Микробалдырлар туралы мәлімет

Кіріспе
1 ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
1.1 Микробалдырларды жемдік қоспалар алуға пайдаланудың маңызы
1.2 Микробалдыр Chlorella биотехнологияда маңызды объект
1.3 Микробалдыр хлорелланы жалпылай өсіру
1.4 Хлорелла суспензиясының ауылшаруашылық жануарларының өнімділігіне әсері
2. ЗЕРТТЕУ МАТЕРИАЛДАРЫ ЖӘНЕ ӘДІСТЕРІ
2.1 Зерттеу объектілері
2.2 Микробалдырлардың таза дақылдарына арналған қоректік орталарларда өсіру
2.2 Микробалдырлардың таза дақылдарына арналған қоректік орталарларда өсіру
2.4 Микробалдырлардың құрамындағы биомассаны анықтау әдісі
2.5 Микробалдырлардың биохимиялық құрамын анықтау
3 ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТАЛДАУ
3.1 Микробалдырлардың әртүрлі аралас дақылдарының өнімділігі бойынша белсенді консорциумын сұрыптап алу
3.2 Микробалдырдың аралас дақылдарын лабораториялық микробиореакторда өсiрген нәтижелері
3.3 Сұрыптап алынған микробалдырдың аралас дақылдарын әртүрлі модифицирленген орталарда өсірген нәтижелер
3.4. Микробалдырлардың аралас дақылдары негізінде алынған биологиялық белсенді қоспаның пигменттер мен жалпы белоктың құрамы
3.5 Микробалдырлардың аралас дақылдары негізінде алынған биологиялық белсенді қоспаны бұзауларға зерттеген нәтижелері
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Қазiргi кезде әлемдiк ғылыми зерттеу лабораторияларында микробалдырлар дақылдарынан маңызды биологиялық белсенді қоспаларды алуға бағытталған ғылыми жұмыстар өте көп кездеседі.
Микробалдырлардың биохимиялық қасиеттері олардың белок, көмісулар, түрлі витаминдер мен басқа да физиологиялық активті заттарды алуының бағалы көзі болып табылатын және витаминдер мен белоктарға бай екендігін көрсетті.
Малдардың денсаулығының күшті болып, олардың тіршілік функцияларының қалыпты жұмыс істеуін қамтамасыз ететін болса, өнімділігі жоғары болса және алынған өнімнің сапасы жақсы болып, азық шығыны төмен болса бұл азықтандыру жағдайын толық құнды азықтандыру деп айтуға болады. Азықтандыру жағдайында кемшіліктер болса, яғни толық азықтандырылмаса, азық ұзақ уақыт бойы жеткіліксіз мөлшерде берілсе, ол ең алдымен малдың өнімділігін төмендетеді, азықтық пайдалы әсерін төмендетеді, бұл жағдайлар малдарда әртүрлі жұқпалы емес аурулардың пайда болуына әкеледі. Сондықтан малдарды толық құнды түрде азықтандыру, зат алмасу процесінің бұзылуының алдын алады және малдарды аурудан сақтайды [1].
Азықтық толық түрде берілуі малдардың қажеттілігіне сәйкес белгілі мөлшердегі энергияны және қоректік заттарды алуына себепті болады. Толық берілген рационда әртүрлі азықтық өнімдердің қоспасы болады, атап айтқанда, жануарлардан жасалған азықтар да болады. [2]. Рациондардың толық болуы үшін азық өнімдері жоғары сапалы болып, оны малдар жақсы пайдалануы тиіс, оның құрамындағы құрғақ заттардың мөлшері мол болуы тиіс. Құрғақ заттардағы энергия және қоректік заттар концентрациясы жоғары болуы керек. Бұл жердегі ескеретін жағдай, азықты дайындаған оның дәміне және сапалылығына көңіл аудару болып табылады, азықтық қоспаларды өз мөлшерінде қосу т.б.[3].
Мал азығы - мал шаруашылығында ең көп қолданылатын, шығыны мол сала болып табылады. Барлық шығынның 50 ден 80%-ға дейінгісі азыққа жұмсалады. Бірақ осындай шығынның өзінде азықтың құрамындағы қоретік заттардың макро және микроэлементтердің және дәрумендердің жеткілікті мөлшерде болуына кепілдік беріле алмайды. Азықтың толық құндылығы жөнінде айтуға болмайды. Сондықтан, азықтың сапалы болуы, оның құндылығы қазіргі замандағы мал шаруашылығының өзекті мәселесі болып табылады. Рептабелділіктің болмауы тек қана жекелеген салаларда ғана емес, сонымен қатар барлық мал шаруашылығында, ең алдымен азықтың бағасының саяси жағдайына болып отыр.
Зерттеу жұмысының мақсаты: Микробалдырлардың аралас дақылдарының консорциумы (Chlorella vulgaris Z-1, Chlorella vulgaris С-2; Scenedesmus obliquus var. оbliquus) негізінде биологиялық белсенді қоспаларды алу.
1 Vіmаl О.P., Туаgі P.D. Energy from bіomass. Status of Іnformatіon (An Іndіan Experіence) // Іndustrіal Іndіa. – 1983. -Vol. 34. - P. 9-15.
2 Промышленное культивирование микроводорослей. // Тез. докл. всес. конф. Микроводорослей 90. – Андижан, 1990. – 70 с.
3 Thоmаs S. Algae cultіvatіon for food and feeds // Energy conserv. And use renewable energ. – Oxford, 1982. – P. 649 – 658.
4 Сшренко Л.Я., Паршикова Т.В. Використания водоростей у господарській практиці // Укр. ботан. журнал. – 1985. - № 6. – С. 77-86.
5 Музафаров А.М., Таубаев Т.Т. Культивирование и применение микроводорослей. - Ташкент: Фан, 1984. – 135 с.
6 Русина О.Н. Массовое культивирование микроводорослей // Водоснабж. И сан.техника. – 1980. - № 7. – С. 6 – 8.
7 Somashekar R.K, Swamy S.N.R., Arekal Govіndappa D. Ecologіcal studіes on algae of the waste waters of a textіle mіll near Nanjanguo, Karnataka // Іbіd. –1984. - № 2. – P. 75-79.
8 Зайченко Е.А. Альгофлора карт полей фильтрации и ее роль в очистке сточных вод сахарных заводов: автореф. … канд. Биол.наук: - Киев, 1972.- 24 с.
9 Сальникова М.Я. Хлорелла – новый вид корма. – М.: Колос, 1977. – 95 с.
10 Музафаров А.М., Таубаев Т.Т., Талипов К.А. Массовое культивирование хлореллы с использованием продуктов сгорание природного газа в промышленных котельных. – Ташкент: Фан, 1970. – 11 с.
11 Вecker Е. W. Bіotechnology and explotatіon of the green alga Scenedesmus obluguus // Іndіan Bіomass. – 1984. – Vоl. 4. – Р.1–19.
12 Мусалдинов Т.Б., Линчевская М.Д., МамутовЖ.У., Илялетдинова С.Г. Водоросли оросительных вод рисовых полей Акладинского массива // Изв. Ан. КазССР. Серия: Биология. – 1983. - №6. – С. 67-72.
13 Музафаров А.М., Кучкарова М.А., Михайлова Е.К. Изучение и практического использование азотофиксирующими сине-зелеными водорослями // Материалы юбилейн. Республик. конф. по микробиологии, альгологии и микологии. – 1974. – С. 13-39.
14 Ваулина Э.Н., Аникеева И.Д., Коган И.Г. Индуцированный мутагенез и селекция хлореллы. – М.: Наука, 1978. - 75 с.
15 Soeder С. J. Massіve cultіvatіon of mіcroalgae: results and prospects // Hydrobіologіa. - 1980. - Vоl. 72. - P.197 -209.
16 Nakamura H. Report on the present situation of the Microalgae Research institute of Japan // Reperts from the Microalgae research institute of Japan. – 1961. - №1. - P. 1 - 12.
17 Баянова Ю.И., Трубачев И.Н. Сравнительная оценка витаминого состава некоторых одноклеточных водорослей и высших растений, выращенных в искусственных условиях // Прикл. биохимия и микробиология. - 1981. - №3. - С. 400-407.
18 Пиневич В.В., Верзилин Н.Н., Степанов С.И. Типовая установка для массового культивирования одноклеточных водорослей // Физиология растений. – 1964. -Т.11, Вып.6. - С.1084-1089.
19 Винберг Г.Г. Массовые культуры одноклеточных водорослей как новый источник пищевого и промышленного сырья // Успехи современной биологию. – 1957. -Т.43, Вып.3. - С. 332 - 351.
20 Баранов С. А. Опыт культивирования микроводорослей на выделениях некоторых животных и человека в условиях накопительных культур // В кн.: Управляемое культивирование микроводорослей. - М.: Наука, 1974. - С. 86-97.
21 Рахимов А. Р., Якубов Х.Ф. О некоторых биохимических свойствах штаммов хлореллы и сценедесмуса, выращенных в различных условиях питания // В кн.: Культивирование водорослей и высших водных растенгий в Узбекистане. -Ташкент: Фан, 1978. – 271 с.
22 Селяметов Р. А. Рекомендация по применению витаминных кормов в животноводчестве Узбекистане. - Ташкент: Фан,1971. – С. 59 – 60.
23 Nakamura H. Chlorella feed for animal husbandry // Pablished by International Clorella Union. - Tokyo, 1984. – 81 р.
24 Селяметов Р.А., Якубов Х.Ф. К изучению витаминного состава хлореллы и сценедесмуса // В кн.: Культивирование водорослей и высших водных растений в Узбекистане. -Ташкент: Фан, 1971. – С. 59-60.
25 Баранов С.А. Культиватор для питательного и массового культивирования кормовых водорослей на естественном и комбинированном освещении // Труды Всес. НИИ прудового рыбного хозяйства. – М., 1966. – С.187 – 196.
26 Музафаров А.М., Таубаев Т.Т., Методы массового культивирования и применения хлореллы. – Ташкент: Фан, 1974. -120 с.
27 Музафаров А.М., Таубаев Т.Т., Якубов Х.Ф. Массовое культивирование протококковых водорослей в установках под открытым небом // Культивирование водорослей и высших водных растений в Узбекистане. – Ташкент: Фан, 1980. – С. 3-58.
28 Егоров Н.Е. Практикум по микробиологии. - М., 1976. - 265 с.
29 Мокроносова А.Т. Малый практикум по физиологий растений: Учеб. Пособие. – М.: Изд-во МГУ, 1994. – 184 с.
30 Руководство по методам анализа качества и безопасности пищевых продуктов / Под редакцией Скурихина И.М., Тутельяна В.А. – М., 1998. -210 с.
31 Гигиенические требования к качеству и безопасности продовольственного сырья и пищевых продуктов // СанПиН 2.3.2.560-96. – М., 1997. – 269 с.
32 Альбицкая О.Н., Семенов Я.В. Технико-экономические характеристики производства и переработки микроводорослей с получением биологических активных веществ и кормовых продуктов // Тез. Докл. Всес. Конф. Промышленное культивирование микроводорослей. – М., 1990. – С. 17 – 18.
33 Кондратьева Е.Н. Автотрофные прокариоты. – М.: МГУ, 1996. – 302с.
34 Кретович В. Л. Усвоение и метаболизм азота у растений. – М.: Наука, 1987. – 486 с.
35 Syrett P.J. Nitrogen metabolism of microalgae // Can. Bull. Fish. Aquat. Sci. – 1981. -№ 210. – P. 182 – 210.
36 Рахимов А.Р., Якубов Х.Ф. О некоторых биохимических свойствах штаммов хлореллы и сценедесмуса, выращенных в различных условиях питания // Культивирование водорослей и высших водных растений в Узбекистане. - Ташкент.: Фан. 1971. – С.47-51.
37 Владимирова М.Г., Семененко В.Е. Интенсивная культура одноклеточных водорослей. -М., 1962. – 235 с.
38 Васигов Т., Хужаахмедов Ж. Культивирование микроводорослей и водных растений на сточных водах птицефабрик Узбекистан //Культивирование и применение микроводорослей в народном хозяйстве. -Ташкент: Фан, 1980. – С. 72 – 75.
39 Сиренко Л.А., Сакевич А.И., Осипов Л.Ф., Лукина Л.Ф. и др. Методы физиолого-биохимического исследования водорослей в гидробиологической практике. – Киев: Наукова думка, 1975. -247 с.
40 Определитель пресноводных водорослей СССР / Отв. Ред. М.М. Голлербах. – Л.: Наука, 1951. – Т.10 – 14.
41 Музафаров А.М., Эргашев А.Э., Халилова С.Х. Определитель сине-зеленых водорослей Средней Азии. – Ташкент: Фан, 1987. – Т. 1. – С.3 – 405.
42 Музафаров А.М., Эргашев А.Э., Халилова С.Х. Определитель сине-зеленых водорослей Средней Азии. – Ташкент: Фан, 1988. – Т.2. – С.406 – 815.
43 Музафаров А.М., Эргашев А.Э., Халилова С.Х. Определитель сине-зеленых водорослей Средней Азии. – Ташкент: Фан, 1987. – Т.3. – С.815 – 1215.
44 Царенко П.М. Краткий определитель хлорококковых водорослей Укр. ССР. – Киев: Наукова думка, 1990. – 208 с.
45 Эргашев А.Э. Определитель протококковых водорослей Средней Азии. – Ташкент: Фан, 1979. – Ч.І. – 343 с.
46 Эргашев А.Э. Определитель протококковых водорослей Средней Азии. – Ташкент: Фан, 1979. – Ч.ІІ. -383 с.
47 Овсеникова М. Н. Методы получения бактериологически чистых культур одноклеточных зеленых водорослей // Бот.журнал. - 1971. - №58. – С.1141 – 1147.
48 Ваулина Э.Н., Аникеева И.Д., Шевченко В.А. О некоторых методах, применяемых в селекции водорослей // В кн.: Современное состояние и перспективы изучения почвенных водорослей в СССР. – М., 1967. – С.73 – 85.
49 Косиков К.В. Методы получения продуктивного штамма Chlorella sp // Журн. микробиология. – 1972. - №41.- С. 680 – 686.
50 Квитко К.В. Получение культур отдельных клеток у хлореллы. / Исследования по генетике. – Ленинград: ЛГУ, 1971. - С.50 - 62.
51 Ernst S., Sandmann G. Polycіs carotene pathway іn the Scenedesmus mutant C-6 D // Arch. mіcrobіol. – 1988. – P.590 – 595.
52 Chunaev A.S., Mіrnaya O.N., Maslov V.G., Boschettі F. Chlorophyll b and loroxanthіn – dіfіcіent mutants of Chlamydomonas reіnhardtіі // Photosynthetіca. – 1991. - Vol. 25. - №2. - P.291-301.
53 Harrіs E.H. The Chlamydomonas sourcebook // Acad. - 1989. – Р. 395-396.
54 Шевченко В.А. Радиационная генетика одноклеточных водорослей. – М.: Наука, 1979. -254 с.
55 Квитко К.В., Захаров И.А. Хропова В. И. Некоторые принципы генетико-селекционной работы с микроорганизмами в применении к хлореллы // Генетика. – 1966. - №2. – С. 148 – 156.
56 Квитко К.В. О влияние ультрафиолетого излучения на наследственную изменчивость хлореллы: автореф. …. Канд. биол. наук. – Л.: ЛГУ, 1963. – 17 с.
57Максимов В.И. Влияние БАД «Капилар» на становление естественной резистентности телят/ В.И. Максимов, В.В. Пайтерова// Адаптация и становление физиологических функций у животных: Сборник научных тезисов. – М.: Капитал Принт, 2010. – С. 156-159.
58 Пайтерова В.В. Особенности микроциркуляции сосудов цыплят в эмбриогенезе под влиянием БАД «Бронходиол» / В.В. Пайтерова, В.И. Максимов, Е.Ю. Белянкина, В.П. Тихонов// Современные проблемы диагностики, лечения и профилактики болезней животных и птиц. – Екатеринбург: ГНУ УрНИВИ, 2010.- Вып. 3. - С. 366-367.
59 Ваулина Э.Н., Аникеева И.Д., Коган И.Г. Индуцированный мутагенез и селекция хлореллы. – М.: Наука, 1978.-75 с.
60 Лукавски Я. Анализ скорости роста водорослей, культивированных на плотных средах // В кн.: Изучение интенсивной культуры водорослей. –Требонь, 1975. – С. 265 – 272.
61 Культивирование коллекционных штаммов водорослей. –Ленинград, 1983. - С.3 - 35.
62 Ваулина Э.Н., Аникеева И.Д., Коган И.Г. Одноклеточная зеленая водоросль хлорелла – удобный объект для исследований мутагенности факторов внешней среды //Генетические последствия загрязнения окружающей среды. –М.: Наука, 1975. -С. 54 – 57.
63 Селяметов Р.А. Рекомендация по применению витаминных кормов в животноводчестве Узбекистане. - Ташкент: Фан,1971. – С. 59 – 60.
64 Андреева Р.А. Очистка концентрированных сточных вод микробиологического производства с использованием культуры микроводорослей. - М.: Б.и.- 1985. -С. 71 - 72.
65 Заядан Б.К., Өнерхан Г. Микробалдырлардың таза дақылдарын бөліп алу және оларды белсенді өсріу тәсілдері. - Көкшетау, 2008. - 19 б.
66 Заядан Б.К., Өнерхан Г. Микробалдырлардың таза дақылдарын бөліп алу және оларды белсенді өсріу тәсілдері. - Көкшетау, 2008. – 51 - 54 б
67 Заядан Б.К., Өнерхан Г. Микробалдырлардың таза дақылдарын бөліп алу және оларды белсенді өсріу тәсілдері. - Көкшетау, 2008. – 54 - 55 б
68 Заядан Б.К., Өнерхан Г. Микробалдырлардың таза дақылдарын бөліп алу және оларды белсенді өсріу тәсілдері. - Көкшетау, 2008. – 55 - 56 б
69 Ваулина Э.Н., Аникеева И.Д., Коган И.Г. Индуцированный мутагенез и селекция хлореллы. – М.: Наука, 1978.-75 с.
70 Лукавски Я. Анализ скорости роста водорослей, культивированных на плотных средах // В кн.: Изучение интенсивной культуры водорослей. –Требонь, 1975. – С. 265 – 272.
71 Культивирование коллекционных штаммов водорослей. –Ленинград, 1983. - С.3 - 35.
72 Ваулина Э.Н., Аникеева И.Д., Коган И.Г. Одноклеточная зеленая водоросль хлорелла – удобный объект для исследований мутагенности факторов внешней среды //Генетические последствия загрязнения окружающей среды. –М.: Наука, 1975. -С. 54 – 57.
73 Селяметов Р.А. Рекомендация по применению витаминных кормов в животноводчестве Узбекистане. - Ташкент: Фан,1971. – С. 59 – 60.
74 Богданов Н.И. Хлорелла повышает продуктивность птицы // Птицеводство, 2002. - № 3. –С. 45-47.
75 Богданов Н.И. Хлорелла – высокопродуктивная кормовая добавка // Кормопроизводство, 1988. - № 9. –С.96-98.
76 Богданов Н.И. Хлорелла – резерв повышения продуктивности животноводства // Журн. ценовик, 2003.- № 4. - С.20-23.
        
        Кіріспе
Қазiргi кезде әлемдiк ғылыми зерттеу лабораторияларында микробалдырлар дақылдарынан маңызды биологиялық белсенді қоспаларды алуға бағытталған ғылыми жұмыстар өте көп кездеседі. ... ... ... ... ... ... ... витаминдер мен басқа да физиологиялық активті заттарды алуының бағалы көзі болып табылатын және витаминдер мен ... бай ... ... ... ... ... ... тіршілік функцияларының қалыпты жұмыс істеуін қамтамасыз ететін болса, өнімділігі жоғары болса және алынған ... ... ... ... азық шығыны төмен болса бұл азықтандыру жағдайын толық құнды азықтандыру деп айтуға болады. Азықтандыру ... ... ... яғни ... ... азық ұзақ уақыт бойы жеткіліксіз мөлшерде берілсе, ол ең алдымен малдың өнімділігін төмендетеді, азықтық пайдалы әсерін төмендетеді, бұл жағдайлар малдарда ... ... емес ... ... ... ... ... малдарды толық құнды түрде азықтандыру, зат алмасу процесінің бұзылуының алдын алады және ... ... ... ... ... түрде берілуі малдардың қажеттілігіне сәйкес белгілі мөлшердегі энергияны және қоректік заттарды алуына себепті болады. Толық берілген рационда әртүрлі азықтық өнімдердің ... ... атап ... ... жасалған азықтар да болады. [2]. Рациондардың толық болуы үшін азық өнімдері жоғары сапалы болып, оны малдар жақсы пайдалануы тиіс, оның ... ... ... ... мол болуы тиіс. Құрғақ заттардағы энергия және қоректік ... ... ... ... ... Бұл жердегі ескеретін жағдай, азықты дайындаған оның дәміне және сапалылығына көңіл аудару болып табылады, азықтық қоспаларды өз мөлшерінде қосу ... ... ... - мал ... ең көп ... ... мол сала ... табылады. Барлық шығынның 50 ден 80%-ға дейінгісі ... ... ... ... шығынның өзінде азықтың құрамындағы қоретік заттардың макро және микроэлементтердің және дәрумендердің жеткілікті ... ... ... ... ... Азықтың толық құндылығы жөнінде айтуға болмайды. Сондықтан, азықтың сапалы болуы, оның ... ... ... мал шаруашылығының өзекті мәселесі болып табылады. Рептабелділіктің болмауы тек қана жекелеген салаларда ғана ... ... ... ... мал ... ең ... ... бағасының саяси жағдайына болып отыр.
Зерттеу жұмысының мақсаты: Микробалдырлардың аралас дақылдарының консорциумы (Chlorella vulgaris Z-1, Chlorella vulgaris С-2; Scenedesmus obliquus var. ... ... ... ... ... алу. ... ...
* Жемдік қоспаға пайдаланатын микробалдырлардың аралас дақылдарының консорциумын сұрыптап алу
* Микробалдырдың аралас дақылдарын лабораториялық микробиореакторда жалпылай ... ... ... ... аралас дақылдарын әртүрлі модифицирленген ортада өсіру
* Микробалдырлардың аралас дақылдары негізінде алынған биологиялық белсенді қоспаның пигменттер мен жалпы белоктың құрамын анықтау
* ... ... ... ... ... ... ... қоспаны бұзауларға әсерін зерттеу
1 ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
+ Микробалдырларды жемдік қоспалар ... ... ... - түліктің жеткіліксіз болуы, бірінші кезекті азықтық және тағамдық ақуздардың жеткіліксіз болуы, қазіргі замандағы адамзат ... ең ... ... бірі ... ... БҰҰ-ның мәліметтеріне сүйенсек дамыған елдердегі 700млн - нан астам адам ... ... ... өмір ... отыр ... 30% ... ... 10-ға дейінгі) латын Америкасындағы 30% -дан астам ... ... 60% ... қалыпты түрде тамақтанып жүрген жоқ. Жер бетіндегі адамдар саны жыл сайын өсіп келеді, сондықтан ... ... өсіп келе ... халықты тамақпен толық түрде қамтамасыз ету қазіргі әлемдегі маңызды экономикалық, әлеуметтік және саяси фактор болып отыр. ... ... жаңа ... емес ... белоктардың, майлардың, көмірсулардың, дәрумендердің, ферменттердің және басқа да физиологиялық белсенді заттардың шығу көзін табу зор ... ... ... ... - ... суда ... ... организмдер. Толық өмірлік циклдан өту үшін оларға сулы орта қажет.
Балдырлардың ... ... ... бір ... және ... ... ... Олардың көпшілігі мұхиттардың, теңіздердің, көлдердің, өзендердің терең жерлерінде өседі.
Балдырлардың барлық түрі - ... ... ең ... ... ... ... пигмент - хлорофильдің болуы.
Микробалдырлардың мал шаруашылығына, құс өсіруде, медицинада және басқа да ауылшаруашылық салаларында қолданған пайдалы.
Жапонияда, Қытайда және ... да ... ... ... атап айтқанда микроформалардың табиғи жағдайда жиналғандары бұрыннан бері тағамдық өнім болып пайдаланылып келе жатқандығы белгілі. Осындай мақсатқа ... ... да ... ... қатар оларды жасыл тыңайтқыш ретінде де пайдаланады.
Шамамен 60 жыл ... ... ... ... ... жұмыстар басталады. Кейінгі кезде микробалдырлардың мәдениетіне деген қызығушылық жоғарылады. Бұл көптеген себептермен нақтыланады:
* Микробалдырлардың мәдениеті табиғаттың көбінесе жеңіл ... ... ... ... ... маңызды биологиялық процестердің бірі - фотосинтез процесі. Фотосинтез облысында көптеген қазіргі ... ... ... осы үшін ... сай ... - микробалдырлар мәдениеті қабылданады.
* Кейінгі жылдарда балдырлар кең қолданылуда және ... ... ... ... ... мүмкіндігін білу мақсатында. Көбеюдің жоғарғы коэффициенттермен формаларды таңдау мүмкіндігі жоғары тығыздықты ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету мен кез келген деңгейде балдырларды ... газы мен ... беру ... ... ... ... және де құрылған фотосинтетикалық өнімді үздіксіз өнім түрінде алып отыру инжинерлі биологиялық жүйелерді құруды ... ... ... ... ... теоритикалық нақтыланған шығындармен фотосинтез есебінен өнімдеу. Балдырлар сұйығы көмегінде басқа жүйелерді қызметтудің теоретикалық негізгі және олардың өнімділігінің теоретикалық негізгі және ... ... ... ... зерттеледі.
* Осы негізде микробалдырлардың массалы мәдениетін алуда өндірістік әдістерді жасау жүргізіледі, басты негізде адамзат тағамы және ... ... үшін ... биомасса ретінде болады.
* Микробалдырларды массалы мәдениеттеу тәсілі түрлі елдерде жоғарғы қорек және ... ... ... ... қосымша алу мақсатымен, химиялық шикізаттар өндірістік мәдениетке микробалдырларды кіргізудің дамығанын көрсетті.
* ... ... ... жүргізу өндірісі қазіргі микробиологиялық өндіріс типтері бойынша жүзеге асырылады. Мұндай өндірістердің эффективтілігі белгілі мөлшерде олардың интенсивтілік деңгейлерімен анықталады. ... ... ... ... процесінің дамуы автотрофты жағдайларда фотосинтездің жоғарғы өнімділігіне және биомассаның жинақталуына нақтыланған негізгі факторлардың жоғарғы құрылуы есебінен ... ... ... ... ... және ... ... кіреді[5].
Балдырларды жаппай өсіру қондырғылары (реакторлар) өндіріс үшін, табиғаттан балдырлардың көптеген жергілікті штаммдары алынды, олардың ... ... ... ... ... мен ... ... қосымша жем ретінде қосу мүмкін екендігі белгілі болды, оның мал шаруашылығында, құс ... ... ... және ... ... ... ... экологиялық эффективтілігі анықталды.
Алғашқы рет микробалдырлардың таза дақылын Бейрник 1890 жылы ... ... ... таза ... ... ... алып, олардың дақылдағы био-экологиялық ерекшеліктеріне зерттеулер жүргізген [6].
Микробалдырлардың биохимиялық қасиеттері олардың белок, көмісулар, түрлі витаминдер мен басқа да физиологиялық ... ... ... ... көзі ... ... және ... мен белоктарға бай екендігін көрсетті.
Combs (1952) зерттеулері бойынша 100 грамм құрғақ хлореллада 48,0 мг ... 1,0 ... В1; 3,5 В2; 2,3 В6; 0,002 В12, 25,0 мг ... 303,3 мг холин және тағы басқа заттар бар екендігі анықталды [7]. ... ... 40-шы ... аяғы мен 50-ші ... басында көптеген елдерде тағам мен азықтың қосымша көзі ретінде микробалдырларды жаппай өсіру жайлы мәліметтерді қарастыра бастады.
Балдырлар - ... , ... және ... да ... және ... заттарды алудың басты көзі болып саналды.
Пайдалы түрлері тек қана ірі теңіздердің арасында ғана емес, сонымен бірге бірклеткалы, микроскопиялық ... ... ... да ... ... ... ... 80-нен астам түрлері азотфиксаторлары болып табылады. Хлорелла және басқа да балдырлар азықка ... ... ... 50-55 % белок, 30-35% көмірсулар, 7-10% май бар. Одардың биомассасында түрлі витаминдер бар [8].
Балдырлар планетадағы биомассаның ең дамушы өндірістері болуы ... ... ... жеке ... бар және ... ... ... аштық мәселесін шешу үшін потенциальды зат түрінде пайдаланады. Кейінгі кезде балдырлар ағзаның басқарылатын күштерін жоғарлатады және күрделі ... ми ... ... ... Қазіргі таңда жапондықтар балдырларды бәрінен де көп тағам ретінде ... ал ... ... ... дайындалған тәттілер, катлеттер, бутербродтар және салаттарды алады. Мәдени биомассаның ең ... ... ... пен АҚШ - та ... ... бір жылда адамзат пен жануарлар үшін тағам ретінде, медицинада, ... ауыл ... және ... өндірісте хлорелла мен спирулиннің жүз мыңдаған тоннасын өндіреді. ... ... ... ... ... үшін жаңа орталықтарды құру басталды [9].
Микробалдырларды микробиологиялық өндірістің объектері ретінде қарауға болады. Осымен байланыста дүние жүзіндегі ... ... ... ... микробалдырлар мәдиниетінің майдың жоғары құрамымен және сұйық көміртегімен ... ... ... ... ... ... кең технологиясын және олардан биомайларды алу биосинтезін жасау. Биомайлардың мөлшерін тоқтату мүмкіндігін бағаланған, бағалы ... ... ... ... ... ... ... алу есептері (бета каротин, астаксантин, глицерол, фикоцианин, хлорофилл және т.б) және өндіріс қалдықтарын қолдану.
Адамзат тағамы үшін микробалдырларды ... ... ... мыңжылдықты есептейді. Сол үщін, 60 - шы жылдары үшінші дүние жүзі ... және XXI ... ... планетада аштық қаупі тағам ақуызының альтернативтікөздерін іздеу мәселесі қозғалды, бұл рольге микробалдырлар арасында басты ... ... ... ...
20 ғасырдың 70 - 90 жылдарында көп түрлер адам ағзасы мен ... оң әсер ... ... биологиялық белсенді заттардың кең спектрдің белгілі көлемін синтездей және жинақтай алатыны анықталған. Ішкі ортаның жағдайларымен басқарылатын микробалдырлар метаболизмнің, ... ... ... ... қатынас байланыстары бағалы биосинтезбен басқару мүмкіндігін білдіретін жоғары пластинділігі көрсетіледі. Бұл позициядан микробалдырлар қазір әлемдік ... ... ... ... ... ... ал ББЗ ... үшін бағалы қайта қалпына келетін шикізатты ресурс (каротиноидтар, дәрумендер, майлы қышқылдар, фикобилипротеиндер, жартылай глюкандар, антибиотиктер, цитостатиктер және т.б.), аква ... үшін ... мал және құс ... ... ... ... тыңайытқыштар, өсу стимуляторлары), энергия тасымалы (биодизельдер, сутегі, ... ... ... және ... ... ... ... дүниежүзінің көп елдерінде интенсивті зерттеулердің объектісі болуды жалғастыруда. Негізгі күштер келесі бағыттарды:
* өндірісті егіннің потенциальды объектілерін беру ... ... ... ... және ... ... ... компоненттерінің идентификациясы;
* өсімнің ерекшеліктерін зерттеу және олардың биологиялық потенциялын ... үшін ... ... ... және ... ... ... мәдениелендіру жүйелерін басқару жұмыстары және мәдениеттің тазалығы мен ... ... ... етуге алынған шикізатты қайта жасау технологиялары, биомасса құрағанда және ББЗ алғанда жоғалту және олардың таза ... ... ... ... ... және клиникалық жағы және де балдырлар өнімдерінің қауіпсіздігі [11].
Медициналық практикада микроскопиялық балдыр - хлорофилге бай хлорелла қан ... ... ... зат ... ... белгіленеді, тек В12 дәруменнің жоғары құрамына ғана ... ... ... мен аминқышқылы, мүмкін, темірдің қатысуымен хлорофилл қанға түсіп қанды оттегімен толтырады және ... ... ... ... қандағы қант деңгейін қалыптастыруға көмектесетіні және ауыздан шығатын сақталған жағымсыз иістен жапа шегетін ... ... ... ... ... ... ... хлолелланы диабетті тері жараларына қолдану арқылы емдеуде ... ... қол ... ... ... ... ... мен компоненттері бар жасанды қоректік орта пайдаланлады. Ортаның құрамы әрқашан өсірілетін балдырлардың ... ... ... ... ... ... ... бұл жерде жоғары сатыдағы өсідіктер культурасынан әлдеқайда аз.Балдырлар биомассасының өндірісінде суды қолдану жоғары ... ... ... ... 15-20 есе аз ... балдырлардың дақылы органикалық заттарды синтездеуде микробалдырлардан өзгешеленеді. ... ... ... ... ... ... микробалдырлардың көмегімен жүзеге асады. Қарапайым микробиологиялық әдістерден айырмашылығы болып органикалық заттарды синтездеу барысында бағалы белокты және ... - ... ... мен ... ... қолдану арқылы жүзеге асады.
Микробалдырларды жаппай өсіруде бірінші тәжірибе 1941 жылы ... ... ... ... ... және ... әрқайсысы 15 литр көлеміндегі бассейндерде өсірілді. Микробалдырлар суспензиясын ... ... ... ... асады [13].
Балдырлар биомассасын арзандату мақсатында кейбір өнеркәсіптердегі қоректік орта ретінде, тыңайтқыштардың органикалық түрлері мен кейбір ... ... ... ... ... атап ... Балдырларды спиртті - ашытқы және крахмалды - сірненің қалдықтарында өсіру мен адамдардың, жануарлардың, құстардың физиологиялық бөлінулерінде ... ... ... ерекше қызықтырады. Бірақ балдырларды өндірістік өсіру практикасында қоректік ортаның органикалық көзі жеткіліксіз болады. Бұл органикалық ... ... ... және ... ... спецификалық ерекшеліктерін толық зерттемегендігінен болып отыр.
Микробалдырлардың өнімділігін ұлғайтуда клеткаға ... ... орта ... ... ... ... микроэлементтері болып - марганец, цинк, бор, ... ... ... ... ... ... темірдің жиналуын және онымен уланудан сақтайды (Успенский 1924). Өңдейтін ерітіндідегі марганецтің 0,2 мг / л - дің ... ... 10-600 есе ... ... микроэлементтер пайдаланатын қоректік ортаның негізгі құрамды бөлігі, қазіргі кездегі микробалдырлардың жаппай өсіруінде кеңінен ... ... ... ... ... ... орнатқышында протококты балдырлар (Chlorella vulgaris, Ch.pyrenoidosa, Scendesmus obliquus және т.б.) жақсы өсiп, көптеп биомасса бередi (0,5-2 және оданда көп г/л ... ... суда ... ... ... балдырларды егiлген ортадан сүзiп, бөлек алып отыру керек, ... ... ... ластануға әкелiп соғады. Ал тазаланған ағындыны жиналғыш-тоғанға жинап, оны ауыл-шаруашылық егiстiктi суару үшiн және белокқа, ... бай ... ... алу үшiн ... ... ... суда ... балдырларды өсiрудiң барлық шығынын биомасса өндiрiсiне өткiзсек, тазалау шығыны құнсыз болып қалады екен.
Тоған-жиналғышты балық өсiруге, құстарға және т.б. су ... ... ... ... ... ... ... болуынан хлорелла мен сцендесмус және т.б. балдырлардың өсу жылдамдығы жоғарылайды.
Жапон зерттеушiлерi хлорелланы өсiру үшiн ... ... ... ... ... бөкпесiн, тезек-көң және т.б. қолданды. Органикалық қоректiк орталар балдырлардың өсуiне өте ... егер ... СО2 - ... ... ... ... рН ... хлорелла мен сцендесмусты қой тезегiне көптеп өсiрiп көрдi. Нәтижесiнде борсыған қой көңiнiң сығындысы ... ... ... ... орта болатыны дәлелдедi [15].
А.М.Музафаров, Т.Т.Таубаев, Х.Ф.Якубов тауық қыйын және тұт ... ... ... ... ... мен ... штамдарына қолданды. Қоректiк орта 04- ке органикалық тыңайтқыштардың (әртүрлi концентрациялы) қоспасын қосып өсiрiлдi. Авторлардың айтуынша күңгiрт-жасыл ... ... ... ... өсуi тез байқалады. Сондай-ақ дақылдағы құрғақ биомассасы да жоғары болып биологиялық өнiмдiлiгi көтерiледi [16].
Сонымен құс қиымен (6-10 г/л ... және тұт ... ... ... ... (2-5 г/л) ... протококты микробалдырлардың арнайы қондырғыда үзбей өсiруге болады. Нәтижесiнде балдырлардың өнiмдiлiгi ... 17,5-33 г/м ... ... ... ... ... ... шарап заводының қалдығында дақылдауға болады. Мұнда хлорелланың белок саны 42-50%, көмiрсутегi 7,3-16,8%, май 10,3-13,0% - ке жеткен.
Треогин мен лизиннiң ... ... ... ... жұмыртқасынан кем түспейдi, ал цистин мен метионин аз мөлшерде ғана. Жемдiк және азықтық өнiмдердiң арасында хлорелла белоктық ... ... I - орын ... [17].
Өзінің тағамдық сапалылығы жөнінен фототрофтық микроорганизмдер тек қана ауылшаруашылық дақылдарына ғана жол беріп қоймайды, ... ... ... басым болады. Олардың құрамында ақуыз пайызы жоғары ... ... ... 70%-на ... адам ... ... ... аминқышқылдары, атап айтқанда, олардың бағалы түрлері болады [18]. Осының арқасында балдырлар ... ... және ... аз ... ... ... ... толтырады. 1-3 реттік балдырды өсіргендегі шығатын ақуыздың мөлшері, көлемдік бірлікті уақыт ... ... ... ... ... көздерінен асып түседі (бұршақ тұқымдастар, ірі мүйізді қара мал т.б) [19]. Егер ... ... ... ... ... хлорелланың құнарлығы басқа азықтармен салыстырғанда оған тең келетін азық жоқ деп айтуға болады. Хлорелланың құрамындағы кальций ... ... ... ... пішеніндегі кальциймен тең болады, ал фосфоры олардан мол болады. Хлорелланың құрамындағы ... сыра ... соя ... ... майсызқұрғақ сүтпен салыстырғанда көп болады. Балдырдың көмірсуларында, атап айтқанда хлорококтарда, олар негізінен полисахаридтер болып саналады, олардың арасында ... ... және ... белсенді компоненттер болады. Хлорелланың көмірсуларының арасында целлюлоза, крахмал, ксилак, гемицеллюлоз ... ... ... және ... және ... ... болады [20].
Хлорелланың құрамындағы протеин шөп ұнтағындағыдан үш есе көп, сүттегі А дәруменімен 500 есe көп болып ... ... ... С ... ... ... бірдей немесе сүттегіден 100 есеге дейін көп болады.
Накамураның зерттеулеріне қарағанда ... ... ... 14 ... ... бар. ... ... майдың мөлшері 8 ден 18% арасында ауытқып тұрады. Хлорелланың майы құрамындағы бағалы май қышқылдарының болуымен құнды ... ... ... және ... ... бұл майдың аз мөлшерде болуы жылдам сезіледі. Құрғақ заттар құрамында хлорелла 5,5-тен 10% -дық күл ... ... ... ... фосфор, күкірт және магний мол болады. Хлорелла жасушалары йодқа бай болады. Фототрофтық микроорганизмдерді, тек қана олардың ... ... және ... ... ... қоймайды, сонымен қатар, жекелеген практикалық маңызы зор метаболиттерді алуға да ... ... ... ... ... ... ... тазартуға және тұйық системадағы атмосфера тұрақтылығын ұстап ... да ... ... ... ... мал ... өнімдерінің көлемін ұлғайтып, халықтың қажеттілігін толық қанағаттандыру ... ... ... ... және ... ... ... ету. Бұл мәселелерді шешудің ең маңызды жағдайы малшаруашылығы үшін ... ... ... ... ... ... ... Егістік алқаптар және табиғи жайылымдар малды азықтандыруды толығымен қамтамасыз ете алмайды, сондықтан көптеген елдерде азықтық шикізатты жаңа ... ... ... ... ... ... уақытта хлорелланың малдың өнімділігіне әсері туралы және оның ... ... алу ... ... дәлелденген материалдар жинақталып отыр. Оны малдағы зат алмасу процессі бұзылғанда, авитаминозда, асқазан ішек жолдары бұзылғанда, сонымен қатар бірқатар жұқпалы ... атап ... ... ... пайдаланылғанда мал жылдам сауығып кетуіне зор әсерін тигізеді.
Балдырларды мал шаруашылығында азықтық жем ретінде және малдардың рационына ... ... ... ... ... [23]. ... пайдаланудағы тиімділігі көптеген тәжірибелер арқылы дәлелденіп отыр, микробалдырларды мал шаруашылығында ақуыз, дәрумен көздері ретінде және басқа да физиологиялық ... ... ... пайдаланады, бұлар малдардың әртүрлі ауруларға деген төзімділігін жоғарылатады, бұл бірінші кезекте авитаминозға байланысты болады, малдың өсуіне және ... әсер ... ... ... ... ... өнімнің сапасын жоғарылатады.
Өзбекстанда дәлелденгендей, хлорелланы үйректердің, балапандардың, ... ... , ... ... ... ірі қараның рационында қосуға болады екен [24]. Хлорелланың ... ... ... ... бұзауларға және шошқаларға пайдаланғанда олардың салмағы 40% -ға дейін жоғарылағаны ... ... ... ... өсу ... ... ... жылдам қатайып, жалпы малдың жағдайы жақсарады.
Хлорелланы шошқаның жемдерінің рационында қосқанда олардың сүті молайды және өсіп-өнуі жоғарылады. ... ... ... ... және ... ... ... сондай - ақ майлылғын 20 пайызға жоғарылатады [25].
Құс шаруашылығында хлорелланы тауықтың жұмыртқалауын күшейту үшін ... ол ... ... тауықтардың салмағының өсуін жылдамдатады. Хлорелланы қолдана отырып балапан салмағын 25-30%-ға жоғарылатып, бауырындағы дәрумен жиынтығын 2-3 ... ... ... ... бұл ... балапан өнімі шұғыл тоқталады. Тауықтың жұмыртқасының сарысының түсі ақшыл болады және оның ... ... мол ... Хлорелланың пастасы да жұмыртқалайтын тауықтарға өте пайдалы болып табылады. Пастаны әр бір ... ... 5 гр ... ... ... ... орташа есеппен 21,5%-ға өсті, жұмыртқа сарысындағы каротин мөлшері 56,5%-ға артты [26].
Хлорелламен қоректендіргенде терісі бағалы аңдардың терілерінің көлемі ұлғаяды, ... ... ... ... ... ... ірі әрі ... терілердің саны 10-15% -ға артты. Бал арасын хлорелламен қоректентендіргенде балдың мөлшері жоғарылады, иммунитеттері ... ... ... ... ... Аралардың биологиялық белсенділігі бал жинауда 30-40%-ға күшейді. Осы келтірілген мәліметтердің барлығы хлорелланың микробалдарының жоғары сапалы азықтық көрсеткіш көрсетеді және оны ... ... мен ... ... ... ... қосымша көзі ретінде қолдануға мүмкіндік береді. Хлорелла суспензиясын мал азығына қосқанда, ол тек қана азықты ... және ... ... қоймай, сонымен қатар ас қорыту шырынын дұрыс бөледі және асқазан микрофлорасының дамуына қолайлы әсер етеді. Хлорелла малдарға тек қана азық ... ... ... ... биологиялық стимулятор ретінде де қажет.
Хлорелла суспензиясының механикалық әсері малдың ағзасындағы ақуыздың және минералдық заттардың алмасу процессін ... бұл ... ... өнімділігін жоғарылатады, азық шығынын өнім бірлігіне шаққанда 22%-ға дейін төмендетеді. Малдардың денінің сау ... ... ... ... ... бұл жағдайлар мал шаруашылық өнімдерінің сапасының жоғары болып, оны қарқынды түрде дамытуға мүмкіндік береді [27].
Азық-түлік мәселесін шешу мақсатында балдырларды ... ... ... ... ... ... рөл атқарады, бұл жерде, тағамның және азықтың көзі болып табылатын жер бетіндегі экосистемадағы антропогендік салмақтарды төмендетуге жәрдем береді. ... ... ... ... ірі қара ... және ... өсіру үшін арнайы балдыр өсіретін су бөгеттері жасалады, бұл жерде мал шаруашылығынан ... ... ... арқылы пайдаға асырылады. Сонымен қатар, ағынды сулардағы азоттың 40%-ы балдырдың биомассасы арқылы қайтадан малдың организміне түседі.
Ғалымдардың есебіне ... ... ... 4 млн ... ... ... онімділігі құрғақ биомасса бойынша 12г.м²/тәулік болса, АҚШ-тың ақуызға деген қажеттілігін толығымен қамтамасыз ете алады екен, ... ... бұл ... 121 млн ... ауыл-шаруашылық жерлері пайдаланылып отыр [28]. Бұл кәсіпорындар ... ... ... ... бола ... азық-түлік мәселесіне қолданудың басқа да мүмкіндіктері бар, атап айтқанда, егін шаруашылығындағы дәстүрлі ауыл шаруашылық дақылдарының түсімін жоғарылатады.
Қазіргі уақытта микробалдырларың ... ... ... ... ... ... Тәжірибе жүзінде дәлелденетіндей, хлорелла және спирулина биомассасынан алынған гидролизат, қоректік ортаның құрамында бола отырып стрептококки, стафилококки, микрококки, ... ... т.б. ... ... ... ... ... түрде сақталуын қамтамасыз етеді [29].
Микробалдырлардың салмақсыздық жағдайында өсіп-дамуын зерттеу, ... ... ... ... ... түсіну үшін қажет болады, сонымен қатар, космос жағдайындағы тұйық экологиялық жүйедегі адамзаттың тіршілік қабілетін сақтайтын ... ... ... ... Бұл жүйеде балдырлар бірнеше қызмет атқарады, адамның қоректік ортасын қамтамасыз етеді[30]. Осындай жағдайларға байланысты, космостағы биологиялық зерттеулерді бастағаннан ... ... ... ... ... ... орналастырған, бұл жағдайлар салмақсыздық жағдайының бастапқы биологиялық әсерлері жөнінде мағұлмат алуға мүмкіндік берді. және және ... ... ... ... салмақсыздық жағдайының балдырлар жасушаларының көбеюіне, өсуіне және дамуына бастапқы әсері зерттелді. Бұл жердегі гравитацияның биологиялық рөлі ... ... ... ... ... ... ... тіршілігінің биологиялық жүйелерінің таралу мүмкіндіктерін зерттеу болып табылады. Осыған ... ... ... ... ... жасалды. Космосқа ұшу кезіндегі осы жүйеге әсер ететін факторларды және ... осы ... ... ... ... ... Бір жасушалы балдырларға жасалған тәжірибелердің нәтижесі көрсеткеніндей, салмақсыздық жағдайындағы олардың өсіп-дамуы монокультурада да және жүйесінің ... да ... ... ... және ... ұшу ... балдырлардың өнімділік жағдайына әсер етпеді [31].
1.2 Микробалдыр Chlorella биотехнологияда маңызды объект
Chlorella - протококкалар класына жататын бiр клеткалы жасыл ... ... ... ... ... ... теңiздерден және топырақтан кездестiруге болады. Қазiргi кезде оның 30-ға жуық түрi белгiлi. Хлорелла пiшiнi шар тәрiздi. Диаметрi 1,5-15 мкм ... ... ... ... бiр клеткалы, колониалды және ценобиалды болып бөлiнедi. Бұлардың автоспоралар түзу арқылы көбейедi. ... саны ... ... ... әр түрлi болып келедi. Көбiнесе 4, 8, 16 автоспоралар түзедi [32].
Жыныстық көбеюі жоқ. Тек автоспоралы 4-8 клеткадан бөлініп көбейеді. Хлорелланың ... ... ... ... және ... ... ... қарама қарсы полюстарында жылжиды. Аналық клеткасының қабатында тек спорополикинді жұқа компонеті қалады, химиялық қатынасына өте төзімді ... ... ... ... олар ... ... ... өлшемге дейін жетеді. Алғашқы аналық клеткада автоспораның түзілуі морфологиялық және физологиялық жағынан бір - ... ... ... саны ... ... әрдайым тұрақты бөлінеді. Егер 80% клетка штамы 8 автоспорада бөлінсе онда 20% те 2, 4, 16 автоспораға ... ... бұл ... ... қатынасы әртүрлі болуы мүмкін, ол генотиптің дақылына, оның жағдай мен өсіру тәсіліне байлансты ... [33]. ... ... ... ... рет 1890 жылы ... ... бiрнеше альгологиялық таза балдыр түрлерiн бөлiп шығумен қатар олардың биоэкологиялық ерекшелiктерiн зерттеген .
Бiр клеткалы жасыл балдыр хлорелла ауыл шаруашылығы өсiмдiктерi үшiн ... ... ... ... ... ... амин қышқылдарының және басқа да физиологиялық белсендi заттардың көбеюiне, онда органикалық заттардың жиналуына әсер етiп биологиялық белсендiлiгiн ... және адам ... де ... ... ... зерттеушілердің жұмыстарында көп кездеседі. Сонымен қатар, хлорелла балдыры ғарыштық сапарларда зерттеу объектiсi ретiнде қолданылған [34]. ... - ... ... жататын бiр клеткалы жасыл балдыр. Оларды көбiнесе ағынды ... ... ... және ... ... болады. .(Сурет 1)
Сурет1. Chlorella vulgaris
Балдырладың физиологиялық қоректенуiнiң негiзгi мәселелерi ең алдымен клеткамен қоршаған орта минералды элементтерiнiң алмасуына ... ... ... ... ... ... органикалық заттардың тигiзетiн әсерi аз емес [35].
Протококкалы балдырлар биомассасы құрамында: ... (40-55 %) ... ... (30-37%), майлар (5,7 %), коротин (провитамин А 1500-200 мг/кг жуық), аскорбин қышқылы (1200-1500 мг/к құрғақ зат) болады. Сонымен ... ... В, Е. РР ... кездеседi.және хлорелла құрамындағы аминқышқылдар мөлшері мол болады.( Кесте 1) [36].
Кесте 1 - Микробалдыр хлорелланың аминқышқылдар құрамы
Жемдер
Аминқышқылдар ... ... ... ... ... ... ... 1 жалғасы
Люцернді
шөп ұнтағы
10,1
2,0
3,1
8,3
4,7
18,8
Шөп ұнтағы
6,2
2,6
2,6
1,1
14,2
4,4
Бұршақ дәні
13,4
2,6
1,1
14,2
7,6
20,5
Күнбағыс
24,3
7,6
-
18,3
-
42,9
Балық ұнтағы
49,3
13,5
-
42,4
12,3
93,6
Етті үн
21,3
5,5
-
2,5
8,1
39,2
Жұмыртқа
8,2
4,3
2,1
8,2
3,0
19,5
1.3 Микробалдыр хлорелланы жалпылай өсіру
Қазіргі уақытқа дейін жер шарының тұрғындарының ... ... ... ... ауыл ... ... ... қанағаттанарлық болды. Сонымен қатар ғылымның жаңа жетістіктерінің қолданылуы бағалы азық пен тағамдық қоспа заттардың ... жаңа ... ... ... синтездің мықты өндірісін құру ауыл шаруашылығын белок, аминқышқылдары мен физиологиялық белсенді қосылыстармен қамтамасыз етеді. ... ... ... ... ... ... ... синтезін олардың фотосинтезге қабілеттілігінің арқасында жүзеге асыруға мүмкіндік береді. ... ... жолы ... гетеротрофты микроорганизмдердің көмегімен алуға қарағанда экономикалық тиімді.
Соңғы жылдары ... ... ... мен азық көзі ... ... дақылдауға қызығушылық артуда. Хлорелла микробалдырына ерекше көңіл бөлінуде.
Микробалдырларды көлемді дақылдаудың негізгі міндеті - биомассадан көп өнім алу және оны ... және ... ... ... ... ... Осы мақсатта зерттеушілердің негізгі жігері мен конструкторлық ойы микробалдырлардың белсенді ... ... ... ... ... жұмсалуда.
Микробалдырларды дақылдауда құрал-жабдық немесе биореактор деп аталатын арнайы құрал қолданылады. Микробалдырлардың өнімділігі негізінен осы құрал-жабдықтардың типі мен ... ... ... Зерттеушілердің негізгі көңіл бөлетіні микробалдырлардан сапалы белок-дәруменді биомасса алуға мүмкіндік беретін қолайлы, ... ... ... ... ... ... ... уақытта шет елдерде өндірістік негізде микробалдырлардың биомассасын өндіру мақсатында ... ... ... ... кезде балдырларды практикалық мақсатқа пайдалану үшін өсіру қолға алынып отыр (көбінесе Chlorella ... ... ... ... Болгарияда, Жапонияда, Мексикада, Перуде, Азияның оңтүстік-Батысындағы бірқатар елдерде өсіріледі. Цианобактерияларды ... ... ... ... ... ... ... Spirulina тұқымдастары және улылығы жоқ басқа да түрлері), сонымен қатар қара қошқыл бактериялар өсіріледі [38]. ... ... үшін ... ... ... ... ... асырады, ашық аспан астындағы арнаулы қондырғыларда және жасанды жарықтандырылған тұйық аппараттарда қатаң бақылап отырып өсіреді. Фототрофтық микроорганизмдерді, атап айтқанда балдырларды ашық ... ... ... ... оны ... алу үшін өсіреді және оларды ағынды суларды тазарту үшін ... ... ... ... ... өсіріп, олардың биомассасын алу үшін қарапайым қондырғыларды ... ... бұл онша көп ... ... ... ... емес ... немесе тік бұрышты бассейндер цементтен жасалады. Егер бөлек шаруашылық жағдайда қолдануға арналған болса көлемі шағын болып ... де,, ал ... ... жасалынған қондырғылардың көлемі 1000 - 2000 м2 ... ... үй ... ... ... ... ... Ашық жерде өсіру кезіндегі температураны реттеп отыру қиын болғандықтан, бұлай өсіру тәсілін жауын-шашын сирек болатын аудандарда қолданады. Бұлар ... ... және ... ... ... ... ... жылдың суық мерзімдерінде жасанды жылу көзін пайдаланады немесе ... ... ... су ... ... ... ... қалыпты жағдайда ұстап отырады. Ашық қондырғылардағы балдырлардың 1 м2 жоғары беттік суспензиясы бар ... ... ... ... 22-33 ... ... [39]. ... қондырғыларда өсірілген Chlorella және Scenedesmus түрлерінің орташа өнімділігі 10-15г/ м² болады, бұл жағдай, бір маусымда 1 ... ... ... 14т ... ... ... сөз. Ашық далада балдырларды өсірудің кемшілік жері, ол ауа райына ... ... бұл ... ... ... ... ... болады [40]. Бұдан басқа да өнімді төмендететін жағдайға бактериялардың және қарапайымдылардың зиянкес әрекеттері себепші болады. ... ... ... ... ... ... ... пайдаланады. Бұл жағдайда температураны ұстап тұру, рН және СО2 беру жағдайлары реттеліп тұратын шыны түтіктерде немесе арнайы ... ... ... ... ... ... ... өнімділігін 1,5 - 2,0 есе ... және ... орта ... кеткен мөлшеріне қарап, биомасса құрамының құндылығын арзандатуға болады. Қондырғыдағы балдырлардың өсу ... ... үшін ... ортаға СО2 - мен байытылған (1 - 5%) ауа жіберіледі.
Газды қоспаны дақылға компрессордың көмегімен перфорирленген түтік арқылы ... ... ... сорап арқылы жасуша суспензиясына ағызып береді. Бұл жағдайларға көбінесе СО2 баллондарын пайдаланады. Балдырларды ... ... үшін ... су көздерінің құрамындағы көмірқышқылды пайдаланады. Сонымен қатар табиғи газдың жануынан ... ... ... ... өндірістерден түзілетін көміртегі диоксидін де пайдалануға болады.
Балдырларды көптеп өсіргенде кәдімгі ... ... ... ... ... ... дақылды өсіру процесінде негізгі компоненттердің сіңірілуіне жағдай жасайтын ортаны пайдаланады. Кейде, алынған биомассаның өзіндік құнын ... ... орта ... үшін ... ... ... табиғи минералдық суды қолданады. Сонымен қатар, балдырларды миксотрофтық жағдайда өсіру кезінде минералдық ортаға органикалық заттарды да қосады. Бұл жағдайлар ... ... ... да ... ... ... ... Қант шығаратын және гидролиз зауыттарынан шығатын ағынды суларды пайдаланудың да ... зор ... ... 41.
Балдырларды қарқынды түрде өсіру үшін, осы мақсатқа орналған күрделі құрылымдағы қондырғылар пайдаланылады, бұл жерде жарықтың қуаты жоғары болады, ортаның құрамы, рН, ... СО2 ... ... ... ... отырады және дақылдың тығыздығы бақыланып тұрады. Қондырғының құрамына байланысты мерзімдік, ағыстық және ... ... ... ... ... ... бір ... немесе көп сатылы болуы мүмкін. Бұл жерде балдырлардың селекция нәтижесінде немесе мутагендердің әсері арқылы алынған жоғары өнімділіктегі штаммалары пайдаланылады. Бұларға ... ... ... ... ... тұзды ортаға төзімді түрлері, бұлар тығыз популяцияда өздерінің жоғары өсу жылдамдығын сақтайды. Балдырлар ... ... ... ... ... ... ... биомассасы 30-40г жетеді (немесе жарық түсетін бетінде 80-100 г/ м² ... бұл ... ... ... электр қуатының мол жұмсалуына байланысты өнім бағасы қымбат ... ... ... бай ... ... қарай ауылшаруашылық дақылдарынан артық болмаса, кем түспейді және алынған өнімнің мөлшеріне қарай энергетикалық шығынның төменділігімен тиімді [43]. ... ... ... ... және ... көзін аз пайдаланады. Жабық қондырғыда, жасанды жарық көзінде хлорелланың өнімділігі тәулігіне 1м2 - та 100-140 г ... ... ... Бұл ... 1000-1400 кг/га (құрғақ масса) немесе жылына 360-500 т/га сәйкес келеді. Ал ашық ... ... ... ... ... өсіруде тәулігіне орташа өнімділігі 14-35 г/м2 (құрғақ массада), ең жоғарғы ... 60 г/м2 ... ... ... ... өнім 20г/ м² ... және ... мерзімі 6 айға созылса қондырғыдан алынған құрғақ биомассаның орташа жылдық ... 70т ... Бұл ... ... ... елдерде ашық аспан астында өсірілетін қондырғылардан да алынады. (50-80т ... ... ... га/жыл) [44].
Биомассаның дәрумендік құрамын зерттеу ортаға байланысты екендігін, жоғарыда көрсетілген өсіру тәсілін 04 ортасында жүргізді. Chlorella vulgaris 157 ... ... ... ... ... ... ... өсіреді. Бірінші ортада А дәрумені 646 мкг/г құрады; Е дәрумен -140; В1-4,6; В2-11,0; РР -142; В6-4,8; холин-3240. екінші ортада А ... 646 ... Е-164; В1-4,2; В2-7,2; ... В6-5,6; холин -3140 болды. Тауық саңғырығның сығындысында А дәрумені -580мкг/г; Е-168; В1-3,8; В2-9,6; РР-136; холин-3150 болды. ... 157 ... ... мол ... ... ... ... әрқашанда арзан қоректік ортада, мол өнімді, сапалы биомасса шығарып алуды талап етеді. Шет елдерде балдырларды 200 ден астам ... ... және ... ... нәрлілігін байыту үшін қосады.
Микробалдырлардың жоғары сатыдағы өсімдіктермен бәсекелестігі жоқ, себебі оларды тоғандарда, құрлықта және жасанды қондырғыларда ... ... және ... ... ... ... тәуелділігі аз. Осыған байланысты, спирулинаны көптеп өсіруде өзіндік сұранысы бар.
Мысалы, Spirulina түрлерін кіші көлемді су ... ... ... биомассасын 2-5 тәулігіне екі еселендіруге болады [46]. Мұндай өнімділіктің негізінде бірдей көлемді ... ... ... ... қарағанда белоктың мөлшері 20 есе көп болса, дәнді дақылдарға қарағанда 40 есе, ал ірі қара мал етін ... 400 есе көп. ... ... ... ... негізгі құралдар туралы деректерді келтірсек.
Алғашқы микробалдырларды жалпылай өсіруге арналған ірі құралдарды жапон ғалымдары ... (Tamiya, 1955; ... 1961). Олар ... 3-20м, ... ... ... ... 10-12см. ашық цементтелген шеңберлі бассейндерді қолданды. Суспензия насос көмегімен, бассейннен сорып алынып, лақтырылған суспензияның ... күші ... ... ... ... құйылу арқылы араластырылады. Мұндай типті құралда балдырлардың өнімділігі жоғары болды - тәулігіне 1м2 су бетінен 2-18,5 г ... ... ... және ... елдерінде микробалдырларды көптеп өсіру үшін минералды көздері бар, ... ... ... ... ... ... ... газдың жанған өнімі немесе көміртегі диоксидінің келешегі мол болып табылады [36]. Барлық жағдайлармен ... ... ... ... ... ... жарық көзінде хлорелланың өнімділігі 1м2 - та тәулігіне 100-140 г құрғақ зат алынады [47].
Күн ... ... ... тұздардың аз ғана концентрациялы ертіндісінде өсетін фотоавтотрофты микроорганизмдерден арзан белок, витаминдер, медицина мен ауыл ... ... ... шығарып алуға бағытталған фототрофты организмдердің биотехнологиясын дамытуда бірклеткалы микробалдырларды көп қолданады.
Чехославакияның, Чебан қаласында Чехия Ғылым Академиясының Микробиологиялық ... ... ... ... ... түсу ... 900 м ... 2). Ашық қондырғы. Чехославакияда жаппай өсіруде ең қолайлы штамм Scenеdesmus acutus болып табылады. Бұл штамның өнімі тәулігіне 15-20 г/м2 құрғақ ... ... [48]. ... 2 - Ашық ... ... ... қондырғысының принципі бойынша Болгарияда да қондырғы жасап шығарылды. Бұл жерде микробалдырдың суспензиясын циркуляциялауға арналған бассейндер жердің үстінде ... ал ... ... үшін жылу ... ... көмірқышқыл газы қолданылады. Бұл жердегі балдырлардың өнімі де тәулігіне 15-20г/м2 құрғақ массасынан кем емес [49]. Чехословакияда микробалдырлардан ұнтақ порошок, ... және ... ... ... шам және т.б. биологиялық белсенді заттар дайындайды.
Ресейде протоккокты балдырларды дақылдаудағы эксперименталдық жұмыстар 1940 ... ... ... ... ... әдістерін оқып, зерттеу жүмыстары Ленинград мемлекеттік университетінің биологиялық ғылыми - ... ... ... Ашық ... балдырларды жаппай дақылдау үшін арнайы қондырғылар жасап шығарылған. Суспензияны ... ... ... көмегімен жүзеге асады. Қондырғының ұзындығы 20 метр, ені 80 см тік төрт бұрыш. Тегістелген ... ... ... тақтайдан жасауға болады. Көмірқышқылы сұйықтыққа толығымен насос арқылы беріледі. ... ағаш ... ... ... ... ішкі жағының жоғарғы бөлігі полиэтиленді пленкамен немесе арнайы пластикпен жабдықталады.
С. А. Барановтың (1966) жасаған қондырғысының түбі ... ... ... бассейн, культиватордың ортасында төменге ағатын саңылау мен толық емес ... ... ... ... ... диск тәрізді айналмалы пропеллері бар саңылау. Пропеллер айналған кезде (электродвигательдің көмегімен) ... ... ... ... ... ... көтеріледі. Қалқаның ортаңғы саңылауының астында мембрана орналасқан, ал ... ... ... мен ... да ... үшін ... (камера-ловушка) түзеді. Камерада жиналуына байланысты олар культиватордан төккіш краник арқылы үнемі шығарылып ... ... бұл ... ... ... ... және оның шаруашылықта эксплуатациясы біздің көзқарасымыз бойынша белгілі бір қиындықтар тудырады ... және ... ... ... солтүстіктен оңтүстікке қарай балдырлардың өнімі артады және оңтүстік аудандарда ол тәулігіне 25-33 г/м3 -қа дейін жетеді екен [50]. ... ... ... ... ... көмегімен тазартатын 2600 биологиялық тоғандар салынып, оларға хлорелла, ... ... ... ... және ... ... ауыл ... кең қолданады. Сондай-ақ, Бельгияда атом электростанциясының қалдық суларына ... ... ... тәулігіне бір гектардан 2 тоннадан астам биомасса алып, оны ауыл шаруашылығында тиімді пайдаланатын көрінеді.
Қала канализациясының ағынды суы бар ... ... ... ... ... vulgarіs, Ch. pyrenoіdosa, Scendesmus oblіquus және т.б.) жақсы өсіп, биомасса құрамында 39-50% белок, 30-36% көмірсу, 5-10% май, 8-12% минералдық зат, 800-1900 ... ... ... және В1, В2, В6, В12, В15 ... мен РР, К және т.б. тобы ... [51]. ... суда ... нәтижесінде жиналған балдырларды егілген ортадан сүзіп, бөлек алып отыру керек, әйтпесе екінші реттік ластануға ... ... Ал ... ағындыны жиналғыш тоғанға жинап, оны ауыл-шаруашылық егістіктерін суаруға болады немесе балықтар, құстар және су жәндіктеріне тиімді ... орта бола ... ... ... ... болуынан хлорелла мен сцендесмус және т.б. балдырлардың өсу жылдамдығы жоғарлайды [52].
Ленинград мемлекттік университетінің Биология институтының ... ... ... ... ... типті құрал жасалған. Тік құбыр арқылы насостың көмегімен суспензия бассейннен шашушы құрылғыға беріледі. Нәтижесінде суспензия ... ... бет ... қабық қалындығы 1-3мм. Осы құралдағы балдырлардың өнімі тәулігіне 7-11г/л құрғақ массаны құрайды.
Бірнеше жылдың ішінде (1968 ж. бастап) микробалдырларды дақылдаудың ... ... ... ... ... Зерттеу Институттарының мамандары, микробиология өндірісінің бас басқармасының биотехниктері (КСРО министрлерінің кенесінде) ат салысқан. Осылармен жасалған құрылғының бірі Андижан қаласындағы ... ... ... құралған және сыналған. Ол цилиндр тәрізді герметикалы корпусты, металл ... және ... ... ... ... шыныдан жасалған жарық өткізгіш шатыры бар. Орталығында суспензия жоғарыға, айналма шашыратқышқа берілетін құбыр болады. Ол жақтан суспензия үлкен жылдамдықпен ... ... ... шоқ ... шығарылады және культиватордың ішкі шатыр бетін жуады. Культиватордың ... 3 м, ... 100 л ... ... ... ... ... арналған қондырғыларды орнату жұмыстары 1961 жылдан бастап жүре бастады. Ал 1970 жылы А.М. Музафаровтың басқаруымен жаңғыш газ ... отын мен ... ... ... ... ... қалыпты температураны реттейтін және суспензияның жаңған өнімін қайтаратын құрылыстары жетілген жаңа ашық қондырғы орнатылды. Бөлінген газ ... ауа ... ... ... қосымша құрал қолданбай қамтамасыз ететін қысым беру арқылы жүзеге асырылады (Сурет 3) [54].
Сурет 3 - Микробалдырларды ... ... ... ... ... Т.Т.Таубаев 1970ж)
Өзіндік ерекше конструкцияланған құрал Дортмунд (ФРГ, Krauff, Meffert, 1966) ... ... ... ... ... ... сақиналы тік қайықтар қолданылған. Балдырлар суспензиясының араласуы масақ көмегімен жүзеге асады. Екі күн дақылданған балдырлардың орта тәуліктік өнімі 1м2 - 10-12 г ... ... ... Өзіндік конструкцияланған құрал Англияда сыналды. Ол сыйымдылығы 330 л шыны ... ... ... ... ... ... қақпағына шыны қалпақтарда жасанды жарық беретін үш лампа бекітілген. Сонымен қатар, газды қоспаларды беруге ... ... ... ... ... ... ... және қоректік ерітінді беру жүйесі, түтіктер, т.б. бар. Ауаның көмірқышқыл газды қоспасы суспензияға берілмес бұрын стерилденеді. Дақылды араластыру ... ... ... ... ауаның көмірқышқыл газымен берілуі арқылы жүреді.
Жұқа қабатты, ... ... ... ... сақиналы құрал АҚШ-та сыналған. Суспензия көлемі 4000 л. Суспензияны насостың көмегімен циркуляциялық әдіспен араластырған. Ашық аспан астында ... ... үшін ... ... ... және тағы басқалары, 1962) балдырлар штамын автотрофты және термофильді қасиеті бар минералды ортада, тұздың концентрациясы жоғары болғанда және жоғары ... ... ... ... ... ... ... термофильді штамын алу үшін, ашық аспан астында өсіру кезінде ең қолайлы температуралық жағдай +35 те +400С ... ... ал ... үшін +25 те +300С. Өсу ... ... әр ... клеткасына түсетін жарық белсенділігіне байланысты [55].
1.4 Хлорелла суспензиясының ауылшаруашылық жануарларының өнімділігіне әсері
Азық өндірісі және тыңайтқыш ... алу үшін ... бір ... ... пайдалану мәселесі ғылыми тұрғыдан маңызды болып отыр. Бұл қазіргі уақытта жақсы зерттелген және микробиологияда кеңінен қолданылады. Ауыл шаруашылық ... және ... ... ... ... Микробалдырлардың биомассасын азықтық биологиялық стимулятор қоспасы ретінде пайдаланудың көпжылдық тәжірибелері мынаны көрсетті. Бұлар малдардың өнімділігін 20 есеге ... ... және ... ... ... отырған тәсіл отындық газдарды пайдаға асыру және оларды микробалдырларды өсіруге пайдаланылатын қоректік субстрат ретінде ... мал ... ... ... ... ... ... шаққанда 300 рублейға дейін үнемдеуге мүмкіндік береді 56.
Соңғы жылдарда жер ... ... ... ... ... талаптарын негізінен ауыл шаруашылық өндірістері қанағаттандырып келеді. Сонымен қатар ғылымның жаңа жетістіктерін пайдалану бағалы ... және ... ... ... жолмен алуға жол ашты. Сонымен микробиологиялық синтез өнеркәсібінің ашылуы адамзатты және жануарларды ақуыз, аминқышқылдар және физиологиялық белсенді қосылыстармен ... ... қол ... Бұл ... ең ... ... микробалдырларды көптеп өсіру тиімді болмақ. Бұлар жарық энергиясын және көмірқышқылдың есебінен органикалық бағалы байланыстардың микробиологиялық синтезді жүзеге асырады. Биосинтездің автотрофтық жолы ... алу үшін ... ... ... ... Бұл ... протококтық балдырлар маңызды болады. Атап айтқанда хлорелланың құрамы өте бағалы және ... ... де ... ... ... атап айтқанда цианобактериялар және протококтар судағы организмдер үшін алғашқы қорек болып ... Олар әр ... су ... үшін ... рөл ... яғни ... ... түрлеріне азықтық баланс жасайды. Тәжірибе жүзінде дәлелденгендей протокотың балдырлардың жас ... ... ... өзі ... ... өсуі үшін ... биологиялық стимулятор болып табылады. Балдырлардың органикалық заттары көптеген гетеротрофтық микроорганизмдерге пайдаланылады. Яғни ... ... ... ... және оның ... ... ... [58].
Микробалдырлардың мол етіп өсірудің өндірістік жақтарын тиімді ұйымдастыру мен қатар оларға қолданылатын микробалдырлардың ... ... ... ... ... болмайды. Бұл жерде табиғаттан бөлініп алынған және селекциялық әдістермен жасалған жоғары ... ... ... ... маңызы зор болады. Олардың өнімділік дәрежесін бағалауды әрбір аймақтық станцияларды әртүрлі климаттық жағдайларда жүргізу керек. Бұл секілді жұмыстарға міндетті түрде ... ... және ... ... ... ... ... стандарттық жағдайда жүзеге асыру керек. Жаңа штаммаларды өсіру тәсілдерін ... ... ... ... лабораториялық сынақтан өткізгенде оларды қарқынды түрде өсіргендегідей ... ... ... ... ... мен сценедесмус түрлерінің биохимиялық қасиеттерін зерттей келе, неміс ғалымдары Гардер мен Уатш 1942 жылы ... және ... ... ... ... ... жағдайда дақылдау туралы алғаш рет өз ойларын айтқан болатын.
Хлорелланың құстарға, қояндар мен шошқаларға әсерін зерттеу бойынша көптеген тәжірибелер Украинада ... ... ... ... хлорелла пастасымен қоректендіргенде оң нәтижелер алынды. Тауықтар ... ... ... ... ... ... ... есеппен 21,5%, ал жұмыртқа саруыздағы каротиннің құрамын 56,5% арттырды.
Рационына хлорелланы қоспа ретінде алып ... ... мен ... қосымша салмағы бақылау тобының жануарларына қарағанда тәжірибе бойы 11-35% артық болды [60].
Кейбір авторлар деген қорытындыға келді. ... ... ... ... жемді балдырмен алмастырғанда бройлер етінің сапасының жақсаратынын айтып көрсетті. ... ... ... (10%) ... ... ... 20-30% артты [61], жұмыртқаның сапасы жақсарды, оның салмағы мен көлемі өсті.
Хлорелланы тәулігіне бір басқа 6 литр мөлшерінде ... ... ... ... ... артуы Р.А. Саляметованың жұмыстарында да көрсетілген (1972). Тәжірибе 72 тәулік бойы жүргізілді. Жануарлардың ... ... 1 кг ... ... 0,5 кг ... 7 кг ... қауызынан құралды. Тәжірибелік жануарлардың орташа қосымша салмағы әрбір ... 710 г, ал ... - 527 г ... ... ... ... ... салмағының артуы, бір жағынан, хлорелла биомассасының қоспаның биостимуляторлық қасиетіне, екінші жағынан, осы қоспаның көмегімен мақталық рационның биологиялық ... ... ... болады. Біруақытта бақылаумен салыстырғанда тәжірибелік жануарлардың қосымша ... 29,3% ... ... ... ... Академиясының Ботаника Институтының мәліметтері бойынша, шошқалар үшін хлорелла суспензиясының ... ... 2 - 5 л, әр ... ірі қара үшін 3 - 4 л ... ... ... әрі ... келмейтін рационына клетка тығыздығы 20-48 млн/мл хлорелла суспензиясын 2-3 л мөлшерде қосу, олардың салмағын 20%-25% ... 1967 жылы ... ... ... жемдеу базасында хлорелла суспензиясының мүйізді ірі қараның салмағына әсері зерттелінді.
М. Я. ... (1965, 1966) ... ... мен ... ... ... ... зерттеді. Қояндар рационына лиофильді кептіріліген 6 г хлорелла қосылғанда күніне протеиннің қорытылуы 76 -- 78% ... 8 г ... ... ... бас ... [62].
Қойлардың хлорелла протеинін қорытуы 52%, майды - 51%, ... - 33%, ... ... ... - 70% құрады.
Шошқалар рационына 167г химиялық жолмен консервіленген хлорелланы қосқанда протеинді қорыту 85,4% құрады, ал термиялық кептірумен 300г хлорелланы ... 38,8% ... ... ... ... төмен деңгейде қорытуын автор кептіру нәтижесінде белоктың қабылдануының төмендеуімен түсіндіреді. Автор ... ... ... ... ... ... биомассасымен тамақтандыруды жөн көрді.
У. Асраров та (1972) хорелланың паста тәрізді биомассасының жақсы қорытылатындығын көрсеткен болатын. Автордың пікірінше, рационда неғұрлым ... ... ... ... көп ... ... қорытылу мен зат алмасу көрсеткіштері де жоғары болатынын дәлелдеді [63].
Келтірілген мәліметтер хлорелланың жоғары жемдік және ... ... ... және оны ауыл ... жануарлары мен құстар рационында витаминді-белоктық қоспа ретінде кеңінен қолдануға болатындығын көрсетеді.
Н. Г. ... мен А. ... (1972) ... ... хлорелланы қолданғандағы сиырларда сүттің 17% дейін көбейетіндігі туралы мәлімдеген [64].
2. ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ретінде - әл-Фараби атындағы ҚазҰУ биотехнология кафедрасының фототрофты ... ... ... ... Chlorella vulgaris Z-1, Chlorella vulgaris С-2 және Scenedesmus obliquus var штамдары қолданылды.
Chlorella vulgaris ... obliquus
2.2 ... таза ... ... ... ... ... егу жұмыстарын стерильді түрде арнайы бокстарда жүргізеді. Егер дақылдағы балдыр суспензияны (гомогенді өсу) түзетін болса, егу жұмыстарын ... ... ... ... бар ... орта ... стерильді колбаларда жүргізеді, бұл егілетін материалдың тығыздығына және ортаның көлеміне байланысты жүргізіледі.
Егер балдырлар субстратқа беки ... ... ... түзе отырып (гетерогенді өсу) өсетін болса, онда егу жұмыстарын стеильді микробиологиялық тұзақ көмегімен өскіннің немесе түйіршіктің аздаған мөлшерін бөліп алып жаңа ... ... ... ... ... Егу жұмыстарын жүргізгеннен кейін колбаны мақталы - дәкелі тығынмен жауып, сыртынан стерильді пергамент қағазбен немесе полиэтилен ... ... ... ... ... ... 3000 люк. ... жасанды L 2min, 04 агарлы және сұйық қоректiк орталарды пайдаланып, 25-280С температурада Петри табақшалары мен 250 мл-к ... және ... ... ... . ... ... ... өсiру ұшiн алдымен қоректiк орта дайындаймыз. Микробалдырларыд ... ... орта екi ... Олар ... және ... ... орталар. Балдырлардың өсуi және көбеюi қоректiк ортаның құрамына және мөлшерiне байланысты болады. Сұйық қоректiк ... ... ұзақ ... ... ... ... ... балдырлардың өсу қарқындылығына, қоректiк ортадағы элементтер қорына және тәжiрибенiң мақсатына байланысты.
Агарлы қоректiк орта дайындағанда агар-агардан 1,5-2 % ғана ... ... ... осы ... ... өседi. Яғни, агарлы қоректiк орта дайындау ұшiн 1 л. дистелденген суға 15-20 грамм агар-агар қосамыз. Жазғы маусымда агарды ... көп, ал қыс ... ... ... ... ... ... орта жақсы қатады.
Зертхана жағдайында балдырларды өсiру агарлы қоректiк ортаның маңызы зор. Көбiне қоректiк ортаны таза штамдарды бөлiп алуда және ... ... ... ... ... ... агарлық қоректiк ортада өсiру жай, сұйық қоректiк ортамен салыстырғанда соған байланысты ... ... ... ... ... ... пайдаланады.
Микробалдыр Chlorella vulgaris Z-1 өсiруге 04 ... ... ... ... ... мынандай (г/л):
(NH4 )2SO4 - 0,2
Ca(H2PO4)2H2O - 0,03
CaSO4 H2O - ... - ... - ... - ... ертiндiсi - 0,15мл
Топырақ экстрактсы - 0,5мл
Тауық саңғырығының экстрактсы - ... ... ... ... ... ортасын қолдандық. Құрамы мынандай (г/л):
KNO3- 5,0
MgSO47H2O - 2,5
KH2PO4 - ... O - ... - ... ... агар - ... қоректiк орталарды автоклавта бiр атмосферада қысымда 45,60 минут зарасыздандырады. Балдырларды егу ... ... ... ... ... Бокс iшiн ... үшiн ... лампаларды 40-45 мин. Жағу арқылы жүзеге асырамыз [65].
2.3 ... ... ... ... ... ... ... бөлігі көлденең құрылымы арқылы бөлінген шыны пластинкамен сипатталды.Орталық бөліктің ұзындығы пластинканың ьүкіл ... ... 0,1 мм- ден ... ... соның арқасында жабын шынымен жапқан уақытта пластинканың ортасында ... ... ... ... ... беткі қабатында белгілі квадратты аймағы бар торша орналасқан. ... ... ... ... салып, жабынды шынымен жабады.
Жабынды шыныны ұқыпты түрде ысқылайды ... ... үшін шыны ... жаныдағы беткі қабаттарына супензияның аздаған тамшысын тамызады). Ысқылағаннан кейін шынының айналасындағы барлық артық сұйықтықты фильтр ... ... ... ... ... ... Микроскоптың астында балдыр клеткасының санын айқындап санайды, беткі қабаттың ... және ... ... бле ... 1 мл ... ... саның қайтадан есептейді (астында есептеу мысалын көруге болады).
Клетка санын ... ... көп ... ... 50, 100, 250 рет ... тура ... Бұл ... тығыздығы 1,0-2,0¹º6/см3 болған жағдайда есептеу жүргізу үшін қажет ... ... ... ... суспензияларда есептеу нақтылықты азайтумен қатар, көп еңбекті талап етеді.
Камерада есептеу жүргізу барысында келесі қателіктерге жол ... ...
1. ... ... ... тамшысын клеткалар пипетканың төменгі бөлігіне отырып қалмастан бұрын тез тордың беткі қабатына салу керек.
2. Тордың бетіне салынған тамшыны жабынды ... ... қою ... ... ... отырып қалуына жол бермеу үшін ысқылап қойған жөн. Шыныны ысқылағаннан кейін тамшының көлемінен оынң көлемі үлкен болады.
3. ... ... ... ... және ... астында санау барысында жабын шынының астындағы сұйықтық біртекті жайылуын ... ету ... ... ... ... кейін камераны бірден ұқыпты жуып, одан кейін жұмсақ фланельмен сүрту қажет.
5. Нақты ... ... үшін ... үлкен санын есептеу керек (ең жақсысы барлық торды есептеген жөн) және сол ... ... ... ... ... ... түрде жүргізу керек. Көптеген камералар екі сеткалы және ажыратылған бөлікті болып келеді. Мұндай камерада бірден екі тамшыны ... ... ... жасалған. Осының барысында тамшылардың барлығы пипеткада бір ғана үлгіден алынып қалмауын қамтамасыз ету керек.
Есептеу мысалы. ең кіші ... ... 1/400 мм2 ... ... ... 1/10 мм, сәйкесінше, кіші шаршының ауданына тең камераның ауданы 1/4000 мм3 тең.
Қайтадан есептеу 1 см3 суспензиядағы клетканың санына жүргізіліп отырғаннан ... ... см3 ... ... ... см[3]=1/4∙106 см[3].
Санды есептеу кезінде камерада клетка табылмаған. Кіші ... ... ... орташа мәнде клетка саны n. (1) формула Пропорция бойынша есептелінді:
1/4∙106 см[3]...... n ... ... ... ... см[3] ... ... қанша клетка бар екенін анықтауға болады.
Камерамен жұмыс барысында 25 үлкен квадраттарда есептеген ыңғайлы. Бұл үлкен квадраттың әр ... 16 кіші ... бар. ... ... ... саны 25 үлкен квадратта m тең, сонда бір кіші шаршыда клетка саны сәйкесінше (2) формула ... ... ... ... 1 см3 ... ... саны (3) ... бойынша есептелінді:
x = n ∙ 4∙106 = 4m ∙10[6]/16∙25=m ∙ ... ... 25 ... ... ... ... ... санын 100 ге бөліп 10[6] көбейту керек, сонда 1 см[3] суспензиядағы клетка санын анықтауға болады [66].
2.4 ... ... ... анықтау әдісі
Микробалдырлардың құрғақ биомассасын электрондық таразы әдісімен анықтадық. Алдымен көлемі 50 мл шыны ыдысы (бюкс) 1050С температурада ... ... ... H2SO4 + 5 г K2Cr2O7) бар ... 40 мин ... салқындатылады да, салмағы таразы әдісімен өлшеп алынады. Бұл әдісті бірнеше рет қайталап, бюкстердің тұрақты өлшемін алу ... ... ... ... 20-40 мл ... алынған суспензияны 15 минут аралығында 3000-4000 айн/мин центрифугалаймыз. Кейін беткі ... ... ... ... ... 20-40 мл дистилденген су қосып, жақсылап араластырып тағы да центрифугалаймыз. Алынған Балдыр тұнбасын ... ... ... ... құйып, 80-1050С температура аралығында кептіргіш шкафта тұрақты өлшемге дейін кептіреміз. ... ... ... ... ... полиэтиленді қорапқа қараңғыға 15 - 20°С температурада сақтау [67]. ... ... ... 1 мл ... мг есебінде, (4) формула бойынша есептелінді:
М= m2 - m1, ... m1 - бос ... ... - ... ... ... бюкс салмағы.
2.5 Микробалдырлардың биохимиялық құрамын анықтау
Микробалдырлардың құрамындағы белокты анықтау. Микробалдырлардың құрамындағы белоктың мөлшерін Лоури әдісі бойынша анықтадық [68]. Балдырлардың 0,5-1 г ... ... ... (0-40С) ... ұстап ажыратамыз. Ол үшін, зерттеу материалына 10 мл ацетон қосып, 8000g ... 5-10 мин ... ... ... ... ... әдісі екі-үш рет қайталанады. Пигменттерден ажыраған тұнбаға 10 мл 5% үш хлорлы сірке қышқылын қосып 30 мин ... ... ... ... белокты тұнбаға түсіреміз де, 2% үш хлорлы сірке қышқылымен жуамыз. ... ... 10 мл NaOH ... ... 5 мин ... су ... ... жасаудың жолы: 2,5 мл зерттелетін белок ерітіндісіне 5 мл "С" реактиві қосылады. Қоспаны араластырып оның үстіне (10 минуттан соң) 0,5 мл ... ... ... 30 ... ... тығыздық көрсеткішін 750 нм толқын ұзындығында спектрофотометрде өлшейміз. Алынған белок ерітіндісінің көрсеткіштері калибрлік қисық сызық құру арқылы анықталды.
Калибрлік ... ... құру үшін ... сулы ... ... ... 100 мг таза белокты (глобулин сарысуы, кристалды альбумин және т.б.) 100 см3 (0,1 н) NaOH ерітеміз (1 мг ... 1 см3 ... ... колбаға 100 см3 жеткізіп белок ерітіндісін өсуші мөлшеріне қарай құйылады: 0,5 см3, 1,0-ден 8 см3 дейін. ... ... ... үшін әр ... 0,4 см3 ... ... "а" "в" және ... құрамын анықтау әдісі. Балдырлардың пигменттік құрамын анықтау үшін 100-200 мг балдырлардың ... ... MgCO3 және 100% - ... ... 4-5 мл ... ... ... Алынған езіндіні Бунзен колбасына қойылған шыны фильтрге ... ... ... ... сорып аламыз. Бұл әдісті бірнеше рет микробалдырлар биомассасы толық түссізденгенге дейін қайталаймыз. Алынған ... ... а және в ... мен каротиноидтың концентрацияларының оптикалық тығыздығын Specord UV-VIS маркалы спектрофотометрде өлшедік.
Хлорофилл "а" "в" және каротиноидтың концентрацияларын (5, 6, 7, 8) ... ... ... ... ... ... ... Са- ... "а" ... - хлорофилл "в" концентрациясы;
Скар - каротиноид концентрациясы;
D - ацетондағы пигменттерді сіңіру жолы: хлорофилл a - 662 нм, ... b - 645 нм, ... - 470 нм. ... ... ... ... массасының мг/г бойынша, (8) формуламен есептелді:
A=VC/1000P, ... A - ... ... - ... ... ... - ... көлемі, мл;
P - биомассаның салмағы, г.
3 ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... ... бойынша белсенді консорциумын сұрыптап алу
Микробалдыр мен олардың әртүрлі штаммдары биомассасының улылығы жоқтығы және ... ... мен ... ... жоғарылығы, витаминдер, каротин болудай бірқатар бағалы қасиетке ие [69].
Мұнымен байланысты микробалдыр штаммдарының жоғары өнімділігін сұрыптау жұмысымның ең ... ... ... ... vulgaris Z-1, ... vulgaris С-2, ... obligus var. ... өнімділігін және олардың ассоцациясын арттыру мақсатында автоселекция жүргізілді. Микробалдырлардың өнімді формаларын сұрыптау кезінде мынадай ... ... ... өсу ... мен ... салмағы.
Өнім материалын қоректік ортаның көлемін арттыра отырып, жүйелі түрде екінші рет егу ... ... ... ... ... ... өсіреді, оның құрамы 250-300 мл, 04 қоректік ортасы пайдаланылады. Бұл ... ... ... 25-28С0 ... люменесцентті шамдармен тәулігіне 3000-4000 лк жарықтандырады және олардың сандық құрамы периодты түрде өзгеріп отырады. Біріншілік микробалдыр ... 04 ... ... ... бойы микробалдыр суспензиясындағы клетка мөлшері максималды өсу ... ... ... ... микробалдыр суспензиясындағы клетка мөлшері барлық нұсқаларда 0,15х106 кл/мл-ді құрайды. Барлық тәжірибе нұсқалары бір ... үш рет ... ... ... ... ... ... әрбір екі күн сайын микроскоппен Горяева камерасында есептеді.
Тәжірибе ... ... vulgaris ... ... vulgaris ... Scenedesmus obliquus var obliquus;
№4: Chlorella vulgaris Z-1 + Scenedesmus obliquus var obliquus.
№5: Chlorella vulgaris С-2 + ... obliquus var ... ... ... ... дара және ... ассоциациялы нұсқаларындағы клеткалардың өсуі 8-шы тәулікке дейін жоғары деңгейге жетіп, кейінгі тәуліктерде клеткаларының өсуі ... ... ... 4). ... 8-ші ... №1 және №2 нұсқалардың (Chlorella vulgaris Z-1 - ... ... ... vulgaris С-2 - ... ... өсу ... қарағанда, №3 нұсқадағы (Scenedesmus obliquus var obliquus 26,1х106 кл/мл) клеткалардың өсу саны біршама жоғары болды. Ал, бұл кезде 8 тәулік бойы ... ... ... № 4 және №5 нұсқалардағы клеткалардың өсу саны (Chlorella vulgaris Z-1 + ... obliquus var obliquus ... ... vulgaris С-2 + ... obliquus var obliquus 28,5х106) жеткендігі анықталды.
Сурет 4 - ... дара және ... ... өсу ...
Бұл зерттеулік тәжірибеден микробалдырлардың дара өскен дағылдарына қарағанда, аралас өскен нұсқалардағы клеткалардың өсуі жылдам, яғни ... ... бір ... ... ... ... ... бір - бірінің өсуіне стимулдеушілік әсер беретіні белгіленді.
Кейінгі зерттеулерімізде, бұл 8 тәулік бойы өскен суспензиялардағы құрғақ биомассалардың салмағы анықталды (Сурет ... ... ... көрсеткіштер: № 1 нұсқада Chlorella vulgaris Z-1 - 1,2 г/л; ... vulgaris С-2 - 0,7 г/л, S. obliquus var obliquus - 1,5 г/л; № 4 ... ... vulgaris Z-1 + S. obliquus var ... - 2,1 г/л; № 5 нұсқада (Chlorella vulgaris С-2 + S. obliquus var obliquus) - 1,8 г/л. ... 5 - ... дара және ... дақылдарының құрғақ биомасса жиналуы
Жоғарыда аталған микробалдыр ассоциациялық ... ұзақ ... ... ... ... ... және ... жинақталу қасиеті бар дара дақыл (Chlorella vulgaris Z-1, S.obliquus var obliquus) және ... ... ... vulgaris Z-1+ S. obliquus var ... ... ... Эксперимент қоректік ортаны 6 тәулік сайын қосу арқылы жүргізеді. Бұл жағдайда аралас дақылдардың тығыздығын 5,0х106 кл/мл ... ... ... әрі ... 10-32 ... яғни суспензиядағы микробалдыр клеткасының саны төмендегенге дейін созылады.
Тәжірибе үш нұсқаларда жүргізіледі:
№1: Chlorella vulgaris Z-1;
№2: Scenedesmus obliquus var ... ... vulgaris Z-1 + ... obliquus var ... ... өсу динамикасын анықтау үшін салыстырмалы зерттеуде клетка саны бойынша биоомассалардың жинақталуы және Ch. vulgaris Z-1 + S. obliquus var obliquus ... ... ... құрғақ массасы анықталған.
Үш нұсқаның қисық өсу сызығы, тура біріншідегідей және екіншідегі эксперименттегідей бір бірінен ерекшеленген. ... ... 30 ... ... ... фазадан шығуы өсудің екінші жағдайында 18-ші ( №1 нұсқа үшін), 26-ші (№ 2 нұсқа үшін) және 30-ші (№ 3 ... ... күні ... ... ... vulgaris Z-1 мен Scenedesmus obliquus var obliquus бірге өсіргенде екі микробалдырдың өсу ... ... ... 6). №3 ... максималды өсу 30 тәуліктен соң байқалады (Ch. vulgaris Z-1 + S. obliquus var ... және ... ... (6,0 г/л) ... Дара ... клетканың максималды саны 42,2х106 кл/мл, Chlorella vulgaris штаммасындағы биомассаның құрғақ массаның көлемі - 1,7 г/л. S. obliquus var obliquus да ... саны ... ... Ал ... ... 3,9 г/л ... ... (Cурет 7).
Сурет 6 - Микробалдырлардың дара және ... ... өсу ... ... ... vulgaris Z-1 пен ... obligus var. obligus бірге 04 қоректік ортада жоғары микробалдырлар алынды және олар әрі қарайғы көп ... ... ... қолданылады. Мұндай жағдайда Chlorella vulgaris Z-1 - ті Scenedesmus obliquus var obliquusпен бірге өсіргенде ... ... ... 7 - ... ... штамдары мен аралас дақылдарының биомассасы
3.2 Микробалдырдың аралас дақылдарын лабораториялық микробиореакторда өсiрген нәтижелері
Микробалдырлардың өндірістік өнеркәсіптерінде әртүрлі сұрақтар зерттеушілер мен ... ... кең ... ... ... ... ... арнайы құрылғылармен қатаң бақылау жағдайнда микробалдыры жасанды сәулелендіру арқылы өсіреді. Өсу процесін күшейту үшін үнемі микробалдырларды ... ... ... ... ... концентрациялы ортада минералды тұздарды тәулік бойына енгізе отырып, суспензияны үнемі ... ... ... ... [70]. ... ... жағдайда биореакторда көптеп өсіруге болады. Негізгі биореактор көлемі 200 литр (жұмыстық ... 150 ... және екі ... ... ... ... сәулелендіреді. суспензиясы екі жақты 3000 лк жарық көзімен қамтамасыз ... Ал ... ауа және газ ... ... ... ... ... көмірқышқыл газы арнайы балоннан 0,01-0,5% есебінде берілген болса, ... ... ... толықтырылып, температура жағдайы термометр арқылы бақыланды (Сурет 8).
Сурет 8 - ... ... ... ... ... мен ... аэрирлеу әдісі сондайақ микробалдырлардың әртүрлі түрлерін өсіру үшін ... ... ... ... ... өсірудің режиміне сәйкес қондырғылар көмегімен жүргізді, одан өзге берілген үлгі қоректік ортаны салқындату және жлытуды қамтамасыз ... ... ... ... ... дақыл Chlorella vulgaris Z-1 және Scendesmus obligus var. оbligus ... ... ... штаммының өсу динамикасын зерттегенде, биореакторда аралас культурадағы микробалдырларды 10 ... ... ... ... бойы 22-250С ... ... ... сәулелендіру арқылы өсірген. Микробалдыр клеткаларының санын әрбір екі күн сайын микроскоппен Горяев ... ... ... 9).
Сурет 9 - Биореакторда микробалдырдың аралас дақылдарының өсу динамикасы
Нәтижесінде 6-шы күні клетканың өсу динамикасы 29,5х106 ға ... ал 10-шы күні ... саны ... ... ... 12-ші күні ... ... алдыңғы өзгерістерге қарағанда төмендегені байқалады.
Сондықтан биореактордағы аралас дақыл Chlorella vulgaris Z-1 және Scendesmus obligus var. Оbligus 50,9х106 кл/мл 10 тәулік ... ... 50 литр ... 3,5 г/л құрғақ биомассасын құрайтындығы тәжірибе жүзінде анықталды. Сол себептен іріктеп алынған аралас дақылда жоғары көлемде биомассаларды алу мақсатныда ... бар ... ... ... 10).
Сурет 10 - Биореакторда өсірген кездегі микробалдырдың аралас дақылдарының құрғақ биомассасы
Микробалдырлар үшін ... ... орта ... ... ... биосинтезінің интенсивтілігін анықтаушы және фотосинтетикалық пигменті болып табылатын азот жатады. ... ... ... ... ... ... ортаға әсері, жарықтандыру және температура және т.б.) балдырлардағы ассимиляцияның таңдамалығы мен жылдамдығына әртүрлі химиялық формадағы азоттың әсері, олардың ... ... мен ... ... сондай ақ метаболизмдегі өзгерістер жатады [71].
Өзбекістан ҒА-ның Микробиология институтында микробалдырлар соның ішінде хлорелла және сценедесмус сияқты бір ... ... құс ... мал ... ... ... ... өсіру нәтижесінде биомасса жинап, оны мал шаруашылығына қосымша жем және белок, витамин көзі ретінде қолдану ... ... ... ... үшін қоректік ортадағы биогенді элементтердің құрамы өсірілген обьектінің химиялық құрамы мен дақылдардың өнімділігін анықтауда маңызды ... ... ... Бұл ... ... ... және сценедесмусты өсіру үшін ең қолайлысы 04 ортасы болып табылады. Бірақ та, осы ... ... үшін ... ... ... құны жоғары болатындықтан дайын өнімнің бағасын қымбаттатады.
Фотоавтотрофты ... ... ... үшін ... көзі ретінде гидрокарбонат табылады, сондықтанда көмірқышқылының осы ... ... үшін ... ортасының құрамына кіреді.
3.3 Сұрыптап алынған микробалдырдың аралас дақылдарын әртүрлі модифицирленген орталарда өсірген нәтижелер
Хлорелла мен сценодесмусты лабораториялық жағдайда өсіру кезінде 04 ... ... ... ... ... қосу арқылы клеткалардың өсуін арттыруға және олардың өнімділігін жоғарылатуға болады [73].
Клеткалардың өсу динамикасы ... vulgaris Z-1 және ... obligus var. оbligus ... ... ... қолайлы ортада өсіру кезінде биомассаның жинақталуы зерттелген.
Микробалдырлардың аралас культурасын келесі З ортада жүргізді:
Тәжірибе нұсқалары:
№1 нұсқа стандартты 04 ... орта ... ... ... 04 ... тауық саңғырығының 5 % экстрактысымен;
№3 нұсқа 04 ортасы тауық ... 10% ... ... ... ... ... vulgaris Z-1 және Scendesmus obligus var. оbligus аралас дақылдарның алғашқы клетка саны 0,1х106 кл/мл құрады (Cурет ... 11 - ... ... ... ... ... ... өсу динамикасы
Суретте көріп тұрғандай, 8 ші және 10 тәуліктерде лабораториялық жағдайда микробалдырларды стандартты 04 қоректік ортада өсіргенде 47,4х106 кл/мл ... құс ... (5 %) ... ... ... ал 10% концентрациясына 58,6х106 кл/мл болды. Сол уақытта Тамия ортасындағы көрсеткіш 32,5х106 ... ал 12-ші күні ... ... ... ... ... төмендегені байқалады.
Бұл уақытта аралас дақылдағы клетка биомассасының жинақталуы да анықталды (Сурет 12). ... ... ... ... ... 04 ... 3,2 г/л жетті, тауық саңғырығының 5% экстрактында 3,5 г/л; 10% концентрацияда бұл көрсеткіш 4,1 г/л құрады. Бұл кезде Тамия ... ... 2,2 г/л ... 12 - ... ... ... ... қоректік ортада өсірген кездегі биомассасының жинақталуы
Микробалдырларды аралас культурада қолайлы қоректік ортада тауық саңғырығының 10% ... ... ... өсу ... артатындығы және соған сәйкес басқа орталармен салыстырғанда биомасса саны жоғарылайды. ... ... мына ... ескеру керек, енгізілген органикалық субстраттың құс саңғырығының ... ... ... барлық көрсеткішке кері әсер етеді, яғни органикалық заттарда санының көп ... ... өсу ... кері әсер ететіндігі белгілі. Тауық саңғырығының концентрациясы 10% ... ... әсер ... ... бұл ... ... vulgaris Z-1 мен ... obligus var. оbligus. штаммдары үшін органикалық субстрат ретінде пайдалануға рұқсат берілді.
Бұл жұмыстың негізгі мақсаты микробалдырлардың өнімділігіне натрий ... ... ... ... ... болып табылады. Мұнымен байланысты 04 ортасы жеке компаненттердің концентрациясын өзгерту арқылы ... ... ... ... бойынша 04 ортасымен 10% Тауық саңғырығының экстрактын алып ... оның ... ... ... ... ... қосу арқылы клеткалардың әрі қарайғы өсуі мен микробалдырлардың (Ch. vulgaris Z-1 мен S. obliquus var obliquus) аралас ... ... ... ... ... ... 04 ... яғни құрамы: 0,1, 0,2 және 0,5 г/л NaНСO3 (№ 1 - 2 ... ... ... ... ... стандартты 04 қоректік ортасына натрий бикарбонатын қосу ... ... ... нұсқа: NaНСO3 - 0,1 г/л). Барлық тәжірибелік нұсқалар бір мезетте үш рет ... ... ... ... саны ... болады және 0,1х106 кл/мл. құрады.
Лабораториялық жағдайда өсірілген микробалдырлардың аралас дақылдарына натрий бикарбонатының концентрациясының әсері көрсетілген. (Cурет 13).
13 - ... ... ... ... ... қосу ... ... клетка санының өзгеруіне айқын түрде әсер ететіндігі байқалды.
Chlorella vulgaris Z-1 және Scendesmus obligus var. оbligus микробалдырларын бірге лабораториялық ... 10 ... бойы ... бақылауда олардың саны 58,6х106 кл/мл, ал №1 нұсқада - 62,7х106 кл/мл. Сол кезде №2 нұсқада бұл көрсеткіш ... ... ... 13 - ... ... ... натрий бикарбонатың әртүрлі концентрациясында өсірген кездегі клетканың өсу динамикасы
Бірге өсіру кезінде микробалдырлар клеткаларын 04 қоректік ортасында ... ... 0,2 мг/л ... 0,5 мг/л ... және ... ... клетка санының өсуі байқалды және осы уақыттарда аралас дақылдағы клетка биомассасының жинақталуы ... ... 14). ... ... ... (микробалдыр клеткаларының құрғақ салмағы) 10 тәулік ішінде өсу кезінде байқалып зерттелді, ал бақылауда бұл көрсеткіш 4,1 г/л ... ... ... ... ... ... 0,2 мг/л - 4,3 г/л, 0,5 мг/л - 3,8 г/л көрсеткіштерге ие ... ... ... NaНСO3 ... рН қышқылдануына алып келеді, соның негізінде биомассадағы клетка саны азайған. Бұл негізінен микробалдырлардың стресті реакциялары мен өзге де ... үшін ... ... ... 0,2 мг/л ... қатысуымен клетка тығыздығы артатындығы анықталды.
Chlorella vulgaris Z-1 және Scendesmus obligus var. оbligusты ... ... ... 04 ... ... ... концентрациясы артады, 0,5 мг/л диапозонында өсудің экспоненциалды стадиясындағы балдырлардың өнімділігі мен жалғасады.
Микробалдырлардың клеткаларын бірге өсіргенде оптималды 04 ... ... 0,2 мг/л ... ... ... ... ... клеткалардың өсу жылдамдығы артатындығы және биомассаның жинақталуы 0,5 мг/л концентрациясымен және бақылаумен сәйкес артып отыратындығы байқалды.
Cурет 14 - ... ... ... ... ... әртүрлі концентрациясында өсірген кездегі биомассаның жиналуы
Бірақта культура бұл жағдайда да өзінің өміршеңдігін сақтап қалады, бұл микробалдырлардың аралас ... ... ... ... ... бар ... ... культурадағы микробалдырлар клеткасының динамикалық өсуі мен клеткадағы құрғақ биомассаның жинақталуы лабораториялық биореактор жағдайымен бақыланады.
Лабораториялық жағдайда культураларды 04 қоректік ... құс ... ... ... натрий бикарбонатын (0,2) г қосып,дайын болған түрленген ортада өсірген ... 15). ... ... ... 1,5х106 ... 6 тәуліктен кейін 44,1х106 кл/мл, 8 тәуліктен соң биореакторда өсірген микробалдыр клеткасының суспензиясының тығыздығы 62,6х106 кл/мл. жетті.
Сурет 15 - ... ... ... микробалдырдың аралас дақылдарын биореакторда көптеп өсірген кездегі клетканың өсу динамикасы
Микробалдырдың аралас дақылдарын биореакторда 14 тәулік бойы (бір айда ... ... ... 14-ші күні ... тығыздығы 70,2х106 кл/мл құрады. Микробалдырдың аралас дақылынан қою ... алу үшін ... және ... ... Одан ... ... ... үшін дистилденген суда жуып, 55-600С. Температурада кептіріледі.
Осындай жолмен алынған микробалдырдың аралас дақылдарының құрғақ биомассасы 14- ші ... 4,9 г/л ... ... ... 16 - ... ... ортада микробалдырдың аралас дақылдарын биореакторда көптеп өсірген кездегі биомассаның жиналуы
Нәтижесінде үздіксіз түрде Chlorella vulgaris Z-1 және Scendesmus obligus var. оbligus ... ... ... ... 14 күн бойы ... әр күн сайын 60 литр суспензиядан 4,9 г/л құрғақ биомассаны алуға болады.
Микробалдырдың ... ... ... ... биореакторда бір ай өсіргенде 840 л суспензиядан немесе 30 кг құрғақ биомасса алуға болады. Сондықтанда биореактор лабораториялық жағдайда микробалдырларды қарқынды ... ... ... Микробалдырлардың аралас дақылдары негізінде алынған биологиялық белсенді қоспаның пигменттер мен жалпы белоктың құрамы
Микроскопиялық хлорелла балдырларының құрамындағы белоктардың көп мөлшері, ... ... ... қатар тірі ағзалардағы аламасу үрдісіне қажет, оларсыз ... ... ... ... үздіксіз жаңарып отырады. Ең негізгі пигмент - гемоглабин ... ... ... ... ... деп ... ... болып табылады.
Біз 14 тәулік бойына биореакторда Chlorella vulgaris Z-1 және ... obligus var. оbligus ... ... ... құрамындағы жалпы белок мөлшері және хлорофиллдерді анықтау үшін дақылдадық. Эксперимент үшін 04 ... ... (10%) ... саңғырығының экстрактысы және 0,2 г натрий бикарбонаты қосылды. Бақылауға 04 қоректік ортасы таңдалып алынды (Кесте 2 ). ... 2 - ... ... дақылдарының құрғақ биомассасындағы хлорофилдің жинақталу көрсеткіштері
Нұсқалар
мг/л
хлорофилл а
хлорофилл β
Бақылау
1,9 +- 0,02
1,1 +- 0,01
Тәжірибе
2,5 +- 0,06
1,4 +- ... ... ... ... ... мен бақылау нұсқасын салыстыра отырып, пигменттердің көп мөлшерде жинақталғанын көреміз. Атап айтсақ: хлорофилл - 1,9 мг/л, хлорофилл - 1,1 мг/л ... ... - 2,5 мг/л, ... - 1,4 мг/л ... ... мен ... ... орай, аралас дақылдарды қоректік ортада (10%) тауық саңғырығының экстрактысы және 0,2 г натрий бикарбонаты қосып өсірген кезінде, клетка санының ... ... ... ... хлорофилл мөлшерінің жоғарлауы байқалды.
Белоктар - микробалдыр биомассаларында биологиялық белсенді қоспалардағы балансталған аминқышқылдарының құрамы негізінде ... ... ... ... ... ... ... 5 % құрайды.
Хлорелла кұрамында, сыра ашытқысы, соя ұны, майсыз құрғақ сүттерге қарағанда ... көп ... ... ... Сонымен қатар, хлорелла құрамындағы көптеген заттар оның клутуральды ортасында, яғни өсетін суында жиналады. Сонымен, гетеротрофты ортада дақылданған (Chlorella vulgaris Z-1) ... ... ... мөлшері 45 - 46% жетті. Әртүрлі әдебиет көздерінде берілгендей, Scendesmus obligus var. Оbligus биомассасындағы белок мөлшері 40 - 60% ... ... ... дақылын 04 қоретік ортасында лабораториялық құрылғы, 300л - биореакторды қолдана отырып, соңғы өнімді алу үшін ... ... ... ... ... vulgaris Z-1 және ... obligus var. оbligus ... аралас дақылындағы жалпы белок мөлшерінің көрсеткіштері - 04 стандарттық ортасында бақылау жағдайларында ... ... ... модифицирленіп 14 тәулік бойы өсірілген микробалдырдың аралас дақылдарының биомассасын жаппай дақылдау кезіндегі ... ... ... 1 - ... ... белок 45,5%, 2 - нұсқадағы - 52,0% құрайды. (Сурет 17).
Cурет 17 - Микорбалдырлардың аралас дақылдарының ... ... ... ... ... ... 14 тәлік бойы микорбалдырлардың аралас дақылдарын дақылдау кезінде белоктың жинақталу көрсеткіші 52 ,0 % ... ... бұл ... 45,5 % ... ... vulgaris Z-1 пен ... obligus var. Оbligus ... 10 % тауық саңғырығының экстракциясы бар 0,4 ортасында ... ... ... ... көрсеткіш 12 % артқан.
Қазіргі уақытта микробалдырларды зерттеудің келешегі мол бағыттарының бірі болып ... ... адам ... ... әсер ... ... ... болып табылады.
Микробалдырлар органикалық заттар мен β-каротинаға бай табиғи көзі болып ... ... ... ... ... саны организмдерді өсіру жағдайларымен тікелей байланысты екендігі белгілі. Әсіресе оның саны азот негізіндегі тыңайтқышты бар ортада жоғарлайды. Көптеген биологиялық белсенді ... ... ... ... және ... мен ... үшін ... суда еритін белоктар мен пигменттер (каротиноидтар, β-каротин) өздеріне ерекше назар аударуда.
Микорбалдырлардың аралас дақылдарындағы ... мен, ... ... анықталды (Cурет 18). Химиялық анализ кезінде 10 % тауық саңғырығының экстракциясы мен 0,2 мг/л ... ... ... ортаға қосу кезінде айтарлықтай өзгешеліктер байқалды. Сонымен каратиноидтар мен β-каротиндердің сандық көрсеткіші бақылаумен (0,9 мг/г - ... 0,7 мг/г - ... ... 2 ... ... каратиноидтар - 1,6 мг/г, β-каротиндер - 1,28 мг/г жеткен.
Сурет 18 - Микорбалдырлардың ... ... ... ... ... ... каротиноидтар мен β-каротиннің жинақталуы
Жүргізілген зерттеу жұмысының нәтижесі бойынша модифицирленген қоректік ортада микорбалдырлардың аралас дақылдарын өсіру олар клеткаларында ... ... ... жоғарғы мөлшерін жинақтай алатындығы анықталды.
3.5 Микробалдырлардың аралас дақылдары негізінде алынған биологиялық белсенді қоспаны бұзауларға зерттеген нәтижелері
Ірі қараның ... ... ... ... қалыпты ғылыми азықтандыру мөлшерін дұрыс анықтау ... ... ... ең бірінші орындағы мәселе. Дұрыс азықтандыру арқылы толықтай түрде жануардың өнімділік қабілеті байқалады, сондай ақ оның денсаулығы мен өндіру қызметі ... ... ... ... азық шығыны төмендейді. Ауылшаруашылық жануарларды азықтандыру мөлшері қоректік заттарға ... ... және осы ... ... ... мен ... негізінде өтеу және жануарларды дұрыс азықтандыру техникасына байланысты болады [74].
Жануарға қажетті жемдік заттардың дұрыс анықталған саны, яғни, жануар ... ... ... мен ... өтей ... қоректік заттардың мөлшері мал азықтық мөлшер деп аталады, ал жануарларға қалыпты мөлшермен ... ... әр ... ... азық ... ... ... деп аталады.
Ауылшаруашылық жануарлардың қоректік заттарға деген қажеттілігі оның жасы, салмағы, өнімділігі мен физиологиялық жағдайына байланысты. Мысалы, жас төлдің ... ... ... ... айырмашылық бар екендігі байқалады. Жас төлдің бойы протеин, кальций және фосфордың бөлінуімен ... ал жасы ... ... ол ... ... ... бұзау азықтандыру бірлігі бойынша 120- 130 г протеин мен 100 кг жануардың салмағына 28 г кальций, 18 г фосфор тең ... және бір ... жас ... сәйкесінше 100 г протеин, 16 кальций, 8 г фосфорға тең болады. ... ... ... ... ... ... сүттің жасалуына жұмсалады. Сүт өнімділігінің деңгейі мен сүт мөлшері ... ... ... ... заттарға деген қажеттілік жануарлар үшін қажетті азық мөлшерімен сипатталады. Азықтандыру мөлшері әдетте азықтық бірлікпен сіңірілген протеин, кальций, фосфор және каротиннің ... ... Осы ... ... ... рацион құрастырылады. Рационда белок мөлшерінің аз болуы, тағам құрамындағы нәрлі заттардың арақатынасының жеткіліксіздігі сүттің сандық және ... ... ... Әлі өсуі ... ... ... арық ... норманы жоғарлату талап етіледі. Бұл жоғарылату тәуліктік мөлшерге сүйене отыра есептеледі. Әрбір азықтың ... 500 г ... ... 40 г ... 30г ... ... ... Азықтық рационды құрмас бұрын белгілі бір азық түрінің тәуліктік мөлшері қанша болу ... және ... ... ... бар екендігін анықтап алған жөн. Сонымен сүтті сиырларды азықтандырудың негізін белокка бай және ... ... ... мен ... ... ... ... құрастыру барысында әртүрлі жануарлардағы асқорыту мүшелерінің құрылысын ескеріп жасайды. Асқорыту органдарының құрылысына байланысты рацион ... ... ... ... қолданылған азықтың түрі мен сапасы бойынша сол аталған жануар үшін өте қолайлы болуы керек. Жеке рацион тек ... ... ... мен ауру ... ... Басқа жағдайларда жануар топтары үшін ұқсас рацион жасалады. Жануарлардың әртүлі топтары үшін ауылшаруашылық жағдайы мен ... ... ... ... ... рацион жүйесін құрастырады.
Төлдер үшін алғашқы азық сүт болып табылады. Бұл уақытта төлдің асқорыту ... ... ... ... ... ... ... Сүтте жас организмге қажетті қоректік заттар болады. Жас төл үшін алғашқы азық анасының уызы болып табылады. Уыз бағалы физиологиялық және ... ... ие ... ... Оның ... ... түрде сіңірілетін нәруыздар болады. Қалыпты сүтпен салыстырғанда дәрумендер мен минералды тұздар екі есе көп болады. Жас төлдерді өсіру әдістемесіне ... ... ... ... ... ... мағыздырақ болып табылады. 1,5-апталық бұзауда торда ұстап, арнайы түрлі шөптектес немесе майда азықтық пішенді азықтар беріледі. Жазда бұл кезеңде ... ... ... көк ... қоректенуге үйретеді. З- апталық кезеңдегі бұзауларға концентраттармен азықтандыруды ұсынады. 2-айлық кезеңге дейін жақсы концентратталған тағам ... сұлы ұны ... ... ... ... бұзауларды аралас концентрлі азықпен қоректендіреді [76].
Сиырларды толық қанды азықтандыру деп олардың ... ... ... ... ... ететiн және оңай сіңірілетін қажеттi нәрлi заттармен байытылаған жеммен қамтамасыз етуді айтамыз.
Ірі қараның ... ... ... ... ... жақсы дамыған, сау және мықты төлдерді өсіру болып табылады. Заманауй өсіру әдістер организм дамуындағы биологиялық заңдылықтарды ескеруі қажет.
Микробалдырлардың негізінде ... ... ... мал ... ... ... уақыты мен мөлшерін анықтау үшін үш топ құрастырылды (бақылау, 1 тәжірибелік және 2 тәжірибелік әр қайсысы 10 бастан тұрады). ... және ... ... ... бұзаулардың салмағы өлшенді. Бақылау тобындағы орташа салмақ - 61,10 +- 0,84 кг, ал 1 және 2 тәжірибелік топтарда - 61,87 +- 0,56 кг және 60,98 +- 0,56 кг ... ... ... 3). ... 3 - ... аралас дақылдары негізінде биологиялық белсенді жемдік қоспаны қолданбаған кезіндегі бұзаулардың салмағы

Бақылау тобы, масса, кг
1-тәжірибелік топ,
масса, кг
2-тәжірибелік ... ... ... ... ... шаруашылыққа сәйкес ешқандай микробалдырлардың суспензиясынсыз алды. Бірінші ... ... ... тәулігіне екі рет микробалдыр суспензиясын пайдаланды,бірақ әр ... ... -300 ... ... Ал екінші тәжірибелік топта да тәулігіне екі рет, бірақ әр ... ... -500 мл ... ... ... ... ... мен қамқорлықта болды.Тәжірибелік кезең күнделікті бұзауларды бақылау арқылы жүргізілді. Бақылау өлшемі 20 күн сайын жүргізілді. Бақылау ... ... ... ... бір бас салмағы- 8,6 +- 0,30 кг ,орташа тәуліктік салмақ - 0,430 +- 0,03 ... ... ... ... ... орташа салмақ 14,47 +- 0,43 кг ды құрады. Орташа тәуліктік салмақ 0,723 +- 0,05 кг. Екінші тәжірибелік топтағы ... ... 14,50 +- 0,43 кг. ... ... ... 0,725 +- 0.05кг (Кесте 4,5).
Кесте 4 - Микробалдырлардың аралас дақылдары негізінде биологиялық белсенді жемдік ... ... ... ... ... ...

Бақылау тобы, масса, кг
1-тәжірибелік топ, масса, кг
2-тәжірибелік топ, масса, кг
1
71
73,1
73,1
2
73
76
69,2
3
67
78
68,1
4
74
75
75
5
72
80
80
6
77
76
79
7
70
74,2
76,2
8
62
78
78
9
68
77,1
76
10
66
76
80,2
Кесте 5 - Микробалдырлар негізінде ... ... ... ... қоректендіргеннен кейінгі бүзаулардың орташа салмағы
Көрсеткіш
Бақылау тобы, масса, кг
1-тәжірибелік топ, масса, кг
2-тәжірибелік топ, масса, кг
Бір бастың орташа ...
8,6 +- ... +- ... +- ... орташа салмақ
0,430 +- 0,03
0,723 +- 0,05
0,725 +- ... ... ... ... бақылау тобымен салыстырғанда үлкен айырмашылықтарға ие. Тәжірибелік топтағы бұзаулар белсенді қимылды, жүні жылтыр және созылмалы, тері жамылғысы өте таза ... ... ... ... ... ... ... екінші тәжірибелік топтың бұзаулар бірінші топ бұзауларынан аз ғана ... ие ... ... ... топта шығын көбірек болды. Соның негізінде, сау бұзауларды өсіру үшін және оның өнімділігін аз ғана ... ... үшін ... ... ... ... ... қоспамен қоректендіру мөлшері ретінде күніне екі рет 300 мл ден пайдалану ұсынылды.
Ірі қараны толықтай азықтандыру деп ... ... ... ... ... заттарын қолайлы түрде алуға, жануарлардың жоғары өнімділігін сақтау кезінде оның физиологиялық жағдайы мен ... ... ... ... ... ... негізінде биологиялық белсенді қоспамен қоректендірудің ұзақтығын анықтау үшін тәжірибелік топ 10 бас бойынша құрастырылды. Тәжірибелік кезең күнделікті ... ... ... ... ... ... 30 - күні ... Бақылау және тәжірибелік топтың барлық бұзаулардың салмағы өлшенді. ... ... ... салмақ - 65,30 +- 0,84 кг, ал тәжірибелік топта - 67,70 +- 0,56 кг- ға ... ... . ... топ бұзаулары тәулігіне екі рет микробалдырлар суспензиясын жемделеді және әр қайсысында 300 мл-ді ... ... ... жағдай мен қамқорлықта болды. Тәжірибе күнделікті бұзауларды бақылаумен жүргізілді (Кесет 6,7).
Кесте 6 - ... ... ... ... ... пайдаланбаған бұзаулардың алғащқы және одан кейінгі салмағы (бақылау)

бұзаулардың алғащқы салмағы масса, кг
бұзаулардың 30 күннен кейін, масса, ... ... ... ... 7 - ... негізінде биологиялық белсенді қоспамен қоректендіруге дейін және одан кейінгі кездегі бұзаулардың орташа салмағы

Тәжірибеге дейінгі, масса, кг
Тәжірибеден соң 30күннен ... ... ... ... ... ... ... өлшем нәтижесі: бақылау топтағы орташа салмағы - 11,2 +- 0,40 кг, орташа тәуліктік салмақ - 0,374 +- 0,02 ... ... ... ... ... ... 14,50 +- 0,42 кг құрады. Орташа тәуліктік салмақ 0,483 +- 0,03 кг (Кесте 8).
Кесте 8 - ... ... ... ... ... ... 30 күн ... кейінгі бұзаулардың орташа салмағы
Көрсеткіш
Бақылау тобы, масса, кг
Тәжірибелік топ, масса, ... ... ... бастың орташа салмағы
11,2 +- 0,40
14,50 +- ... +- ... ... ... +- 0,02
0,483 +- 0,03
0,11 +- 0,01
Тәжірибелік топтағы бұзаулар белсенді қимылды, жүні ... және ... тері ... өте таза екендігі байқалды. Ешқандай аурулардың белгісі ... ... ... ... ... ... ... 30 күн қоректендіргеннен кейін микробалдырлар суспензиясын тоқтатып, 30 күннен кейін бұзауларға бақылау жүргізілді. бұзаулардың өсу қарқыны микробалдырлар суспензиясын қабылдамаған бұзаулармен ... өте ... ... ... суспензиясы бұзауларда асқорыту процесін қалыптандырады, сондықтанда өсу динамикасы артады.
Бұзаулар апталық қабылдаудан кейін белсенді және жемді ... ... ... ... осы ... ... ... микробалдыр суспензиясын ерекше рахатпен жейтін болды. Мәліметтер бойынша тәжірбиелік бұзаулардың тірі ... ... ... тірі ... ... екендігі көрсетті. Сонымен қатар, тәжрибелік өсім бақылау топтағы бұзаулардан 22,7% ... ... 1 кг ... жем ... ... ... ... салыстырғанда әлдеқайда төмен болды.
Микробалдырлар негізіндегі биологиялық ... ... ... ... ... ... ... қосыуына, деңсаулықтарының жақсаруына мүмкіндік туғызады. Тәжірбие жүргізу барысында жануарларда ... да бір ... ... ... Таңдалынылып отырылған боилогиялық белсенді жемдік қоспаның әсер етуін, 30 күн бойы микробалдыр ... ... ... ... ... ... құрамы арқылы зерттелді.
Тәжірбиелік топ бұзаулардың қанын зерттеу ... ... ... ... ... ... ... (Кесте 9). Дегенмен тәжірбиелік топ бұзаулардың кейбір ерекшеліктері белгіленді. Жемдегі нәрлік ... ... ... ... ... қан ... ұлғаюына мүмкіндік туғызды. Мысалы, тәжірбие соңында тәжірбиелік топтың гемоглабин саны бақылау топтағыдан жоғары болды. ... ... ... саны ...
Лейкоцит және лимфоцит сандарының деңгейлері физиологиялық нормада болғанына қарамастан, тәжірбиелік топтағы бұзаулар қан құрамында бақылау тобындағы бұзаулармен салыстырғанда ... ... ... ... Бұл биологиялық қоспаның ағзаның төзімділігне әсер етендігін көрсетті.
Тәжірбиелік топ бұзауларында қан сарысуының ақыуыз ... ... ... ... ... жоғары болды (2,4%). Альбумин мен глобулин коэффициент ... осы ... ... ... ... басымдылығы байқалды. Осы кезең аралығында бұзаулар рационы сүтті - ... ... ... және де ... ... ... - альбуминдер алмасу деңгейі жоғарлайды.
Кесте 9 - Бұзаулардың биохимиялық және клиникалық қанының көрсеткіштері
Көрсеткіштер
ТОП
Бақылау
Тәжірбиелік
Дейінгі
кейінгі
дейінгі
Кейінгі
Лейкоциттер, 109/л
8,9 +- 0,33
11,0 +- 0,51
6,9 +- ... +- ... ... +- ... +- ... ... +- 1,43[**]
103,8 +- 2,51
84,9 +- 1,43[**]
105,8 +- 2,89
Эритроциттер, 10[12]/л
5,2 +- 0,34
5,3 +- 0,14
4,5 +- 0,21
6,3 +- 0,2[**]
Жалпы ақуыз, ... +- ... +- ... +- ... +- ... г/л
36,9 +- 0,8
35,4 +- 0,5
34,6 +- 0,46[*]
36,5 +- 0,26
Глобулиндер, г/л
32,3 +- 0,73
33,8 +- 0,36
33,2 +- ... +- ... ... +- ... +- ... +- ... +- ... ммоль/л
2,2 +- 0,2
2,6 +- 0,04
2,3 +- ... +- ... ... +- ... +- 0,06
2,9 +- ... +- 0,03
* - Р < 0,05; [**]- Р < 0,01
Барлық жануарлардағы ортақ кальций мен бейорганикалық осфордың болу ... осы ... ... рацион тепе - теңдігінің бар ... ... Осы ... ... мен ... ... қарап, микробалдыр негізіндегі биологиялық белсенді жемдік қоспаны қолдану, бұзаулардың алмасу ... ... ... ... ... ... мен ... аралас дақылдарын сұраптау нәтижесінде жоғары өнімді Chlorella vulgaris Z-1 және Scenedesmus obliquus var. obliquus ... ... ... сұрыптап алынды.
* Микробалдырлардың аралас дақылдарын әртүрлі қоректік орталарды өсіру барысында 10% -дық құс саңғырығының ... ... ... ... басқалармен салыстырғанда клеткалардың өсу жылдамдығы мен биомассаның жиналуы жоғары болатыны байқалды.
* Биореакторда Chlorella vulgaris Z-1 және Scendesmus obligus var. оbligus ... ... ... ... олардың клеткасының өсу динамикасы 10-тәулікте ең жоғарғы көрсеткішке жетіп, клетка саны ... ... және ... 3,5 ... ... анықталды.
* Биохимиялық зерттеу нәтижелерді микробалдырлар Chlorella vulgaris Z-1 және Scenedesmus obliquus var. obliquus ... ... ... ... белсенді қоспа алуға толық пайдалануға болатынын дәлелдеді.
* Микробалдырлардың аралас дақылдары негізінде алынған биологиялық ... ... ... ... ... салмағы 30 тәулікте бақылаумен салыстырғанда 22,7% өсетіні анықталды.
* Микробалдырлар негізінде алынған биологиялық белсенді қоспа ... ... ... ... көрсеткіштері физиологиялық норма көрсеткіштері сақталғанмен, оның маңызды ... ... ... ... ... VіMаL О.P., ... P.D. ENERGY FROM BіOMASS. STATUS OF ІNFORMATіON (AN ІNDіAN EXPERіENCE) // ІNDUSTRіAL ІNDіA. - 1983. -VOL. 34. - P. 9-15.
2 ... ... ... // Тез. ... всес. конф. Микроводорослей 90. - Андижан, 1990. - 70 ... Thоmаs S. Algae ... for food and feeds // Energy conserv. And use ... energ. - Oxford, 1982. - P. 649 - ... ... Л.Я., Паршикова Т.В. Використания водоростей у господарській практиці // Укр. ботан. журнал. - 1985. - № 6. - С. ... ... А.М., ... Т.Т. Культивирование и применение микроводорослей. - Ташкент: Фан, 1984. - 135 ... ... О.Н. ... ... микроводорослей // Водоснабж. И сан.техника. - 1980. - № 7. - С. 6 - 8.
7 ... R.K, Swamy S.N.R., Arekal ... D. ... studіes on algae of the waste waters of a textіle mіll near ... Karnataka // Іbіd. - 1984. - № 2. - P. 75-79.
8 Зайченко Е.А. ... карт ... ... и ее роль в ... ... вод ... заводов: автореф. ... канд. Биол.наук: - Киев, 1972.- 24 с.
9 Сальникова М.Я. ... - ... вид ... - М.: Колос, 1977. - 95 ... ... А.М., ... Т.Т., ... К.А. ... культивирование хлореллы с использованием продуктов сгорание природного газа в промышленных котельных. - ... Фан, 1970. - 11 с.
11 Вecker Е. W. ... and ... of the green alga ... obluguus // Іndіan ... - 1984. - Vоl. 4. - Р.1 - 19.
12 ... Т.Б., ... М.Д., ... ... С.Г. Водоросли оросительных вод рисовых полей Акладинского массива // Изв. Ан. ... ... ... - 1983. - №6. - С. 67-72.
13 Музафаров А.М., Кучкарова М.А., ... Е.К. ... и ... использование азотофиксирующими сине-зелеными водорослями // Материалы юбилейн. Республик. конф. по микробиологии, альгологии и микологии. - 1974. - С. 13-39.
14 ... Э.Н., ... И.Д., ... И.Г. ... ... и селекция хлореллы. - М.: Наука, 1978. - 75 с.
15 Soeder С. J. Massіve ... of ... results and ... // Hydrobіologіa. - 1980. - Vоl. 72. - P.197 -209.
16 Nakamura H. Report on the present ... of the ... Research ... of Japan // Reperts from the Microalgae research ... of Japan. - 1961. - №1. - P. 1 - ... ... Ю.И., ... И.Н. ... ... ... состава некоторых одноклеточных водорослей и высших растений, выращенных в искусственных условиях // Прикл. биохимия и микробиология. - 1981. - №3. - С. ... ... В.В., ... Н.Н., ... С.И. ... ... для массового культивирования одноклеточных водорослей // Физиология растений. - 1964. -Т.11, ... - ... ... Г.Г. ... культуры одноклеточных водорослей как новый источник пищевого и ... ... // ... ... ... - 1957. -Т.43, ... - С. 332 - 351.
20 Баранов С. А. Опыт культивирования микроводорослей на выделениях некоторых животных и человека в ... ... ... // В кн.: ... ... ... - М.: ... 1974. - С. 86-97.
21 Рахимов А. Р., Якубов Х.Ф. О некоторых биохимических свойствах штаммов хлореллы и сценедесмуса, выращенных в ... ... ... // В кн.: ... ... и ... водных растенгий в Узбекистане. -Ташкент: Фан, 1978. - 271 ... ... Р. А. ... по применению витаминных кормов в животноводчестве Узбекистане. - Ташкент: Фан,1971. - С. 59 - ... Nakamura H. ... feed for animal ... // ... by ... Clorella Union. - Tokyo, 1984. - 81 р.
24 Селяметов Р.А., ... Х.Ф. К ... ... ... хлореллы и сценедесмуса // В кн.: Культивирование водорослей и высших водных растений в Узбекистане. -Ташкент: Фан, 1971. - С. ... ... С.А. ... для ... и массового культивирования кормовых водорослей на естественном и комбинированном освещении // Труды Всес. НИИ прудового рыбного хозяйства. - М., 1966. - С.187 - ... ... А.М., ... Т.Т., ... массового культивирования и применения хлореллы. - Ташкент: Фан, 1974. -120 ... ... А.М., ... Т.Т., ... Х.Ф. Массовое культивирование протококковых водорослей в установках под ... ... // ... водорослей и высших водных растений в Узбекистане. - Ташкент: Фан, 1980. - С. 3-58.
28 Егоров Н.Е. ... по ... - М., 1976. - 265 ... ... А.Т. Малый практикум по физиологий растений: Учеб. Пособие. - М.: Изд-во МГУ, 1994. - 184 с.
30 ... по ... ... ... и ... ... ... / Под редакцией Скурихина И.М., Тутельяна В.А. - М., 1998. -210 ... ... ... к ... и ... продовольственного сырья и пищевых продуктов // СанПиН 2.3.2.560-96. - М., 1997. - 269 ... ... О.Н., ... Я.В. ... характеристики производства и переработки микроводорослей с получением биологических активных веществ и кормовых продуктов // Тез. Докл. Всес. Конф. Промышленное ... ... - М., 1990. - С. 17 - 18.
33 ... Е.Н. Автотрофные прокариоты. - М.: МГУ, 1996. - 302с.
34 Кретович В. Л. ... и ... ... у растений. - М.: Наука, 1987. - 486 с.
35 Syrett P.J. Nitrogen metabolism of microalgae // Can. Bull. Fish. Aquat. Sci. - 1981. -№ 210. - P. 182 - ... ... А.Р., ... Х.Ф. О ... ... ... штаммов хлореллы и сценедесмуса, выращенных в различных условиях питания // Культивирование водорослей и высших водных растений в ... - ... Фан. 1971. - ... Владимирова М.Г., Семененко В.Е. Интенсивная культура одноклеточных водорослей. -М., 1962. - 235 ... ... Т., ... Ж. ... микроводорослей и водных растений на сточных водах птицефабрик Узбекистан //Культивирование и ... ... в ... ... ... Фан, 1980. - С. 72 - ... Сиренко Л.А., Сакевич А.И., Осипов Л.Ф., Лукина Л.Ф. и др. ... ... ... ... в ... ... - ... Наукова думка, 1975. -247 с.
40 Определитель пресноводных водорослей СССР / Отв. Ред. М.М. Голлербах. - Л.: ... 1951. - Т.10 - ... ... А.М., Эргашев А.Э., Халилова С.Х. Определитель сине-зеленых ... ... ... - ... Фан, 1987. - Т. 1. - С.3 - 405.
42 Музафаров А.М., Эргашев А.Э., ... С.Х. ... ... ... Средней Азии. - Ташкент: Фан, 1988. - Т.2. - С.406 - ... ... А.М., ... А.Э., ... С.Х. ... ... ... Средней Азии. - Ташкент: Фан, 1987. - Т.3. - С.815 - ... ... П.М. ... ... ... ... Укр. ССР. - Киев: Наукова думка, 1990. - 208 с.
45 ... А.Э. ... ... водорослей Средней Азии. - Ташкент: Фан, 1979. - Ч.І. - 343 ... ... А.Э. ... ... ... Средней Азии. - Ташкент: Фан, 1979. - Ч.ІІ. -383 ... ... М. Н. ... ... ... ... культур одноклеточных зеленых водорослей // Бот.журнал. - 1971. - №58. - С.1141 - 1147.
48 ... Э.Н., ... И.Д., ... В.А. О ... ... ... в ... водорослей // В кн.: Современное состояние и перспективы ... ... ... в ... - М., 1967. - С.73 - ... ... К.В. ... получения продуктивного штамма Chlorella sp // Журн. ... - 1972. - №41.- С. 680 - ... ... К.В. Получение культур отдельных клеток у хлореллы. / Исследования по генетике. - ... ЛГУ, 1971. - С.50 - ... Ernst S., Sandmann G. Polycіs carotene pathway іn the ... mutant C-6 D // Arch. ... - 1988. - P.590 - ... Chunaev A.S., Mіrnaya O.N., Maslov V.G., ... F. ... b and ... - dіfіcіent mutants of Chlamydomonas reіnhardtіі // Photosynthetіca. - 1991. - Vol. 25. - №2. - ...
53 Harrіs E.H. The ... ... // Acad. - 1989. - Р. ... ... В.А. ... генетика одноклеточных водорослей. - М.: Наука, 1979. -254 с.
55 Квитко К.В., Захаров И.А. Хропова В. И. ... ... ... работы с микроорганизмами в применении к хлореллы // Генетика. - 1966. - №2. - С. 148 - 156.
56 ... К.В. О ... ... ... на наследственную изменчивость хлореллы: автореф. .... Канд. биол. наук. - Л.: ЛГУ, 1963. - 17 ... В.И. ... БАД на ... естественной резистентности телят/ В.И. Максимов, В.В. Пайтерова// Адаптация и ... ... ... у ... Сборник научных тезисов. - М.: Капитал Принт, 2010. - С. ... ... В.В. ... микроциркуляции сосудов цыплят в эмбриогенезе под влиянием БАД / В.В. Пайтерова, В.И. Максимов, Е.Ю. Белянкина, В.П. ... ... ... ... ... и ... болезней животных и птиц. - Екатеринбург: ГНУ УрНИВИ, 2010.- Вып. 3. - С. 366-367.
59 ... Э.Н., ... И.Д., ... И.Г. ... ... и ... хлореллы. - М.: Наука, 1978.-75 с.
60 Лукавски Я. Анализ скорости роста водорослей, культивированных на плотных средах // В кн.: ... ... ... водорослей. - Требонь, 1975. - С. 265 - 272.
61 Культивирование коллекционных штаммов водорослей. - ... 1983. - С.3 - ... ... Э.Н., ... И.Д., ... И.Г. ... ... водоросль хлорелла - удобный объект для исследований мутагенности факторов внешней среды //Генетические последствия ... ... ... - М.: ... 1975. -С. 54 - 57.
63 Селяметов Р.А. Рекомендация по применению витаминных ... в ... ... - ... ... - С. 59 - ... ... Р.А. Очистка концентрированных сточных вод микробиологического производства с ... ... ... - М.: Б.и.- 1985. -С. 71 - ... ... Б.К., ... Г. ... таза дақылдарын бөліп алу және оларды белсенді өсріу тәсілдері. - Көкшетау, 2008. - 19 б.
66 Заядан Б.К., Өнерхан Г. ... таза ... ... алу және ... ... ... тәсілдері. - Көкшетау, 2008. - 51 - 54 ... ... Б.К., ... Г. ... таза дақылдарын бөліп алу және оларды белсенді өсріу ... - ... 2008. - 54 - 55 ... ... Б.К., ... Г. Микробалдырлардың таза дақылдарын бөліп алу және оларды белсенді өсріу тәсілдері. - Көкшетау, 2008. - 55 - 56 ... ... Э.Н., ... И.Д., ... И.Г. ... ... и селекция хлореллы. - М.: Наука, 1978.-75 с.
70 Лукавски Я. Анализ скорости роста водорослей, культивированных на ... ... // В кн.: ... ... ... ... - Требонь, 1975. - С. 265 - 272.
71 Культивирование коллекционных штаммов водорослей. - ... 1983. - С.3 - ... ... Э.Н., ... И.Д., ... И.Г. ... ... водоросль хлорелла - удобный объект для ... ... ... ... среды //Генетические последствия загрязнения окружающей среды. - М.: Наука, 1975. -С. 54 - ... ... Р.А. ... по ... ... ... в ... Узбекистане. - Ташкент: Фан,1971. - С. 59 - ... ... Н.И. ... ... ... ... // ... 2002. - № 3. - С. 45-47.
75 ... Н.И. ... - ... ... ... // ... 1988. - № 9. - С.96-98.
76 Богданов Н.И. Хлорелла - ... ... ... ... // Журн. ценовик, 2003.- № 4. - С.20-23.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 56 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бурабай көлінің экологиялық жағдайын микробалдырлар көмегімен бағалау26 бет
Ластанған су экожүйелерін бақылауға арналған микробалдырлардың тест-штамдарын алу44 бет
Микробалдырлар21 бет
Микробалдырлар негізіндегі биологиялық белсенді жемдік қоспалардың ауылшаруашылық жануарлардың ішек микрофлорасына әсерін зерттеу45 бет
Микробалдырлар туралы34 бет
Микробалдырлардың аралас өскен дақылдарының құрғақ биомассасын алу және олардың өнімділігін зерттеу45 бет
Кадмийге сезімтал CHLAMYDOMONAS REINHARDTII мутантты штамдарын алу және оларды қолдану48 бет
Микробалдыр Chlorella vulgaris және Chlorella pyrenoidosa штамдарының аралас дақылдарының қоюланған суспензиясын алып, құс шаруашылығының өнімділігіне әсерін зерттеу39 бет
Микробалдыр сhlorella vulgaris z-1 штамын ангидробиоз жағдайында сақтау нәтижелері9 бет
Сhlorella vulgaris клеткасының тіршілік ету қабілетіне сақтау ұзақтылығының әсері29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь