Бухгалтерлік баланс туралы

I. Кіріспе:
1. Бухгалтерлік баланстың қолданылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 2

II. Негізгі бөлім:
2. Бухгалтерлік баланс туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .2
3. Бухгалтерлік баланс құрылымы және есеп тәсілі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.8
4. Баланс түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8.9
5. Шаруашылық операцияларының түрлері және олардың бухгалтерлік балансқа әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9.10
6. Шаруашылық операцияларына сәйкес баланс баптарының өзгеріске ұшырауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 11.14

III. Қорытынды:
7. Бухгалтерлік баланстың есептегі маңызы мен пайдасы ... ... ... ... ... ... ... ... .. 15
Бухгалтерлік есептің негізгі және басты міндеттерінің, атқаратын қызметі мен функциясының бірі – пайдаланушыларға кәсіпорынның мүлкі және қаржылық жағдайы туралы ақпараттық мәліметтерді дер кезінде, яғни уақтылы жеткізіп беріп отыру. Осындай ақпараттық мәліметтің негізгі қайнар көзі болып – бухгалтерлік баланс табылады.
Баланс сөзі латын тілінен аударылғанда теңдікті, теңдестікті немесе қандай да бір қызметтің тараптары арасындағы қатынастың сандық көрсеткішін білдіреді.
Ақпараттарды баланстық жинақтау есепте, қаржылық-шаруашылық есепті талдауда, басқару шешімдерін негіздеу мен қабылдау үшін, кәсіпорындардың, ұйымдардың нарық экономикасында бағыт алуы үшін кеңінен қолданылады.
Баланстың негізінде кәсіпорында бар қорлар, олардың жағдайы туралы, құрамы мен орналасуындағы өзгерістер, сондай-ақ олардың пайда болу көздері туралы мәліметтер алады. Бұл мәліметтер белгілі бір күнге жалпы ақшалай көрсеткіштермен берілген.
Сонымен, бухгалтерлік баланс кәсіпорынның мүлкін ақшалай бағамен белгілі бір сәтке екі топпен: орналасуы мен пайдаланылуы бойынша және олардың пайда болу көздері бойынша жалпылай көрсетудің әдісі болып табылады.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 03.03.1994 жылғы № 10-4/1143 хатына сәйкес кәсіпорындар мен ұйымдар меншік нысаны мен қызметінің түрлеріне қарамастан тоқсан сайын есепті кезең аяқталған бойда 30 күннен кешіктірмей бухгалтерлік балансты жасайды.
        
        Жоспар:
* Кіріспе:
* Бухгалтерлік баланстың қолданылуы ................................................................. 2
* Негізгі бөлім:
* Бухгалтерлік баланс ... ... ...
* ... ... құрылымы және есеп тәсілі ........................................... 3-8
* Баланс ... ... ... ... ... ... және олардың бухгалтерлік балансқа әсері.................................................................................................... 9-10
* Шаруашылық операцияларына сәйкес баланс баптарының өзгеріске ұшырауы ......................................................................................................... 11-14
* Қорытынды:
* Бухгалтерлік ... ... ... мен ... ... 15 ... ... есептің негізгі және басты міндеттерінің, атқаратын қызметі мен функциясының бірі - пайдаланушыларға ... ... және ... ... ... ... мәліметтерді дер кезінде, яғни уақтылы жеткізіп беріп отыру. Осындай ақпараттық мәліметтің негізгі қайнар көзі ... - ... ... ... сөзі латын тілінен аударылғанда теңдікті, теңдестікті немесе қандай да бір қызметтің тараптары арасындағы қатынастың сандық көрсеткішін білдіреді.
Ақпараттарды баланстық жинақтау есепте, ... ... ... ... ... ... мен ... үшін, кәсіпорындардың, ұйымдардың нарық экономикасында бағыт алуы үшін кеңінен қолданылады.
Баланстың негізінде кәсіпорында бар ... ... ... ... құрамы мен орналасуындағы өзгерістер, сондай-ақ олардың пайда болу көздері туралы мәліметтер алады. Бұл мәліметтер белгілі бір күнге жалпы ақшалай ... ... ... баланс кәсіпорынның мүлкін ақшалай бағамен белгілі бір сәтке екі топпен: орналасуы мен пайдаланылуы бойынша және олардың пайда болу ... ... ... ... ... болып табылады.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 03.03.1994 жылғы № 10-4/1143 хатына сәйкес кәсіпорындар мен ұйымдар ... ... мен ... ... қарамастан тоқсан сайын есепті кезең аяқталған бойда 30 күннен кешіктірмей бухгалтерлік балансты ... ... ... - ... есеп тәсілінің элементтерінің бірі болып табылады.
Бухгалтерлік есеп тәсілі дегеніміз - әдіс, амалдардың жиынтыңы түсіндіріледі, олардың көмегімен байқау, есепке ... ... жете білу мен ... ... - ... бір ... ... субъектінің мүлкі, міндеттемелері және капиталы туралы ақпаратты жинақтап қорыту мен экономикалық топтастыру тәсілі. Бұл - ... ... ... ... ... ... ... Баланс барлық шаруашылық құралдарын, олардың пайда болып, қалыптасу көздерін салыстыру және есеп объектісінің барлық жиынтығын ... ... ... үшін ... іс-әрекетін оперативті басқаруды қамтамасыз ету үшін кәсіпорында бар ресурстар, олардың жағдайы, орналасуы мен пайдалануы, сондай-ақ олардың пайда болу, қалыптасу ... ... ... ... ... бір ... жинақталып, қорытылған, топтастырылған мұндай мәліметтерді баланстың көмегімен алады.
Бухгалтерлік баланстың құрылымы және есеп тәсілі
Сыртқы түрі бойынша бухгалтерлік баланс кесте болып көрінеді де, оның сол жақ ... ... ... мен ... бойынша, яғни баланс активі көрсетіледі. Оң жақ бөлігінде осы мүліктердің қалыптасу көздері, яғни баланс пассиві көрініс табады.
Актив пен ... ... ... ... ... тиіс. Мұның өзі баланстың активі мен пассиві қорлардың сол бір ғана ... екі ... ... көрсетілетіндігімен түсіндіріледі.
Баланстық бап бухгалтерлік баланстың негізгі элементі болып ... Ол ... ... түріне (атауына), мүліктердің қалыптасу көздеріне сәйкес келеді.
Кәсіпорын ... ... ... оның ... болу ... ... сипаттайтын баланс активі мен пассивінің көрсеткіші (жолы) бухгалтерлік баланстың бабы деп аталады. Бухгалтерлік балансты жасаған кезде бұл ... ... ... ... ... ... ... экономикалық мағынасына орай жүзеге асырылады. Баптардың ерекшеліктері:
* Активтік баптар шаруашылық қорларын құрамы, орналасу және пайдаланылуы бойынша, ал пассивтік ... ... ... болу ... бойынша көрсетуге қызмет етеді;
* Активтік баптар барлық материалдық құндылықтарды, ақша ресурстарын, ... ал ... ... ... капиталды, кәсіпорынның қарыздарын көрсетеді.
Баланс-брутто және баланс-нетто деген бар. Қазіргі кезде халықаралық бухгалтерлік стандарттардың талаптарына сәйкес белгіленген баланс ... ... ... өзі ... сай ... түрлі ғылыми зерттеулер үшін пайдаланылады.
Бухгалтерлік баланс-неттоның активінде екі ... ... үш ... ... Ұзақ ... активтер;
ІІ. Ағымдағы активтер.
Меншікті капитал мен міндеттемелер:
І. Меншікті капитал (Акционерлік ... Ұзақ ... ... ... ... активі мен пассиві бойынша жиынтықтар баланс валютасы деп аталады. Баланс активі мен пассивінің аталып өткен әрбір бөлімінде тиісті ... ... ... ... ашық түрде көрсетіледі. Мысалы, , баптары бойынша бастапқы құны, тозу және қалдық құн көрсетіледі.
Баланс-неттоның актив валютасына материалдық емес ... ... ... ... ... ғана енгізіледі.
Сырт көзбен қарағанда кәсіпорынның бухгалтерлік балансы актив және пассив деп аталатын екі бөлімді кестеге ... ... ... Оның сол ... яғни ... кәсіпорынның қаржылары, заттай және ақшалай түрдегі мүліктері мен шығындары көрсетілсе (орналастырылған болса), оң жағында, яғни ... ... осы ... ... ... ... Бухгалтерлік есеп стандартына сәйкес бухгалтерлік баланстың актив бөлімінде кәсіпорынның өзіне тиесілі, яғни қолда бар мүліктері қарастырылады. Ұйым осыларды пайдалану арқылы ғана ... ... ... таба ... бұл ... кәсіпорынның әлеуетті табыстары ретінде таниды. Ал баланстың пассиві - деп ... ... ... ... ... ... ақпаратты мәліметтер жазылады. Ұйымның қорлану көздері меншікті капитал және тартылған (сырттан немесе ... ... ... қарастырылған) капитал деп екіге бөлінеді. Мұндағы тартылған капитал - кәсіпорынның міндеттемелері, яғни осы ... ... ... және жеке тұлғаларға қандай да бір операциялар нәтижесіне сәйкес берешек борыштары болып табылады. Кредиторлардың қатарына осы ... ... бар ... ... жеке тұлғаларды жатқызуға болады. Егер кәсіпорын өз кредиторларының алдындағы қарызын уақтылы төлей алмаған жағдайда, олар ұйымнан активтерін сату ... ... ... ... ете ... ... ... инвесторлардың мүдделілігін танытады және ол активтің жиынтық сомасынан міндеттемелерді шегеріп тастағандағы қалдық сомаға тең болады. Инвестордың кредитордан айырмашылығы - ... өз ... алу үшін ... ... ... ал инвестор жоғарыда аталған активтің жиынтық сомасынан міндеттемелерді шегеріп тастағандағы қалдық сомаға, яғни меншікті капиталға ие және де ... ... ... ... Осы айтылғандарды қорытындылай отырып, ұйымның барлық активтері инвесторлар мен кредиторлардың меншігі ... ... ... ... ... баланстағы мына теңдіктің әрдайым тең болатындығы сөзсіз.
Актив = ... ... + ... ... ... шет ... келесі түрде көрсетіледі:
Актив - міндеттеме = меншікті капитал
Әдетте ... ... ... есеп ... ... қарай негізделіп, айдың, тоқсанның, жылдың басына жасалады. Баланстың актив бөлімі ұзақ ... ... және ... ... деп ... екі тараудан тұрады. Ұзақ мерзімді активтердің қатарына кәсіпорынның материалдық емес ... ... ... ұзақ ... ... салымы (инвестициялар), ұзақ мерзімді дебиторлық борыштары жатқызылады. Ал ағымдағы активтер тарауында ұйымның материалдық құндылықтары, тауарлары, дайын өнімдері, аяқталмаған өндіріс, ... ... ... ... қысқа мерзімді қаржы салымы, алдағы кезең шығындары, ақша қаражаттары және басқа да ағымдағы активтері қарастырылады. Бухгалтерлік баланстың пассив ... үш ... ... Оның бірі ... ... деп аталып, онда кәсіпорынның жарғылық қоры, резервтік қоры, бөлінбеген пайдасы немесе жабылмаған зияны көрсетіледі. Пассив ... ... және ... ... ... ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді міндеттемелер деп аталады. Ұзақ мерзімді міндеттемелер қатарына ... ұзақ ... ... несиелері мен қарыздары жатқызылса, қысқа мерзімді міндеттемелер тарауында ұйымның алдағы кезеңдерінің табыстары, бюджетке қарызы, ... тыс ... ... ... ... ... мен қызметкерлерге еңбекақы бойыншақарызы, зейнетақы қорларына қарызы және ... да ... ... ... Ұзақ ... ... ... емес активтер;
* Негізгі құралдар;
* Ұзақ мерзімдік дебиторлық берешек;
* Инвестициялар.
* ... ... ... ... ... ... өнім, тауарлар);
* Ақшалай қаражат (касса, есепшот, валюталық шот);
* Дебиторлық берешек (есеп беретін адамдармен есептесу);
* Қаржылық инвестициялар;
* Келешек кезең шығындары.
I. Меншікті ... ... ... ... капитал;
* Қосымша төленген капитал;
* Қосымша төленбеген капитал;
* Төленбеген табыс (жабылмаған шығын).
ІІ. Ұзақ мерзімдік міндеттемелер:
* Ұзақ мерзімді қарыздар;
* Ұзақ ... ... ... ... ... ...
* Қысқа мерзімдік қарыздар;
* Бюджетпен есептесулер;
* Алынған аванстар;
* Жалақы бойынша есептесулер;
* Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есептесулер.
Баланс - ... ... екі ... ... ... ... бірі. Біріншісі - деп, ал екіншісі - деп ... ... - ... ... құрамы, орналасуы, қолданылуы, ал екінші бөлімде - (МКМ), яғни қаражаттың пайда болу көздері мен ... ... ... ... ... әрбір жекелеген түрі немесе оның шығу көздері - баланс баптары деп ... ... ... ... ... бухгалтерлік жазбалар негізінде жасалады. Баланс жасау үшін Бас кітап, журнал-ордерлер, сондай-ақ талдау есептерінің регистрлері пайдаланылады.
Баланс 5 бөліктен тұрады:
* Ұзақ ... ... МЕА ... НҚ (ОС) және т.б.;
* Ағымдағы активтер (1жылдан кем);
* Меншікті капитал;
* Ұзақ мерзімді міндеттемелер (1 жылдан астам);
* ... ... ... (1 ... ... үшін ... ... жылдың басында және соңындағы көрсеткіштер келтіріледі. Балансты механикалық өңдеу үшін кестенің әрбір баптары кодталады. МКМ мен активтің ... ... ... ... ... Активтер МКМ (пассивтеріне) тең болуы тиіс.
Баланс негізінде ұйымның қаржылық жағдайы, яғни ... ... ... капиталдағы, ұйымға тиесілі экономикалық ресурстардың бар-жоқтығы жайлы пікір айтылып, талқыланады. Қаржылық жағдайды уақыттың қайсыбір сәтінде ғана (заңнамаға сәйкес - ... ... 31 ... ... ... ... субъектінің қаржылық жағдайын мынандай теңеуді пайдаланып, есептеп ... ... = ... + ... ... ... ... жүйесінде бұл теңдеу баланстық теңдеу деп аталады. Оның екі ... де ... тең ... ... ... Ұзақ мерзімді активтер:
Материалдық емес активтер - бұл бап ... ұзақ ... ... бойы (бір ... ... ... қызметте қолданылатын және табыс келтіретін материалдық емес объектілерге кәсіпорын салатын салымдар көрсетіледі. Бұл орайда түсіндірме ... ... ... ... есептеу мерзімі, сондай-ақ есепті кезеңдегі: гудвилл-патенттердің, тауар таңбаларының және басқалардың есептен шығарылуы көрсетіледі.
Негізгі құралдар - бұл материалдық салада, ... ... тыс ... ... ... бір жылдан аспайтын материалдық активтер.
Мұнда мынадай баптар ашылуға тиіс:
А) жер;
Ә) үйлер мен ғимараттар;
Б) машиналар мен жабдықтар;
В) жіктемесіне сәйкес ... ... ... да ... жинақталған тозу;
Д) аяқталмаған күрделі құрылыс.
Бұған қоса түсіндірме жазуларда ұзақ мерзімді жалға алған негізгі құралдар мен ... ... ... ... ... негізгі құралдар бөлек көрсетіледі.
Инвестициялар - кәсіпорынның табысты активтеріне (бағалы ... ... ... ... ... және басқа кәсіпорынға салған ұзақ мерзімді (бір ... ... ... инвестициялары, өзге кәсіпорындарға берілген қарыздар көрсетіледі.
Мұнда мынадай баптар ашылады:
А) еншілес серіктестерге берілген инвестициялар;
Ә) тәуелді заңды ұйымдарға берілетін инвестициялар;
Б) ағымдағы құнды ... өзге де ... бұл ... ... ... ерекшеленеді.
2-бөлім. Ағымдағы активтер.
Өңдеу және сату мерзімдеріне қарамастан тауарлы-материалдық ... ... ... ... және көмекші материалдар, отын, сатып алынатын жартылай фабрикаттар, қосалқы ... ... ... - ... күннен бастап бір жыл ішінде есептен шығарылуы мүмкін.
Ақша қаражаттары. Пайдаланылуына шек қойылған ақша қаражаттарынан шектеулер бір жыл ішінде ... ... олар ... ... қосылады.
Қысқа мерзімді қаржы инвестициялары - ... бір жыға ... ... - ... ... ... бір жыл ішінде алынуы мүмкін.
Мұнда мынадай баптар ашылуы тиіс:
А) аванстық төлемдер;
Ә) алуға ... ... мен ... еншілес серіктестіктердің дебиторлық берешегі;
В) лауазымды тұлғалардың дебиторлық берешегі;
Г) өзге де дебиторлық берешектер.
Сомасы бір жыл ... ... ... ... ... ... ... қосылады.
3-бөлім. Меншікті капитал мен резервтер.
Баланстың пассивінің меншікті капиталының бірінші бөлімінде меншікті ... ... ... ... ... - кәсіпорынның құрылтай құжаттарына сәйкес оның меншік иелерінің (қатысушыларының, құрылтайшыларының) салымдары есебінен құрылған ... ... ... ... кезеңде жарғылық капиталда болған өзгерістер жайлы ақпаратты ашып көрсету керек.
Акционерлік қоғамдарда мынадай ... ... ... ... ... ... және айналымда жүрген (мәлімделген, жазылатын және төленген капитал) акциялардың саны мен ... ... ... ... ... және ... ... оларға ие адамдардың құқы, дивиденттерді бөлу мен мүлік бөлігін төлеудің шарттары;
Г) ерекшеленген акциялар бойынша төленбеген дивиденттер;
Д) өтемі төленіп алынған меншікті ... ... ... ... ... ... ... акциялар.
Өзге меншікті капитал:
А) номинал құнынан артық төленген капитал;
Ә) негізгі құралдар мен қаржы инвестициясын ... ... ... ... Бұл бап бойынша кәсіпорында қалыптасқан резервтік капиталдың қалдығы көрсетіледі.
Бөлінбеген кіріс (жабылмаған зиян).
4-бөлім. Шығарылған капитал.
5-бөлім. Ұзақ мерзімді міндеттемелер.
Ұзақ ... ... ашып ... ... бір ... ... өтелуге тиіс бөлігін қоспағанда, мыналар жеке ашылып көрсетілуге тиісті:
А) қамтамасыз етілген несиелер;
Ә) қамтамасыз етілмеген несиелер;
Б) еншілес серіктестіктер ұсынған ... ... ... ... ... жазбада проценттік ставканы, несиені өтеудің мерзімін өтеудің тәртібін және шартта көзделген басқа да талаптарды ... ... ... ... ... ашып ... кезде, кредиторлардың талабы бойынша тиісті міндеттемелер мен есепті күннен кейінгі бір жылдың ішінде өтелуге тиісті ұзақ мерзімді міндеттемелердің бөлігін қоса ... ... ... ... ... ... ... несиелер немесе овердрафт;
Ә) салықтар бойынша берешек;
Б) төлеуге арналған дивидендтер;
В) ... ... ... ... ... ... тұлғаларына берешек;
Д) өзге кредиторлық берешек.
Төлеуге есептелген шығындар - болжанбаған жағдайлар бойынша есептелген төлемдер.
Алдағы ... ... - бұл ... ... жылы ... ... ... есепті кезеңге жатқызылатын (жалдық төлем) қаражаттар көрсетіледі.
Егер заңды тұлға міндеттемені ұзақ мерзімді негізде қайта қаржыландыруға шешім қабылдаса, ұзақ ... ... ... ... ... ... тасталады. Мұндай жағдайда міндеттемелердің сомалары мен қайта қаржыландыру сомалары ашып ... ... ... баланс өзінің жасалу уақытына (мерзіміне) және қолданылу барысына қарай әр түрлі болып келеді. Кәсіпорынның жаңадан құрылған уақытында ... ... ... ... ... деп аталады. Кіріспе баланста ұйымның қызметін бастар алдындағы жарғылық ... ... Бұл ... ... ... ... ... яғни құрылтайшыларының, акционерлердің осы ұйымды жаңадан құру (ашу) уақытындағы ақшалай ... ... ... тұрады. Сондықтан көп жағдайда кіріспе баланста кәсіпорынның меншікті капиталы мен активтері тең болуы ықтимал.
Актив = меншікті капитал
Бұл ... егер ... ... ... ... жеке ... ... тұлғалардың алдында міндетті, яғни қарыз болмаған жағдайда тура болып есептеледі.
Ұйымның бухгалтерлік балансы ілгеріде айтылғандай белгілі бір уақытқа, яғни айдың, тоқсанның ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның өз қызметі барысында әрбір белгіленген есеп беретін уақыттағы (айдың, тоқсанның немесе жалдың басына) ... ... ... ... баланс болып есептеледі.
Кәсіпорынның жойылу балансы осы ұйым өз қызметін тоқтатар кезде, таратылатын уақытта жасалады. Осы аталған жойылу балансының өзі әр ... ... ... ... ... ... есеп және ... мамандарын даярлауда көп еңбек сіңіріп жүрген белгілі ғалым Әбдіғали Әбдіманапов өзінің атты еңбегінде екі ... ... және оның бірі ... жабылуына байланысты, ал екіншісі ұйымның жабылғандығын қорытындылау үшін қарастырылады деп жазған болатын. Сонымен қатар Ресей ... Л.А. ... мен Х.Х. ... ... атты еңбегінде жойылу балансы үш кезеңнен тұрады және оның біріншісі кәсіпорынның жабылуы алдында, екіншісі жабылуы барысында, ал үшіншісі осы ... ... ... кейін жасалынады деп атап өткен. Жалпы, бұл айтылғандарды талдай отырып, авторлардың бірінің айтқаны дұрыс, ал екіншісінікі қате деп қарауға ... ... ... ... жоғарыда аты аталған авторлардың қай қайсысының да пікірлері дұрыс деуге болады. Себебі кәсіпорынның жойылу балансының саны, яғни оның ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Егер кәсіпорынның таратылуы, яғни жабылуы ұзақ уақытқа созылатын болса, жойылу баланстарының саны да соған сәйкес және ... ... арта ... мүмкін.
Шаруашылық операцияларының түрлері және олардың бухгалтерлік балансқа ... ... ... ... ... операциясы не мүліктің мөлшерін, не оның қалыптасу ... ... ... бір ... ... де, оның ... көздерінің де мөлшерін өзгертеді. Бұл орайда өзгеріс өсу жағына, сондай-ақ кему ... ... ... ... баланс валютасы да өзгереді.
Кәсіпорында жасалатын шаруашылық операциялары бухгалтерлік баланстың активі мен пассивінің мөлшеріне әсер ету белгісіне қарай төрт ... ... ... ... ... мүліктердің құрамын өзгертеді, яғни баланс активінің баптарының ішінде орын ауыстырулар болады. Бұл жағдайда баланс валютасы өзгермейді. Мысалы, есеп айырысу шотынан ... ... 20 мың ... ... ... ... ... және деген баптарына әсерін тигізеді. Бұл операцияның орындалуы бабы бойынша қаражаттар +20 мың теңгеге артқанын, ал ... -20 мың ... ... ... яғни ... ... ... ішінде орын ауыстырулар болды және жалпы алғанда, баланс валютасы өзгермеген.
Екінші түрдегі операциялар кәсіпорын мүлкінің қалыптасу көздерін өзгертеді, яғни ... ... ... орын ауыстырулары болады. Бұл жағдайда баланс валютасы өзгермейді. Мысалы, бұрын келіп түскен ... үшін ... ... ... 36 мың ... ... банк ... есебінен өтеледі. Аталған операция баланс пассивінің мынадай баптарына әсерін тигізеді: және бабы бойынша 36 мың теңге ... ... ал бабы ... 36 мың ... ... ... яғни баланс пассивінің ішінде сомалардың орын ауыстыруы болған және жалпы алғанда баланс ... ... ... ... ... ... пен оның ... көздерінің мөлшерін бір мезгілде өзгертеді, бұл орайда өзгеріс өсу жағына қарай болады. Мұның өзінде баланс валютасы активі мен ... ... ... ... ... Мысалы, 50 мың теңге сомаға негізгі құралдар ... ... ... ... ... және ... екі ... әсерін тигізеді.
Бұл шаруашылық операциясын орындау бабын +50 мың теңге сомаға арттырады және ... бі ... бабы да +50 мың ... ... ... ... валютасы активі бойынша да, пассиві бойынша да +50 мың ... ... ... ... ... мөлшері мен оның қалыптасу көздерін бір мезгілде өзгертеді, бұл ... ... кему ... ... болады. Мұның өзінде баланс валютасы активі мен пассиві бойынша бірдей сомаға кемиді. Мысалы, есеп айырысу шотынан еншілес кәсіпорындарға кредиторлық ... өтеу үшін 23 мың ... сома ... ... ... ... ... және деген екі бабына әсерін тигізеді.
Бұл ... ... ... бабы бойынша сома -23 мың теңгеге ... ... сол ... бабы ... да ... - 23 мың ... ... білдіреді, өйткені есеп айырысқан кезде кәсіпорынның берешегі кемиді. Баланс валютасы активі бойынша да, пассиві бойынша да -23 мың ... ... ... ... ... өзінде көрсету өте ауқымды болмақ, сондықтан баланстар есепті кезеңнің басына және аяғына жасалады. Мұның өзі ... ... ... ... ... ... береді, ал ағымдағы өзгерістер бухгалтерлік есептің шоттарында ескеріледі.
Шаруашылық операцияларын жүзеге асыру кезінде баланста болатын өзгерістер
Кез келген кәсіпорынның мақсаты - ... табу ... ... Ал ... табу үшін ... ... ... істеліп, қызмет атқарылып отыратындығы белгілі. Осы орындалатын жұмыстар мен атқарылатын қызметтердің, яғни операциялардың орындалуы кәсіпорынның бухгалтерлік балансының ... ... әсер ... ... ... ... ұйымдағы әрбір орындалатын операцияға сәйкес баланс баптарындағы сома өзгеріске ұшырап отырады. Бірақ бухгалтерлік ... ... және ... ... ... әрдайым сақталады. Сонымен қатар кәсіпорында әрбір орындалған операциядан кейін жаңадан баланс жасалмайтындығы белгілі және ол мүмкін емес. Себебі ұйымда бір ... ... ... ... ... орындалуы мүмкін. Тіпті әрбір лперация түгіл, күн сайын кәсіпорынның бухгалтерлік балансын жасап тұру үлкен күшті, көп уақытты қажет етеді. ... ... ... ... ... ... ... операциядан кейін жасап отыру тиімсіз және қажет те емес. Міне осы себептен кәсіпорынның ... ... ... бір ... яғни есеп беретін кезеңге қарай (ай сайын, тоқсан сайын, жыл сайын) жасалып отырады. ... ... ... шаруашылық операцияларын баланс баптарының сомасына әсер етуіне ... төрт ... ... ... ... ... операциялары бухгалтерлік баланстың тек қана актив бөліміне әсер етеді. Бұл жағдайда актив бөліміндегі бір бап қандай да бір ... ... ... бір бап тура сол ... ... ... Ал ... жалпы сомасы мен баланстың жиынтық сомасы ешқандай өзгермейді.
Мысалы, кәсіпорынның банктегі есеп айырысу шотынан жұмысшы-қызметкерлерге еңбекақы төлеу үшін ... 500 (бес жүз) мың ... ... ... есеп ... шоты бабындағы сома 500 (бес жүз) мың теңгеге азайса, касса деп ... ... ... 500 (бес жүз) мың теңгеге артады. Баланстың активі мен пассиві арасындағы теңдік өзгермейді.
Екінші ... ... ... ... ... ... тек қана ... бөліміне әсер етеді. Актив бөлімінде өзгеріс болмайды. Бұл жағдайда пассив бөліміндегі бір бап қандай да бір ... ... ... бап тура сондай сомаға артады. Ал пассивтің ... ... мен ... ... ... ... ұшырамайды.
Мысалы, ұйым өзінің жабдықтаушы-мердігерлердің алдындағы 700 (жеті жүз) мың теңге қарызын банк мекемесінен алынған ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік балансындағы жабдықтаушы-мердігерлермен есеп айырысу деп аталатын бабындағы сома 700 (жеті жүз) мың теңгеге азайып, ал банк ... ... сома 700 ... жүз) мың ... артады. Ал ал баланстың активі мен пассиві арасында теңдік өзгермейді.
Үшінші түріне жатқызылатын ... ... ... екі ... айырмашылығы, бұл операциялар барысында баланстың активі мен пассиві бірдей сомаға артады. Яғни бұл жағдайда операция әсерінен ... ... ... бір ... ... ... да бір ... көбейсе, пассив бөліміндегі баптың да сомасы осындай сомаға артады.
Мысалы, жабдықтаушы-мердігерлерден кәсіпорынға 200 (екі жүз) мың ... ... ... ... ... ... ... балансындағы жабдықтаушы-мердігерлермен есеп айырысу деп аталатын бабындағы сома және материалдар деп аталатын бабындағы сома бір ... 200 (екі жүз) мың ... ... Яғни ... ... ... ... жабдықтаушыларға қарызы да көбейеді. Сонымен қатар 200 (екі жүз) мың теңгеге баланстың сомасы да өсті.
Баланс ... ... әсер ... ... операцияларының төртінші түрі үшінші түріне жатқызылатын операцияларға ұқсас болып келеді. Бұл уақытта да баланстың актив және пассив жағындағы баптары бір ... ... ... ... ... - ... түрге жататын операциялар барысында баланстың жиынтық сомасы (актив және пассив бөлімдері) белгілі бір сомаға ... ... ... ... ... ... әсерінен актив пен пассив бөлімдері, сондай-ақ баланстың жиынтық сомасы қандай да бір сомаға кемиді.
Мысалы, ... есеп ... ... ... ... салық үшін 250 (екі жүз елу) мың теңге ... ... есеп ... ... ... және ... есеп айырысу (ҚҚС-тын салық үшін қарыз) деп аталатын баптардың ... бір ... 250 (екі жүз елу) мың ... ... Сонымен қатар баланстың сомасы да 250 (екі жүз елу) мың ... ... осы ... қарастырылған мысалдардан көріп отырғанымыздай кәсіпорындағы орындалған кез келген операцияларды осы төрт түрдің ... ... ... ... белгілі бір уақытта жасалып, қаражаттың жағдайы мен олардың шығу көздерін ... ... ... ... ... ... қозғалысы, олардың құрамының, орналасуының және пайда болу, қалыптасу көздерінің өзгеруі болып жатады. Субъектінің іс-әрекеті барысында жабдықтау, өндіріс, өткізу процестерінің ... ... ... және ... құралы мен олардың шығу көздерінде тағы сондай өзгерістерді туындататын шаруашылық операцияларын іске асырады. Олар ... ... ... ... мен ... ... бейнеленеді, кей жағдайларда баланста жаңа баптар пайда болады немесе жоғалып кетеді.
Баланстағы өзгеріс құрылымы бойынша шаруашылық ... 4 ... ... - тип ... құралдары құрамында өзгерістер туғызады және тек қана баланс активінің баптарын қозғайды. Мысалы, кассаға есепті (ағымдағы) шоттан ... мен ... ... ... үшін 150 000 ... ... ... қаражат түсті.
451 шот дебеті
441 шот кредиті - 150 000.
Актив
Сома, тг.
МКМ
Сома, ... ... ... ... қолма-қол ақша
Ағымдық шоттағы ақша
300,0
+150,0
-150,0
Кезең басындағы жиынтық ... ... ... ... ... ... ... А-; баланс сомасы өзгермейді; А=МКМ.
2-тип тек қаражат көздері құрамында ғана ... ... ... қысқа мерзімді кредит есебінен жабдықтаушының 200 000 теңгелік шоты төленді.
671 шот дебеті
601 шот кредиті
Актив
Сома, тг.
МКМ
Сома, ... ... ... ... ... ... сома ... мерзімдік қарыз
Жабдықтаушылармен есеп айырысулар
300,0
+200,0
-200,0
Кезең соңындағы жиынтық сома
300,0
Кезең соңындағы жиынтық сома
300,0
П+ П-; баланс сомасы ... ... ... ... және ... шығу ... ... сомаға көбейтеді. Мысалы, жабдықтаушылармен есеп айырысу алынбаған 250 000 ... ... ... ... шот ... шот кредиті
Актив
Сома, тг.
МКМ
Сома, тг.
Кещең басындағы жиынтық сома
Материалдар
300,0
+250,0
Кезең басындағы жиынтық сома
Жабдықтаушылармен есеп ... ... ... ... ... жиынтық сома
550,0
А+ П+; баланс сомасы көбейтіледі; А=МКМ
4-тип қаражаттың және ... шығу ... ... ... азайтылуын сипаттайды. Мысалы, қызметкерлерге кассадан 120 000 теңге жалақы ... шот ... шот ... ... ... тг.
Кезең басындағы жиынтық сома
300,0
-120,0
Кезең басындағы жиынтық сома
Қызметкерлермен еңбекті өтеу бойынша есеп айырысулар
300,0
-120,0
Кезең соңындағы жиынтық сома
180,0
Кезең ... ... ... П-; ... ... кемиді; А=МКМ.
Мысалы:
Шот №
Аталуы
Сома, тг.
122
201
203
503
601
211
221
681
671
639
687
441
451
333
334
Ғимараттар мен үйлер
Шикізат пен материалдар
Отын
Жарғы капиталына салымдар мен пайлар
Банк қарыздары
Бітпеген ... ... ... ... өтеу ... есеп айырысулар
Төленетін шоттар
Басқа салықтар, алымдар
Басқа да кредиторлық берешек
Ағымдық шоттағы ақша
Кассадағы қолма-қол ұлттық валюта
Қызметкерлердің және тағы ... ... ... (есеп берілетін сома)
Басқа да дебиторлық берешек
676 600
171 000
40 000
960 000
80 000
60 000
55 000
21 000
19 700
3 000
4 000
77 000
200
118
7 ... ... ... кіріспе баланс жасайық:
Актив
Сома, тг.
МКМ
Сома, тг.
122
201
203
211

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктік бухгалтерлік баланс9 бет
Бухгалтерлік баланс3 бет
Бухгалтерлік баланс есебі12 бет
Бухгалтерлік баланс және есеп беру22 бет
Бухгалтерлік баланс және оны талдау тәсілдері50 бет
Бухгалтерлік баланс және оны талдау әдістері70 бет
Бухгалтерлік баланс туралы түсінік және оның құрылымы, түрлері, өзгерісі29 бет
Бухгалтерлік баланстың құрлымы және түрлері3 бет
Тепе-теңдік прициптері,бухгалтерлік баланстың маңызы18 бет
Қаржылық есеп және кәсіпорынды басқаруда бухгалтерлік баланстың ролі мен маңызы45 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь