Қырғызстандағы баспасөз журналистикасы

I тарау
Қырғызстандағы баспасөз журналистикасына жалпы шолу

1.1 Қырғызстанның тәуелсіз және мемлекеттік басылымдары
1.2 Қырғызстанның тәуелсіз басылымдарымен мемлекеттік басылымдарының арасындағы ерекшеліктері



Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер
Қырғызстан Республикасындағы БАҚ саны халқының аздығына қарамастан, өте көп. Алайда санаулы-ақ ақпарат құралдарының ғана күнделікті оқырмандары бар. Бәсекелестік тек қана бірнеше ақпарат құралдарының арасында ғана жүреді. Қырғызстандағы БАҚ-ты мынадай категорияларға бөлсе болады:
1) Тіліне қарай;
2) Жарыққа шығару технологиясына қарай;
3) Таралымына қарай;
4) Ұстанымына қарай (мемлекеттік және тәуелсіз);
Республикадағы баспа журналистикасының саны көп болғанымен, олардың ішінен оқуға татырлығы аз. Олардың арасында сары басылымдары да бар. Мемлекеттік басылымдар көбінен үлкен өзгеріске ұшырап отыратындардың бірі болып есептелінеді. Асқар Ақаев орнынан түскеннен кейін, мемлекеттік басылымдар түп-тамырымен өзгерді десе де болады. Билік басына келген Құрманбек Бакиев мемлекеттік басылымдарға өзінің ойын салады. Сөйтіп, мемлекеттік басылымдар 180 градусқа өзгерді. Өздерінің саяси ойларымен тарататын ақпараттарыда өзгеріске ұшырады.
Қырғызстан Республикасында журналистика саласы жақсы дамыған. Оның ішінде басылымдарға деген сұраныс көп. Әсіресе оқырман қауымның ішінде. Сонымен Қырғызстан Республикасының баслымдары екіге бөлінеді. Тәуелсіз және мемлекеттік болып. Тәуелсіз басылымдар мемлекет тарапынан ешқандай көмекті талап етпейді. Олар өз бетінше қызмет етеді, олардың ең басты қаражат көзі демеушілер, ол дегеніміз елдің тәуелсіз басылымдарына жаны ашитын ағалар мен көкелер. Және екінші қаражат көзі ол – жарнама. Жарнама бұндай газет, журналдардың қырық пайызын алады. [4]
Ал мемлекеттік басылымдар аты айтып тұрғандай, мемлекеттен қаражаттанады. Және биліктің айтуы бойынша жүреді. Бұл басылымдарда көбінен билік басшыларының іс қағаздары, олардың қаулылары және қабылданған заңдар, ресми жаңалықтары басылып шығарылады.
Ақпарат құралдары туралы заңмен қоса «жарнама туралы заң», «авторлық құқық», «Іскерлік беделіне нұқсан келтірмеу» жайында заң және «адвокаттық қызмет» жайында заңдар арқылы жұмысы жүреді.
1. «СМИ Центральной Азии: настоящее и будущее», Бишкек, 1999)
2.Князев А. Государственный переворот 24 марта 2005 года в Киргизии. Алматы, Бишкек, 2005.
3.Муратов Р. СМИ Кыргызстана – на грани профессиональной деградации // газ. «Белый пароход»
4.Ибраева Г. Журналистика и языки: Восприятие и функции русско- и кыргызскоязычных СМИ в Кыргызстане. Бишкек, 2002, с. 25.
5.Ибраева Г. Журналистика и языки: Восприятие и функции русско- и кыргызскоязычных СМИ в Кыргызстане. Бишкек, 2002, с.71.
6.Ибраева Г., Куликова С. История развития и современное состояние СМИ в Кыргызстане. Бишкек, 2002, с.177.
7.Р.Муратов. СМИ Кыргызстана – на грани профессиональной деградации // газ. «Белый пароход»
8.Марков С. Медиакратия: СМИ как эффективное орудие власти в информационном обществе/ В кн. В.Третьяков. Как стать знаменитым журналистом. М., 2004., с. 14.
9. «Жас Алаш» газеті, 29 мамыр 2010 жылғы саны
10. «Жас Алаш» газеті, 2008, 3 сәуір
11. «Жас Алаш» газеті, 2009, 9 сәуір
12. «Егемен Қазақстан» газеті
13. «Айқын» газеті
14. «Түркістан» газеті
15. «Ана тілі» газеті
16. «Дала мен Қала» газеті
17. «Үш Қиян» газеті
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
I тарау
Қырғызстандағы баспасөз журналистикасына жалпы шолу
1.1 Қырғызстанның тәуелсіз және ... ... ... тәуелсіз басылымдарымен мемлекеттік басылымдарының арасындағы ... ... ... ... БАҚ саны халқының аздығына қарамастан, өте көп. Алайда санаулы-ақ ақпарат құралдарының ғана ... ... бар. ... тек қана ... ... ... ... ғана жүреді. Қырғызстандағы БАҚ-ты мынадай категорияларға бөлсе болады:
* Тіліне қарай;
* Жарыққа шығару ... ... ... ... Ұстанымына қарай (мемлекеттік және тәуелсіз);
Республикадағы баспа журналистикасының саны көп болғанымен, олардың ішінен ... ... аз. ... ... сары ... да бар. ... ... көбінен үлкен өзгеріске ұшырап отыратындардың бірі болып есептелінеді. ... ... ... ... ... ... басылымдар түп-тамырымен өзгерді десе де болады. Билік ... ... ... ... мемлекеттік басылымдарға өзінің ойын салады. Сөйтіп, ... ... 180 ... ... Өздерінің саяси ойларымен тарататын ақпараттарыда өзгеріске ұшырады.
Қырғызстан Республикасында журналистика ... ... ... Оның ... басылымдарға деген сұраныс көп. Әсіресе оқырман қауымның ішінде. Сонымен Қырғызстан ... ... ... ... Тәуелсіз және мемлекеттік болып. Тәуелсіз басылымдар мемлекет тарапынан ешқандай көмекті талап етпейді. Олар өз ... ... ... ... ең ... ... көзі ... ол дегеніміз елдің тәуелсіз басылымдарына жаны ... ... мен ... Және ... қаражат көзі ол - жарнама. Жарнама бұндай ... ... ... пайызын алады. [4]
Ал мемлекеттік басылымдар аты ... ... ... қаражаттанады. Және биліктің айтуы бойынша жүреді. Бұл басылымдарда көбінен билік басшыларының іс ... ... ... және ... ... ... ... басылып шығарылады.
Ақпарат құралдары туралы заңмен қоса , , ... заң және ... ... арқылы жұмысы жүреді.
Жалпы Республикадағы журналистиканы ... ... ... ... ... Қырғызстандағы баспасөзге жалпы шолу
1.1Қырғызстанның тәуелсіз және мемлекеттік басылымдары
Қырғызстандағы баспа журналистикасы дамуы мен өсуі ... ... ... да ... ... ... Республикадағы журналистер одағының мәліметтері бойынша 380 ... және ... бар. Ол ... үш ... жуық ... ... етеді. Бұндай аз көрсеткішке қарамастан бұл елде іскерлік баспалардан ... ... , тағы да ... сол ... ... ... істеуде.
Мемлекетте жалпы ұлттық және ... ... 5-6 мың, ал ... ... ... 20 мың ... дейні жетеді. 30 Республикалық және 10 облыстық, 11 қалалық, 48 райондық баслымыдарды есептемегенде бұл елде ... ... ... ... ... ведомстволық, мамандандырылған, партиялық және кәсіби журналдар бар. Және ... ... ... газеттер тағы бар. Ең соңғыларының өсімдері өте жақсы. Олардың елдің ... ... де ... ... ... ... ... кейінгі екінші орында тұрған Оша қаласында шығатын жекеменшік газеті он бес ... ... бес мың ... шығады. Сонысымен ол басқада жергілікті газеттерден артық тұрады. Ол шын ... ... ... ... ... газеттерді де басып озады. [8]
Баспа ақпарат құралдарының ішіндегі жаңа үлігісі ол ... ... ... ... ... ... осындай газеттерге сұраныс көптеп тууда. , , , бұл ... ... ... ... ... ... жазады. Сонымен қатар ештеңені ойландырмайтын, ... ... , , , ... де үлкен сұранысқа ие. [3]
Жергілікті газеттердің басына жұлдызды сәттер туды. Себебі, оқырман өзіне ... ... ... ... ... Ол ... ... тұрғылықты жеріндегі ақпараттармен, өзіне керекті мағлұматтар жазылған.
Ең қызығы ... ... шығу тілі әр ... ... ... Негізінде бұл елдегі газеттер екі тілде орыс және қырғыз ... ... ... ... ... ... басылымыар өзбек, және орталықтағылар басқа да тілде шығады. Оның ішінде ... ... ... бар. ... ... басылымдардың жарық көруі, елдегі демократияның жақсы дамуы деп ... Бұны ... ... сөз ... жеке ... ... деп біледі.
Мемлекетте журналдар газеттерге қарағанда ... он алты ... Ол ... ... жоқтығы және қаржы мәселенің кесірінен болып отыр. Әдеби, политикалық, банкпен ... әзіл - ... ... және түрлі мамандықтарды қарастырады, республикдағы ... осы және ... ... ... қамтиды. Оның ішінде әдеби журналы өзін ... ... ... ... ... ... ... сатиралық , , баспа нарығында жаңадан пайда болған бұл ... ... ... ... ... ... шығатын жыр жинағы білім алу, мәдениет, денсаулық, спорт тақырыптарын қозғайды. Және бұл ... тек қана ... ғана ... ... ... ол ... ... Қазақстанда, Тәжікістанда, Өзбекстанда да танымалдылыққа ие.[1]
Қырғызстандағы баспа ақпарат құралдарының тұрмыс- тіршілігін қадағалап, оның ... ... ... ол - ... ... ... ... дүние есігін аша салып жабылып жатады. Кейбіреулері аяғын ойланып басып, жұмыс істеуде. Мысалы, Ош ... ... үш ... ... ... ... байланысты сегіз газет өз ісін ... Оның ... ... ... ашылып үлгерді. Оларды жарыққа шығаруға, алғашқы демін алуға ... ... ... етуде. Оның ішінде Фонд Сорос Қырғызстан, , ... ... ... ... де бар. Олар ... ... көмек береді, онымен қоса материалды, техникалық жағынан, кеңес беруден көмектеседі. Мемлекеттік ... ... ... ... Соған бйаланысты болар, мемлекеттік басылымдар тәуелсіз басылымдарға қарағанда жойылып бара жатыр. Сондықтанда олардың ... ... ... ... ... өмір ... қалайды, немесе жабылуға тура ... ... ... ... ... ... көп ... жергілікті тұрғындар асып кетсе екі ғана басылымға жазыла алады. Қырғызстанда ең ... ... құны 100 сом ... газеттің құны 3-4 сомға дейін жетеді. [1]
Қырғызстанда ақпарат құралдары өзінің төртінші ... ... ... ... Ол халықтың пікіріне тікелей әсер ететін, қалыспаудағы жалғыз ғана ... ... ... ... Бұны ... ... ... партияларда жақсы түсінеді. Жалпы республикада 22 ... ... ... ... ... әлем ... ... бар зерін салып қорғайтын есік ... ... ... ... ... ... Бұл ... де бекерден бекер болмаса керек.
Тәуелсіз газеттердің өзі республикада бірнеше ... ... ... сары ... және тағы басқалары болып. Экономикалық мықты газеттің бірі , Оппозициялық газетерге , , бұл ... ... ... ... ... сұранысқа ие болып отыр. Сабырлылыққа шақыратын газеттердің ішінде газеті ... ... ие ... ... бұл газеттер экономикасы жағынан жақсы дамығандар. Ал, ... ... ... таңда қиын қыстау кезеңді басынан кешіруде. Областық газеттердің тиражы соңғы он ... ... 10-15 есе ... кетті. Және қазіргі таңда олардың ... 1,5 мың және 4 мың ... ... Айта кетерлігі тәуелсіз газеттердің ... ... ... сайын, оның мемлекеттің, биліктің алдында жауапкершілігі мол. Ол ... ... ... ... ... ... бәрі ... байланысты болуы мүмкін. [7]
Баспа Ақпарат құралдарының жағдайымен жұмысы ... ... ... ... көптеген журналистер бұл заңдарға құлақ аспайды, оған қазіргі таңдағы көптеген қалам шеберлерінің хал жағдайы ... бола ... ... алдымен журналистпен ұйымдатырушының арасындағы заң қадағаланбаған. Ешқандай жерде ... ... ... және ... ... қорғау ешбір жерде жазылмаған. Тек қана жарнамаға шектеу қою ... ғана бар. ... ... ... және ... ... биліктің қолында. Енді ғана полиграфиялық қуатты ... ... ... Бұл ... ... ... ... көрсетуге оңай болу үшін істеліп отыр. Онымен қоса биліктің ... ... ... тағы бір ... бар. ... ... олар ... орындарға тікелей байланысты. Олардың экономикалық ... осы ... ... ... ... ... жақсы дамыған. Және жергілікті ... ... олар ... ... ... келе ... ... жағынанда және этикалық жағынанда түрлі шешілмей жатқан мәселелер ... ... ... ... ... ... ... себебінен қырғызстан журналистиксының арасында түсініспеушілік көптеп пайда болуда. Сөз бостандығы бар екен деп ... ... ... ... ... ... ... Ал шындығына келгенде ешкім өз сөзіне ... бере ... Ал, бұл ... ... жағдайларға алып келіп соқтырады. Әсіресе ол байқамай айтылған сөздің кесірінен әлеуметтік, этникалық, және ... да ... ... алуы ... ... елде ... жағдай көптеп орын алып жатады. Республика әлі де болса әлсіз және ... ... ... ... ... ... Ақпарат Құралдарының түсініспеушілік жағдайға түсуі ол оппоненттеріне қарсы айтылған сөздердің ... ... ... ... ... ... ... газет, журналдар басқа біруудің өміріне қол сұғудың және оқырманды ... ... ... ... танымалдылыққа ие болған газеттерде ... ... ... жиі ... заң ... ... журналистердің өзі зардап шегуде. Олар ... ... ... ... үшін қайтадан кешірім сұрап мақала жазады. ... ... ... ... Ол дегеніміз айып пұл төлеу немесе, абақытыға отыруыда мүмкін.
Нарық экономикасына ... ... ... ... ... Бұл ... жағдай. Және журналистерде тауарға айналуы ... ... ... ... ақпарат таратушыларыда кездесіп жатады.
Журналистермен Ақпарат құралдарының басшыларының өздері де этикалық қағидалар ... ... ... ... ... орын ... үшін, кейбір ақпарат құралдарының басшылары бірігіп, ұйым ашып ... Олар ... ... ... шығаруды көздеп отыр. Алайда сұрақ жалпы ұлттың тарапынан шешуді ... ... Ең ... ... ... ... ... керек. Көптеген келеңсіз оқиғалар жас журналистердің кесірінен болып жатады. Қазіргі таңдағы ... ... ... ... ... ... ғана ... Ош Университетінде ашылған филология факультетіндегі журналистика мамандығы әлі күнге шейін ... жоқ. ... ... кадр ... ... өзбек тіліндегі журналистерді табу қиын. Себебі, Республиканың оңтүстігінде Ош қаласында өзбек тілінде ... үш ... ... бар. ... журналистердің жалақысына келсек, газетте жұмыс істейтіндер орташа ... ... 700 сом ... ... Сол себетіде газетте көбінесе өз ісін сүйгендермен бұл іске ... ... ... ғана жұмыс істей алады.
Бүкіл республика бойынша 5-6 басылым ғана өзінің ... ... ... ... ете ... ... Алайда, жекеменшік газеттер нарықта ақша табу көзін тауып алды. ... ... ... тән бес, алты ... келе ... ... бар. Ол билікпен ақпарат ... ... жиі ... ... қақтығыс. Журналистердің әдеуметтік жағдайы, жергілікті билік өкілдеріне ... ... ... ... ... ... төмендігі, ақпаратқа толығымен қол жеткізе алмауы болып есептеледі. Осы ... ... ... ... ... ... ... басқада ақпарат құралдарынан ерекшелігі ол бұл жағдайлардың шешілуінде. Республикада Ақпарат құралдарымен билік тарапынан ... ... ... ... ... ... ... көзімен қарағанда дұрыс деген баға беруге болады. Мысал ретінде , , ... ... ... ... Екі ... ... ақпарат құралдарының арасында түсініспеушіліктер орын алған жағдайда олар ... ... ... ... ... ... сарапшылары Қырғыз Республикасындағы сөз бостандығын жоғары бағалап отыр. Ақпарат Құралдары ... ОБСЕ ... ... ... Шрегераның айтуы бойынша, деген болатын.
Бір ... ... ... сөз ... алып ... ... мынандай факторды жіберіп алмаған дұрыс деп ойлаймын. Өзінің ... ... ... ... ... ел өзінің ақпараттық модельіне құқығы бар. Қырғызстан табиғат ресурстарына кедей ... ол ... ... ... бел ... Қырғызстанда қазіргі таңда баспа ақпарат ... жаңа ... ... ... ... алынып отыр. Осыдан бастап БАҚ ассосациясы пайда болды, оның журналистер одағына мүлдем ... жоқ. Ең ... ... БАҚ ... Азиядағы басқа да БАҚ қызметкерлерімен тікелей байланыс орнатуға тырысуда. Алайда, көршілес мемлекеттерден ... ... ... түсуде. Газеттермен журналдар қырғызстанның сөз бостандығына біраз ықпалын ... 4,5 ... ... бар ... бұл тән ... де ... [4]
2005 жылы қырғызстанда болған төңкерісіне тәуелсіз басылымдардың алған орын көп деп ... ... ... ... осы жылы 24 ... орын алған жағдай тәуелсіз ақпарат құралдарының халықтың пікіріне тікелей байланыс жасай алатынын ... Олар тек қана ... ... өз ... ... қана ... ... қатар, политикалық өзгерістер енгізе алатын жағдайы бар екенін билікке жеткізді. Оппозиялық , ... ... ... қысымға қарамастан, билікке төңкеріс алып келді. Бір басылымдарда оларды ... ... ... жазған. Билік бірнеше рет өз тарапынан тәуелсіз басылымдарға қарсы ... ... ... ... сөзіне құлақ асатын болып шықты. Бұл төңкеріс егеменді республиканы ... ... ... ... ... ... ... бөлуге болады. 24 -наурыз күні болған оқиғадан кейін, билік ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіздікке көшу үшін біраз уақытпен, жағдай, ойланып ... ... ... ... ... ... ... , газеттері мемлекеттен қаржыландырылып отырған. Соған орай оларда ... ... ... биліктің басты ақпарат құралы болып есептелінеді. [8]
Қырғыз республикасында Бұқаралық ақпарат құралдары ... ... ... болады. Ол тіпті бір жылдары демократиялық және сөз ... бар ... ... ... бірі ... ... де Ақпарат құралдарының ғұмыры ұзақ және ... кір ... үшін бар ... ... әлек. Республикада ресми түрде төрт жүз ... ... ... тіркелген. Бірақта олардың ішінен бірқалыпты және жақсы қызмет етіп келе жатқандарын саусақпен санау ... Олар ... ғана ... және телеарналармен радиостанциялар. Формасымен мағынасы жөнінен олар Мемлекеттік және ... екі ... ... ... ... ішінен ең елеулі екі ... бар. ... ... ... бес мың ... ... ... екі рет ... Ал екіншісі орыс тілінде газеті ол да ... екі рет алты мың ... ... Және ... ... әр жұма күні ... ... жиырма мың экземплярмен қосымшасы ... Әр ... және ... ... әкімшілік қарамағында қырық сегіз райондық, он бір ... бір ... ... бар. ... бар жоғы жеті ... қырық алты район, он бір қала бар. ... ... ... ... екі ... ... орыс және ... тілінде. Алайда Ош облысы ерекше болып келеді, ол ... ... ... ... өзбек тілдерінде шығады. Шу облысында орыс және ... ... екі ... ... Ыстық көл облысында орыс және ... ... екі ... жарық көруде. Кейбір көпұлттар тұратын үлкен райондарда да екі тілде жарық көретін ... бар. Бұл ... ... ... ... төрт ... ... жетеді, аптасына бір рет шығады. Жалпыреспубликалық мемлекеттік телевидение және ... ... ... ... ... Бішкектен бүкіл республикаға көрсетеді. Әр облыстың әкімшілік орлатығында облыстық мемлекеттік телерадиокорпорация ... ... Бұл ... мемлекеттік ақпарат құралдары мемлекеттен қаражаттанады. Сол себептенде олар ... және ... ... тікелей тәуелді.Олардың барлығы мемлкеттің тапсырысы бойынша қызмет атқарады. Сондықтанда олар оқырман арасында лкен ... ие ... ... ең ... ... және ... осы бір ... газеттерге тиесілі. Парламенттік және президенттік сайлауда, және оппозиция тарапынан болған түрлі ... ... ... ... ... ... ... жасалады. Бұндай күндерде немесе айларда республикада мемлекеттік және ... ... ... ... ... Және бұл жағдайлар мемлекетте қалыпты ... ... ... ... Бұқаралық ақпарат құралдары саны жағынан аз болғанымен сапасы жағынан көз ... Бұл ... ... ... ... ... ... кезде пайда болған болатын. Бұл жерде енді басқаша, олардың басты мақсаттары елдің қамымен сөз ... 1991 ... бері ... қазіргі таңға шейін, өзінің сол бір жылдары таңдаған ... ... келе ... ... ... ... Сол ... ел назарына газеті шыға бастады, және лезде елдің көңілін өзіне ... ... 2000 жылы елу мың ... ... ... одан ... аптасына екі рет шығып тұрды. 1992 жылы орыс ... ... ... шыға ... Оның тиражы осы күнге шейін он мыңнан аспапты. Бірақ ... ... ... ... аз ... Бұл ... редакторы Замира Сыдықова жалпы халықтық үшін ... ... ие ... ...
Жаңа ғасырдың алғашқы жылдарында билік бұл газеттерді құртудың түрлі жолдарын ... ... Оның бірі ... ... ... Бұл ... ... ұшырап, өкімет басшыларының қолына көшеді. Редакторы Меліс Эшимқанов әріптестерімен жиналып 2002 жылы ... атты ... ... Ол сөз ... ... ең ... ... біріне айналады. Бұл газет оқиғасы туралы бар шындықты жайып салған алашқы ... бірі ... ... Ал, ... 2002 ... басынан бастап аяғына тұсау байланған деседе болады. [8]
1992 жылы 2 - ... ... . , , атты бұл ... ... ... қырғыз және түркі тілдрінде шығады. Бұл жерде қырғыз қоғам қайратерлрінің оның ішінде С.Карачев, К. Тыныстаноан, ... ... ... жазған мақалалары жарық көреді. Олар Уфа, Алма - ата, ... ... Оқу ... ... ... ... ... шыққан озаттар болатын. Жоғарда аты аталған газеттрдің кейбіреулері Қырғыздардың еншісінде еді. ... ... ... шығармашылығының бастмасын осы газеттерден бастайды. Бұл сол ездегі ... ... ... жарық көрген айдарларды басқарып, редколлегияның мүшесі ... С. ... ... 1919 жылы ... Жеты-сулық ревкомның мүшесі болады. Орталық Азия ... дами ... ... жаңа ... ... ... пайда бола бастайды. РКП ның 1925 - жылы 6- ақпанда ... атты ... ... ... ... және ... органдарға баспасөз ісін елдің қалауын ... ... етіп ... керек деп жазылған.
РКП - ның өткен 13 - ... сөз ... ... республикалық газеттерді тілін орыс тілінен қырғыз тіліне аударады. Және 1924 жылы ... ... ... ... ... ... жылдардан бастап, Совет профсаюзы, РЛКСМ облыстық комитетінің жеке ... болу ... еді. ... алфавитті қабылдағаннан кейін, Ташкентте 1624 жылы ... ... саны ... ... ... алғашқы бас редакторы Э.Алиев болды. Бұл санында білім комиттінің елшісі Э. Арабаевтың ... ... да ... ... Жауапты хатшы ретінде С.Карачев тағайындалды. ... ... ... ... ... ... ... 1925 жылдың жазынан бастап ол Фрунзе қаласында шыға бастайды. Мемлекеттік тілде жарық көрген ең ... ... ... ... және ... ... ... көп көмегі тиді. ... ... ... ... ... арттырады. 1927 жылы 20 - тамызда ... ... аты ... ... деп, ал 1991 ... бері Қызыл туусу>> деп аты өзгереді. Осыншама уақыт бойы оның бас ... ... ... ... Ш.Кекенов, К.Рахматуллин, А.Токомбаев, М.Абдукаримов, К.Каракеев,Т.Усубалев, Ж.Субанбердиев, Н.Жаналиев, ... ... ... ... сынды танымал журналистр болды. [18]
1925 жылы 12 ... ... ... ... ... деп аты өзгертіледі. 1927 жылдың басында , 1926 жылы ... ... атты ... шыға ... 1991 жылы ол кейіннен деп аты ... Әр ... бұл ... бас редакторлары Ж.Боконбаев, Ж.Турусбеков, А.Убубеко, Т.Шамшиев, А. Айтбаев, Ш. ... ... К, ... ... ... және ... ... Бұл газетте елдің сауатын ашуда үлкен роль атқарды. ... ... ... ... ... әсерін тигізеді. 1926 жылы Қырғыз Обкомымының қолдауымен ... ... ... 1928 жылы ... ... ... және әдеби журнал шығады. Оның алғашқы бас ... ... К. ... атқарды. Халықтың сауатын ашуға, мұғалімдерге методикалық көмек ... ... ... көп ... ... Осы ... ... айында журналы жарық көреді.[5]
30-жылдары газетпен журналдардың қызметі артып, ... ... ... бастайды. Журналисттердің шығармашылығы артып, жұмысқа деген ынталары алға ... ... ... осы газеттерде қызмет атқарған адамдардың ішінен қоғам қайраткерлері шығады. Тираждарының саны артып, ... ... да ... ... Сол жылдары 1150 тиражбен шықса, 15 000 тиражбен ... Сол ... ... ... ... ... көрреді. Қаракөлде , Ошада . Бұл ... ... ... ... ... С.Карачев, С.Саспаев, А.Убукеев, Т.Кекиликов сынды танымал журналисттерді осы газеттің ... ... ... ... ... ... ... арнайы шақыртылған болатын. Уақыт өте келе Жалал-Абадта, Сюлюкте, Таласта,Нарында және басқа да ... ... шыға ... Бұл ... ... ... бар баспамен қамтамасыз етілді. 1930 жылы (Білімді бол) ... ... шыға ... Бұл ... ... ... жайныда біраз мақалалар жарық көрді. Сонымен қатар, Оқыту ... ... ... енгізу жайында жазылып, және әр санында әдеби ... ... ... ... ... ... беру ... ең көп роль атқарған журналы, кейінен деп аты ... Ең ... бас ... ... болды. Ол Қырғыз Совет Одағының мәдениет Министірлігінің қолдауымен шығып отырды. Сол кездегі ... ... ... ... сана ... әсер ету жіне ... ... ашу болды. 1932 жылы атты газет шығады. Ол ... және ... ... ... ... сол ... қозғайды. 1933 жылы атты газеттің ... саны ... ... 1934 жылды қараша айында Қырғыз АССР-ының ... ... ... ... шығарады. Алайда, журалисттерді дайындау, олардың білімін арттыру сұрақтары көптеп ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басылымыдардың қызметкрлерін Ташкентке, ... ... ... ... ... жылы ... ... тиражы 100 мыңға дейні барды. Ал республикад 7 ... 3 ... ... ... ... қатар 38 райондық газеттердің жалпы тиражы 45 000- ға дейін жетті. 1938 жылы ... ... саны шыға ... ... ... бір мәселесі шешімін тапты. 4 округтің пайда болуына байланысты, ... ЦК КП - сы ... ... ... ... ... ... шығаруға бел буады. Сонымен қатар бірнеше газеттерді шығару ... де ... ... ... ... ... баспа ісі кириллицаға көшеді. Сонымен 40-жылдары 69 газет, 192 мың тиражбен, 43 журнал 110 мың ... ... ... Ұлы Отан Соғыс кезінде , Советтик Киргизия>> ... ... роль ... Олар ... кезінде солдаттарға рух беріп, олардың жеңіске деген сенімдерін арттырады.
1946-50 - ... ... ... 5 республикандық, 10 облыстық, 70 райондық газетер 160 мың ... ... ... шығып отырған болатын.
1960 жылдары республикада жаңа ... ... ... көре ... ... ... атты журналы, Мәдениет және денсауылқ сақтау Министірлігінің қолдауымен шыққандықтан ... ... ... ... отырады. атты апталық газет елдің мәдениетінен сыр ... ... ... және ... өкілдерінің дамуына біраз әсерін тигізеді. Бас редакторларының қызметін бір жылдары М.Жанғазиев, С.Наматбаев,Ж.Садықов ... 1985-90 ... ... ең ... және 80 пайыз оқырманның сұранысына ие газет болатын.
Ал, 1970 - ... ... ... ... орын ... 1974 жылы ... ... жарық көрді, 1977 - жылы балаларға арналған ... ... ... Осы ... ... ... ... көреді.
1983 жылы 8 респуликандық, 52 районлық, 1 қалалық және 40 -тан астам көп ... ... ... шыға ... 1985 жылы ... ... ... 16 журнал, 14 газет, 8 республкалық, 1 қалалық, 5 коп тиражды газеттер ... ... ... ... Ақпарат Құралдары дамудың жаңа бағытына көшеді. БАҚ ... ... ... және мәдениет, ғылымда қызмет етіп жүрген танымал қоғам қайраткерлерімен республикадағы ... ... ... ... ... ... ... жылдары 130 БАҚ тіркелген болатын. Оның ... 83 ... 15 ... ... ... ... халық демократияланғанына байланысты елде әлеуметтік, ... ... ... ... Елде ... ... пайда бола бастады. Мемлекеттік газеттермен журналдар елдегі демократяны қолдап, мемлекет тарапынан бөлініп шықты.[7]
Тәуелсіз ... ... ... ... , , , , , , , , , және тағы да ... ... елде ... ... ... Құралдары бар екенін көрсетуге ... ... ... ... елде 800 ... ... Оның 20-30 пайызы апталық газеттер. Мемлекеттік >>, , , , атты орыс ... және ... ... , , , сынды газеттер шығып отырды. [1]
2010 жылы 25-ақпанда Қырғызстанның сол ... ... ... мемлекеттік және тәуелсіз басылымдардың ішіндегі ең ұзақ өмір ... ... деп атап ... ... Президенттің қабылдағаны бойынша, бұл газеттің басшысын тек қана ... ... ғана ... ...
Мемлекеттік және тәуелсіз басылымдардың ерекшеліктері өте көп. атты ... 2002 жылы ... ... жалақысы жайында жазылған болатын. Ол жерде оның жалақысы 10 872 АҚШ ... ... деп ... Ал, өзінің кітабіне ол жалақысынан 3 есе көп, 30 039 АҚШ ... ... ... ... ... 20 026 АҚШ ... алады. Сонымен қатар ел басы көлемі жағынан 331,8 кв метрлі үйі бар, және 1995 ... атты джип авто ... бар, және АО 152 ... және алты ... екі жылқысы бар деп жазған болатын.Осы мақаланың бұл ... ... ... себебі, бл мемлекеттік газет және блік ... ... ... кете ... Сондықтанда ол жерде қағаз бетінде жазылған ресми ақпараттар ғана жазылады. Бәлкім шындықта ... Бұл ... ... ... бар ... ... осы ... іздеп тұрып, бірінен-бірі сұрасытырып, ... алып оқып ... ... ел басының жалақысы бәріне қызық болып отыр. Заңда әр мемлекеттік ... ... ... ... ... және ... бар қаражат жайында мәлімдеме жасап отыру керек деп жазылған. Ел басынан кейін, оның жұбайының ... ... ... Оның ... құны 177мың 538,5 АҚШ долларын құрады деп жазған ... Ал, ... ... мақаланы мемлекеттік емес, тәуелсіз басылымдар жазса, ондеше олар бұл ... ... ... ... олар ... ешкім білмейтін мәліметтерді жазады. [6]
Сонымен қатар мемлекеттік басылымдарда атты мақала жарық ... Бұл ... ... ... ақша жайында жазылған. Ол ақша парламент үйін жөндейге кетті деп жазылған. Мемлекеттік бюджеттен бөлінген қаражаттың ... ... және ... жұмысалып жатқаны жазылған. Және әр депутаттың алатын жалақысы олардың үйлерімен, авто ... ... ... ... ... ел басының мемлекеттің жайын ойлап, президент резиденциясына жөндеу жұмыстары жасалмаған деп жазылған. Және ол ... ... ... 21 мың сом ... ... деген болатын. Алайда деклорация бойынша ол екі есе көп. ... бұл ... ... ... ... ақпаратты тксерместен және өтірік жазғаны анықталады. Бұл дегеніміз журналисттің шеберлігінің төмендігінің көрсеткіші, немесе мемлекеттік ... ... көп ... ... ... билік , , , газеттеріне ақпаратты дұрыс бермеген үшін кінә ... ... ... ... ... ... ... мемлекет басшылары оппозицялық газетіне кінә тағады. Ол ... ... тән ... кем ... ... ... ... Үкімет басшылары мемлекеттік , , , , газеттеріне ... ... ... ... Олар өз ... ... жазады. директоры Андрей ... бұл ... ... ... ... деп, ... ... өз бағасынан кем сатылып жатқан көптеген газеттер бар және ... ... ... сатылады. Бұнда тұрған ештеңе жоқ деген ... ... ... ... ... ... істейтіндерге алмаса да жазып береді. Содан кейін амалсыздан сатып ... тура ... ... ... ... газеттрдің арасында дау басталады Тәуелсіз газетіне ... ... ... ... газеті атты мақала жарияланады. Ол газетін шетелден ақша алып отырып, батыстың ... елге алы ... ... деп ... ... ... де тәуелсіз басылымдарға деген шағым көптеп түсуде. Бұл шағымды үкімет қызметкерлері мемлекеттік газеттерге ... 2001 жылы 22 ... ... сот ... ... ... ... ісі әлі аяқталған жоқ деген болатын. Сол ... ... және оның бас ... ... ... ... екі авто ... сатуға қойылды. Олардың екеуінің жалпы құны 7 мың АҚШ ... ... ... 2001 жылы 27 - ... ... ... Ал келесі күні депутат бұл жаза оған аз деп бұл ... бас ... ... Эшімқановтан енді бұл жолы қомақты ақша ... ... ... жылы ... Максим Горкий атындағы Бішкекте орналасқан орталық саябақта митинг болып өтеді. Республикадағы жағдайға риза емес ... ... ... газетінің қызметкерлері шығады. Алайда, олардың бұл ойы еш ... ... ... ... газеттермен тәуелсіз газеттердің арасындағы арпалыс жиырма ... ... ... көп орын ... Оның бірі 2001 жылы 14 ... атты ... газетінің бас редакторы айтқан болатын. Оның ... ... ... ... ... ... ... жағдайлар жиілеп кеті. Ал келесі күні баспасы газетті ... ... бас ...
2000 жылы 26 - шілдеде газетінде жарық көрген деген мақаласы үшін бас ... ... ... және бас ... ... ... Красильикова, журналист Вадим Новечкинді мәдениет Министірлігіне шақырған болатын. Ол ... ... ... сот ісі ... жазылған. Газетте құқық толығымен сақталған жоқ. Заңға қайшылықтар орын алды деп ... ... ... 8 сағатқа созілған тргеуден кейін бас редактордың орынбасары ... ... ... ... ... ... болатын. Бұның өзі заң бұзушылық болып есептелінеді. Себебі тергеу ҚР консттуциясы бойынша 4 ... ... ... ... ... ... басылымдардың қол аяғы байлаулы деседе болады. Егерде олар бір ... жаза ... ... ... басы ... ... да ... Сондықтанда тәуелсіз басылымдарға қиынға соғуда. Олар ... ... жаза ... ... ... ... мемлекет қарап отыр, бір артық жасаған ... үшін олар заң ... ... ... Мемлекеттік басылымдарда керісінше олар мемлекет тарапынан ешқандайда ... ... тек қана олар ... ... ... артық кете алмайды. Олар әр қашанда бліктің ... ... ... шыққан заңнамаларды, түрлі қаулыларды, билікпен халықтың арасындағы ақпаратты тасымалдаушы ... ... ... ... ... де ... -- ... механизм. Оның бетінде өмірдің көлеңкелі жақтарын әңгімелегеннен гөрі жақсылықтарды жарқырата көрсету ... ... ... ... ... сөз ... ... берсе, деген сөз нақтырақ. Әбіш Кекілбаевтың: дегені бар. Бұл сөздің астында үлкен мән ... ... ... ақпарат құралдарына қарап, еріксізден санаңа түрлі ... ... деп ... ... және ... басылымдары көп, жоғарыда айтып өткендей, олардың саны 300 ден асады. Алайда ... ... ... етіп ... ... Оның ... ... ғана елге ақпарат таратып, көпшіліктің ойынан шығуда. Жарыққа ... ... ... жазу ... келсек, оқығанға жеңіл және қарапайым ... ... ... Қырғыз журналистрі өте мықты келеді, бекерден бекер оларды деп атап жүрген жоқ. Таңның атысынан ... ... ... шаршамастан қызмет етіп жүрген қырғыз журналистер қауымы өз ісіне адал ... ... деп ... ... ... ... Жауапкершілігі мол журналистер жүрген жерде қызметте алға басады. Қырғызстандағы журналистика жақсы дамыған деп айтса да ... ... ... ... ... ... ... алуға болады. Тәуелсіз басылымдарда қызметін атқарып жүрген ... ... ... басынан кешіргенімен, олар сүйікті істерін тастап кетуден бас тартуда. Ал ... ... ... ... оқырмандары аз болғанымен журналистер қызу ... ... ... ... ... ақпарат құралдары қарама-қарсы екі топқа бөлінуін қоймайтыны айдан анық. Себебі ... ... ... ... оларға биліктің қарсы шығуын тоқтатпағанша. Тәуелсіз ... қолы ... ... ... Ал, мемлекеттік басылымдар биліктің айтқанынан артық кете ... ... ... ... келтіретін, бәрін реттеп отыратын заң қабылдаған жағдайда ғана, ... ... ... ... ... ... ... ал типографияны билік басқарып отырады. Бұл қолайсыз жағдайды тек қана ... ... ... дұрыс қабылданған заң шешуі мүмкін. Және тағы да бір айта ... елде ... ... ... құқығын қорғайтын ассоциация жоқ. Ал кейбір ұйымдар тек қана ... ... ... ... бар. ... ... тізімі:
1. , Бишкек, 1999)
2.Князев А. Государственный переворот 24 ... 2005 года в ... ... ... 2005. ... Р. СМИ ... - на грани профессиональной деградации // газ. ... Г. ... и ... ... и ... ... и кыргызскоязычных СМИ в Кыргызстане. Бишкек, 2002, с. 25.
5.Ибраева Г. Журналистика и языки: Восприятие и функции ... и ... СМИ в ... ... 2002, с.71. ... Г., ... С. История развития и современное состояние СМИ в ... ... 2002, с.177. ... СМИ ... - на ... профессиональной деградации // газ.
8.Марков С. ... СМИ как ... ... ... в ... обществе/ В кн. В.Третьяков. Как стать знаменитым журналистом. М., 2004., с. ... ... 29 ... 2010 ... ... ... 2008, 3 ... газеті, 2009, 9 сәуір
12. газеті
13. ... ... ... ... ...

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қырғызстанның мемлекеттік және тәуелсіз басылымдарының ерекшеліктері56 бет
Мағжан Жұмабаев9 бет
Ғ.Ормановтың табиғат туралы өлеңдеріне әдеби талдау8 бет
Қабдеш Жұмаділов6 бет
Қазіргі қазақ журналистикасы10 бет
Қырғызстандағы қазақтар6 бет
"баспасөздегі ақпараттық соғыс"7 бет
19-20 ғасырдағы Қазақстан баспасөзі81 бет
«Испания журналистикасы» атты ғылыми-зерттеу жұмысына тезис11 бет
Алғашқы мерзімді баспасөз тіліндегі кірме сөздер26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь