолдану ... ... ... ... ... ... ... күрделі, кешенді әрі тұрақты даму үстінде болатын жүйе
ретінде қарастыруға мүмкіндік алдық.
Тақырыптың дерек ... ... ... көздеріне негіз
болған теориялық және нақтылы фактілерге ... ... ... ... негізінен төмендегідей нормативтік ... ... да ... ... ... ... теориялық негіз болған әлеуметтік саясатты терең
зерттеген қоғамдық ғылым салалары ... ... ... ... ... ішінде әлемдік философиялық ой өкілдерінің осы мәселе
бойынша жасаған ғылыми ... ... ... ... ... және ... ... зерттеушілердің әлеуметтік саясатты
талдауға бағытталған ғылыми мақалалары мен монографиялары және зерттеушілік
еңбектері.
Қазақстандағы әлеуметтік саясатты ... ... ... бола ... ... осы ... ... заңдары мен нормативтік
актілері. 1991 жылы қабылданған «Халықты еңбекпен ... ... ... ... ... 1999 ... 5 сәуірдегі «Қазақстан
Республикасында арнайы мемлекеттік жәрдемақы туралы» ... ... ... ... ... ... ... бұзушылық туралы» Кодексіне, Қазақстан ... ... және ... Республикасы Президентінің Жарғыларына,
Қазақстан Республикасы үкіметінің ... ( ... ... ... 2001 ... 27 ... № 886 ... Қазақстан Республикасының Халықты әлеуметтік қорғау
тұжырымдамасы сияқты нормативтік актілеріне ... ... ... қосымшалар мен түзетулер де диссертациялық жұмыста қолданылды.
Сонымен ... ... ... ... даму бағдарламалары мен
Қазақстан Республикасының Президентінің еңбектері мен ... ... ... ... ... ... саясаттың ортақ үлгісін құрастырудағы Біріккен
Ұлттар Ұйымы, Еуроодақ, Даму банкі, ЮНЕСКО сияқты халықаралық ұйымдардың
ресми ... ... ... ... ... ... Адам
құқықтары туралы Декларациясынан бастап, Бүкіләлемдік еңбек ұйымының, Сауда
және Даму ... ... ... ... ... ... ... айқындайтын Жарғысы және сол
сияқты халықаралық институттардың құжаттары да диссертацияда қолданылды.
Қазақстан Республикасының Еңбек және ... ... ... ... және ... Министрлігінің, Қазақстан Республикасы
статистикалық Агенттігінің ақпараттары мен есептері, түрлі ... және ... да ... құжаттар пайдаланылды. Сонымен қатар,
мемлекеттік жергілікті билік органдарының ... ... ... ... және ... ... ... материалдары, статистикалық жинақтар мен интернет-
сайт материалдары да қолданылды.
Диссертациялық зерттеудің ғылыми жаңалығы көтеріліп отырған ... ... ... сай ... жеткілікті
зерттелмегендігімен, зерттеу нысанасына ... тың ... әрі ... ... ... ... мақсаты мен
міндеттеріне тікелей байланысты қажеттілік талабынан туындайды және әрбір
тарауда көтеріліп отырған ... сай ... ... ... ... Республикасының әлеуметтік саясатына теориялық тұрғыда
жан-жақты саяси талдау жасала отырып, қоғамның ... ... ... ... ... ... үлгісі қалыптасып келе жатқандығы
ғылыми тұрғыда негізделді. ... ... ... ... ... ... ... мынандай жаңа ғылыми нәтижелерге ... ... ... ... ... саяси дамуын қамтамасыз
ететін ең тиімді саяси құрал екені нақтыланды;
- Қазақстан Республикасында әлеуметтік ... ... ... даму ... емес, көп жағдайда ... ... ... ... ... көмек көрсету үлгісі ретінде жүзеге
асырылып отырғаны айқындалды;
- әлеуметтік саясаттың негізгі ... ... және ... ... ... ... әлеуметтік саясаттың мәні мен мағынасы, қоғам дамуындағы орны ... ... ... ... алдыңғы қатарлы дамыған елдердің әлеуметтік саясатынан алынған
тәжірибе мен еліміздегі ... ... ... ... ... Қазақстанның әлеуметтік саясатты реттеуге бағытталған заңнамалық
және құқықтық нормаларын саяси ... ... ... ... ... ... ... нақтыланды;
- мемлекеттік билік және қоғам субьектілерінің әлеуметтік саясатты
іске ... ... ... ... және ... ... орындауының дәрежесі анықталды;
- елімізде әлеуметтік саясаттың тиімділігін ... ... мен ... ... қолданбалы маңызы бар өзіндік
ұсыныстар жасалды.
Қорғауға ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік саясатты зерттеу
проблемаларының қойылуымен ... ... ... ... ... ... ... талдау жасаудың нәтижесінде
ұсынылған негізгі тұжырымдар:
- қазіргі қоғамның саяси - әлеуметтік дамуында әлеуметтік саясат
маңызды роль ... және ... ... ... ... ... ... дамуының кепілі болуымен қатар
экономикалық дамудың сапалық деңгейінің көрсеткіші болып табылды;
- ... ... ... ... ... ... мейлінше тәуелді болып келетіндігі және
әлеуметтік қорғаудың мемлекеттік институттары сақталғандығы
негізделді;
- қазіргі ... ... ... ... әлеуметтік
саясаты енжарлық (пассивті) бағыттан белсенді (активті) бағытқа
ауыса бастағандығы ... ашып ... ... ... әлеуметтік саясаттың қоғамдық
институттары - кәсіподақтардың, қайырымдылық көрсететін ұйымдардың
т.б. белсенділігі артып келе ... ... ... ... ... нарықтық экономикаға өту барысындағы билік
субьектілерінің әлеуметтік саясатты іске асырудағы ... ... орын ... ... ... Республикасының әлеуметтік саясатының бағыт-бағдарын,
ерекшеліктерін, ұстанымдарын, даму жолдарын және келешегін сараптау
арқылы әлеуметтік ... орны мен рөлі ... ... ... ... ... әлеуметтік саясат тұжырымдамасының өлшемдері,
әлеуметтік қамтамасыз ету, әлеуметтік ... ... ... ... ... ие ... ... іс - шараларды
үйлесімді түрде жүзеге асыру жолдары қалыптасқандығы тұжырымдалды;
- әлеуметтік саясаттың тиімділігін ... ... мен ... ... ... ... ... бизнестің әлеуметтік жауапкершілігіне үлкен
талаптар қоюы әлеуметтік саясаттың проблемаларын шешу жолдарына
қатысты ... ... ... және ... ... ... зерттеу
жұмысында берілген теориялық және практикалық тұжырымдар ... ... ... ... ... ... ... толықтыра түсуге мүмкіндіктер береді. Жұмыстың ғылыми-теориялық
маңыздылығы – Қазақстан ... ... ... ... ... ... дәйектелуіне ұмтылыс жасалуында.
Диссертациядағы саяси талдау ... мен ... ... ... ... ... ... органдарының рөлі мен орнын
анықтауда саясаттану, әлеуметтану, заң ғылымдары мен ... ... ... ... ... ... - диссертациядағы ұсыныстарды, қорытындылар мен
тұжырымдарды ... ... ... ... ... және ... ... әлеуметтік саясат үлгісін
жетілдіруде үкіметтік құжаттар мен актілерді ... ... ... ... ... ... іс-шаралары мен бағдарламаларын
іске асыру үшін, билік, саяси институттар, ... ... ... ... пен ... ... кеңінен пайдалануға болады.
Диссертация материалдарын Қазақстан Республикасы жоғары оқу
орындарында ... және ... ... ... ... ... арнаулы курстар жасау үшін қолдануға болады.
Зерттеу жұмысының сыннан өтуі. Диссертацияның ... ... мен ... ... 10 ... ... өзек болған,
оның ішінде үш халықаралық ғылыми – практикалық конференцияларда (Қазақстан
Республикасының нарықтық ... ... ... ... мәселелері атты халықаралық ғылыми-практикалық конференцияда ... 2006 жыл), ... ... ... Н.Ә. ... халқына жолдауында көрсеткен «Қазақстанның ішкі және сыртқы
саясатының маңызды бағыттарын жүзеге ... ... атты ... ... (24 ... 2007 жыл), Қазақстан
Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауында
көрсеткен «Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... басымдықтарын жүзеге асырудың жолдары» атты
халықаралық ғылыми-практикалық конференцияда (21 ... 2006 ... ... ... ... ... ... материалдары
теориялық-әдіснамалық және методикалық құралдар ретінде жоғарғы ... ... ... Абай ... Қазақ ұлттық ... ... және ... ... ... ... 2008 жыл) ... қорғауға ұсынылды.
Зерттеу жұмысының құрылымы. Диссертация құрылымы оның тақырыбының,
мақсаты мен міндеттерінің негізгі бағыттарына ... ... ... отырған диссертациялық жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, алты
тараушадан, ... мен ... ... ... ... ... көлемі 148 бет.
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
Диссертациялық зерттеудің кіріспе ... ... ... ... ... ... ... алғы шарттар және оның бүгінгі күн
жағдайындағы көкейтесті мәселелері негізделіп қарастырылады. Диссертацияның
ғылыми талдану ... ... ... зерттеу жұмысының мақсаты мен
міндеттері, теориялық-әдіснамалық негіздері, диссертациялық ... мен ... ... алынады.
«Қазақстандағы әлеуметтік саясатты зерттеудің теориялық-әдіснамалық
негіздері: жүйелік талдау» деп ... ... ... үш ... ... саясаттың мәні мен анықтамасы» атты ... ... ... мәні мен ... тарихи негізде саяси талдауға
маңыз берілген. Әлеуметтанушы ғалымдардың тұжырымы бойынша ежелгі кезеңнен
бері өмір ... ... ... сол ... дамуына тән
әлеуметтік саясат жүргізілген. Қазіргі кезде ... ... ... үшін де, ... мен ... үшін де аса ... ... отыр. Тәуелсіз Қазақстан жүзеге асырып отырған ... ... бұл ... ... бере ... және соған
сәйкес келетін мемлекеттік әлеуметтік саясатты қалыптастыруды талап етеді.
Өйткені, «елдің экономикасын ... ... ... ... әлеуметтік саясатпен қамтамасыз етілуі өте ... ... ... ... бір реформа екіншісіне қауіп төндіре бастайды» [9].
Қазақстан Республикасының Конституциясында ... ...... ... ... ... өзінің бар мүмкіндігін,
қамқорлығын өз қоғамының дамуы үшін, ондағы азаматтардың өмір сүру деңгейін
көтеру үшін бағыттауға ... ... ... ... ... аса маңызды бағыты екені сөзсіз. Жалпы, әлеуметтік саясатты іске
асыру экономиканың даму ... мен ... ... ... ісін
шебер ұштастыруды талап етеді. Бұл орайда, бүгінде мемлекеттің әлеуметтік
және экономикалық рөлі өзгергенін есте ... ... ... мемлекет
көмегіне шынында да мұқтаж, өз бетімен күн көре ... ... ... Ал ... ... ... ... еркіндік қағидалары,
олардың құқықтық қорғалуы негізінде өзін-өзі ... етуі ... ... ... ...... даму жағдайлары, яғни
еңбекке қолжетімділік және оған лайықты еңбекақы, ертеңгі күнге ... ... мен ... кең ... ... қызметке
қолжетімділік және салауатты өмір салты, еңбекке қабілетсіздерді қорғау,
лайықты кәрілік болып табылады.
Жалпы, әлеуметтік ... мәні ... ... ... ... аян. Бұл екі ... ... дербес қарастыруға болмайды. Ал,
әлеуметтік мемлекеттің басты тұжырымдамасының негізі - ... ... ... ... мемлекет құру барысында саяси билік азаматтардың
әлеуметтік ... ... ете ... ... ... ... міндетті. Ал, мемлекеттің әлеуметтік саясаты құқықтық әлеуметтік
мемлекеттің қалыптасуының ... ... ... ... ... ... пайда болуы «полициялық» мемлекеттен, «қоғамдық ... және ... ... ең ... ... ретіндегі»
мемлекеттен нысаналы әлеуметтік саясатты жүзеге асырушы мемлекетке ... ... ... Қазақстан жағдайында әлеуметтік саясаттағы
концептуалды өзгерістер ... ең ... ... ... ... де атап ... абзал. Дегенмен, бұл жерде
экономикалық дамудың мемлекеттің әлеуметтік ... ... ... ... деп ... Себебі, әлеуметтік саясат
мемлекеттің экономикалық ... ғана ... ... ол көп ... ... ... саяси күштердің арасалмағы мен өзара қарым-қатынасына
да байланысты айқындалады. Олай ... ... ... ... ... саяси белсенділігімен және саяси күштердің өз мүдделері үшін
күресінің деңгейімен де айқындалып ... ... ... ... ... ... оны ... асыруда экономикалық
ахуалмен бірге, психологиялық факторлардың да маңызды роль ... даму ... ... ... Н.Ә. Назарбаев ерекше
атап көрсетеді: «Әлеуметтік стратегияны іске асыру ... ... ... ... асыру мерзімімен сай келмейді, өйткені әлеуметтік
стратегия қоғамның әлеуметтік құрамындағы құрылымдық өзгерістермен ... ... ақ, ... сана-сезімді қазыналық тұрғыдан қайта
бағдарлаумен де ... ал ол ... және ... ... ... жаңа ... келмейінше мүмкін емес»[10]. Міне, ... ... ... айқындағанда саяси биліктен ... ... ... ... ... ... ... тиімді жүзеге
асырылуы үшін бірінші кезекте халықты ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің қайнар көзі - әлеуметтік саясаттан
басталады. ... ... ... елдерінде әлеуметтік саясаттың екі
үлгісі кеңінен қолданылады. Біріншісі «бисмарктық» ... ... ... канцлері Бисмарктың есіміне байланысты аталған, өйткені ол ... ... ... болатын), екіншісі «беверидждік» үлгі.
«Бисмарктық» әлеуметтік саясат үлгісі бойынша ... ... ... ... ... арасында тығыз байланыс орнатылады. Жеке адам өзінің
белсенді еңбек қызметі барысында келісім - шарт негізінде әлеуметтік қорға
мөлшерлі аудармаларын ... ... ... бұл ... ... ... одан әртүрлі әлеуметтік көмек көрсетіліп ... ... ... ... ... ... Ал, еңбек белсенділігі
төмен отбасылар үшін ұлттық ынтымақтастық ұстанымы бойынша мемлекеттік
органдар арқылы ... ... ... ... ... үлгісі бойынша кез келген қоғам мүшесі
әл-ауқаты мен ... ... ... ... ... зейнеткерлік т.б. белгілер бойынша мемлекеттен минималды әлеуметтік
көмек алуға құқылы. Бұл үлгіні ұстанатын ... ... ... ... жүйесінде зейнетақы алатын жасқа жеткен әрбір азаматқа
белгіленген зейнетақы ... ал ... ... ... ... әрбір
азамат медициналық сақтандыру жүйесіне автоматты түрде тіркеледі. ... де ... ... ... ... ... байлықты әділетті
бөлудің тұжырымдамасы қолданылады. Ал ... ... ... үлгісі мен тұжырымдамасы қалыптасу үстінде екенін ескерсек, онда
бұл екі үлгінің басты жетістіктері мен ... ... ... ... көз ... болады.
Мемлекеттің әлеуметтік саясатының нәтижелі көрсеткіштері халықтың өмір
сүру деңгейін сипаттайды, яғни ... өмір сүру ... ... қандай деңгейде екенін байқауға ... ... ... ... ... тұрмыс, демалыс, денсаулық сақтау
сияқты әлеуметтік аспектілеріне деген көзқарастың бәсеңдеуі, яғни ... ... ... ... ... ... ... соңында өндірістің төмендеуіне және қоғамда ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік саясатты жүзеге асыруы барысында әлеуметтік
әділеттілік принциптеріне бағынуы ... ... ... билік
азаматтардың лайықты өмір сүру деңгейін қамтамасыз ететін ... ... және ... ... топтардың өмірлік қажеттіліктерін
қанағаттандыруы тиіс. Осындай әлеуметтік мемлекет қалыптасқанда ғана ... ... ... ... ... етуге, халықтың әлсіз
топтарына әлеуметтік ... ... ... ... ... ... бағытталған саясат жүргізе алады.
Әлеуметтік саясат – ... пен өзге де ... ... ... ... ... дамытуға,
азаматтардың өмір сүру деңгейін, сапасын жетілдіруге, олардың өмірлік
қажеттіліктерін ... ... ... ... ... ... осы бағытта тиісті қаржылық институттар мен басқа да қоғамдық
потенциалды қолдануға бағытталған ... ... ... ең ... ... бірі, біздің ойымызша, ол стратегиялық
қызмет. Өйткені, әлеуметтік ... ... ... ... ... мен ... дамуының кепілі болып табылады. Қазақстан
жағдайында, әлеуметтік саясаттың басты ... ... ... орта ... ... және орта ... ... арттыру арқылы мемлекеттік саяси тұрақтылықты қамтамасыз ету
болмақ. Сондықтан да, ... ... ... ... өте ... мәселе – орта таптың экономикалық белсенділігін
ғана емес, олардың әлеуметтік-саяси белсенділігін де арттыруға ерекше көңіл
бөлу ... ... ... ... – мемлекеттік және мемлекеттік емес
органдардың, ұйымдар мен мекемелердің өмір сүруге қажетті жағдай жасауға,
халықтың ... ... ... ... ... ... ... туғызуға бағытталған теориялық ұстанымдар мен
тәжірибелік шаралардың жиынтығы. Ал, тар мағынасындағы ... ... ... пен ... да саяси және әлеуметтік институттардың қоғамның
әлеуметтік саласының дамуына, адамдардың өмір сүру ... мен ... ... ... ... ... бір бөлігін
қамтамасыз етуге, азаматтарға ... ... ... ... көрсетуге
және ол үшін қаржылық ... өзге де ... ... ... іс-әрекеті.
Сол себепті әлеуметтік саясат мемлекеттің әлеуметтік мақсаттарының
қызметі мен міндеттерінің ... ... ... бұл жүйені тиімді
басқару мемлекеттің табиғаты, әлеуметтік саясат үлгілері мен ... ... ... ... ... ... ... талап етеді. Ғылыми
тұрғыда негізделген білім өз кезегінде әлеуметтік саясатты барлық деңгейде
- мемлекеттік, ... ... және ... өндіріс орындарында
ұтымды жүзеге асырылуын қамтамасыз етеді.
«Әлеуметтік саясаттың саяси институттар мен ... ... ... ... деп ... ... ... мемлекеттік саясатты
жүргізу құрылымындағы өзгерістерге, материалдық және ... ... ... ... ... ... оның мүшелерінің өзара арақатынасына қатысты мемлекеттің жалпы
саясатының ажырамас бөлігі ... ... ... ... ... ... ... – ынтымақтастық қағидаларын жеке
жауапкершілік қағидаларымен толықтыруды, ... ... ... және ... билік органдары өзара көмек көрсету мен қорғау,
әлеуметтік қамсыздандырудың қажетті ... ... ... ... ... өз ... ... міндетті. Мұндай топтар кәсіби
құрылымдарды, жергілікті ... ... ... ... ... және тағы да басқаларын біріктіреді. ... ... ең ... жеке ... ... ... тиіс. Жекеменшікті тануға негізделген экономикалық салада адамдардың
іскерлік белсенділігін арттыруға қажетті жағдай жасау керек.
Әлеуметтік салада ... ... ... ... ... ... және ... танытатын институттарды - ... ... ... қауіп-қатерден қорғау ұйымдарын, өзін-өзі
басқарудың, өзара көмек көрсетудің және ынтымақтастықтың еңбек, ... ... да ... ... құру ... ... ... органдары әлеуметтік саясатты негіздегенде жеке адам
өзі өмір сүріп ... ... ... онда орын ... кейбір
проблемаларына немқұрайды қарай алмайтындай етіп жасауы қажет. Қазақстан
жағдайында әлеуметтік саясат мемлекеттік ... ... ... өзара
тығыз байланыста жүзеге асырылуы және әрбір ... ... ... ... жауапкершілігін терең сезінуі шарт. Сонымен, мемлекеттік
заң шығарушы ... ... ... ... ... мен құқықтық
негізін айқындап, тиімді әрі орнықты жұмыс істейтін заңдар ... ... ... ... даму ... орай мемлекеттік әлеуметтік
кепілдік базасын жасап, оны экономикалық даму деңгейінің ерекшеліктеріне
байланысты ... ... ... арқылы жәрдемақылардың көлемін,
тегін немесе жеңілдікпен берілетін әлеуметтік көмек ... ... ... ... ... ... кезде оның әлеуметтік
бағдарлануын ерекше қадағалауы тиіс. ... ... ... қаржылық
бастауларын да негіздейтін осы заң шығарушы билік болып табылады. Ал,
атқарушы билік мемлекеттік ... ... ... ... ... негізгі іс-шараларды жүзеге асырады, ... ... ... ... ... және әлеуметтік төлемдерді жүзеге
асырудың тәртібі мен ... ... ... ... ... ... аса ... қызметі ол институционалдық құрылымдардың
жұмыс бағытын ... әрі ... ... ... ... ... ... әкімшілік билік органдары мемлекеттік
әлеуметтік саясаттың нақты іс-шараларын ... ... ... ... жүзеге асырады. Сонымен бірге, аймақтың ... ... ... ... ... ... ... көмек
түрлерін көбейтуге тиісті.
Жұмыс беруші ұйымдар мен өндіріс орындарынан ... ... ... ... заңдардың қатаң орындалуы, ... ... ... ... ... ... төмен болмауы, сақтандыру
шараларын жүзеге асыру ... ... ... ... ... партиялар, үкіметтік емес
ұйымдар халықтың белгілі бір әлеуметтік топтарының мүдделерін ... олар ... ... атқарады. Үкімет пен жұмыс ... ... ... болады. Бұл жерде үлкен саяси іс-шаралар алдында
саяси партиялардың саяси-әлеуметтік ролі артатынын ерекше атап ... ... ... ... парламент сайлаулары ... ... ... ... саясатқа қатысты ұстаным алдыңғы
қатарға шығып, электоратты өз жағына тартудың саяси технологиялары іске
қосылады.
Осы ... ... ... ... ... ... жаңа ... деген тұжырымдама қалыптасып келе жатқандығына көңіл
аударған орынды деп ... ... ... жоғарыда айтқанымыздай өз
азаматтарының өмір сүруін лайықты жағдаймен қамтамасыз етуге, ... ... ... және рухани ... ... ... ... мен мемлекет арасындағы өзара
ықпалды күшейтуге ... ... Бұл ... – әлеуметтік жағдайы
төмен топтардың ... ... ... ... ... көмегімен, халықты
жұмыспен қамтамасыз ету, еңбекті қорғау, білім алу, денсаулық сақтауды,
бүкіл қоғамның саяси мәдениетін тағы да ... ... ... жүзеге
асыру барысында қол жеткізіліп, орындалады. Сондықтан, әлеуметтік мемлекет
қоғамдағы экономикалық, әлеуметтік, рухани теңсіздіктерді бәсеңдетуге ... ... бар ... ... дамудың жалпы үлгісі әлеуметтік саяси институттарда,
экономикалық заңнамаларда және ... ... ... ... ... әлеуметтік әрекеті оның құрамындағы үш бөлігі –
экономикалық тиімділік, ... ... ... ... ... институттар әрдайым бір-бірімен тығыз ... ... ғана ... ... Қазіргі Қазақстан жағдайында әлеуметтік қорғау
саласындағы саясаттың мақсаты – ... және ... ... ... талапқа сай инфрақұрылымды дамыту және сақтау, халықтың
әлеуметтік-экономикалық шашыраңқылығын төмендету, экологиялық қауіпсіздікті
қамтамасыз ету.
Мемлекет ... ... ... ... ... ... тек қоғамдық тәртіпті орнатумен шектеліп отыруы ... ... ... Ал, ... ... ... ... әлеуметтік
мәселелердің өзектілігіне негізгі басымдықтар беріп отыр. ... ... ... саяси партиялар көпшіліктің, қарапайым азаматтардың көңіл-
күйлері мен мүдделеріне назар ... ... ... ... ... саяси үрдістерінде және «үлкен саясатта» социал-демократиялық
бағыттағы партиялардың белсенділігі арта ... Олар ең ... ... ... ... кәсіподақ мүшелерінің
мүдделерін қорғауын қамтамасыз ететін, жаңадан әлеуметтік ... ... ... қол жеткізіп отырады. Ал, ... ... ... алып қарастыратын болсақ, әлеуметтік
саясаттың ортақ мүддеге бағытталған қызметін жақсарту үшін саяси билік ... ... ... ұстанымына ерекше маңыз беруде. ... ... ... ... институттардың әлеуметтік саясаттың
өзекті мәселелері бойынша шешімдер қабылдауда қоғамдық ... ... ... ... ... саясатындағы маңызды өзгеріс табысты
жоғалту қауіптеріне қарсы сақтандыру институттарын қалыптастыру кезеңімен
басталады. Ал, Қазақстан жағдайында ХХ ғасырдың ... ... ... бар ... ... жүйесінің алғашқы үлгісі қалыптаса
бастаған болатын. Жалпы, қоғамның ... ... ... ... көрсету
негізінен қоғамдық тәртіпті сақтаудан туған қажеттіліктер ... ... ... құқықтық кепілдікті талап ететін, жеке дара жақсы
тұрмыс үшін ... ... ... негізделген әлеуметтік саясат -
әртүрлі әлеуметтік топтар ... ... ... ... ... кезде жеке адамның ... ... көп ... ... мен саяси-әкімшілік шешімдердің нәтижесіне байланысты болып
отыр. ... ... ... ... ... саясатты белгілі
бір дәрежеде тиімді жүргізгенін көрсетеді.
«Мемлекеттің ... ... ... бағыттары: теориялық
мәселелері» атты үшінші тараушада әлеуметтік саясат пен ... ... ... ... ... ... ... тұрғыдан еліміздің әлеуметтік мемлекет деп ... даму ... ... ... ... өмірлік стандарттармен қамтылуына баса мән берілгендігін айқындайды.
Сонымен бірге, мемлекеттің әлеуметтік саясаты ... өмір сүру ... ... ... азаматтың өзін-өзі көрсетуімен жүргізіледі
деген ... де аз емес еді. ... ... мемлекет (патернализмнің)
пен әлеуметтік ... ... ... ... қоғамның өзі жасалмайтын деңгейдегі әлеуметтік ... ете ... ... ... ... Әлбетте, әлеуметтік
реформалар бағдарламасы тежегіш ретінде емес, ... ... ... ... ... ... мемлекет» үлгісіне ауысу, яғни
аз қамтылған отбасыларға арналған әлеуметтік ... ... ... әлсіз топтарының үлесіне ресурстарды үлестіріп ... ... ... ... ... пен ... емес) сектордың және бизнестің ... ... ... ... ... ... саласында кедейшілік
деңгейін төмендету мен жоқшылықты жоятын, ... ... ... ... ... ... Ол үшін өзін-өзі қамтамасыз ету
кезінде ... ... ... ... ... ... механизмдері қарастырылуы керек. Сонымен бірге ... ... ... ... бөлігінен, жеке азаматтардың
өзіндік қамсыздандыру іс-әрекеттеріне көшуді жоспарлау қажет.
Тәуелсіздік алғаннан ... ... ... даму ... ... ... 1995 жылы жаңа ... ... ... саясатта құрылып жатқан нарықтық үлгіге
сәйкестендірілген, әлеуметтенуді күшейтуге бағытталған заңдық ... ... ... Дәл осы ... ... ... халқының
әлеуметтік қауіпсіздігін қамтамасыз етіп, мемлекеттік ... ... ... ... ... жасауды қолға алды. Бұл концептуалды
құжатта әлеуметтік саясаттың мынадай басымдықтары анықталды:
- жаңа Конституцияда бекітілгендей ... ... ... ... ... әлеуметтік тұрақтылықты сақтау және нығайту;
- әлеуметтік саланы ... ... ... ... ... ... ... асыруда экономикалық механизмдерді
пайдалану және ... ... ... психологиялық, рухани салада құқықтық қамтамасыз етуді қадағалау.
Әлеуметтік реформалардың бағытталған ... ... ... ... ... береді. Бұл басымдықтардың алға
қойған міндеті:
- тұрғындардың радикалды әлеуметтік өзгерістерге бейімділігін арттыру,
халықтың экономикалық белсенді бөлігін ... ... ... ... ... нарықтық механизмдер мен құралдардың рөлін ... ... ақша қоры мен ... ... инвестициясын әлеуметтік саланы
қаржылай қамтамасыз етуге тарту;
- білім беру, медициналық, ... ... ... ... ... әртүрлі деңгейдегі бюджетті қалыптастыру;
- қоршаған ортаның бұдан арғы құлдырауын, кері кетуін тоқтату.
Әлеуметтік ... ... ... ... жауапкершілік
қағидаларымен тығыз байланысты. Негізгі жауапкершілік ... ... және ... ... ... ... Қосымша қоғамдық
жауапкершілік әрдайым ... ... және оны өзі жеке алып ... жоқ ... кез ... адам және ... оны өз жауапкершілігіне
алады. Сонда ғана салық пен өзге де жиналымдар түріндегі ... ... ... ... ... ... ... Жалпы азаматтық
қоғам дегеніміз – бұл адамдар, әлеуметтік топтар арасындағы ... ... ... ... оның ... ... өмір сүру
құқығы, жеке қауіпсіздігі, меншік құқығын тануға негізделген экономикалық,
әлеуметтік, мәдени және сол сияқты өмірлік ... ... ... ... кез ... адам дүниеге келген сәттен бастап осы
құқықтарға ие ... ал ... ... ... ... Азаматтар мен
мемлекет арасындағы құқықтарды бөлу Конституцияға негізделеді және ол өз
кезегінде ... ... ... ие ... ... ... саясатты іскерлік менеджменттің құралы
ретінде қарастыру заманауи ... ... ... ... ... Қоғам дамуының бастапқы кезеңдерінде шаруашылық прогресі көбінесе
теңсіздік пен ... ... ... Осы күні ... ... ... да ... қамтамасыз ете бермейді.
Нарықтық қатынастардың дамуы - бостандық пен ... ... ... жол ашып ... ... ... ... елдерде
әлеуметтік теңсіздікті азайту заңдылығын қалыптастырды. Жалпы алғанда
нарықтық экономиканың осы ... ... ... әлеуметтік теңестіруді
көздейді деп айтуға болады. Біріншіден, қоғамдық ... ... ... ... келу ... ... көрсетеді. Екіншіден,
пісіп-жетілген нарық пен бәсекелестіктің қатты дамыған жағдайы тауар ... ... ... ... ... жоғары деңгейде жауап
беруіне мүдделі болуда. Демек, осы ... ... ... ... ... ... теңдіктің қалыптасуына мүмкіндік береді.
Бірақ оларды іске асыру ... бір ... ... негізделген
мақсаттық шараларды қажет етеді. Осы шаралар әлеуметтік ... ... ... ... ... болып табылады.
Әлеуметтік бағдарламаларды жасағанда және оларды іске асыру кезінде
тұрақты қоғамдық бақылаудың рөлі - институционалдық күштердің ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
етуге ұмтылады. Дамыған елдердің ... ... ... бірнеше бағыттар қалыптасқан болатын. Олар ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік шаралар, тұрғын үй саясаты. Қазақстан жағдайында
болсын немесе басқа да өтпелі кезеңді басынан өткеріп отырған ... ... ... ... таза нарық қағидалары негізінде анықтау дұрыс
емес.
Қазіргі кезеңде ... ... өсу ... ... ... ... негіздерін орнықтыру үшін алдымен ғылыми-
зерттеу жұмыстарын, ... ... ... ... ... ету үшін ... ... бөлінуі керек. Бұл
мақсаттарға қажетті қаражаттарды мемлекеттің ұлттық табысты ... ... ... - ... ... жүйелерінің негізі болып табылады.
Мемлекет қысым ... ... ... ... ... салу арқылы алады.
Мұндай елеулі қаражаттардың ... ... ... ... өндіріс
процесіне ықпал етуге мүмкіндік береді. Қазіргі жағдайда әлеуметтік қарама-
қайшылықты жою ... ... ... пен ... ... ... мәжбүр болып отыр. Мемлекет ... пен ... ... ... реттеу жолымен, жұмыссыздыққа байланысты ... және ... ... ... ... жарақат алған
науқастарды ескере отырып реттейді. Елдің заңды ... ... ... ... мен ... ... ... қарым-қатынастар жоғары
дәрежедегі мемлекеттік реттеу объектісі негізінде қарастырылуда.
Сол себепті біздің ойымызша әлеуметтік ... ... ... тікелей және қосалқы құралдары арқылы әлеуметтік
экономикалық саясаттың ... мен ... оған ... ... жолдары қарастырылады. Бастапқы микроэкономикалық көрсеткіштер
экономиканың даму қарқынын болжауды, ... ... ... ... ... халықтың қаржы қорларын анықтайды. Ол ... мен ... ... ... ... жүзеге асыруда ұлттық мақсаттар мен басымдықтарды тиімді
орындаудың ... ... ... ... саясатты әлемдік тәжірибеге сүйеніп жасау жеткіліксіз. Оны
еліміздің ұлттық-тарихи даму ... ... ... ... ... негіздеу талап етіледі. Соңғы жылдардың ... ... ... ... ... ... ... үшін тек
қана қарқынды экономикалық даму жеткіліксіз. Мемлекеттік әлеуметтік саясат
конституциялық талаптарға сәйкес ... ... үшін ... саясаттың құқықтық негізі жасалуы керек. Екіншіден, ... ... ... болуы қажет. Қазақстан жағдайында бұл маңызды
саяси-әлеуметтік факторлар әлі де ... ... ... ... ... ... ... дамудағы императивпен (міндетті талаппен)
санаспай ... ... ... даму жолына түсе алмайды. Ал, Қазақстан
әлемдік тәжірибеде қалыптасқан ... ... ... ... ... ... ... саясаттың өзіндік үлгісін қалыптастыру
бағытында ... ... ... ... ... ... саясаттың қалыптасу
эволюциясы» атты ... ... де үш ... ... ... ... ... деп аталатын бірінші тараушада
Қазақстанда «Әлеуметтік ... ... ... ... құжаттың негізгі идеясы – ... ... ... ... ететін мемлекеттік саяси тетіктерді қалыптастыру.
«Әлеуметтік доктрина» қоғамдағы ең басты әлеуметтік ... ... бере ... инновациялық жолдарды талап етеді. Бұл бағытта уақыт
оздыруды көтермейтін іс-шаралар күтіп тұр. ... ... ... ... мәдениеті мен демократиялық санасын арттыру болмақ.
Қазақстанның әлеуметтік ... ... таяу ... ... ... ... ... демографиялық өсімді ынталандыру және
өлім-жетім ... ... мен ... өмір ... ... есебінен
күтілетін өмір жасын ұзарту жөніндегі шараларды қамтамасыз ету, ... ... ... және ... әрі ... ... азайту,
сондай-ақ көші-қон процестерінің реттелуіне қол ... ... ... ... ... ... ... жақсарту
және нақты гендерлік теңдікке қол жеткізу; халықтың тұрмысы төмен топтары
үшін экономикалық ... ... ... ... мүмкіндіктерді
кеңейту – еңбекке қабілетті халықтың неғұрлым жоғары ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін экономикалық
жағдай туғызу; экономиканың нақты секторында жұмыспен қамтуды ... ... және ... ... ... ... ... құру; халықтың тұрмыс деңгейін, жұмыспен қамтуды арттыру және
кедейлік деңгейін төмендету; медициналық қамтамасыз етудің, ... ... ... ... ... жалпыға бірдей қол жетімділігін қамтамасыз ... ... ... мен ... ... ... мен ... кеңінен таңдау мүмкіндіктерін қамтамасыз ету; ... ... ... ... ету ... жаңа көздерін айқындау және қазіргілерін неғұрлым тиімді
пайдалану [11].
Мемлекеттегі әлеуметтік ахуалды жақсартуда қоғамдық институттар ... ... ... ... ... ... ... Себебі қайырылымдылық шаралары қоғамдағы әлеуметтік ахуалды жақсартуға
ғана емес, қоғамдағы гуманистік құндылықтарды насихаттау жұмыстарына да ... ... ... ... ... шаралары саяси ұпай жинаудың
құралына ... ... ... ... кезеңде Қазақстан азаматтарының
мемлекет көмегін күтіп қол қусырып отырудан гөрі, ... ... ... ... белсенді қимылға көшкенін көреміз. Бұл халықтың әлеуметтік масылдық
психологиясынан бірте бірте айығып келе ... ... ... ... ... өте маңызды жағымды құбылыс деп
есептейміз. ... ... ... ... еңбек нарығындағы ахуал тұрақтанып
келе жатқаны байқалады.
Қазақстанда әлеуметтік саясатты ... ... ... ... ... ... күттірмейтін мәселе екендігі дәлелденді. Ол
– мемлекеттің ... ... ... ... қоғам және тұлға
қатынастарының өзгеруінің бастамасы ... ... ... өндірістегі материалдық игілік жасына, жынысына, денсаулығына
және тағы да ... ... ... ... барлық мүшесіне тиісті
болуы керек. Әлеуметтік қамсыздандыруды қалыптастыру кезеңі оның ... ... ... мен ... ... құқықтық реттеу қызметін
мемлекеттің өз міндетіне ... ... ... Одан әрі бұл ... ... ... қаржыландыру арқылы және әлеуметтік
қамсыздандырудың мемлекеттік құрылымын құру барысында жүзеге ... ... ... әлеуметтік саясатты жүзеге
асыруының бағдарламалық құжаттарының иерархиясы- Қазақстанның 2030 ... ұзақ ... ... 2010 жылға дейінгі ұзақ мерзімді
стратегиялық жоспары; жыл сайынғы Елбасының ... ... ... ... ... ... дамуы туралы
индикативтік жоспары; мемлекеттік ... ... ... аймақтық
бағдарламалардан құралған. Қоғамның әлеуметтік дамуы жөніндегі мемлекеттің
жобаларын қарастырсақ, ... ... ... ... Республикасының әлеуметтік саясаты мен халқының ... ... мән ... ... ... әлеуметтік саясаттың жүзеге
асырылуы мен жасақталуы үшін ... ... ... Әлеуметтік саясаттың
стратегиялық мақсаттарына мыналарды жатқызуға болады, яғни ... ... ... ... ету; халықтың өмір сүру деңгейін
айтарлықтай жоғарылату; ... ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтау, білім, мәдениет,
тұрғын ... ... ... ... және ... кепілдіктерді
орнату; елдегі демографиялық жағдайды жақсарту және ... ... ... әсіресе бала шетінеуін, ана өлімін азайту.
Қазіргі кезде Қазақстан ... ... ... ... мүшесі.
Аталмыш ұйымға мүше болған елдерде оның негізгі қағидаларының орындалуы
талап етіледі және сол ... ... ... ... Мысалы, тұрақты
төленетін еңбек әрекетінде ынталандыру шаралары; негізгі әлеуметтік ... ... ... ... ... ... орнын толтыру және алдын алу; ... ... ... ... ... топтарына әлеуметтік көмек механизмін көрсету;
білім және медициналық ... ... ... ... құқықтар мен
қызметтерге қол жеткізуіне жағдай ... ... ... ... мен ... қатысты әлеуметтік
қорғау механизмі төмендегідей қорғау мен ... ... ... ... негізгі өмірлік қолдау қызметімен ... ... ету; ... ... ... ... ... жүзеге асыру; Үшіншіден, халықтың әлеуметтік әлсіз топтарының
қажетті тұтыну деңгейіне көмек көрсету мен қолдау білдіру.
«Халықтың ... ... ... ... саяси мәселелер» деп
аталатын екінші тараушада халықтың әлеуметтік ... ... ... ... Егер бұл мәселелерді кешенді түрде қарастыратын
болсақ, бүкіл дүниежүзі мемлекеттеріндегі әлеуметтік ахуал, ... ... ... ... ... ... ... Сол себепті де 1990 жылдан бастап ... Даму ... ... ... жөнінде әлемдік ауқымда есептерін жариялай
бастады. Әлеуметтік - экономикалық дамудың жаңа ... ... ... ... алынды. Оны төмендегідей көрсеткіштермен, яғни жан басына
шаққандағы кіріс, денсаулық жағдайы, қоршаған ортаның ластануы, өмір ... ... ... ... алу ... ... Егер осылардың
барлығын топтастырсақ онда негізгі көрсеткіштер – экономика, денсаулық
сақтау, білім беру ... ... адам ... ... ... ... 1995 жылы жарыққа шықты. БҰҰ ДБ есебі бойынша ... ... ... ... адам ... ... көрсеткіштері
құлдырап кетті. 1991 жылы оның төмендеп кетуінің ... ... ... 13%-ы адам ... ... ... және
3%-ы білім берудің сапасының төмендеуінен болған. Ал 1990 жылдардың аяғына
таман бұл ... ... ... Адам ... ... ... ... жүрді? БҰҰ ДБ есебі бойынша АДИ ... 0,5 ... ол ... - ... дамуы төмен елдер қатарына жатқызылады.
Оған Африканың экватор бойындағы елдері, кішігірім аралдардағы мемлекеттер,
Пакистан және Үндістан ... Ал, АДИ ... ... ... болса,
олар дамудың орта дәрежесіндегі елдерге жатады. АДИ 0,8 және одан жоғары
болса, олар ... ... ... ... ... бай
мемлекеттерге енеді. Мысалы, мұнай экспорттаушы елдер. 1996 ... АДИ 0,7 ... ал бұл ... ... ... ... – 0,835, Алматыда – 0,844-ке жетті [12]. Бұл ... ... ... ... яғни оның 1990
жылдардың ... ... ... ... ... алғашқы
жылдарында бірінші кезекте экономикалық реформалар мен инвестициялық саясат
тұрғанымен, Қазақстандағы әлеуметтік саясаттың аса ... ... ... ... ... ... байқауға болады.
Әлеуметтік саяси мәселеде мемлекеттің көңіл ... ... ... ... бар. ... ішінде мыналарды бөліп айтуға болады:
- жұмысқа орналасу мәселелері бойынша әлеуметтік ... ... (дәл ... ... кәсіпкерлер, кәсіподақтар
және өкімет арасындағы мүдделі келістірудің осынау маңызды
тетігінің әлеуеті, нақ осы ... ... ... ... және ... ... мәселелері жөніндегі күші бар заңдардың
еңбекшілер құқықтарын қорғау мен қамтамасыз ету бөлігін жақсарту
мәселесін ойластыра түсу ... ... ... білім беру, денсаулық ... ... ... ету жүйесін заманға сай жаңғыртудың маңызы ерекше.
Бұл әлеуметтік саланы стратегиялық дамытудың сенімді базасын ... ... ... ең ... мемлекет пен бизнес арасындағы салиқалы
серіктестікті кеңейту арқылы әлеуметтік жауапкершілік ... ... ... ... ... күрес мемлекеттің әлеуметтік саясатындағы маңызды
басымдықтардың бірі болғандықтан, оны шешу ... ... ... ... мен ... ұйымдарымен бірлесіп жұмыс жүргізуде. Оған
дәлел ретінде қоғам үшін әлеуметтік-саяси құндылығы бар мына ресми ... ... Ол ... ... Үкіметі, қызметкерлердің
республикалық бірлестіктері мен жұмыс берушілердің ... ... 2007 – 2008 ... ... Бас ... ... ... - әлеуметтік құжаттардың қабылдануы Қазақстанда саяси билік
пен қоғамдық институттар ... ... пен ... ... ... ... қарым-қатынастары қалыптасып келе жатқандығын дәлелдесе
керек. Сондай-ақ, бұл ... мәні бар ... ... аударатын болсақ, онда
кәсіби-техникалық білім беру мен мамандарды қайта даярлау ... ... ... ... бөлінген. Оның саяси заңдылығы да бар. ... ... ... ... ... бірі жұмыссыздыққа
қарсы іс-шаралар орта және арнайы ... ... беру ... ... ... да бұл ... мәселені шешу үшін, ... ... ... ... және әлеуметтік қорғау министрлігі, Білім және
ғылым министрлігі және ... ... ... ... ... ... осы бағытта жүйелі жұмыстар жүргізілуі ... ... ... ... бірі ... ... деген
қолжетімділікті қамтамасыз ету болса, кәсіби-техникалық білім ... ... ... мәселесін де кешенді түрде біртіндеп ... деп ... ... ... ... ... ... проблемалары» атты үшінші тараушада Қазақстандағы ... ... ... объективті түрде талдауға ұмтылыс жасалады.
Қазіргідей нормативтік актілер мен тәртіптер өмірге жиі-жиі ... ... ... ... ережелері, қоғамнан тұрақты арнасын
таба алмай отырған кезеңде ... ... ... ... мәні зор. Әр ... деңгейдегі дау-дамайлар мен көзқарастар
қайшылығын шешу тәжірибесі мен ... ... ... ... ... ... ... көтеріп жіберуі де ықтимал. Мұндай
жағдайда мемлекет пен ... ... ... топтары арасындағы өзара
түсінікті де нәтижелі қарым-қатынастан мемлекеттік басқару ... ... үшін ... кеңістік ашып, республикалық және аймақтық деңгейде
әлеуметтік саланы ... ... ... негіз қалары сөзсіз.
Жалпы мемлекет жүргізетін әлеуметтік ... алға ... ... және ... ... үшін ... шарттарды
сақтау қажет деп пайымдауға болады:
- әлеуметтік саясатты әзірлеу кезінде ... ... ... яғни бір ... ... ... басқа салаларды да ... ... ... ... ... ... ... сипаты болуға тиіс және ол халықтың жаңа жағдайға үйренуіне
мүмкіндік беруі қажет;
- ... ... арқа ... ... мен талаптар қоғамда кең
таралған болуы шарт;
- осыған сәйкес әлеуметтік ... ... ... органдарының
құрылымы, олардың қызметінің әдістері мен ... жаңа ... ... ... ... ... қажет.
Әлеуметтік саланы дамыту проблемаларына жете көңіл бөлмеу, ... ... ... ... өсуі мен оны ... мүмкіндіктерін тежейді. Егер елімізде реформаның экономикалық
өсуге деген біржақты басым бағдары сақталатын болса, ол ... ... ... Мұның өзі үкіметтің әлеуметтік саясатының түпкі мақсаты – ел
Конституциясы жария еткен әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ХХІ ... дамуы әлеуметтік ... ... ... тиімділік пен шаруашылықтардың
бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталуы тиіс.
Қазақстан Республикасының жаңа ... ... ... ... ... пен адам арасындағы өзара жауапкершілік арқылы
тұрақты әлеуметтік дамуға өту ... ... ... ... ретінде қалыптасуы мен нарықтық экономиканың дамуы
әлеуметтік және ... ... ... жаңа формаларының пайда
болуына әсерін тигізді. Бүгінгі таңда бізде негізінен әлеуметтік ... ... ... 1995 жылдан бастап Қазақстан Республикасы Үкіметі мен
республикалық бірлестіктер, кәсіподақтар және жұмыс берушілер арасында Бас
Келісімге қол қою ... ... ... келеді. 2000 жылы алғаш
қабылданған «Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік серіктестік ... ... ... ... жатқан объективті саяси-әлеуметтік үрдістер
айқын ... ... ... ... онда ... негіздер, міндеттер
мен қорытындылар реті, жалпыға ортақ әлеуметтік маңызы бар мақсаттарға жету
үшін, келісімдерді өзгерту және бұзу секілді бағыттар анықталады.
Қазіргі ... ... ... ... саясатындағы
саяси мәселелердің өзектісі – ... ... ... тұрғыда негіздеу болып табылады. Бұл соңғы уақытта ғана пісіп
жетілген мәселе ... Ол ... бері ... ... саяси - әлеуметтік
мәселе. Бизнестің әлеуметтік жауапкершілігін жете сезінген бірқатар ... мен орта ... ... бар. ... ... үшін ... саласындағы компаниялармен келісім-шарттарда жергілікті жерде
әлеуметтік қолдауды жүзеге асыру міндеті талап етілуде.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... орта тапты қалыптастыру мен әлеуметтік
бағдарлы экономика құру да жатады. ... ... орта ... мәселесі саяси - әлеуметтік мәселе ретінде күн тәртібіне сонау
тәуелсіздік алған ... ... ... еді. ... шынайы нарықтық
экономиканы қалыптастырудың алғышарттарының бірі – әлеуметтік тұрғыда
белсенді орта ... ... ... Сондай ақ, орта тапты қалыптастыру
бәсекеге қабілетті экономиканы құруға да, әлеуметтік бағдарлы ... да ... бола ... Бұл ... ... толық шешу
бүгінгі күнге дейін мүмкін ... ... ... ... ... ... ... шешу мен халқымыздың әл-ауқатының одан әрі
артуы ... ... ... мен ... беру ... ... үкімет қабылдаған кешенді мемлекеттік әлеуметтік бағдарламалар қажетті
қаржымен, жауапты әрі ... ... ... ... ... кезеңде Қазақстан Республикасында мемлекеттің ... ... ... жете назар аударылуда. Өйткені әлеуметтік
мемлекетті қалыптастыру барысында әлеуметтік ... ... ... тетіктері іске қосылуы керек. Мемлекеттің әлеуметтік
саясатын ... ... ... ... әлеуметтік әріптестік
ұстанымы, әлеуметтік бағдарланған экономиканы қалыптастырудың тиімді
жолдары ... Бұл ... ... ... ... саясаты ішкі және ... ... ... ... ... Ал егер мұндай тәуелділік жойылмаса немесе
азаймайтын болса, мемлекеттік әлеуметтік саясат қоғамның ... ... бере ... және әлемдік экономикалық дағдарыстар немесе басқа да
күтілмеген жағдайларда сан ... ... ... мәжбүр болады.
Әсіресе жұмыссыздыққа ... ... ... ... ... жаңа жұмыс орындарын ашуға бағытталған іс-шаралардың пәрменділігін
арттыру қажет. Сонымен бірге, еңбек ... ... ... ... ала ... жұмысшылар мен қызметкерлерге жасалатын
әлеуметтік қолдаудың жүйесін, нормаларын бекіту кезек күттірмейтін іс болып
табылады. Сол ... ғана ... ... қауіпсіздігіне
кепілдік жасалмақ деп ойлаймыз.
Қорытындыда зерттеудің тұжырымдары жасалған, практикалық нақты ұсыныстар
мен кеңестер ... ... ... ... ... ... ... алатын ролі мен мемлекет қызметінің ауқымы қаншалықты
деңгейде болатыны маңызды өлшем болып табылатынын ... Осы ... ... саясаттың негізгі екі үлгісінің - белсенді және белсенді
емес әлеуметтік саясат қалыптасатынын айқындап ... Бұл ... ... ... ... ... өзіндік басты ұстаным
қалыптасады. Ал, әлеуметтік саясаттағы басты ... оның ... ... ... және жеке адамның әлеуметтік саясаттың
жүзеге асырылуы барысындағы ... ... орай ... Белсенді
әлеуметтік саясат мемлекеттегі әлеуметтік себептерге ... ... ... ... және ... белсенді емес әлеуметтік саясат негізінен әлеуметтік топтар
үшін орын толтырушылық сипатқа ие болады.
Қазіргі ... ... ... ... үшін ... ... жауапкершілікпен қарайтын күшті мемлекет болуы керек
және мемлекеттік билік органдарын ... ... ... байлықтың қоғам
мүшелері арасында әділетті бөлінуін қадағалайтын азаматтық қоғамның дамыған
институттары қалыптасқан ... ... ... ... ... ... жеткізген мемлекеттер үшін әлеуметтік саясаттың жаңа ... ... аса ... ...... пен жеке ... саладағы жауапкершілігін үйлесімді етіп бөлу және сол арқылы
бірін-бірі толықтырып тұратындай етіп құру ... ... ... ... жатқан елдердің әлеуметтік саясат үлгісі негізінен
мемлекеттің патерналистік қызметін біртіндеп ... ... жеке ... мен ... ... ... ... қабылдаудағы жауапкершілігін арттыруға көңіл бөлетіні
байқалады. Ал, Қазақстан жағдайында тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында тек
экономика ғана ... ... сала да ... заңдылықтары бойынша
реттеледі деген түсінік орнаған. ... өмір ... ... ... ... жаппай қолдануға болмайтынын көрсетіп берді.
Сонымен, жоғарыда айтылғандарды қорытындылай келе ... ... ... стратегиялық міндеттеріне ... ... ... орындалуы қатаң жүзеге асырылуы тиіс ... ... ... ... ... ... мен басқарудың мақсатты
бағдарламалық әдістерін одан әрі жетілдіру қажет;
- қоғамдағы мүліктік тұрғыдағы жіктелісті тереңдетпеу үшін және ... үшін ... ... ... ... саяси билік органдары мемлекеттік әлеуметтік саясаттың үздіксіз
жүргізілуін және сабақтастығын ... ... ... ... ... ... ... саласында ақылы және ақысыз медициналық
қызметтердің ара ... ашу ... ... ... ... ... көмек берудің кепілді көлемі толығымен жүзеге асырылуы тиіс
және ол ... ... ... ... ... ... ... Сол арқылы
мемлекеттік тапсырыс шегінде халыққа медициналық көмек көрсетудің барлық
түріне қол жеткізу қамтамасыз етілуі ... ... ана мен ... ... ... ... ... бөліне
бастағаны белгілі. Дегенмен ана мен баланы мемлекеттің ерекше әлеуметтік
қамқорлығына алып, оны демографиялық өсудің ... ... ... ұлттық
қауіпсіздік мәселесінің деңгейінде оған саяси мән берілуі қажет;
- мемлекеттің жастар саясатында әлеуметтік саясатты толықтырып тұрған
басым бағыттардың бірі ... ... ... ... ... ... ... ұмтылысына әлеуметтік стимул жасау аса маңызды болмақ (баспанамен
қамтамасыз ету, ғылыммен ... ... ... ... көмектің қомақтылығын арттыру және т.б.)
Қазақстанның әлеуметтік ... ... ... еңбек
нарығында белең алып келеді. Ол әсіресе аймақтарда жаппай сипат алып ... ... ... күшінің жеткіліксіздігін мамандар тапшылығымен
түсіндіреді. Бұл факторды жоққа шығаруға ... ... ... ... ... мен ... құрылымдары сол аймақта әлеуметтік
инфрақұрылым нысандарын салудың орнына, жұмыс ... ... ... ... ... ... әдістерді кеңінен қолданады. Оның себебі
жергілікті билік органдарының әлеуметтік саясатты ... ... ... ... немесе оған құлықсыздығында ... ... ... ... жүзеге асырылуының сапасын арттырудың бір
жолы – ... ... ... ... ... ... арттыруға ерекше назар аударылуы керек.
Соған байланысты:
- билік ... ... ... ... ... ... іске ... тиіс;
- халықтың әл- ауқаты мен тұрмыс деңгейі жөнініде оның әлеуметтік
саясат тұрғысынан ... ... ... ... ... ... нақтылы
ақпарат беретін теле – радио бағдарламалар ашылып, тұрақты түрде мәліметтер
берілуі керек;
- қоғамымыздағы ... пен ... ... ... ... ... ... үшін жұмыссыздарды заңды түрде тіркеуге алатын
кең ауқымды мемлекеттік орталық құру ... ... келе ... ... ... ... ... саяси жүйені бейтараптандырудың құрамдас элементі, ... ... ... мәні жағынан либерал-консервативті үлгісі болып қала
бермек. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасында әлеуметтік ... ... ... ... өзіндік үлгісі біртіндеп қалыптасып келе
жатқандығы жөнінде тұжырым жасаймыз.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1 Қазақстан ... ... ... ... ... 7 ... № 284-І ... өзгерістер мен толықтырулар
енгізілген ресми мәтін. Өзгерту енгізілді - Қазақстан Республикасының
2007.05.21. N 254 Заңымен).-Алматы.-2007.-40б;Назарбаев Н.Ә.Қазақстан-
2030:Барлық қазақстандықтардың өсіп ... ... және ... ... ... ... ... Жолдауы.-Алматы: Білім,
1997.- 176 б.
2 Мировая экономика: глобальные тенденции за 100 лет.-М.:Юрист,2003.-
C.12.
3 Джон ... ... ... екі ...... ... б.
4 ЖанЖак Руссо.Қоғамдық келісім-шарт немесе саяси құқық принциптері. -
Алматы: Үш ... 2004.- 79 ... ... авторға диссертацияда сәйкес сілтеме жасалды.
6 ... ... ... сәйкес сілтеме жасалды.
7 Көрсетілген авторларға диссертацияда сәйкес сілтеме жасалды.
8 Көрсетілген авторларға диссертацияда сәйкес сілтеме жасалды.
9 ... М. ... ... и его ... // Проблемы социальных
взаимодействий в транзитном обществе. Сборник научных трудов.- ... 1999.- 193 с. ... ... Н.Ә. ... ... ... ... қалыптасуы мен
дамуының стратегиясы.- Алматы: Дәуір, 1992.- 56 б.- 20-21 б
11 Мұхамеджанов М.Ә. Қазақстандағы әлеуметтік саясаттың кейбір мәселелері.
// ... 2002.- №4.- 39-40 ... ... о ... развитии.Казахстан. 1998 год.-Алматы.-1998.С.-17-
20.
13 Қазақстан Республикасының Үкіметі, қызметкерлердің республикалық
бірлестіктері мен жұмыс берушілердің республикалық бірлестіктері арасындағы
2007 – 2008 жылдарға арналған Бас ... // ... ... мазмұны бойынша төмендегідей еңбектер жарияланды:
1. Қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасының әлеуметтік ... ... // ... ... және саяси ғылымдар»
сериясы.- №3(11).-Алматы: Абай ... 75-79 ... ... мемлекет және оның үрдістері//Ақиқат.-2006.-№3.-14-17 б.
3. Халыққа жолдаудағы әлеуметтік саясаттың кейбір ... ... ... ... в «Пути реализации
основных приоритетов продвижения ... в ... ... и ... ... государств мира в
контексте задач,поставленных Президентом Республики ... ... в ... Народу Казахстана» 21апреля 2006.-Алматы:
КазНПУ им. Абая. -2006.-С.832-835.
4. ... ... және оның ... // Қазақстан
Республикасының нарықтық қатынастар жағдайындағы мемлекеттік
басқарудың ... ... ... ... 30 ... 2006.-Алматы: Абай ат.ҚазҰПУ.
-2006.-336-339б.
5. Басты басымдық-әлеуметтік сала // ... ... ... ... ... ... көрсеткен Қазақстанның
ішкі және сыртқы саясатының маңызды ... ... ... ... ... ... материалдары
24 сәуір 2007. -Алматы: Абай ат.ҚазҰПУ.-2007.-527-530б.
6. Әлеуметтік саясаттың мәні мен анықтамасы // Хабаршы. ... ... ... ... ... Абай ат. ... ... саясат мұраты-әлеуметтік әділдікте // Ақиқат.-2007.- №11.-
20-23б.
8. Әлеуметтік саясаттың саяси институттар мен процестерде алатын орны //
Хабаршы. «Әлеуметтану және ... ... ... ... ... Көп мәселе әлеуметтік көңіл-күйге де қатысты // Ақиқат.-
2008.-№10.-87-89б.
10 Әлеуметтік ... ... ... ... және ... ... сериясы.-№3(19).-Алматы: Абай ат.ҚазҰПУ.-
2008.-18-22б.
Резюме
Абдыкалык Айнура Абдыкалыккызы
Социальная политика Республики Казахстан на современном этапе:
политологический анализ
Диссертация на соискание ... ... ... ... по специальности 23.00.02–Политические ... ... ... и ... процессы и технологии
Актуальность исследования. Сегодня в Казахстане во всех сферах ... ... ... ... наиболее сложными и деликатными из
которых ... ... ... Социально-политические проблемы
общества всегда будут актуальными, поскольку имеют прямое отношение к ... быту всех ее ... ... политика государства находится в центре
постоянного внимания, обсуждения и критики ... ... ... ... в ... ... и укреплении государственности.
Одним из основных направлений стратегического развития Республики
Казахстан ... ... ... ... и ... ... что ... ответственность за выбор данного приоритета. На
современном этапе в нашей стране в практике ... ... ... ... ... ... ... требованиям
демократического общества. Если в большинстве цивилизованных стран ... ... уже ... и ... воплощаются в жизнь, то
для нашей страны данная проблема ... ... ... на то, что
основные положения социальной политики определены и механизмы их реализации
находятся в процессе постоянного ... ... ... на
наш взгляд, имеет их научное исследование и обоснование, а также ... ... по ... ... проблем как предмет изучения
политологии.
Для полноправного включения Казахстана в мировые процессы необходимо
определить теоретические, ... и ... ... ... социально-политических отношений государства. В целях изучения
особенностей приоритетов социальной политики ... ... ... ... ее ... и ... занимаемого в общей политике.
Объектом исследования являются ... ... ... ... ... и роль государства в форме политических
институтов в ее ... ... – на ... политологического анализа социальной
политики Казахстана, ... по пути ... ... ... ее ... и ... определить общественную роль осуществляющих
ее политических институтов. Для достижения данной цели необходимо решение
следующих задач:
- ... ... и ... основы социальной политики
демократического государства (на материалах Казахстана);
- провести методологический анализ функций ... ... ... в ... ... ... ... проанализировать значение модели социальной политики разных стран в
условиях построения социального государства в ... ... ... ... основных направлений социальной политики
казахского государства;
- изучить политико-правовые основы социальной ... ... ... ... роль законодательства в ее реализации;
- определить уровень ... ... ... ... на ... ... ... основные направления и пути их
решения;
- ... ... ... по ... ... ... ... в русле ее приоритетных направлений.
Методы и ... ... ... ... ... ... ... составили труды ... и ... ... ... ... ... правоведов, работы Президента РК Н.А.Назарбаева.
Использование ... ... ... ... ... ... и
сравнительного анализа позволило рассмотреть социальную политику Республики
Казахстан в динамике комплексного и ... ... ... ... на ... в ... ... социальная политика выполняет важную роль, ... ... ... ... ... ... и
показателем качественного уровня его экономического роста;
- социальная политика РК в наибольшей ... ... от ... реформ и основывается на сохранении ... ... ... на современном этапе государственная социальная политика РК переходит из
пассивного направления в активное;
- усиливается активность ... ... ... политики:
профсоюзов, благотворительных организаций и др.;
- при переходе от плановой экономики к рыночной в ... ... ... ... ... ... власти;
- тщательное изучение особенностей, принципов, направлений, путей развития
и перспектив социальной политики РК позволяет ... ее как один ... ... важное место в общей политике государства;
- критерии концепции ... ... ... ... и пути ... основываются на органичном проведении таких социально значимых
мер, как ... ... ... ... ... ... ... поиска путей и механизмов повышения ... ... ... ... ... ... правительством
Казахстана к бизнесу, обусловлено проблемами конструктивного ... ... ... ... ... ... ... как самое эффективное средство обеспечения
устойчивого политического развития государства;
- выявлено, что ... ... в РК ... не ... ... модели, а в форме оказания адресной ... ... ... ... ... ... и раскрыты основные принципы, направления и пути ... ... ... с ... ... ... ... смысл и содержание
социальной политики, ее место и роль в развитии казахстанского общества;
- проведено ... ... ... ... ... в ... с опытом ее реализации в передовых странах мира;
- на основе ... ... ... и ... ... на ... ... политики Казахстана, выявлены
формы участия политических институтов в социально-политических процессах;
- ... ... ... ... ... и общественными
субъектами своих функций в планировании, управлении и ... ... в ... ... ... ... имеющие прикладное значение для повышения
эффективности социальной ... ... ... и ... ... ... Материалы и
основные положения исследования позволяют расширить новые направления в
изучении ... ... ... ... ... ... ... могут быть использованы при проведении
политологических, социологических, экономических и юридических ... и ... ... ... в ... социальной политики.
Предложения и выводы диссертации могут найти широкое применение при
составлении правительственных документов и актов, ... ... ... ... на ... ... ... политики РК,
регулировании взаимоотношений власти, политических институтов и гражданских
организаций. ... ... ... могут быть использованы на лекциях
и спецкурсах по теоретической и прикладной политологии в ... ... ... ... и ... исследования
изложены в 10 статьях, 3 из ... были ... в ... ... ... ... конференциях и опубликованы в
соответствующих сборниках. Материалы диссертации ... в ... ... в ... ... работа обсуждена и рекомендована к
защите на заседании кафедры политологии и социологии КазНПУ ... Ainura ... Policy of the Republic of ... in the modern period:
politological analysis»
The thesis for the competition of scientific degree of the candidate of
political sciences by ... 23.00.02 – ... ... ethno-
political conflict, national and political processes and technologies
Relevance of the Research. Today in Kazakhstan in all spheres ... to carry out ... reforms, the most complex and ... of
which are social reforms. The social problems of society will always ... because they are directly related to the life and the home of ... members. State social policy is at the center of constant ... and ... of the population, and therefore occupies ... place in public ... and ... of ... A major focus of the ... ... of the Republic of ... the creation of the welfare state and the country's authorities argue
that the sense of ... for the ... of this ... At ... stage in our country in the practice of ... has been the
realization of social policy that meets the requirements of society. ... ... ... a model social state have already been ... actively ... for our country, the problem is very ... the fact that the basic ... of social policy defined ... for their ... are in the process of ... of great ... in our view, is its ... and justification, as well as the ... of ... for ... social problems.
For the full inclusion of Kazakhstan in the global processes necessary ... ... and applied the legal ... of opportunities of
domestic socio-political relations States. In order to explore ... of the ... of the social policies of ... is the ... of its ... and the seating in ... policy.
The object of the research are the basic directions of social policy
of the Republic of ... and the role of the state in the form ... ... and its realization.
Aim of the research – on the bases of the political analysis ... politics of the Republic of ... on the route of the ... ... and reveal its meaning and ... define the social
role of the political institutions realising it. In order to achieve ... aim the ... problems should be ... study ... and methodological bases of the social policy ... ... conduct ... analysis of political institutions and processes
in social policy ... analyze the patterns of social policies of ... ... in ... building a welfare state;
- identify the major theoretical problems of social policy of the ... explore the ... and legal ... of social policy and ... role of law in its ... determine the level of social policy in Kazakhstan at the present ... select the main ... and ... make good ... for improving the social policy of the state ... with its ... and ... basis of the study. ... and
methodological basis for the study of works of ... Russian ... ... ... ... ... ... lawyers, the President of the Republic of Kazakhstan Nursultan
Nazarbaev. Using techniques of historical and philosophical, institutional,
systemic, cross, ... and ... ... and ... will consider the social policy of the Republic of Kazakhstan in
the dynamics of an integrated and ... ... basic ... for ... In modern society, social policy is ... it is a ... of a
sustainable political development of the state and measure of the ... its economic ... Social policy of ... is most ... on the results of economic
reforms and is based on maintaining the public ... of ... At the current stage of state social policy of ... is moving from
passive to active ... ... the activity of public ... of social policy: ... ... organizations and others;
- In the transition from planned to market ... in the ... social policies leading role belongs to ... ... A thorough examination of characteristics, principles, ways and means to
improve the ... for Social Policy of ... ... it as ... which occupies an important place in the overall policy of the
State;
- Criteria for the concept of social policy of our state and the ways ... are based on ... social measures as social ... security, social ... There is a need to find ways and ... to improve the ... ... ... A ... of social responsibility against a government of Kazakhstan
to the business, due to problems of a ... solution of ... ... of the ... Social policy is defined as the most ... means of ... political development of the ... Found that social policy in ... is not to develop a ... as well as provide targeted assistance to socially vulnerable members
of society;
- Identified and ... the basic ... ... and path ... of social policy of ... In theory a ... point of view explored the meaning and ... social policy, its place and role in the development of society;
- A comparative study of the social policy in our country with ... of its ... in the advanced ... of ... On the basis of ... analysis of ... and legal norms
regulate social policy of Kazakhstan, identified forms of ... ... ... in the ... process;
- Determined the extent to which public ... and the public ... their roles in ... ... and ... of social ... ... that are useful to improve the efficiency of social policy of
our country.
Theoretical and practical ... of the ... ... ... allow the ... research of the new ... in the study
of topical political and social problems of modern political science. The
results of the analysis can be used in ... social, economic ... studies of the role of public ... to regulate social ... and ... of the thesis can be broadly applied in ... of ... documents and acts, programs and measures aimed
at improving the model of social policy of ... regulate ... of power, ... ... and civic organizations. Also
thesis material can be used for lectures and special courses on ... applied ... science in ... degree of ... The main content and the research ... in 10 ... 3 of which were ... as reports ... scientific conferences and published in the ... ... of the thesis are used as a handbook for ... This work is ... and ... for defence at a meeting ... department of political science and sociology KazNPU after Abay.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 48 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Қазіргі даму кезеңіндегі Қазақстан Республикасының конституциясы: 1993 - 1995 сабақтастығы мен айырмашылығы65 бет
Қазақстан Републикасындағы қазіргі салық жүйесі және оның құрылуы мен қалыптасу кезеңдері87 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
"Экологиялық нормалау түрлері."6 бет
"Қазақстандағы жекешелендіру процесі және оның ерекшеліктері"4 бет
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
1950-1960 жылдардағы қазақ прозасындағы кейіпкер сомдау дәстүрі13 бет
Delphi ортасында тестілеу бағдарламасын құру жобасы39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь