Түйінді потенциалдар әдісін қолдану туралы


Мазмұны

1. Кіріспе
ЭТН.ге жалпы шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3.5

2. Негізгі бөлім
Түйінді потенциалдар әдісін қолдану туралы ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6.10

3. Есептің қойылуы (шығу жолы) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11.17

4. Қорытынды
Түйінді потенциалдар әдісі .электрлік тізбектерді есептеудің тиімді
әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18

6. Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
Кіріспе

Қоғамның дамуындағы электр энергиясының рөлі мен маңызы елеулі орын алатындығы көпшілікке мәлім. Өндірістің, көліктің әр түрлерінің, ауыл шаруашылығының, байланыстың және тұрмыстың барлықсалаларында электр энергиясы кеңінен пайдаланылуда.
Электр энергиясы өмірдің барлық салаларында соншалықты кең таралуының басты себебінің бірі – электромагниттік энергияны өте аз шығынмен алыс қашықтыққа беру және оны энергияның басқа да түрлеріне: механикалық, жарық, жылу, химиялық және тағы басқа түрлендіру ыңғайлы.
Электр энергиясы кез-келген қуаты бар қабылдағыштарға оңай таралады. Байланыс техникаларындағы, автоматикадағы және есептеу техникаларындағы қолданылатын қондырғылардың пайдаланатын қуаттың өлшемдері ваттың үлестерімен есептелінсе, электрлік қондырғыларда (двигательдерде, жылытқыш қондырғыларда) қуаттың өлшемдері мыңдаған және он мыңдаған киловатты көрсетеді.
19 және 20 ғасырларда электр туралы ілім даму үстінде болды. Мұнда көңіл аударатын мәселе, электротехниканың дамуының алғашқы сатысына, ол физиканың тарауы ретінде жүріп, өрбіді.
Ломоносовтың және оның досы Рихманның, сол сияқты Франклиннің, Гальванидің, Вольттің және тағы басқа электр энергиясының көзі (волбттің бағанасы, гальвани элементтері) және жайтартқыштарды ойлап табудағы жасаған зерттеу жұмыстары, электрлік құбылыстарды жүйелік түрде зерттеудің бастамасы болды.
В.В.Петров электр тізбегіне тәжірибе жасады. Соның нәтижесінде ол 1802 жылы атмосфералық қысым жағдайында екі көмір электродтарының арасындағы электр доғасын тауып және оны зерттеді. Бұл зерттеулердің нәтижелері “Гальвани вольттік тәжірибелерден хабар” атты кітапта жарық көрді (1803 жылы).
1819жылы Эрстед электр тогының магнит тіліне мееханикалық әсерін тапты. Ал Ампер 1820 жылы тогы бар соленоидтың магнит қасиетін ашты. Сонымен токтың жүрісі магниттік құбылыспен ұштасатыны белгілі болды.
1831 жылы М.Фарадей электромагниттік индукция құбылысын ашып, оны тұжырымдады.
Электродинамиканың фундаментальдық принципінің яғни электромагниттік инерция принципінің көрінісі болатын, индукциялық токтың бағытын анықтау ережесін 1833 жылы Э.Х.Ленц тағайындады. 1844 жылы Ленц өз бетімен Джоульдан тәуелсіз, Джоуль-Ленц деп аталатын, электротехниканың маңызды заңын ашты.
19 ғасырдың екінші жартысында, электр және магнитизм жөнінде тәжірибелерді теориялық жағынан қорытындылаудың нәтижесінде, Дж.Максвелл кеңістікте таралатын, электромагниттік өрістің болатындығы жөнінде болжам жасады. Оның жасаған өріс теориясы, 1873 жылы шыққан, “Электр жіне магнетизм туралы трактат” деген еңбегіндежарық көрді.
Г.Герц 1888 жылы жарияланған еңбегінде, кеңістікте таралатын өрісті тәжірибе жүзінде дәлелдегенін хабарлады. Алайда, Г.Герц және сол заманда электрмагниттік өрісті зерттеген көптеген ғалымдар, өздерінің лабораторияларының шегінен шыға алмады, электромагниттік толқынды сымсыз байланысқа қолдану жолын ойластыра алмады.
Мұндай мақсатты алғаш рет ойдағыдай шешкен атақты орыс ғалымы А.С.Папов болды. Ол дүние жүзінде алғаш рет радио байланысты 1895 жылы жүзеге асырды. Радионың ашылуы адамзат тарихында жаңа дәуірдің бастамасы болды.
Россияда “Электротехниканың теориялық негіздерінің” өз алдына пән болып қалыптасуы 19 ғасырдың аяғы мен 20 ғасырдың басына сәйкес келеді.
1904 жылы проф. В.Ф.Миткевич Петербург политехникалық институтында “Электрлік және магниттік құбылыстардың теориясы” деген курстан дәрістер оқыды. Шамамен дәл сол кезде, Мәскеудің жоғары техникалық училищесінде, электротехникалық мамандықтан инженерлер дайындалып, онда 1905 жылы проф. К.А.Круг “Айнымалы токтар теориясы” курсынан дәрістер оқуға кірісті.
“Электротехникалық теориялық негіздері” курсының пәні деп, тізбектер мен өрістердегі өтетін электромагниттік процестерді сандық және сапалық жағынан оқып үйренуді айтады. Физика және жоғары математика курстарына негізделген бұл курс, осы заманғы электротехникалық ғылымдардың әр түрлі кең кластарына қолданылатын инженерлік есептеулер және талдау әдістеріне толы болады. Сонымен қатар ЭТН курсы өндіріске қажетті болашақ мамандардың электротехника мен радиотехникадан ғылыми көзқарастарының қалыптасып жетілуінде аса маңызды рөл атқарады жіне бұл курсқа арнайы электротехникалық және радиотехникалық пәндер негізделеді.
ЭТН курсында электрлік және магниттік құбылыстарды екі тәсілмен сипаттап жазу қолданылады.
Тіхбектер теориясында нақты электротехникалық құрылымдарды жобамен идеялизацияланған схемалармен ауыстыру қолданылады. Бұл схема анықталуғатиісті кернеулерді және токтары бар тізбектің бөліктерінен тұрады. Инженерлік практикада, тізбектер теориясы аралық токтар арасынадағы кернеуді есептеуге жүгінбей-ақ, қарастырылып отырған тізбектің бөлігінің ұштарының арасындағы кернеуді тікелей дәл анықтауға мүмкіндік береді. Токтарды және өткізгіштің қимасының әр түрлі нүктелеріндегі оның тығыздықтарын ешқандай есептеусіз-ақ анықтайды.
Өріс теориясы кеңістік пен уақыттағы нүктеден нүкеге дейінгі электрлік және магниттік шамалардың өзгерісін зерттейді. Ол электрлік және магниттік өрістердің кернеуліктерін электр энергиясының сәуле шығаруымен, көлемдік зарядтың таралуы, токтардың тығыздықтары және тағы басқа зерттеулемен шұғылданады.
Тізбектер теориясы және өріс теориясы деп шектен бөлу шартты түрде алынған. Мысалы, электр өткізгіштік байланыс желілеріндегі электр сигналдарының таралу процесі тізбектер теориясы әдісімен де, өрістен теориясы әдісімен де зерттеледі. Мұнда тізбектер теориясына тән кернеу ток деген ұғымдар сай келсе, электромагниттік энергияның таралу жылдамдығы өріс теориясына тән болады.
ЭТН курсында диалектикалық ойлауды қалыптастыратын симметрия принципі, энергияның минималдық принципі, зарядтың сақталу заңы, магнит ағынының үздіксіздік принципі деп аталатын жалпы физикалық принциптер қолданылады.
Лабораториялық жұмыс жасау барысындастуденттердің теориядағв әңгіме етілген құбылыстардың нақты екеніне көоздері жетеді.
Электр тізбектерін есептеуді екі әдіспен баяндап жеткізуге болады. Бірінші әдіс бойынша, есептеу жұмыстары синусойдалық токтың электр тізбектерінің теориясы бойынша баяндалады. Ал екінші әдіс бойынша, әуелі есептеу әдісі резетивтік тізбектер (тұрақты ток тізбектер) қатысты қарастырылады да, сонан соң бұл әдістер синусойдалық ток тізбектеріне ауысады. Біздің көзқарасымыз бойынша, екінші тәсіл әдістемелік жағынан ұтымды өз алдына жеке екі бөлікке бөлінген материалды студент бойына жеңіл және берік сіңіреді.
Сонымен қатар қолдану облысы кең, ауқымы тұрақты ток тізбектерінің есептеулерін жүргізудің нәтижесінде, студенттердің бойында оларға қажетті білік дағдалары қалыптасады.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі

1. Г.В.Зевеке , П.А.Ионкин , А.В.Нетушил , С.В.Страхов – “Основый теорий
цепей”.
2. А.С.Касаткин
3. М.С.Шебес , М.В.Каблукова
4. Л.А.Бесонов
5. Попов – “Основы теорий цепей”.
6. Ю.А.Бычков – “Основы теорий электрических цепей”.
7. О.Е.Гольдин – “Задачник по теорий электрических цепей”.
8. В.И.Константинов – “Сборник задач и упрожнении по теорий цепей”.
9. ИНТЕРНЕТ.

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге




ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ
МИНИСТРЛІГІ

ФАКУЛЬТЕТ: ИНЖЕНЕРЛІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ

КАФЕДРА: ҚОЛДАНБАЛЫ ИНФОРМАТИКА

Пәні: Электр тізбектерінің теориясы
Тақырыбы: Түйінді потенциалдар әдісі

ТЕКСЕРГЕН:
ОРЫНДАҒАН:

Мазмұны

1. Кіріспе
ЭТН-ге жалпы
шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... .3-5

2. Негізгі бөлім
Түйінді потенциалдар әдісін қолдану
туралы ... ... ... ... ... ... ... . ... ... 6-10

3. Есептің қойылуы (шығу жолы) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11-17

4. Қорытынды
Түйінді потенциалдар әдісі –электрлік тізбектерді есептеудің тиімді

әдісі ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18

6. Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19

Кіріспе

Қоғамның дамуындағы электр энергиясының рөлі мен маңызы елеулі орын
алатындығы көпшілікке мәлім. Өндірістің, көліктің әр түрлерінің, ауыл
шаруашылығының, байланыстың және тұрмыстың барлықсалаларында электр
энергиясы кеңінен пайдаланылуда.
Электр энергиясы өмірдің барлық салаларында соншалықты кең таралуының
басты себебінің бірі – электромагниттік энергияны өте аз шығынмен алыс
қашықтыққа беру және оны энергияның басқа да түрлеріне: механикалық, жарық,
жылу, химиялық және тағы басқа түрлендіру ыңғайлы.
Электр энергиясы кез-келген қуаты бар қабылдағыштарға оңай таралады.
Байланыс техникаларындағы, автоматикадағы және есептеу техникаларындағы
қолданылатын қондырғылардың пайдаланатын қуаттың өлшемдері ваттың
үлестерімен есептелінсе, электрлік қондырғыларда (двигательдерде, жылытқыш
қондырғыларда) қуаттың өлшемдері мыңдаған және он мыңдаған киловатты
көрсетеді.
19 және 20 ғасырларда электр туралы ілім даму үстінде болды. Мұнда
көңіл аударатын мәселе, электротехниканың дамуының алғашқы сатысына, ол
физиканың тарауы ретінде жүріп, өрбіді.
Ломоносовтың және оның досы Рихманның, сол сияқты Франклиннің,
Гальванидің, Вольттің және тағы басқа электр энергиясының көзі (волбттің
бағанасы, гальвани элементтері) және жайтартқыштарды ойлап табудағы жасаған
зерттеу жұмыстары, электрлік құбылыстарды жүйелік түрде зерттеудің
бастамасы болды.
В.В.Петров электр тізбегіне тәжірибе жасады. Соның нәтижесінде ол 1802
жылы атмосфералық қысым жағдайында екі көмір электродтарының арасындағы
электр доғасын тауып және оны зерттеді. Бұл зерттеулердің нәтижелері
“Гальвани вольттік тәжірибелерден хабар” атты кітапта жарық көрді (1803
жылы).
1819жылы Эрстед электр тогының магнит тіліне мееханикалық әсерін
тапты. Ал Ампер 1820 жылы тогы бар соленоидтың магнит қасиетін ашты.
Сонымен токтың жүрісі магниттік құбылыспен ұштасатыны белгілі болды.
1831 жылы М.Фарадей электромагниттік индукция құбылысын ашып, оны
тұжырымдады.
Электродинамиканың фундаментальдық принципінің яғни электромагниттік
инерция принципінің көрінісі болатын, индукциялық токтың бағытын анықтау
ережесін 1833 жылы Э.Х.Ленц тағайындады. 1844 жылы Ленц өз бетімен
Джоульдан тәуелсіз, Джоуль-Ленц деп аталатын, электротехниканың маңызды
заңын ашты.
19 ғасырдың екінші жартысында, электр және магнитизм жөнінде
тәжірибелерді теориялық жағынан қорытындылаудың нәтижесінде, Дж.Максвелл
кеңістікте таралатын, электромагниттік өрістің болатындығы жөнінде болжам
жасады. Оның жасаған өріс теориясы, 1873 жылы шыққан, “Электр жіне
магнетизм туралы трактат” деген еңбегіндежарық көрді.
Г.Герц 1888 жылы жарияланған еңбегінде, кеңістікте таралатын өрісті
тәжірибе жүзінде дәлелдегенін хабарлады. Алайда, Г.Герц және сол заманда
электрмагниттік өрісті зерттеген көптеген ғалымдар, өздерінің
лабораторияларының шегінен шыға алмады, электромагниттік толқынды сымсыз
байланысқа қолдану жолын ойластыра алмады.
Мұндай мақсатты алғаш рет ойдағыдай шешкен атақты орыс ғалымы
А.С.Папов болды. Ол дүние жүзінде алғаш рет радио байланысты 1895 жылы
жүзеге асырды. Радионың ашылуы адамзат тарихында жаңа дәуірдің бастамасы
болды.
Россияда “Электротехниканың теориялық негіздерінің” өз алдына пән
болып қалыптасуы 19 ғасырдың аяғы мен 20 ғасырдың басына сәйкес келеді.
1904 жылы проф. В.Ф.Миткевич Петербург политехникалық институтында
“Электрлік және магниттік құбылыстардың теориясы” деген курстан дәрістер
оқыды. Шамамен дәл сол кезде, Мәскеудің жоғары техникалық училищесінде,
электротехникалық мамандықтан инженерлер дайындалып, онда 1905 жылы проф.
К.А.Круг “Айнымалы токтар теориясы” курсынан дәрістер оқуға кірісті.
“Электротехникалық теориялық негіздері” курсының пәні деп, тізбектер
мен өрістердегі өтетін электромагниттік процестерді сандық және сапалық
жағынан оқып үйренуді айтады. Физика және жоғары математика курстарына
негізделген бұл курс, осы заманғы электротехникалық ғылымдардың әр түрлі
кең кластарына қолданылатын инженерлік есептеулер және талдау әдістеріне
толы болады. Сонымен қатар ЭТН курсы өндіріске қажетті болашақ мамандардың
электротехника мен радиотехникадан ғылыми көзқарастарының қалыптасып
жетілуінде аса маңызды рөл атқарады жіне бұл курсқа арнайы
электротехникалық және радиотехникалық пәндер негізделеді.
ЭТН курсында электрлік және магниттік құбылыстарды екі тәсілмен
сипаттап жазу қолданылады.
Тіхбектер теориясында нақты электротехникалық құрылымдарды жобамен
идеялизацияланған схемалармен ауыстыру қолданылады. Бұл схема
анықталуғатиісті кернеулерді және токтары бар тізбектің бөліктерінен
тұрады. Инженерлік практикада, тізбектер теориясы аралық токтар арасынадағы
кернеуді есептеуге жүгінбей-ақ, қарастырылып отырған тізбектің бөлігінің
ұштарының арасындағы кернеуді тікелей дәл анықтауға мүмкіндік береді.
Токтарды және өткізгіштің қимасының әр түрлі нүктелеріндегі оның
тығыздықтарын ешқандай есептеусіз-ақ анықтайды.
Өріс теориясы кеңістік пен уақыттағы нүктеден нүкеге дейінгі электрлік
және магниттік шамалардың өзгерісін зерттейді. Ол электрлік және магниттік
өрістердің кернеуліктерін электр энергиясының сәуле шығаруымен, көлемдік
зарядтың таралуы, токтардың тығыздықтары және тағы басқа зерттеулемен
шұғылданады.
Тізбектер теориясы және өріс теориясы деп шектен бөлу шартты түрде
алынған. Мысалы, электр өткізгіштік байланыс желілеріндегі электр
сигналдарының таралу процесі тізбектер теориясы әдісімен де, өрістен
теориясы әдісімен де зерттеледі. Мұнда тізбектер теориясына тән кернеу ток
деген ұғымдар сай келсе, электромагниттік энергияның таралу жылдамдығы өріс
теориясына тән болады.
ЭТН курсында диалектикалық ойлауды қалыптастыратын симметрия принципі,
энергияның минималдық принципі, зарядтың сақталу заңы, магнит ағынының
үздіксіздік принципі деп аталатын жалпы физикалық принциптер қолданылады.
Лабораториялық жұмыс жасау барысындастуденттердің теориядағв әңгіме
етілген құбылыстардың нақты екеніне көоздері жетеді.
Электр тізбектерін есептеуді екі әдіспен баяндап жеткізуге болады.
Бірінші әдіс бойынша, есептеу жұмыстары синусойдалық токтың электр
тізбектерінің теориясы бойынша баяндалады. Ал екінші әдіс бойынша, әуелі
есептеу әдісі резетивтік тізбектер (тұрақты ток тізбектер) қатысты
қарастырылады да, сонан соң бұл әдістер синусойдалық ток тізбектеріне
ауысады. Біздің көзқарасымыз бойынша, екінші тәсіл әдістемелік жағынан
ұтымды өз алдына жеке екі бөлікке бөлінген материалды студент бойына жеңіл
және берік сіңіреді.
Сонымен қатар қолдану облысы кең, ауқымы тұрақты ток тізбектерінің
есептеулерін жүргізудің нәтижесінде, студенттердің бойында оларға қажетті
білік дағдалары қалыптасады.

Негізгі бөлім

Түйінді потенциалдар әдісі.

Э . қ . к - нен тұратын схеманың кез – келген тармағындағы
тоқты тізбектің бөлігі үшін Ом заңы бойынша табуға болады .
Ом заңын қолдану үшін , әуелі схеманың түйіндеріндегі
потенциалдарды білу керек . Схемаларда түйіндердің потенциалдарын
белгісіз ретінде қабылдап , электрлік тізбектерді есептеу
әдісін түйіндік потенциалдар әдісі деп атайды . Айталық ,
схемада n - түйін болсын . Схеманың кез - келген ( бір ) нүктесі
, схемада тоқтың таралуының өзгерісін тудырмай жермен қосылуы
мүмкін болғандықтан , схеманың бір түйінін ойша жермен
қосамыз , яғни оның потенциалын нөлге тең деп аламыз . Соның
нәтижесінде , белгісіздердің саны n – нен n – 1 - ге дейін
азаяды .
Кирхгофтың бірінші заңы бойынша , схема үшін құрылатын
қажетті теңдеулер саны , түйіндік потенциалдар әдісіндегі
белгісіздер санына тең теңдеу керек . Схемадағы тәуелсіз
контурлардың саны бірге кем түйіндер санынан аз болған
жағдайда , бұл қарастырылатын әдісіміз контурық тоқтар әдісіне
қарағанда өте тиімді болады .
28 . 1 – суреттегі схемаға көңіл аударсақ , онда көп санды
тармақтар және салыстырмалы түрде алғанда аз ғана түйіндер
бар . Егер 4 – ші түйінді ойша жермен қоссақ , яғни q4 – 0
деп алсақ , онда тек қана үш түйіннің q1 , q 2 және q3
потенциалдарын анықтау керек . 28 – параграфтағы белгілеулнрдің
бәрі бірдей болу үшін тоқтарды екі индекспен жазуға шарт
қоямыз : бірінші индекс ток өзінен ағып кететін түйіннің
нөміріне сәйкес келсе , ал екіншісі – ағып келетін тоққа
сәйкес келеді . Тармақтардың өткізгіштіктері де екі индекспен
жазылады . Бұның өткізгіштіктердің 21 – ші параграфтағы
тармақтардың кіріс және өзаралық өткізгіштіктерімен еш
ортақтастығы жоқ екенін еске сала кетейік .

28 . 1 - суретіндегі тоқтардың белгілеуіне сәйкес бірінші
түйін үшін , Кирхгофтың бірінші заңы бойынша , теңдеу құрамыз :

I’ - I’’ + I’’’ - I’ + I’’ + I = 0 ,

немесе

[ E’41 – ( q1 – q4 ) ] g41 - [ E14 – ( q4 – q1 ) ] g11 + [ 0- ( q1 – q2 )
] g12 – [ E12 – ( q2 – q1 ) ] g12 + [ E21 – ( q1 – q2 ) ] g12 + [ E31
– ( q1 – q3 ) ] g13 = 0 .

Соңғы теңдеудің төмендегідей түрде жазамыз :

q1 G11 + q2 G12 + q3 G13 = J11 ,

мұндағы

G11 = g41 + g13 + g12 + g41 + g12 + g12 ,
G12 = - ( g12 + g12 + g12 ) ; G13 = - g13 ;
J11 = E41 g41 + E31 g31 + E21 g21 – E14 g14 – E12 g12 .

Осыған ұқсас теңдеулерді схеманың қалған түйіндері үшін де
жазуға болады . Егер схемада n - түйіндер болса , онда оған
сәйкесті n – 1 теңдеулер жүйесі ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Түйінді потенциалдар әдісі
Тотығу-тотықсыздану титрлеу әдісін талдауда қолдану
Газдарды өңдеуде абсорбция әдісін қолдану
Лингвистикалық біліктілікті қалыптастыру барысында жоба әдісін қолдану
Азық- түлік өнімдерінде математикалық модельдеу әдісін қолдану
Өсімдікті талдауда қоректенуді диагностикалау әдісін қолдану жайлы
Өсімдікті талдауда қоректенуді диагностикалау әдісін қолдану
«Тұздар» тақырыбын оқытуда тәрбиелей оқыту әдісін қолдану
Бизнесті бағалауда таза активтер әдісін қолдану
Логистика есептерінде иерархияларды талдау әдісін қолдану
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь