Зейнетақы жинақтарын құру және инвестициялау тәртібі

КІРІСПЕ

1. ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖИНАҚТАРЫН ҚҰРУ ЖӘНЕ ИНВЕСТИЦИЯЛАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ

1.1. Зейнетақымен қамтамасыз етудің әлеуметтік.экономикалық мәні
1.2. Зейнетақы жинақтарын құру және инвестициялаудың институционалдық факторлары
1.3. Халықтың зейнетақы жинақтарын басқарудағы шетелдік тәжірибесі

2. ҚР.ДА ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖИНАҚТАРЫН ҚҰРУ ЖӘНЕ ИНВЕСТИЦИЯЛАУ ЖҮЙЕСІНЕ ТАЛДАУ («АСТАНА» ЖЗҚ МЫСАЛЫНДА)

2.1. Қазақстанның 1997.2012 жж. зейнетақы жүйесі: басқару эволюциясы, жетістіктері мен кемшіліктері және ағымдағы жағдайы
2.2. «Астана» ЖЗҚ.ға жалпы сипаттама «Астана» ЖЗҚ.дағы зейнетақы жинақтарын құру
2.3. Жинақтарды инвестициялау көлеміне құрылымдық.динамикалық талдау

3. ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖИНАҚТАРЫН ҚҰРУ ЖӘНЕ ИНВЕСТИЦИЯЛАУ ЖҮЙЕСІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ

3.1. Жинақтаушы зейнетақы қорларының комиссиялық сыйақыларын есептеу әдістемелерін жетілдіру
3.2. Зейнетақы жинақтарының тұрақтандырушы резервтік қорын құру
Қазақстан Республикасының Президенті-Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту - Қазақстан дамуының басты бағыты» 2012 жылғы жолдауында «Қазақстан посткеңестік кеңістікте бірінші болып жинақтау жүйесін табысты енгізді. Салымшылар саны 8 миллион адамды құрайды. Жиналымдар көлемі 17 миллиард АҚШ долларынан асады. Сонымен бірге, бүгінде салымшылардың зейнетақы қорларының инвестициялық саясатына ықпал ету мүмкіндіктері жоқ. Сондықтан да зейнетақы аударымдарына алымға қарағандай қарау қалыптасқан. Ал жекелеген зейнетақы қорларының басшылығы оларды өзінікіндей көріп, көбіне-көп шығындарын жабу арқылы акционерлердің мүдделеріне қызмет істейді. Үкімет Ұлттық банкпен бірлесіп бірінші жартыжылдықтың соңына дейін зейнетақы жүйесін жетілдіру жөнінде ұсыныстар қалыптастыруы керек» деп көрсетілген. Қаржы-экономикалық дағдарыс әлемнің барлық елдерінің экономикасына әсерін тигізді. Ол жалпы əлемдік ауқымдағы жəне сол сияқты ұлттық деңгейдегі қаржылық қатынастардың қолданыстағы үлгілерінің, мемлекеттік реттеу құрылымындағы жəне қаржы институттарының қызметіндегі кемшіліктерді анықтауға мүмкіндік берді. Қаржы институттарының проблемалары тəуекелдерді басқару жүйелерінің жетілмеуімен, корпоративтік басқару деңгейінің төмен болуымен, айқындылықтың жеткіліксіздігімен байланысты.
Қазақстанның қазіргі зейнетақы жүйесі – әлеуметтік қамтамасыз етудің маңызды компоненттерінің бірі және республиканың экономикасын инвестициялаудың маңызды құралы болып табылады. Зейнетақылық қамтамасыз ету жүйесінің реформалары нарықтық экономика талаптарымен шартталған болатын. Оның бағыты халықты зейнетақылық қамтамасыз ету шығындарындағы мемлекет үлесін барынша төмендетуге негізделген. Қазақстанда зейнетақы жүйесін реформалау ТМД елдерінің ішінде ең бірінші жүргізілгендіктен, бірыңғай зейнетақы жүйесінен жинақтаушы зейнетақы жүйесіне ауысуда жүргізілген іс-шаралар көптеген елдер үшін үлгі бола алады. Дегенмен, енгізілген өзгерістерді іс жүзінде пайдаланушылар әлі зейнеткерлік жасына толмағандықтан, бұл жүйенің қаншалықты оң нәтиже беретіндігін бағалау әлі мүмкін болмай отыр. Бүгінгі таңда зейнеткерлік жасына жеткендер 1998 жылға дейін жұмыс стажы бар азаматтар болып табылатындықтан, олар бірыңғай және жинақтаушы зейнетқы жүйелері бойынша зейнеткерлер ретінде қарастырылады.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ ... ЖӘНЕ ... ... МЕКТЕБІ
кафедрасы

Протокол № ___ > 2012ж.
Кафедра меңгерушісі
Арзаева М.Ж.
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
тақырыбы:

050509 -
Орындаған:
Ф08К3 ... 4 курс ... ... ... М. ...
Ғылыми жетекшісі:
Аға оқытушы ____________________Кукиев А. Д.___________________
Нормоконтролер: ______________Садыханова А. Д._____________________
Алматы ... ... ... ҚҰРУ ЖӘНЕ ... ... ...
+ ... қамтамасыз етудің әлеуметтік-экономикалық мәні
+ Зейнетақы жинақтарын құру және инвестициялаудың ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесі
* ҚР-ДА ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖИНАҚТАРЫН ҚҰРУ ЖӘНЕ ИНВЕСТИЦИЯЛАУ ЖҮЙЕСІНЕ ТАЛДАУ ( ЖЗҚ МЫСАЛЫНДА)
+ ... ... жж. ... ... басқару эволюциясы, жетістіктері мен кемшіліктері және ағымдағы жағдайы
+ ЖЗҚ-ға жалпы сипаттама ЖЗҚ-дағы зейнетақы жинақтарын құру
+ ... ... ... құрылымдық-динамикалық талдау
* ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖИНАҚТАРЫН ҚҰРУ ЖӘНЕ ИНВЕСТИЦИЯЛАУ ЖҮЙЕСІН ... ...
+ ... ... ... ... сыйақыларын есептеу әдістемелерін жетілдіру
+ Зейнетақы жинақтарының тұрақтандырушы резервтік қорын құру
КІРІСПЕ
Қазақстан ... ... Н.Ә. ... ... халқына 2012 жылғы жолдауында деп көрсетілген. Қаржы-экономикалық дағдарыс әлемнің барлық елдерінің ... ... ... Ол жалпы əлемдік ауқымдағы жəне сол сияқты ұлттық деңгейдегі қаржылық қатынастардың қолданыстағы ... ... ... құрылымындағы жəне қаржы институттарының қызметіндегі кемшіліктерді анықтауға ... ... ... институттарының проблемалары тəуекелдерді басқару жүйелерінің жетілмеуімен, корпоративтік басқару деңгейінің төмен болуымен, ... ... ... ... зейнетақы жүйесі - әлеуметтік қамтамасыз етудің маңызды ... бірі және ... ... ... ... құралы болып табылады. Зейнетақылық қамтамасыз ету жүйесінің реформалары ... ... ... ... болатын. Оның бағыты халықты зейнетақылық қамтамасыз ету шығындарындағы мемлекет үлесін барынша төмендетуге ... ... ... ... ... ТМД ... ішінде ең бірінші жүргізілгендіктен, бірыңғай зейнетақы жүйесінен жинақтаушы зейнетақы жүйесіне ауысуда жүргізілген іс-шаралар көптеген елдер үшін үлгі бола ... ... ... ... іс ... пайдаланушылар әлі зейнеткерлік жасына толмағандықтан, бұл жүйенің қаншалықты оң нәтиже беретіндігін бағалау әлі мүмкін болмай отыр. Бүгінгі таңда зейнеткерлік жасына ... 1998 ... ... ... ... бар азаматтар болып табылатындықтан, олар бірыңғай және ... ... ... ... зейнеткерлер ретінде қарастырылады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты Қазақстандағы жинақтаушы ... ... ... ... тетігін теориялық тұрғыдан қарастыру және нақты бір жинақтаушы зейнетақы қоры мысалында зейнетақы жинақтарын қалыптастыру мен инвестициялау ... ... ... ... Осы ... мақсатқа байланысты келесідей міндеттерді қарастыру қажеттілігі қойылған:
* тұрғындарды зейнетақымен қамтамасыз етудің әлеуметтiк-экономикалық мәнін нақтылау және ... ...
* ... ... ... ... қамтамасыз етудің тәжiрибелеріне ғылыми шолу жасап, отандық зейнетақы жүйесімен салыстыра зерттеу;
* тұрғындарды зейнетақымен ... ... ... ... ... және ...
* ... зейнетақы жүйесінің тиімділігін арттырудың факторлары мен көрсеткіштерін жүйелендіру;
* жинақтаушы зейнетақы жүйесінің жинақтарды қалыптастыру және ... ... ... зейнетақы жүйесін жетілдіру бойынша ұйымдастырушылық - ... ... ... зейнетақы жүйесінің тиімді әрекет етуін қамтамасыз ету ... ... ... ... зерттеу пәні болып Қазақстан Республикасындағы жинақтаушы зейнетақы жүйесінің халықты ... ... ету ... ... ... ... ... қарастырылды.
Дипломдық жұмыстың теориялық және әдiстемелiк негiздерi: Қазақстандық және шет елдiк ғалымдардың ғылыми зерттеулері; халықты ... ... ету ... реттейтiн заңнамалық және нормативтік актілер, зейнетақы жүйесін дамытудың ... ... ... ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қорларының iс-әрекетiн реттеу жөнiндегi Комитетiнің, ҚР-ның қаржы нарығы және ... ... мен ... ... ... ... ... қорларының анықтамалық, статистикалық материалдары және есеп беру мәлiметтерi, мерзiмдi басылымдардың материалдары, рейтинг агенттіктерінің есептік мәліметтері, халықты жинақтаушы зейнетақымен ... ету ... ... ... ... ... ... жұмыс үш бөлімнен және кіріспе, қорытынды, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен, қосымшалардан тұрады. Бірінші бөлімде жинақтаушы ... ... ... ... ... мен ... ... аспектілері мен шетелдік тәжірибе қарастырылған. Екінші бөлімде нақты жинақтаушы зейнетақы қоры мысалында оның ... ... ... ... ... мен ... инвестициялаудың тиімділігі, уәкілетті орган тарапынан пруденциалды нормативтерді орындауы ... ... ... ... ... ... ... жинақтарына қатысты үрдістерді жетілдіру ұсыныстары мен негізгі бағыттарын қарастыру көзделген.
* ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖИНАҚТАРЫН ҚҰРУ ЖӘНЕ ИНВЕСТИЦИЯЛАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
+ ... ... ... ... ... ... ету ... көпшiлiк мүшелерiнiң өмiрiнде айтарлықтай орын алады. Зейнетақымен қамтамасыз ету бұл, әдетте, әр түрлi себептердiң (мүгедектiк, асыраушысын ... ... ... ... ... болып қалған адамдар үшiн материалдық қамтамасыз етудің ақшалай түрi. Жасы келгендерге берілетін қамқорлық қандай түрде ... да ... ... берi ... Экономикалық әдебиетте зейнетақымен қамтамасыз етудің анықтамасы қоғамның еңбекке жарамсыз мүшелерін қамтамасыз етуге бағытталған ұлттық табыстың оқшауландырылған бөлігі ретінде беріледі. Бұл ... ... ... ... тек ... ... ғана беріліп, оның экономикалық мазмұны ретінде мәні ашылмаған деген ой туындайды. Мұны орындау үшін ... ... ... ... ... қатынастардың суьбектісі тұрғысынан қарастырып, оның обьектілерін бөліп көрсету керек. Барлық еңбекке жарамсыздарды үш топқа бөлуге ... ... ... ... және аман-есен зейнеткерлiк жасқа дейiн жеткен жекелеген адамдар;
* еңбектiк және қоғамдық мiндеттемелердi орындау үрдісінде еңбекке жарамдылығын жоғалтқан адамдар;
* жастайынан ... ... ... ... жарамды жастағы жұмыс iстемейтiн (еңбектiк зейнетақы алуға құқығы жоқ) азаматтар.
Жастайынан мүгедектер үшiн материалдық және моральдық шығынды аз көлемде орнын толықтырудың ... бар. ... ... ... ... iстемейтiн азаматтарға келер болсақ, олардың шағымдары қолдағы бар мүмкiндiктерге қарай (минималды) аз ... ... ету ... шектелуi мүмкiн. Жеке меншiк билiгін құрған әр түрлi елдерде мемлекеттiң әлеуметтiк рөлi әр ... ... ... Мысалы, швед үлгісі американдық үлгіге қарағанда мемлекеттiң барынша дамыған әлеуметтiк қызметіне ие. Кәрiлiк ... үшiн жеке ... ... мәнi бар. Бұл жұмыскерлердiң табысы ең аз мөлшерден шамалы жоғары болатын мемлекеттерде байқалады. [14].
Қазақстанда жүргізіліп ... ... ... құру ... алмасу тәртібінде өтіп жатыр. Әлемдік тәжірибе өз қоғамының қатынастарына өзге әлеуметтік ... ... ... ... ... - техникалық және экономикалық алмасуды қолдануға қарағанда тиімді екендігін көрсетіп отыр. Айырмашылығы тек қоғамдық тетіктің ... бір ... ғана ... ... ... ... қайта құрулар жасау кезеңінде ерте ме, кеш пе бейімделудің нақ осы деңгейі қайта құруға теріс өзгерістерге ұласуын ... ... ... ... екi ... мағынасы бар. Бiр жағынан, зейнетақы - бұл қоғамның еңбекке қабiлетсiз мүшелерiнiң еңбекке ... ... ... ... пайда болған қажеттiлiктерiн қанағаттандыру үшiн материалдық негiз болса, екiншi жағынан, ... ... ... ... ... ... ... үлесiнiң шамасы ретiнде қарастыруға да болады. Оған негіз әлеуметтік қамсыздандыру елімізде 1995 жылы ... ҚР ... ... ... ... ... ету және мемлекетпен ең төмен әлеуметтік кепіл беруі ресми тіркелген. Зейнеткерлер - бұлар жасы ... ... ... еңбекке жарамсыздар және олардың қажеттiлiктерiн қоғам маңызды деп қабылдап қанағаттандыруға мәжбүр болып танылғандар. Зейнетақымен қамтамасыз ету әлеуметтік ... ... ... ... ... және әлеуметтік төлемнен айырмашылығы төменде көрсетілген (Кесте 1).
Кесте 1. Зейнетақы төлемдерінің әлеуметтік төлемдерден ерекшеліктері
Зейнетақы төлемдері
Әлеуметтік төлемдер ... бойы ... және ... ... болады
Уақытша жұмыс істеу қабілеттілігін жоғалтқандарға төлем
Қоғамның еңбекке қабілетсіз мүшелерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін ... ... мен ... жөніндегі төлем
Еңбекке жарамсыздардың қоғамдық өндіріске қосқан еңбектік ... ... жас пен ... байланыссыз төленетін төлем
Белгіленген жасы бойынша тағайындалады (ҚР әйел-58 жас, еркек-63 жас)
Индексацияланып мемлекетпен төленетін төлем
Жеке адамның атқарған ... ... және оның ... мен ... ... ...
Жекеленген мақсатта нақты зейнеткерге төленеді
Әрдайым ақшалай түрде белгіленеді, яғни зейнетақы жалақының жинақталған бір бөлігі екенін растайды.
Ескерту - ... ... ... негізінде автормен құрастырылған
Зейнетақымен қамтамасыз ету әр түрлi әлеуметтiк жәрдемақылардан ерекшелiнедi, себебi әлеуметтiк жәрдемақы алатын адамдар әр ... ... ... жұмыс iстеу қабiлеттiлiгiн жоғалтқандар Осыған сәйкес зейнетақы берiлген адамдардың санаттары бойынша берілген нақты құқығы болып табылады және бүкiл қоғамға ... ... ... ... белгiсi оның жеке адамның атқарған еңбегiмен барынша тығыз байланыста болуы. Еңбектiк салым өткен және ... ... ... ... ... ... iстеп жатқан және зейнеткерлiк жасқа дейiн аман-есен жеткен тұлғалар өздерiнiң ең қажеттi және ең аз ... ғана ... ... ... ... әлеуметтiк санатын сақтап қалуды қамтитын өмiр сүру қалпын сақтап қалуға үміттенеді.
Зейнеткерлiк жасқа келу шектерi биологтармен, ... ... ... әр ... ... шартты түрде кәрiлiктiң басталуы деп санауға болады. Сонымен бiрге қартаю үрдісі халықтың әр ... ... ... ... айта кету керек: бiреулерде ерте, бiреулерде кеш басталады. Зейнеткерлердiң еңбектiк салымдарының экономикалық және әлеуметтiк тұрғыдан үлкен құндылығы бар. Егде жастағы ... ... ... мен ... ... төмендеуi сөзсiз, бiрақ, бiлiмi, кәсiпқойлығы сақталады; жасының ұлғаюына байланысты шығындары көп ... ... және ... ... ... ... Зерттеулер бойынша 60-69 аралығындағы адамдардың барлық өмiрлiк тәжiрибесi 16-19 жастағылардың балама көрсеткiшiнен 19,8 рет жоғары; 20-24 жастағылардан - 4,34 рет, 25-29 ... - 2,74 рет, 30-34 ... - 1,83 рет ... ... Егер ... ... ... арасындағы жұмыс iстейтiндердiң үлесi 1965 жылы 12% құраса, 1975 жылы - 20,3%, 1995 жылы - 19,2 %, 2005 жылы - 15%, 2008 ... , ал 2011 жылы - ... Бұл ... үлкен жастағы адамдардың шын мәнiнде қоғамның еңбек резервi болып табылатындығын ... ... ... олар ... ... және өнегелiк сияқты қызметтерді орындайды. [21].
Экономикалық әдебиеттерде зейнетақымен қамтамасыз етудің атқаратын келесі қызметтерін бөлiп көрсетедi:
* бөлу;
* ... ... ... ... ... шыққан қоғамның еңбекке жарамсыз мүшелерiнiң әдеттегiдей өмiр сүру деңгейiмен қамтамасыз ету;
* еңбектiк және ... ... ... ... ... қабiлеттiлiгiн жоғалтқан, қоғамның еңбекке жарамсыз мүшелерiнiң зардаптарының орнын толықтыру;
* еңбегi ... ... ... ... жоқ ... мүшелерi мен бала кезiнен мүгедектердiң ең төменгi өмiр сүру деңгейiн қамтамасыз ету.
Зейнетақы қоры - бұл ... ... ... және оларды қорға қатысушыларға жәрдем ақы мен зейнетақы төлеу үшiн пайдаланатын, әр түрлi iс-әрекетпен айналысатын ұйым. Әрбiр зейнетақы қоры меншiктi ... ... ... жұмыс iстейдi және халықты зейнетақымен қамтамасыз етудің мемлекеттiк жүйесiмен байланысы жоқ өзiндiк заңды және қаржылық ұйым болып ... ... ... ... ... ойымызша зейнетақының жалпы анықтамасын беруге болады. экономикалық санат ретiнде - ... ... ... ... ... етуге қажеттi ақшалай түрдегi қайта қалыптастырылған өнiмiң бiр ... ... және ... ... ... ... жиынтығы болып табылады. Тұрғындарды зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесін жіктеу зейнетақымен қамтамасыз етудің экономикалық мәнін айқындауға мүмкіндік береді (Сурет 1). ... ... ... бойынша
Меншік түрі
бойынша
Есепке алу түрі бойынша
Ынтымақ-тастық дәрежесі
бойынша
Қаржы-ландыру қағидасы
бойынша
Ынтымақтастық
Ынтымақтастық
Жеке
Жинақтаушы
Сақтандырушылар-дың зейнетақы құқықтарын ... алу ... ... ... ... ... зейнетақы
Зейнетақыны сақтандырудың мемлекеттік жүйесі
Зейнетақы міндеттемелерінің арнайы есепке алу жүйесі
Зейнетақымен қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... ... емес
Мемлекеттік
Зейнетақы шотындағы қаржы таусылғанша зейнетақы төлемдер жүйесі
Белгіленген уақыт бойынша төлемдер төлемдер жүйесі 10 жыл ... бойы ... ... жүйесі
Сурет 1. Зейнетақымен қамсыздандырудың жіктемесі
Сурет 1-де тұрғындарды зейнетақымен қамсыздандыру жүйесі меншік түрі, қаржыландыру бағыттары, қаржыландыру қағидасы, ынтымақтастық дәрежесі, есепке алу ... ... ... ... ... ... ... қоры өзi құрылған және оның қызметтеріне ... ... ... ... ... жауап бередi. Зейнетақы қорларының басым бөлiгiнiң негiзiне зейнетақымен толық өздiгiнше қаржыландыру ... ... ... және ... ... орындау үрдісінде еңбекке қабiлеттiлiгiн жоғалтқан адамдардың көзқарастары субъектiлердiң бiрiншi тобымен өте маңызды өмiрлiк ... ... ... ... ... Мiндеттi түрдегi еңбектiк салым, еңбектiң ағымдағы шығындарын (сол мерзiмдегi шығындарды) бiлдiредi және еңбегi бойынша ... ... ... ... атқарады. Өткен еңбектiк салымдар экономистердiң пікірі бойынша, бұл ескергендігiн білдіреді. Өткен еңбектiк ... ... ... ... ... ... ... теңестiрiлуi мүмкiн: жанұяның еңбекке жарамсыз мүшелерiн күту, бала тәрбиесi, әскери қызмет ету.
Өндiрiстiк зейнетақы қорында және ... жеке ... ... әртүрлi дәрежедегi сақтандыру қағидалары пайдаланылады. Дегенмен, олардың ... ... да бар. ... ... маңыздысы, жеке компаниялар мен мекемелерден құрылған зейнетақы қорларында кәсiпкерлiк пайданың ... ... (бос) ... ... алынған табыс, мүшелерге арналады. Зейнетақыны сақтандыру ұйымдарында сақтандыру кезiнде компанияның қарамағына түсетiн қандай да бiр ... ... ... (егер бұл акционерлiк қоғам болса, онда бұл пайданың бiр ... ... ... ... Мұндай жағдайлар сақтандырушы зейнетақылық қорларда жүзеге асады. Мысалы, өндiрiстiк зейнетақы қорында зейнетақымен қамтамасыз етудің көлемi мен ... ... ... қатаң байланыстың жоқтығы. Зейнетақы деңгейi еңбектік салым мен орташа еңбек ақыға байланысты. Жеке сақтандыруда жарна деңгейi сақтандырылатын зейнетақы көлемiмен анықталады және ... ... ақы ... ... ... ... ... шет мемлекеттерде бiрқатар факторлармен түсiндiрiлетiн, өндiрiстiк қорлардың жылдам дамуы байқалады. Ең алдымен, қызметкерлердің ... мен ... ... ... ынталандыратын факторларды бөлiп қарастырайық. Негiзгi мұндай фактор болып жұмыс берушiнiң зейнетақыны жеке қаржыландыруы (кейде толық болуы да ... ... ... байланысты зейнетақы қорының мүшесiне зейнетақысын жеке сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... арзанға түседi. Кәсiпкерге келетiн болсақ, зейнетақылық қорды құру және оған қатысу ... ... ... ... ... Бұл ... ... және алатын пайданы жоғарылату үшiн барынша бiлiктi жұмысшы күшiн бекiтудiң тәсiлi. Жұмыс берушiнің тағы да бiр ... ... - ... қорда жинақталған қордың есебiнен қорға өзiнiң меншiктi акцияларын сату түрiнде меншiктi несиелеу мүмкiндiгiнің болуы.
+ Зейнетақы жинақтарын құру және инвестициялаудың ... ... ... ... зейнетақы жүйесін нарықтық экономиканың шарттарына сәйкес ... ... ... Қазақстанда зейнетақымен қамтамасыз етудің базалық, жинақтаушы және сақтандырушылық бөлімдерін қалыптастырумен айналысатын жаңа зейнетақылық институттардың құрылуы жүргізілуде. Бұл институттар келесі ... мен ... ... арналған: кедейшілікке тосқауыл қою (базалық бөлігі), жалақының орнына зейнетақы алу ... ие болу үшін жеке және ... ... ... ... ... ... кездегі материалдық қамтамасыз ету үшін жеке жауапкершілікті жоғарылату.
Келтірілген институттар нақты теориялық негізделген және мінездеме берілген. Әлемдік қоғамдастықта ... ... ... ... ... ... Зейнетақы саласында орын алған мәселелердің көлемі зейнетақымен қамтамсыздандырудың жаңа үлгісін ... оның ... ... ... ... серіктестіктерді, жұмыс берушіні, жұмыскерді, мемлекетті, азаматтарды міндетті өкілеттіліктерді бекітуді талап етеді. Зейнетақылық қайта құруды талдай отырып, жаңа ... ... ... ... ... Қазақстандағы әрекеттегі зейнетақымен қамтамасыз етуді жаңғыртудағы негізгі мәселе зейнетақымен қамтамасыз ету институттарын дамытудың ұтымды қатынастарын анықтауда болып табылады. Оның тиімді ... ... ... ... ... - жеке ... жасау;
* әлеуметтік тәуелділіктерді бағалау мен негіздеу бойынша ғылыми құралдар жасау;
* әлеуметтік ... мен ... ... ... ... ... формалары, зейнетақының әлеуметтік және сақтандырушылық мәнін, әлеуметтік көмек пен әлеуметтік сақтандыру сегменттері арасында ұтымды ... ... ... ... ... әлеуметтік субъектілерінің тең деңгейде қатысуының (жарналарды төлеушілер, алушылар үшін де көзқарастарының теңгермешілігіне қол жеткізу) жаңа ... ... ... ... ... ... ... ерікті жеке және тетігін жасау;
* сақтандырушының құқығы мен ... ... ... ... ... ... мен ... төлемдері арасында өзара байланысын орнату;
* барынша зейнетақы ... ... ... бір ... ... ... жою, бүкіл халықты әлеуметтік қорғау, екінші жағынан - сақтандырушыларды зейнеткерлікке шығу ... ... ... мерзіміне сәйкес табыс деңгейін сақтап қалу.
Қазіргі ... ... ... ету нарығы өзінің даму кезеңінде. Қазақстандағы зейнетақымен қамтамасыз етуді қайта құруда оны жекелеп жетілдіру емес, түбегейлі өзгертуді талап етілді. ... ... ету ... ... ... ... ... жүйесінің қай бөлігіне жататыны және қандай мөлшерде зейнетақы тағайындалатыны туралы түсініксіздігі тұрғындардың арасында жаңа ... ... ... ... ... 2).
Зейнеткерлер
Б санаты
С санаты
А санаты
1998 жылдың 1 қаңтарына дейін 6 ай немесе одан көп ... ... ... 1 ... ... ... алушылар
Еңбек ету мерзімі 1998 жылдың 1 қаңтарынан кейін басталғандар
Базалық + ... + ... ... + ... - ... ... 2. Зейнетақымен қамсыздандырудағы зейнетақы төлеу жүйесі
Халықты зейнетақымен қамтамасыз етудің жаңа үлгісі ... ... ... ... ... негізгі субъектілерінің теңеспелі қатысуын ұсынады. Зейнетақымен қаржыландыру міндетті түрде келесі экономикалық тетік бойынша: жинақтаушы зейнетақы қорындағы жеке зейнетақылық жарналардың арнайы ... мен ... ... ... ... ... үшін ... зейнетақылық жарналарының арнайы емес есебі бойынша жұмыс берушілер мен жұмыскерлердің өзімен жүзеге асырылады. ... ... ... қоры салымшыларының зейнетақы жинақтары қалыптасады. Салымшылар немесе олардың ... ... ... ... ... ... ... қосымша өз ерiктерiмен салынған зейнетақы жарналарын салуына болады; олар бiр реттiк немесе көп реттi, реттелген немесе реттелмеген тәртiппен, қолма-қол ... ... ... арқылы жүргiзiледi.
А санатты зейнеткерлерді және соңғы 10 жыл ... ... ... зейнетақымен қамтамасыз етуді, ай сайын өз уақытында зейнетақы қаржысын төлеп тұру келесідей қаржы тетігін пайдалануды ... ... ... ... ... әлеуметтік жарналары, сонымен қатар мемлекет үшін дәстүрге айналмаған қаржыландыру көздері, бұрынғы жылдары еңбек еткендігін дәлелдейтін зейнеткерлік құқығы. А ... ... ... ... ... ... тарапынан реттеліп отырады. Яғни елдегі жұмыс істеуші қауым зейнеткерлерге зейнетақысын төлеп, ... орын ...
Б ... ... зейнетақы жүйесінің ынтымақтасық та, жинақтаушы жүйеслерінен де қатар зейнетақы алуға мүмкіндіктері бар. Қазақстандағы болашақ зейнеткерлерді ... жеке ... ... ... ... арқа ... зейнетақымен қамтамсыз ету барлық мүмкіндіктерді шектейді және барынша тәуелділігі жоғары іс-шара ... ... ... орай ... ... ... үлгісін таңдау әсіресе жауапты болып табылады. Зейнетақымен қамтамасыз етуді нақты басқару сәйкесінше әлеуметтік серіктестік дамығанда ғана ... ... ал ... ... ... мемлекеттік институттардың (биліктің барлық деңгейлері мен тармақтарының), қоғамдық ұйымдардың және кәсіпкерлік құрылымдардың бірлескен іс-әрекеттерімен анықталады. ... ... ... ... жаңа ... ... ... реттеудің ұтымды түрлерін іздеуді ұйғарады.Өзінің толықтылығы бойынша Б-санатты ... ... үш ... болуы тиіс: кепілдемелі әлеуметтік, міндетті және өз еркімен. Бүгінде бұл қатынастар әлеуметтік тәуекелділіктердің жоғары деңгейін (қартайған кезіндегі, мүгедек ... ... ... материалдық қамтылмағандығын сипаттайды.
Ал С санатына жататын болашақ зейнеткерлер жинақтаушы ... ... ... әрі ... ... ... ... Яғни аталған жүйе әрекет етуші елдерде сияқты С санатты зейнеткерлер өздерінің жинақтаған немесе сақтандырып қойған қаражатары есебінен зейнетақысын қалыптастырады.
Жинақтаушы ... ... ... ... ерекшелігі - инвестициялық қызметтің орын алуы. ... ... ... ... ... ... екi кезеңдi бөлiп көрсетуге болады. Бiрiншi кезеңде мерзiмдiк жарналар есебiнен қор құрылады және ... ... ... ... ... ... ақшалар табыс табу үшiн инвестицияланады. Екiншi кезеңде (инвестициядан қайтым) - құралдарды зейнетақы төлеу үшiн ... ... ... ... ... ... көзі ... нарығындағы инвестициялау болғандықтан, инвестицялық саясатты оңтайлы, әрі нәтижелі ... ... ... ... ... қажет (Сурет 6).
Сурет 6. Зейнетақы активтерін инвестициялау үрдісі
Зейнетақы ... ... ... қою ... ... мен заңнама арқылы реттеледі. Институтционалды инвесторлар (оның ішінде, ЖЗҚ) ... жеке ... ... ... ... таңдайды. Бұндай мүдделерге салықтық дәреже, өтімділік талаптары, инвестициялық портфель табыстылығының ағымы, сондай-ақ, заңнамалық сипаттағы шектеулер жатады. Әртүрлі ... мен ... ... ЖЗҚ-ға нақты бір инвестициялық саясатты жасауды мәжбүрлейді. ЖЗҚ-ның инвестициялық саясатты таңдаудағы негізгі бес ... ... ... - ... ... тез ... және оңай жолмен ақшаға айналуы. Өтімділік уақыт және баға өлшемдері арасындағы байланысты сипаттайды. Атап айтқанда, инвестициялық активті сату үшін қанша ... ... ... және ... ... ... ... сұрақтарына жауап береді. Зейнетақы нарығындағы өтімділіктің өлшемін анықтауда активтің шұғыл сатылуы жеңілдігінің мөлшері болып ...
* ... ... - ... қызмет етуінің жоба бойынша аяқталу мерзімі, яғни оның жойылуы. Инвестициялық ... ... ... әртүрлі өтелу мерзімдерін анықтау үшін қажет. Мысалы, ЖЗҚ-ға облигация түріндегі инвестициялық активтің өтелу ... ... ... ақша ... болған мерзіммен сәйкес келсе, онда аталған актив ЖЗҚ үшін тиімді ... ...
* ... ... ... ... заңы (немесе фидуциалды) - инвесторлар мен институтционалды қаржы ұйымдары арасындағы сенім негізіндегі операциялары. Яғни, ЖЗҚ инвестициялық ... ... ... қаржы құралдарына салады. Аталған заң айқынсыз сипатқа ие. Шетелдік тәжірибеде әрбір инвестор ... ... ... ... ... ... ... алуы тиіс.
* салықтық шешімдер инвестициялық саясатты қабылдауда маңызды орынды алады. Кез-келген инвестициялық стратегияның нәтижелілігі салықтық ... ... ... ... қажет. Жеке немес институтционалды инвесторлар үшін салықтық қойылымдармен кездеседі, сондықтан, инвестициялық стратегияның бірінші мезетті әрекеті ретінде ... ... ... мен мерзімінің шектерін заңды түрде төмендету болып келеді.
* ерекше қажеттілік. Кез-келген инвестор тек өзіне тән жағдайларға тап болады. ... ... ... саясаты оның салымшыларының орташа жасымен анықталуы мүмкін. ЖЗҚ актуарийлер болжаған қойылымдарға негізделеді. Әлемнің ... ... ... ... етуі, оның ішінде, инвестициялық қызмет қатаң ұлттық заңдармен реттеледі. Аталған заңдар әлеуметтік заңнаманың негізгі элементі болып табылады.
Зейнетақы активтерінің ... ... ... ... ... салымшылары, Зейнетақы төлемдері жөніндегі мемлекеттік орталық, жинақтаушы зейнетақы қорлары, зейнетақы активтеріне ... ... ... ... ... кастодиан-банкілер жатады. Жүйенің барлық элементтері заңның баптары мен ҚР Үкіметінің қаулыларына сәйкес құрылған. Бұл аспектінің маңыздылығын ескере ... ... ... ... ақша қаражат айналымы төменде көрсетілген (Сурет 7).
Зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталық
Бүкіл ел зейнетақы ... ... ... ... ... ... ұйым
5
Жинақтаушы зейнетақы қоры
8
Шартты белгілер: 1-транзиттік шотқа зейнетақы жарналарын аудару; 2-қор шоттарына аудару; 3- қор активтерінің ... және ... 4- ... ... және зейнетақы активтерін инвестициялық басқаруды жүзеге асыратын ұйымның ... ... ... 5 -жинақтаушы зейнетақы қорларының активтері; 6- қор ... ... ... 7- қор активтерінің мақсатқа сай орналасуына бақылау; 8- ... ... 9- ... ... ... кейінгі зейнетақылық төлемдер
Сурет 7 - Жинақтаушы зейнетақы қорлары салымшыларының
ақша қаражаттарының қозғалыстары
2012 ... ... жүйе ... жинақталған зейнетақы қаражаты ҚР заңнамасында белгіленген шектеулерді ескере отырып, қалыпты және консервативті инвестициялық портфельдерге аударылды. Тәуекелге бейімділік ЖЗҚ-ның күтілетін ... ... ... ... жоғары тәуекелге бел бууы. ЖЗҚ-ның инвестицияларды таңдауы тәуекелдерді төмендету мақсатында аз табыстылық ... ... 2015 ... ... ( ҚР Заң ... ... портфельдің үшінші түрі - агрессивті портфельді енгізу жоспарланып отыр, ал ... ... ... өздігінен таңдау құқығы беріледі, аталған портфельдерде жас бойынша шектеулер бар (Кесте 2).
Кесте 2. Инвестициялық мультипортфельдің құрылымы
Портфельдің ... ... ... портфель
* Зейнетақы қорларында міндетті түрде қалыптастырылуы тиіс.
* Инфляцияны ескере отырып, зейнетақы түсімдерін ... ... ... ... бар.
* Кірістілігі шамалы және залал шегу тәуекелі аз ... ... ... ... ... ... тыйым салынған.
* Портфелдің барлық түрлері арасында ең аз тәуекелі кезінде ең аз ... ... ...
Қалыпты инвестициялық портфель
* Зейнетақы қорларында міндетті түрде қалыптастырылуы тиіс.
* Инфляцияны ескере ... ... ... ... ... мемлекеттік кепілі бар.
* Кірістілігі шамалы және залал тәуекелі қалыптықаржы құралдарынан тұрады. Барлық портфель активтерінің 30%-нан асырмай акцияларға инвестициялау.
* Қаржы ... ... ... орташа кірістілік пен тәуекелділікті шамалайды.
Агрессивті инвестициялық портфель (2015 жылдан бастап енгізіледі)
* Зейнетақы қорларында ... ... ... ... ... ... ... түсімдерін сақтау бойынша мемлекеттік кепілі жоқ.
* Кірістілігі шамалы және залал тәуекелі қалыптықаржы құралдарынан тұрады. Барлық портфель активтерінің ... ... ... инвестициялау.
* Қаржы нарықтарындағы жағдайға байланысты орташа ... пен ... ... ... зейнетақы жүйесінін негізгі идеяларының бірі зейнетақы жарналардың қорлануы мен инвестициялық табысты алуы есебінен тұрақты болашақты ... ету. Бұл ... ... ... ЖЗҚ ... үшін де ... ... олардың табысы инвестициялық портфельдің табысымен байланысты. Тәуекелдерді ... ... ... ... ... қоры қызметінің мониторингін жүзеге асырады, тәуекелдерді бағалауды жүргізеді және тәуекелдердің деңгейін төмендету бойынша іс-шараларды әзірлеуге қатысады. Зейнетақы активтерін инвестициялау және ... ... ... ... орын алуы ... баға ... валюталық тәуекел, елдiң (трансферт) тәуекелi, операциялық тәуекелi, өтiмдiлiктi жоғалту тәуекелi, т.б.
Жинақтаушы зейнетақы қорының тәуекелдерді басқару жөніндегі бөлімшесі зейнетақы ... ... ... бағалау методикасын, қаржылық активтердің сыртқы және ішкі нарығының ... ... ... ... мен ... пайдаланады. Зейнетақы активтерін басқару бойынша компаниялардың қызметінің объективті және нақты тиімділік көрсеткіштері болып басқарылатын зейнетақы активтерінің ... ЖЗҚ ... ... ... деңгейі табылады.
Инвестициялық декларация - активтері инвестициялық басқаруда ... ... ... ... директорлар кеңесі бекіткен және Қазақстан Республикасының барлық аумағында он бес мыңнан кем емес ... ... ... баспасөз басылымдарында басылған инвестициялау объектілерінің тізбесін, мақсатын, стратегияларын, шарттарын және зейнетақы активтеріне қатысты инвестициялық қызметтің шектеулерін, ... және ... ... ... құжат. Тәуекелдерді басқару жөніндегі бөлімше стресс-тестинг өткізуді ұйымдастырады және оның нәтижелерін нарықта теріс факторлар ... ... ... ... ... ... Жинақтаушы зейнетақы қорлары өзіндік лицензия негізінде немесе басқару компаниясы мен ... ... ... және ... ... ... ... қарсы шаралары:
* әртараптандыру - ЖЗҚ активтерін олардың құнын азайтудың тәуекелін төмендету мақсатында Қазақстан Республикасы заңнамасымен рұқсат берілген әр ... ... ... ... бэк-тестинг - ЖЗҚ бойынша тарихи деректерді пайдалану арқылы және ... ... ... операцияларды жасаудың ағымдағы нәтижелерімен салыстырып тәуекелдердің тиімділігін тексеру әдісі;
* гэп - сыйақы қойылымдарының өзгерiсiне ұшыраған немесе ... бiр ... ... ... ... ... ... қорының активтерi мен мiндеттемелерiнiң көлемiн салыстыру негiзiнде пайыздық тәуекелiн және ... ... ... ... әдiстерi;
* стресс-тестинг - жинақтаушы зейнетақы қорының қаржылық жай-күйіне ерекше, бірақ жинақтаушы зейнетақы қорының ... әсер етуі ... ... ... ... әсер етуін өлшеу әдісі;
* тәуекелдердi басқару жүйесi - бұл үрдіске төрт ... ... ... ... ... ... өлшеу, бақылау және тәуекел мониторингi;
* хеджирлеу - ЖЗҚ-ның инвестициялық қоржындағы хеджирлеу нысанының әділ құнының немесе бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ақша ... ... ішінара немесе толық өтеу үшін бір немесе бірнеше ... ... ... Хеджирлеу құралдары - базалық активтері зейнетақылық активтердің есебінен ... ... ... ... ... ... фьючерстер, опциондар, своптар, форвардтар;
* - ... ... ... ... ... жасалатын операциялар бойынша залалдың шекті деңгейі.
Инвестициялық портфельде бағасы түскен акцияны иеленуге және залалды көрсетпеуге болатын болды, сонымен қатар бағасы ... ... да ... ... ... зерттеушілердің пікірі бойынша, ЖЗҚ-лардың табыстылық және тәуекел арасындағы оңтайлы қатынасы зейнетақы ... ... ... ... ... Зейнетақы нарығы субъектілерінің инвестициялық мақсаттары ЖЗҚ, ЗАИБЖАҰ, ... және ... ... орган арқылы анықталады. ЗНС-ке қатысты және түсініктерін анықтау күрделі үрдіс болып табылады. ЖЗҚ-ға ... ... ... ... ... ... әрбір активке қатысты тәуекел мен табыстылық кешені тән.
+ Халықтың зейнетақы жинақтарын басқарудағы шетелдік тәжірибесі
Ұлттық ... ... ... ... ... ... шешу ... мемлекеттердегі орын алған зейнетақымен қамтамасыз ету жүйелерін зерттеусіз ... ... Оның бар ... қалыптасқан тәжірибені пайдалану мүмкіндігін, табыстылығы төмендеу отандық жүйені жетілдірілген, тәжірибесі мол ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету жүйесiн құру зейнетақы жүйесі оң нәтиже берген нарықты экономикасы дамыған мемлекеттердің тәжірибесіне сүйенуді талап етеді. Әлеуметтiк ... ... ... ... ... ету ... түсiнiктеме бойынша тек XІX ғасырдың соңында ғана қалыптасқан. Ең алғашқы мемлекеттiк зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесi XІX ғасырдың соңында Германияда ... ... және ... ... ... ... мен мүгедектiгi бойынша зейнетақы енгiзу туралы, сонан соң Канадада, Францияда, Италияда, Ұлыбританияда және басқа да мемлекеттерде заңдарды қабылдауға ... ... ... ... ... жылдары әр елде әрқалай (Кесте 3).
Кесте 3. Әлемдегі зейнетақы жүйесін реттеу мен ... ... ... ... заңдар
Елдер
Зейнетақы
Науқастығы туралы сақтандыру
Сәтсіз оқиғадан сақтандыру
Германия
1889
1883
1884
Канада
1927
1971
1930
Франция
1905/1919
1930
1898/1946
Италия
1919
1928/1943
1898
Ұлыбритания
1908
1911
1887/1906
Швеция
1913
1910
1901
Испания
1921
1931/1942
1900/1932
Ескеру - ДДБ статистикалық мәліметтері негізінде автор құрастырған
Қазіргі ... ... ... ... ... 1994 ж.) тақырыбында жасалған баяндамасында кәрілікті қорғаудың үш ... ... ... ... елдер тап болған зейнетақы жүйесін реформалау қажеттілігіне негізделген бірнеше қағидаларды атап ... ... ... ... ... ... ... туу деңгейінің төмендеуі және халықтың өмір сүру ұзақтығының артуы);
* халықтың жұмысқа араласу ауқымындағы, ... және ... ... ... ... емес және бей ресми түрде араласудың, үйде жұмыс істеудің және өз бетінше жұмыс басты болудың, сондай-ақ жұмыссыздықтың көптеп таралуы). [23].
Міндетті ... ... ... және ... ... ... ... есепке алынуына, сондай-ақ активтерді инвестициялық басқаруға негізделген Чилидегі жинақтаушы зейнетақылық қоры қолданысқа 1981 жылы енгізілген. Міндетті жарналарды төлеумен қатар, ... ... ... ... ... өз еңбекақысының 10%-ын салу мүмкіндігіне ие. Міндетті түрде болса да, ерікті түрде ... да ... ... ... ... Чили ... ... зейнетақылық қорларының ұйымдастырушылары (ары қарай ЗҚҰ) атауына ие болған ұйымдар құрылды. Реформа басталған кезде ... саны 11 еді, ... ... саны 23-ке ... өсті. Қазіргі уақытта мұндай компаниялардың алтауы қалды, және олар барынша ірі қаржы ... ... ... ... ЗҚҰ 2010 жылы ... ... бұл ... жүйесіндегі бәсекелестіктің қызуын арттырады. Чилиде зейнетке шығу жасы заң жүзінде анықталған: ... үшін 65 жас және ... үшін 60 жас. ... егер ... ... ... мерзімнен бұрын шығуға болады. Зейнетақылық шотындағы зейнетақылық жинақтары қаражаттарының сомасы жеткіліктілігін екі нұсқаумен ... ... ... ... ... жинақтары қаражаттарының сомасы өмірлік аннуитетті қамтамасыз етуі тиіс, ол ... кем ... ... ... ... ... соңғы он жылындағы орташа еңбекақысының 50%-ынан;
* мемлекетпен кепілденген ең төменгі зейнетақының 110%-ынан.
Чилидің зейнетақы жүйесінің ... ... - ... ... ... сан ... түрлерінің болуы. Салымшының қалауына қарай зейнетақы төлеудің үш нұсқасы ұсынылады.
Біріншісі - бұл жағдайда салымшы жекеменшік сақтандыру ... ... ... ... жеке ... ... жиналған қаражаттарына өмірлік аннуитет алады. Төлемнің аталған нұсқасын заң ... ... ... ең төменгі зейнетақының 110%-ынан төмен болмайтын көлемдегі ... ... ... ... ... ... беретін соманы жинаған салымшылар ғана пайдалана алады.
Екіншісі - ЗҚҰ -ындағы зейнетақы ... ... ... ... Бұл ... ... жинақтарының қаражаттары зейнеткерге оның қалған өмірінің есептелінген мерзіміне сүйене отырып төленеді. Төленетін сома жеке зейнетақы шотындағы жинақтардың ... ... ... ескере отырып жыл сайын тексеріліп отырады.
Үшіншісі - алғашқы екі тәсілдердің қосындысы ... ... ... қалдырылған аннуитет (оны 10%-дан төмен етіп таңдайды). Салымшы кейінге ... ... ... ... ... келісім-шартқа отырады. Салымшы бір мезетте қор басқармасына ... бір ... ... Қор ... ... аннуитетті төлеуін бастаған сәтке дейін салымшыға зейнетақы төлейді. Қордың төлемдері зейнетақылық жинақтарын ... ... ... тәртібінде жүзеге асырылады.
Ал Қазақстан Чилилік тәжірибені алмасып жаңа ... ... ... жаңа ... қарқындарды қазірден білу қажет. Бұл әлеуметтік қамтамасыз етудің өзіндік жеке үлгісін жасауға және өзінің зейнеткерлік болашағын анықтауға мүмкіндік береді. (Кесте ... 4. Чили және ... ... ... ... ... орны жүйеде кеңейген, өйткені барлық тәуекелге жауапкершілікті мемлекет алады. Чили мемлекеті зейнетақы аннуитеттердің ... ... ... ... ... ... және төленбеген қордан жүйе (соңғы 3 жыл) бойынша орташа табыстың қысқаратынына ... ... ... ... ... ... ... сонымен заңы 6 бабына сәйкес, мемлекет міндетті зейнеткерлік төлемдерінің ЖЗҚ нақты жасалған міндетті зейнетақы төлемдердің зейнеткерлік төлемді алу ... ие ... ... ... деңгейі есебінде сақталатынына кепілдік береді.
Зейнетақы қорынан зейнетақы төлем түрлері
Чилиде қаражаты жеткен жағдайда немесе егер оның зейнетақысы 70 % аз ... ... 10 жыл ... ... ... ... алдын ала зейнеткерлікке шығуға құқығы бар.
Қазақстанда адам алдын ала ... ... ... тек ... ... арқылы 55 жасқа жеткенде және орташа зейнетақы мөлшерінен төмен емес төлемді қатамасыз ету үшін жеткілікті ... ... ... ... ... мен таңдау
Зейнеткерлік жасқа жеткенде салушы зейнеткер төлем нысанын таңдауға құқығы бар. Егер бір нұсқалардың біреуіде оны ... ол кез ... ... ... ... қызмет етуші 6 ЖЗҚ-дан таңдай алады. Нәтижесінде ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қорын немесе сақтандыру компанияларын таңдау үшін, салушы бұл ... өзі ... ... ... ... зейнетақы қорына немесе сақтандыру компанияларын таңдау жасырын қаматамасыз етілмейді.
Дерек көзі. ... ... ... жүйесін құру ортасы көптеген зеттеушілер мысал ретінде өте табысты және тиімді қайта құру деп ... ... Чили ... ... ... ... Аргентина, Уругвай, Боливия, Перу, Ресей, Мексика, Прибалтикалық мемлекеттер. Қазақстан ТМД елдер арасында болмады, 1998 жылы таңдап ... ... ету ... ... ... ... ... үшін ЕЭЫДҰ елдері арасында Швеция мемлекетінің тәжірибесі. Швеция өзінің зейнетақы реформаларын он жыл ... ... ... ... елдерінде сияқты Швеция ынтымақтастықты жүйеден міндетті және ... ... ... ... ... ауысты. Швеция зейнетақы жүйесінің ерекшелігі әйелдер үшін де, ер адамдар үшін де 65 жасында зейнеткерлікке шығуында, дегенмен 60 жастағы ... шығу да бар, ... онда ... ... көлемінде төленбейді. Ынтымақтастықты жүйеде жұмыс беруші тұлға зейнетақыны жұмыскердің жеке шотына аударып отырады, яғни зейнетақылық индекстелу ... ... ... ... ... Ал жинақтаушы жүйеге келетін болсақ, алғашқы салымдар 2011 жылдан басталды, бірақ ... ... 1938 жылы ... ... ... шыққан кезде, яғни 2003 жылы беріле бастады. 2003 жылы зейнетақы төлемдірінің 80% ынтымақтастықты жүйеден, ал 20% жинақтаушы ... ... Ал ... ... бұл ... ... 60% және 40%-ды құрды. Жинақтаушы жүйе үшін аранайы резервтік қор құрылған. Аталған қор активтері 15 млрд.АҚШ ... ... 5 ... қорларының жинақтаған қаражаттарын орналастырады. Қалған төрт зейнетақы ... ... ... ... ... ол ... ... бәсекелестікті жоймайды.
Германиялық зейнетақы жүйесі үш құрамдас бөліктен ... ... ... ... сақтандыру, ерікті өндірістік (фирма-кәсіпорын деңгейінде) сақтандыру және ресми емес ... ... ... зейнетақылық сақтандыру кезінде жарналарды ұстап қалу және зейнетақыларды төлеу бірегей ақпараттық тәртіпте, персонифицирленген есептің ... ... ... ... ... ... бойынша зейнетақы ерлер мен әйелдерге бірдей бес жылдық сақтандыру өтілі бар болса, 65 жастан ... ... ... ... ... жүргендерге 63 жастан бастап (зейнетақының көлемін қысқартусыз) төленуі мүмкін, бірақ 35 жыл сақтандыру өтілі ... ... ... 60 ... ... 15 жыл ... өтілі бар жұмыссыз еркектерге және бір жыл ішінде жұмыс істемегендерге 18 ... 15 жыл ... ... бар, оның 10 жылы ... 20 жылдың ішіне кіретін жұмыссыз - әйелдерге де төленеді. 66-67 жастағы зейнеткердің зейнетақы алмай істеген жұмысының әрбір айы үшін ... ... яғни екі жыл үшін ... ... зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесі шын мәнісінде де ... ең бір ... жүйе ... ... ... Ұлыбритания - Европадағы зейнетақы жүйесінің дағдарысы іс жүзінде әсерін тигізе алмаған азынаулақ елдердің бірі, өйткені оның ерікті зейнетақылық ... ... 450 млн. АҚШ ... ... ... өнімдерінің англосаксондық үлгісі (Ұлыбританиядан басқа бұл үлгі Нидерланд пен Ирландияда қолданылады) жеке ... ... ... ... ... ... ... барынша көп болуымен сипатталады. Ұлыбританияның зейнетақы жүйесі үш құрамдас бөліктерден тұрады: мемлекеттік сақтандыру, кәсіби және жеке ... ... ... ... ең ... ... зейнетақыға кепілдік беретін және мемлекет қамтамасыз ететін бекітілген сомадан тұрады.
Жапонияның зейнетақымен қамтамасыз етуі ... ... екі ... ... ... асады: 20-дан 60-қа дейінгі елде өмір сүретіндердің міндетті зейнетақылық сақтандырудың ұлттық бағдарламасы және жалданып жұмыс істейтіндердің зейнетақылық сақтандыру ... ... ... арнайы бағдарламаларының көлемінде мемлекеттік қызметкерлердің, ауыл мектептері мұғалімдерінің және ауыл шаруашылығы жұмысшыларының зейнетақылық қамтамасыз етуі жүзеге асырылады. Жапонияда қатысушы еңбек ... 5,15% ... ... ... ... - 15,85% төлейді. Жапонияды зейнетақы төлемдерін төлеудің иілімді жүйесі әрекет етеді, яғни зейнеткерлікке 60-64 жас ... ... ... ... ал 65 ... ... зейнеткерлікке шықса, толық көлемдегі зейнетақыны алады.
Францияның зейнетақы жүйесiнiң ұйымдастырушылық ... ... ... ... елде кiшi топтарға бөлiнетiн шамамен 100 негiзгi (базалық) және ... ... ... ... ... ... әрекет етедi. Францияда зейнеткерлік жас ерлер және әйелдер үшін бірдей 60 жасты құрады. Алайда 2018 жылға қарай елде ... жас 62-ге ... ... ... ... ... Әрбiр ереженiң (кiшi топтың) өзiне тән қаржыландырудың ерекшелiктерi бар. ... ... ... ... ... пен ... жалдамалы, жұмыскерлерiне негiзгi зейнетақыларын төлеу үшiн зейнетақы қоры кәсiпкерлердiң жарнасының есебiнен қалыптасады. Олардың ... ... ... ... орта ... 8,2% - ын құрайды.
АҚШ-тағы зейнетақы жүйесінің үлгісі бәрінен де бұрын халықтың жеке зейнетақыларын сақтандыруына негізделеді. Құрама Штаттарда мемлекеттік және жеке ... ... ... жұмыс істейді. Мемлекеттік зейнетақы алуға (бөліп таратушы принцип бойынша төленеді) 65 жастан асқан және ... ... 10 ... ... ... тұлғалар құқылы. Егде тартқан американдықтардың үштен екі бөлігі үшін мемлекттік зейнетақылар олардың кірістерінің жартысынан көбін құрайды. Бөліп тарату ... ... өз ... алмайды, олар қазіргі жұмыс істеп және салық төлеп жатқан ... ... ... ... 8). ... 8. ... ... жүйелерінің үлгілері
Сурет 8-де көрсетілгендей, бөліп тарату жүйесі "ұрпақтар арасындағы ақша ... ... ... Бұл "айырбастың" принципі экономикалық емес әлеуметтік болып табылады, ол міндетті түрде (заңды жолмен) жүзеге асырылады және тек мемлекеттік ... ғана ... ... ... ... ... ... түрінде келіп түсетін ақша қаражаттары, зейнетақылық шоттарында кідірместен ай сайынғы зейнетақылық төлемдері түрінде зейнеткерлердің қолдарына тиеді. Жоғарыда көрсетілген мәліметтерге сүйене ... ... ... ... мен ... ... ... үш үлгісін атап өтуге болады.
Шетел мемлекеттерiнің зейнетақымен ... ету ... әр ... ... ... ... Бұл ... өзiнiң сипаты бойынша көп деңгейлi болып табылады. Сонымен қатар зейнетақымен қамтамасыз ету әртүрлі сипатқа ие:
- зейнетақы мемлекеттiк ... ... ... зейнетақылар барлық мемлекетте бар. Швейцарияда немесе Францияда олар зейнеткерлер табысының айтарлықтай ... ... ... ол ... ... төленедi және күнкөрiс шетiнен де төмен қаржыны ұсынады. Мұндай зейнетақы жобасында қаржыландыру көзi салықтар болып ... АҚШ ... ... да ... мемлекеттер сияқты iрi зейнетақылық бағдарламаларға қатысады. Бiрақ, ... ... ... ... тәсiлдерiн iздеуге ынталандырмайды, керiсiнше саяси реттеулер үшiн алғы шарттарды қалыптастырмайды. АҚШ-та, мысалы, әлеуметтiк ... ... ... - бұл трансферттiк бағдарлама. [30].
- жұмыс iстейтiндер жұмыс iстемейтiндер үшiн төлейдi. Ол халыққа мемлекет көлемiнде қызмет ... Шет ... ... ... ... кәсiбі бойынша, сала немесе қандай да бiр басқа қағида бойынша ... жеке ... үшiн ... ... ... ... мемлекеттерде қолданылған. Чилиде осы қағида бойынша барлық жұмыс iстемейтiндердi қамтыған бiрнеше ондаған қорлар құрылған. Дамыған мемлекеттерде мұндай қорларды ұйымдастыруға тиым ... ... олар ... ... ... жол ... ... қорлары бар елдерде әдетте олар мемлекетке қатысты болады. ... ... ... ... ... жұмыскерлердiң жарналары болып табылады, бiрақ қорлар мемлекеттік болғанда жарналар салықтар сияқты мiндеттi сипат алады [31].
- жұмыскерге зейнетақыны кәсiпорын төлейдi. Бұл ... ... ... ... сол ... жұмыскерi болған зейнеткерлерге зейнетақы төлеу арқылы жүзеге асырылады, бірақ зейнетақы қоры құрылмайды. Зейнетақымен қамтамасыз ... бұл түрі ... ең ... ... ... және ... ... Қазiргi кезде зейнеткерлерге көпшiлiгi қосымша төлеп жатыр. Бiрақ, төлемдердiң мiндеттi еместiгi, ... ... ... кәсiпорынның жалпы қаржылық жағдайына байланыстылығы, қосымша шығындарды төлеудiң қажеттiлiгi, зейнетақымен қамтамасыз етудің бұл түрі қосымша ретiнде қайта қарауға алып ... ... ... компаниясымен қамтамасыз етіледі. Осы қағидаға негiзделген зейнетақы ... қор ... ... ... жоба ... ... ... және жұмыскер берiлген жоба бойынша рентаны сатып алуға ... ... ... ... ... ... кейiн зейнетақымен қамтамасыз етуді ұйымдастыру үшiн пайдаланады (Чили, Жапония, Австралия, т.б.), бiрақ, ... ... ... ... ... ... ... сатып алу тәжiрибесi кеңiнен таралған.
* ҚР-ДА ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖИНАҚТАРЫН ҚҰРУ ЖӘНЕ ИНВЕСТИЦИЯЛАУ ЖҮЙЕСІНЕ ТАЛДАУ ( ЖЗҚ МЫСАЛЫНДА)
+ ... ... жж. ... жүйесі: басқару эволюциясы, жетістіктері мен кемшіліктері және ағымдағы жағдайы
Зейнетақымен қамсыздандыру кез келген ел ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында да азаматтардың қартайғанда әлеуметтік қамсызданды - руға құқықтары Конституцияда ... ... ... ... патерналистік схемасын адам дамуының қажеттіліктеріне, саяси реформалар мен экономиканы ұйымдастырудың жаңа нарықтық қағидаттарына қарай қайта өзгерту қажеттігі туындады.
Қазақстанның ... ... ... - ... қамтамасыз етудің маңызды компоненттерінің бірі және республиканың экономикасын ... ... ... ... ... ... ... реформасына дейін келесідей жағдай орын алған. 1980 жылы 100 жұмысшыға 30 зейнетақы алушы болса, 1997 жылы жұмысшылар мен зейнетақы ... ... ... 100:73 болды, ал 1998 жылы 100 жұмысшыға 83 ... ... орын ... ... жағдайдың орын алуы ескі КСРО зейнеткерлік заңнамасының салдарынан болды, атап айтқанда зейнеткерлік жастың ... ... үшін 60, ... үшін 55 жас болды. Сондай-ақ зейнеткерлікке ертерек шығу жеңілдіктері де көптеп орын алған болатын. Осылайша, зейнетақының ... ... ... ... 1996 жылы ... 7,9%-ға шығындалуына алып келді, ал 1989 жылы ол тек 5,6% құраған. Сондықтан жұмыс жасаушы халыққа зейнеткерлік ауыртпалықты төмендету, олардың және ... өмір сүру ... ... ... үзіліссіз зейнеткерлік төлемдерді қамтамасыз ету үшін ҚР Үкіметімен зейнетақы жүйесін реформалау туралы шешімі қабылданды.
Зейнетақы реформасының негізіне ... үлгі ... Одан ... ... ... ... ... елдердің де зейнетақы тәжірибелеріне сүйеніп, бұрынғы кеңестік елдердің ішіндегі ең нәтижелі зейнетақы ... ... ... ... қатысуы мен жұмыспен қамту мәселелеріне ерекше көңіл бөлу скандинавиялық (Швеция, Дания, Норвегия) модельге ... ... ... және ... мемлекеттің, жұмыс берушілер мен қыз - меткерлердің арасында әлеуметтік қамсыздандыру жауапкершілігінің теңдей ... ... ... ... Италия) және либералды (АҚШ, Канада, Ұлыбритания) модельдерге сәйкес келеді. Әлеуметтік саясаттың эконо - микалық өсуге тәуелді болуы Шығыс Азия моделінің (80 ... ... ... ... Корея) үлгісінде жүзеге асырылады.
Қазақстандағы қазіргі зейнетақы жүйесі ... ... ... ... жүйесін реформалау тұжырымдамасын мақұлдаған және заң қабылданған кезден, яғни 1997 жылдан бастау алады. Қазақстан ТМД елдері ішінде бірінші болып жеке ... ... ... ... ... ... көшті. Зейнетақы реформасының басты мақсаты болып экономикалық өсуді ескеретін, зейнетақы ... ... ... мен ... салытыратын қаржылық-тұрақты әрі әділетті жүйесін құру табылды. Сондай-ақ зейнетақы реформасы келесідей мәселелерді шешуі тиіс болды: әлеуметтік жағдайды жақсарту, ... ... ... сатылай босату, халық арасында көп әрі ресми ... ... ... ынталандыру. Нәтижесінде зейнетақалар сақталып көбеюіге, ал экономика жаңа ... ... - ... зейнетақы қорлары, алуы тиіс болды.
1997 жылы 12 мамырда ... ... ... №819 ... ... ... ... Заңына негіз болды. 1998 жылы жинақтаушы жүйені енгізетін Қазақстан ... 1997 ж. 20 ... № 136-1 Заңы ... Аталған Заң мемлекеттік зейнетақымен қамтамасыз етуді (ынтымақтастық) сақтаумен қатар, сол кезден пайда болып, қазіргі кезде дамып келе жатқан жинақтаушы ... ... ... ... Ынтымақтастық жүйе республикалық бюджетке әлеуметтік салық пен басқа да түсімдер ... ... ... жүйе ... жалақысының он пайыз мөлшеріндегі міндетті зейнетақы жарналары және ерікті зейнетақы салымдары негізінде қалыптасады.
Реформалаудың бірінші ... ... ... жаңа ... ... ... Оның ішінде зейнеткерлікке ертерек шығу жеңілдігінің алынып тасталынуы және зейнеткерлік жастың ұлғаюымен келіспеді. Оған қарамастан зейнеткерлік жасты ... ... ... жүргізілді және 1998 жылдың 1 қаңтарынан басталып, 2001 ... 1 ... ... ... 1998 жылғы 1 қаңтардан бастап - еркектерге 61 жасқа толғанда, әйелдерге 56 жасқа толғанда;
* 1998 ... 1 ... ... - ... 61,5 ... толғанда, әйелдерге 56,5 жасқа толғанда;
* 1999 жылғы 1 шiлдеден бастап - еркектерге 62 жасқа толғанда, әйелдерге 57 жасқа ...
* 2000 ... 1 ... ... - еркектерге 62,5 жасқа толғанда, әйелдерге 57,5 жасқа толғанда;
* 2001 ... 1 ... ... - ... 63 ... толғанда, әйелдерге 58 жасқа толғанда тағайындалады.
Зейнетақы реформасы капитал ... ... және ...
тұратын үш бірдей экономикалық даму стратегиясының ажырамас бөлігі ретінде жоспарланған болатын (Сурет 9).
Сурет 9. ҚР ... ... ... ... ... (1997 ... бастап)
Қазақстан Республикасы Үкіметінің жабық акционерлік қоғамын құру туралы>> қаулысы қабылданды. ГНПФ ерекше стратегиялық рөлін мыналарға арнады: ЖЗЖ дамуын ынталандыру, ... ... ... халықты барынша тартылуын қамтамасыз ету және жинақтаушы зейнетақы жүйесінің базасын қалыптастыру, халық тарапынан жаңа зейнетақы жүйесіне ... ... ... ... ... негізін және бәсекелес ортаны қалыптастыру. Құнды қағаздар жөніндегі Ұлттық ... 1998 жылы 6 ... ... ... ЖЗҚ зейнетақы активтерін басқару үшін лицензия берілді. Ол кейіннен МЖЗҚ ... ... ... ... ... өзгертілді. МЖЗҚ инвестициялық қоржыны мөлшерде валюталық депозитте толық емес ... ... ... ... Егер сол ... (3/4) барлық зейнетақы активтерін есепке алсақ, онда теңге девальвациясы бірден қазақстандықтардың зейнетақы жинағын құнсыздандыру мүмкін. Сондықтан МЖЗҚ ... ... ... ... құру ... ... пен ... сақтау болатын, үкімет барлық теңгелік МҚҚ арнайы міндеттемелерге, номинирленген валюта ABMEKAM - ге ... ... ... және әділетті шешім қабылдады. Нақ осы уақытта құнды қағаздар өте төмен табысты және аз өтімді еді, олар кейінірек ... ... ... ... және ... ... еврооблигациялы болды. МЖЗҚ-мен қатар елімізде зейнетақы жинақтарын тару және төлеу, сондай-ақ зейнетақы активтерін инвестициялық басқаруды жүзеге асыратын жеке ЖЗҚ-лар ... ... ... ... ... жұмысшының зейнетақы алу кезінде инфляция деңгейін ескерілген оның салған салымдары көлемінде мемлекет міндетті зейнетақы салымдарының сақталуын кепілдеуге ... ... ... ... ... ... ... нәтижелері келесідей болды:
* Толығымен ынтымақтастық жүйе - 1998 жылдың 1 қаңтарына зейнеткер ... ие ... ... ... жүйе - 1998 ... 1 ... дейін 6 ай немесе одан да көп ... ... ... ... жүйе - ... ету мерзімі 1998 жылдың 1 қаңтарынан кейін бастағандар үшін.
Халықтың қартаюы нәтижесінде ынтымақтастық және ... ... ... ... ... жүйесіне көше бастайды. 2016 жылға қарай зейнеткерлердің жартысынан көбі зейнетақыларын ЗТМО және ЖЗҚ көздерінен ... ... ... ... ... ... ... арқылы қалыптастырады:
* жеке зейнетақы шоттарындағы зейнетақы салымдарының аккумуляциясы;
* ЖЗҚ-ның өзіндік басқарылуы немесе ЗАИБЖАҰ басқарылуындағы зейнетақы активтері.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің нәтижелі ... етуі ... ... демографиялық көрсеткіштермен (өмір сүру ұзақтығы, жұмысшы мен зейнеткерлер ара-қатынасы, т.б.) емес, капитал нарығымен тығыз байланысты. Атап айтқанда, пайыздық қойылымдар мен ... ... ... ... даму ... ... ... Қазақстан Республикасының 1997 ж. 20 маусымдағы № 136-1 ... ... ҚР ... ... ... негізгі қағидалары төмендегідей:
* ЖЗЖ субъектілерінің: ЖЗҚ, Зейнетақы активтерін инвестициялық ... ... ... ұйым ... және ... ... ... реттеу;
* азаматтардың жеке салымдарын аудару үшін ЖЗҚ таңдау құқығын қамтамасыз ету;
* зейнетақы алушы зейнеткерлерге мемлекеттік зейнетақымен қамсыздандыруды ... ... ... және ... ... ... дейінгі еңбек стажы бар азаматтар алдындағы мемлекеттің міндеттемесі;
* зейнетақы алушы зейнеткерлерге мемлекеттік зейнетақымен қамсыздандыруды мемлекет ... ЗТМО ... ... ету және ... ... тұтыну бағаларымен индексациялауы;
* зейнетақы мен басқа да әлеуметтік қамсыздандыруларды бірін-бірінен бөліп көрсетуі;
* зейнетақы жинақтарын ... ... ... ... азаматтың үлес қосуының міндеттілігі;
* зейнетақы активтерінің тиімді инвестициялық басқарылуы;
* зейнетақы алушының ... болу ... ... ... ... ... алу ... қамтамасыз ету;
* зейнетақы жинақтарын бір жылда екі реттен артық емес бір ... ... ... ... ... ... басқа ЖЗЖ қызметінің маңызды бір факторы - ... ... ... мен ... ... ... барысында жинақтаушы жүйедегі азаматтар саны арта түсіп, оларды ... ... көзі ... ... ... ... мен инвестициялық табысы шығады. Сондықтан әрбір салымшы ЖЗҚ-ны таңдауда ЖЗҚ-ның қызмет ету тиімділігіне, зейнетақы ... ... ... табыс деңгейіне, ЖЗҚ-ға қатысты уәкілетті органмен санкциялар мен басқа да мүдделі шаралардың ... т.б. ... ... ... ... зейнетақы реформасының екінші кезеңінде зейнетақымен қамтамасыз етуді бұл жерде құру тікелей еңбек ақының өсуіне ғана байланысты ... оған ... ... да әсер ... Бұл ... ... мемлекеттер үшін маңызды, себебі мұндай зейнетақымен қамтамасыз ету оның ... ... ... ... мен ... ... тигізетін болады. Қосымша кәсіби зейнетақыны, ерікті жеке шоттар мен жеке сақтандырулардан тұратын үшінші деңгей өз кәрілігін жоғары деңгейде қамтамасыз етуге ... ... ... адамға мүмкіндік беруі тиіс. Сонымен қатар Қазақстанның жинақтаушы зейнетақы жүйесін жетілдірудің негізгі ... одан әрі ... ... мен ... ... қорғау, ұзақ мерзiмдi iшкi инвестициялар көздерi ретіндегi зейнетақы ... ... ... ... негізгі проблемалар болып табылады. Олар: Ұлттық қор нарғының дамымауы, зейнетақы активтерін экономиканың нақты ... ... кері ... тигізуі; тұрғылықты мекен-жайын жалған ауыстыру нәтижесіндегі проблемасының болуы, жинақтаушы зейнетақы жүйесінің негізгі принциптері бойынша халықтың сауатсыздығы, яғни ... ... ... ... принципі сақталмауы. Аталған проблемаларды шешу жолдарының дағдарыс кезеңінде жүргізілу ретін, қабылданған шаралар кешенін қарасыру аса ... ... ... ... ... 2006 ... №1285 РМҚК жанындағы Бірыңғай есеп орталығын құру жөніндегі>> Жоспарына сәйкес Бірыңғай есеп орталығы құрылды. ... есеп ... ... ... қорын және міндетті зейнетақы салымдары есебінен зейнетақымен қамсыздандыру туралы зейнетақы келісімшартын жасаған Жеке тұлғалардың бірыңғай тізімін қалыптастырды ... 10). ... 10. ҚР ... ... ... ... ... (2006 жылдан бастап)
Қазіргі таңда зейнетақы жинақтары агенттің салымшылардың ... ... ... ғана арқылы ЖЗҚ-ға аударылады. РМҚК негізінде Бірыңғай есеп орталығын құру арқылы қағидасын заңнамалық енгізу және ... ... ... ... ... құқығы пайда болған сәттен жинақтаушы зейнетақы қорындағы зейнетақы жинақтарының сомасы мен инфляция деңгейін ескерумен нақты енгізілген міндетті ... ... ... ... айырмасы ретінде анықталған мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен біржолғы төлем (мемлекеттік кепілдік) жасалды:
1) Қазақстан Республикасының 1997 ж. 20 ... № 136-1 ... ... ... ... ... ... 2006 жылы ЗТМО жанындағы Бірыңғай есеп орталығын құру арқылы қағидасын жүзеге асыру;
* салымшының ЖЗҚ-ны таңдауында басшылығы ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы келісімшарты 2 дана ғана жасалады;
* агенттердің шығындарын азайту. Бұрын агенттер әрбір салымшы үшін әрбір ЖЗҚ үшін ... ... ... ... 2006 жылы ол тек бір ... ... бағыттады;
2) 2006 жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 21 ақпандағы N 111 ... ... ЗТМО ... ... 2006 жылы ... ... 11 464 234 зейнетақы келісім шарттары болды. Олардың ішінде тек 7 780 341 (81%) нақты ... ... ету ... шарттарына ие. Салымшылардың жеке зейнетақы шоттары бойынша бірнеше ЖЗҚ-мен келісім шартқа отырғаны ... Атап ... 1 174 722 ... 2 ... ... ... ... қол қойса, 187 935 салымшы - 3 қормен, 23 173 салымшы - 4 қормен, 2 649 ... - 5 ... 244 ... - 6 ... және 29 ... - 7 ... келісімшартқа қол қойған.
3) 2006 жылы уәкілетті органмен ЖЗҚ-дан ауысу ... ... ... Егер ... ... ... ... құжат айналымы екі ЖЗҚ арасында болса, аталған тәртіпте ЗТМО ... ... ие ... ЖЗҚ мен ... ... ... ... ақпарат құпия түрінде сақталады.
4) 2008 жылғы 20 қарашадағы № 88-ІV ... ... ... сәйкес ЗТМО жалпы жинақталған салымдардың мониторнгін жасау арқылы сол жылдағы инфлцияны ескеріп республикалық бюджеттен кепілдік көлемін анықтайды.
Аталған Заң шегінде 2007 жылы 29 ... №1351 ... ... ... ... Заңда ЗАИБЖАҰ және ЖЗҚ-ның соттан тыс жауапкершілігін əрі бастапқы ... ... бір ... ... ету үшін жинақтаушы зейнетақы қорларын белгілеуді жəне 2006 жылғы шілдеден бастап жинақтаушы зейнетақы қоры жүйесінің ... ... ... ... қамтиды. Заңға сәйкес ЗАИБЖАҰ және ЖЗҚ-ның соттан тыс жауапкершілігі номиналды табыстылығы мен ... ... ... шегі арасындағы қатнаспен сипатталады. Бұл жерде егер жыл соңында ЗАИБЖАҰ ЖЗҚ алдында активтердің минималды деңгейдегі табыстылығынан ... ... ... ... ... ... мен ... айырманы ЖЗҚ-ға төлеуі тиіс. Аталған айырманы орындау, төлеу тәртібі уәкілетті органмен бекітіледі. 2008 жылғы 20 қарашадағы № 88-ІV ... ... ... ... 2012 жылдың 1 қаңтарынан зейнетақы активтерінің инвестициялық ... ... ... ... 11). ... 11. ҚР ... ... реформалаудың үшінші кезеңі (2008 жылдан бастап)
Қазақстандық зейнетақы реформасының үшінші кезеңі 2008 жылдан бергі шаралар мен ... ... 2012 ... 1 қаңтарынан бастап енгізілген инвестициялаудың мультипортфельдік жүйесі зейнетақы активтерін инвестициялау тәуекелі мен зейнетақы салымшыларының жасына байланысты. Заңға сәйкес ... ... ... жеті жыл ... ... ... зейнетақы жинақтары қалыптасқан болашақ зейнеткерлердің салымдары консервативті және қалыпты портфельдерде инвестициялануы тиіс. ЖЗҚ-ның зейнетақы салымшыларының келісімінсіз зейнетақы активтерін агрессивті портфельге ... ... жоқ. ... ... биылғы жылғы Жолдауында әлеуметтік саланы дамытуға ерекше көңіл бөлді. Қазіргі таңда еліміздегі қайта құрулардың нәтижесінде мемлекет, жұмыс ... мен ... ... ... түрде бөлуге негізделген әлеуметтік қамсыздандырудың толыққанды көп деңгейлі жүйесі құрылды. Өзгерістер енгізу мақсаты - зейнетақымен қамсыздандыру туралы және ... ... ... ... ... ... одан әрі ... және міндетті әлеуметтік сақтандырылуға тиіс адамдарды әлеуметтік қорғау, ... өмір сүру ... мен ... жақсарту
Заңның ҚР Үкіметінің құзыреті бөлігінде Заңның ... ... ... мен ... қызмет ететін нормаларын белгілеу, аннуитеттік сақтандыруды дамыту, ... ... МЗЖ ... ... және ... МЗЖ және ... ... республикалық бюджетке қайтаруы бойынша талаптарды орындау үшін жауапкершілігін күшейту жайлы бөлігіне өзгерістер енгізіледі. ҚР зейнетақыны қамсыздандыру жүйесінің қалыптасу ... мен ... ... ... көрсетілген (Сурет 12).
ҚР- да тұрғындарды зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесі
Ерікті зейнетақы жүйесі
Міндетті жинақтаушы ... ... және ... ... ... бюджет
Үшінші тұлға есебінен
Жеке
Реттеу органдары
Әлеуметтік салық есебі
ҚР Ұлттық ... ... ... ... және ... ... ... мен қадағалау Комитеті
Сурет 12. Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесінің ... ... ... ... бөлігінде Заңның сілтеме нормаларын азайту мен тікелей қызмет ететін нормаларын белгілеу, ... ... ... ... ... ... оның функцияларын нақтылау және кеңейту, әлеуметтік төлемдердің сәйкестігін және Міндетті әлеуметтік ... ... ... ... ... ету мақсатында міндетті әлеуметтік сақтандыру параметрлерін жетілдіру, қор активтерін инвестициялық басқару құқығын беру арқылы Міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы ... ... ... ... ...
Зейнетақымен қамтамасыз етудің көп деңгейлі үлгісі Қазақстан тұрғындарының барлығына есептелген зейнетақы төлемдерінің (мемлекет бюджет немесе ... ... ... ... ... тұрғындардың санаттары бойынша сегменттелуі зейнетақы жүйесіне қатыстырылған Қазақстандықтардың жас ерекшеліктеріне байланысты негізделді. Сондықтан да ЖЗЖ ... ... ... ... ... ... ... бюджет және зейнетақы төлемдерін жүзеге асыратын және жинақтайтын ынтымақтастық жүйе ескереді (бірінші пиллар).
Еңбекті қызмет еткен кезеңінде зейнетақы ... ... ... ... зейнетақы жүйесінің екінші пилларына (деңгей) бағытталған және зейнеткерлікке шыққаннан кейінгі өздерінің табыс деңгейлеріне қазірден жеке жауапкершілікте болуға жас ұрпақтарды міндеттейді. ... ... ДЗШ ... ... ... төлем көзі болып табылады. Берiлген зейнетақы жүйесiнде мемлекет ең төменгi ... ... ... ... және ... ... зейнетақымен төлеуге кепiлдеме бередi. Өздерiнiң таңдап ... ... ... ... ... жарналарын төлейтiн жеке тұлғалардың ерiктi бастамаларымен құрылған мемлекеттiк емсе ... жеке ... ... мен ... зейнетақы қорлары түрiндегi бәсекелестiк негiзде әрекет етедi, оның ... ... ... сақтандыру жарналарын қарастырады. Бұдан басқа, әрбір азаматқа ерікті зейнетақы жарналары арқылы өздерінің жинақтарын көбейтуге және сол арқылы зейнеткерлікке шыққаннан кейін ... ... ... ... ... ... (үшінші пиллар, оның нарықтағы үлесі өте төмен.
Егер жеке зейнетақы қорлары қосымша әлеуметтiк зейнеткерлiк ... ... ... етуі тиiс ... ал кәсiби қорлар қосымша еңбегi бойынша зейнетақымен қамту мақсатында құрылады. Берiлген зейнетақы қорларын қаржыландыру көздерiне: сақтандыру жарналары, ... ... ... ... ... ... кезеңде жинақтаушы зейнетақы қорындағы жинақтардың, заңдылық базаның жетiлмеуiнiң салдарынан зейнетақыны алу кепiлдiгi ... ... ... ... немесе келешекте жұмыс iстеу мүмкiндiгi болмағанда, бенефициант бастапқы салымдардың (инвестиция есебiнен) ары қарай өсуiн бақылай отырып зейнеткерлiк жасына жеткенде оны ... құқы бар. ... ... ... ... ... ... зерттеу жұмыстарының шеңберінде жүргізілген Дүниежүзілік банктің актуарлық есептеулері бойынша ... ... 2043 ... ... аяқталады деп болжануда. Сол уақытта зейнеткерлер зейнетақыны толықтай капитал рыногында инвестицияланатын міндетті дербес жинақтау шоттарындағы жинақтардың есебінен ... ... ... ... ... ... 14 жылы ... толыққанды көп деңгейлі зейнетақы жүйесін құруға арналған тұжырымды және норма - тивтік құқықтық база қалыптастырылды, жинақ - таушы ... ... ... ... ... ... жүйесін басқарудың белгілі бір тәжірибесі жинақталды. Бұл қолданыс - тағы жүйеге қажетті талдау жүргізуге және тиісті түзетулер енгізуге ... ... ... 2012 ... 1 қаңтарына зейнетақы қызметі нарығында 11 жинақтаушы зейнетақы қоры жұмыс істеуде. ЖЗҚ-лардың аймақтық желісі 121 филиал және 33 ... ... 2011 жылы ... тұлғаларға зейнетақы жарналарын тарту және зейнетақы төлемдерін жүзеге ... ... ... ... берілген жоқ. 14 заңды тұлғаның қорлардың зейнетақы активтерін инвестициялық басқаруға лицензиясы бар, оның ішінде 12 қор зейнетақы активтерін дербес басқару ... ие. ... ... 10 екінші деңгейдегі банк кастодиандық қызметті жүзеге асырды. Сонымен бірге, 6 екінші деңгейдегі банк ... ... ... ... АҚ ... банкі, АҚ, АҚ, АҚ, АҚ, АҚ. Жинақатаушы жүйедегі зейнетақы салымшыларының, ЖЗҚ аймақтық желісінің, кастодиан банктер ... өсуі ... ... ... дамығанын көрсетеді. Жинақтаушы жүйенің қызмет ету жылдарында міндетті зейнетақы жарналарын, ерікті зейнетақы және ерікті кәсіби зейнетақы салымдарының ... ... ... ... оң ... көре ... ... 5).
Кесте 5. Зейнетақы салымдарының түрлері бойынша дербес зейнетақы шоттарының (ДЗШ) саны
Жыл
Жұмыспен қамтылған халық саны ... ... ... ... ... үш ЖЗҚ ... (%)
1998
3 752 386
26
-
95
6,1
1999
2 994 513
7 363
-
85
6,1
2000
3 715 535
16 934
-
81
6,2
2001
4 630 205
22 071
-
79
6,7
2002
5 399 313
25 084
-
75
6,7
2003
6 164 316
27 ... 974 ... ... ... 613 ... ... ... 536 102
32 979
3 752
63
7,4
2007
9 223 712
40 904
3 848
63
7,6
2008
9 613 112
41 499
4 030
62
7,9
2009
7 732 128
41 ... ... 989 ... ... ... 191 ... ... 085
71,8
8,3
2012
8 157 171
38 150
4 108
71
8,5
ДЗШ-ның 2009 жылғы күрт төмендеуі реформа барысындағы өзгерістерге байлнаысты болды, яғни барлық салымшылар ЗТМО-ның электронды ... ... ... ... ... ... ЖЗҚ-да тіркелу үрдісі жойылды. Салымшылардың барлық салымдары салымшы соңғы рет тіркелген ЖЗҚ-ға аударылып, электронды дерекке енді. Міндетті зейнетақы жарналары ... ... ... саны 2012 жылғы 1 наурыздағы жағдай бойынша 2 734,9 ... ... ... ... қаражатының жалпы сомасымен (оның ішінде қалыпты инвестициялық портфель бойынша - 2 701,9 ... ... ... портфель бойынша - 33,0 млрд.теңге) 8 157 171 (оның ішінде қалыпты инвестициялық портфель бойынша - 7 927 280, ... ... - 229 891) ... Міндетті зейнетақы жарналарын аударатын салымшылар шоттарының саны ақпанда 18 749 (0,23%) ... ... ... қаражаты да 44,6 млрд. теңге (1,7%) ұлғайды.
2012 жылғы 1 наурызда міндетті ... ... ... ... ... ... жалпы санының салымшылар (алушылар) шоттарының ең көп саны 3 қорда жинақталды: - 27,88%, - 21,97% және - 19,08%. ... ... ... ... салымшылар шоттарының саны 2012 жылғы 1 наурыздағы жинақталған зейнетақы қаражатының жалпы сомасы 1,2 млрд. теңгемен 38 150 ... ... ... ... ... салымшылар шоттарының саны ақпанда 89 бірлікке (0,23%) азайды. Ерікті кәсіби зейнетақы жарналары бойынша салымшылар шоттарының саны 2012 жылғы 1 наурыздағы ... ... ... ... ... ... сомасы 117,4 млн. теңгемен 4 108 болды. Сондай-ақ 2012 жылдың 1 қаңтардағы ... ... ... ... жүйесінің қатысушылары 97,5% жұмыс басты халық болып табылады. Бұл ретте қорларға міндетті зейнетақы жарнасын белсенді төлеуші - ... саны 5,6 млн. ... ... жұмыспен қамтылған адамдардың 67 %-ын құрайды (1998 ... ... 1,5 ... көп). ... дербес зейнетақы шоттары бойынша дәл мәліметтер берілгенмен, оларды тізімге енгізуде көптеген кедергілер мен ... ... ... ... агентінің салымшы жеке мәліметтерінің (аты-жөні, туған мерзімі) қате енгізілуі, ЖЗҚ-ны нақты немесе қате көрсетуі, т.б. Алайда отандық ЖЗҚ-лардың мәлімдеуінше, қазіргі ... ... ... ... ... мен ... зейнетақы шоттары жоқ.
Қазақстандағы жинақтаушы зейнетақы жүйесінің дамуы міндетті зейнетақы жарналарының қозғалысын арттыратын халықтың ... ... ... ... ... Са - лым - ... ... зейнетақы шоттарының саны 8,2 млн. бірлікті құрайды. Салымшы - ... ... ... 2011 жылдың басынан бері 393,2 млрд. теңгеге немесе 17,4 %-ға көбейіп, 2 ... 651 ... ... ... ... зейнетақы қорларының зейнетақы активтері 2 триллион 546 млрд. теңгеден астам сомаға инвестицияланды, бұл барлық ... ... ... 96 %-ы. Реформаның алғаш - қы жылдары қорлардың инвестициялық порт - фелінде мемлекеттік құнды қағаздар ... ... ... ... ... мемлекеттік құнды қағаздарда инвестициялардың үлесі төмендеген, бұл орайда корпоративтік құнды қағаздарға және екінші деңгейдегі ... ... ... ... жинақтарының көлемі өсуде (Сурет 13).
Сурет 13. Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің әрекет етуі ... ... ... ... ... ... даму кезеңінде зейнетақы жарналарының өсу қарқыны ЖЗЖ-ның алғашқы ... өте ... ... 1999 жылы ... ... ... ... 114%-ды құраса, 2002 жылы - 50%, 2009 жылы - 25,7%, ал 2011 жылы ... ... ... ... ... 7,4% ... болды.
Зейнетақы жарналарының келіп түсу қарқынының төмендеуі жұмыспен қамтылған халықты ... ... ... ... ... ... жылдарында көпетеп іске асырлуымен байланысты, былайша айтқанда, зейнетақы нарығындағы қанығу ... ... ... ... ... ... зейнетақы келісімшарттарын жасаған азаматтар саны өте көп болып, зейнетақы жарналарының өсу қарқыны 67% ... ... ... ... ... аз ... қамтып, зейнетақы жарналарының өсу қарқыны тек 32,5% көлемінде көрініс тапты. Алайда жаңа жинақтаушы зейнетақы жүйесінің 14 ... ... ... ... ... ... өсу ... 44,7%, ал жұмыс жасаушы халық санының өсу қарқыны тек 2,3% және номиналды жалақы көлемінің орташа ... ... 17,8% ... ескерсек, зейнетақы жарналарының жылдық орташа өсу қарқынының анағұрлым жоғары екенін және республиканың экономикалық ... ... ... зейнетақы жүйесіне белсенді қатысуға деген құштарлығын көре ... ... ... инвестициялаудан түскен, салымшылардың (алушылардың) шоттарына бөлінген инвестициялық кіріс сомасы (комиссиялық сыйақыны шегергенде) 2012 жылғы 1 наурыздағы жағдай ... 590,4 ... ... ... 2012 ... ... ... кіріс 15,6 млрд. теңгеге (2,7%) ұлғайды.
2012 жылғы 1 наурызда жинақталған зейнетақы ... ең көп ... 4 ... ... - 915,4 ... ... (33,5%), - 505,4 ... теңге (18,2%), - 403,1 ... ... (14,7%) және - 255,2 (9,4%), ... ... ... зейнетақы қаражатының жалпы көлемінің немесе осы 4 қорға барлық жинақталған зейнетақы қаражатының 75,8% келеді (Сурет 15). ... 14. ... 14 жыл ... ... ... ... ... 14 көрсетілгендей 2008 жылы зейнетақы жинақтары бойынша ... ... ... ... ... күрт ... байқалды. Оның себебі ел экономикасында және отандық қор қор нарығына кері әсер ... ... ... ... болды. Дегенмен 2009 жылдың өзінде зейнетақы активтері бойынша табыстылық 42% құрып, өсіп қана қоймай, дағдарысқа 2007 ... ... ... асып ... Қазақстанда өмір сүру ұзақтығына қарамастан, зейнет жасына жеткеннен кейін сақтандырылған адамға аннуитеттер төлеуді көздейтін зейнетақымен сақтандыру жүйесі де белсенді енгізілуде. ... ... ... ... ... ... жасаған салымшылардың саны 300 есеге (29 шарттан 6,5 мың шартқа дейін), зейнетақы аннуитеттер бойынша сыйақылар жинағы 500 есеге (32 млн. ... 15,8 ... ... ... ... жылы ... әлемдік қаржы-экономи - калық дағдарыс дамыған елдердің әлеуметтік-экономикалық жағдайына едәуір әсерін тигізді. Аталаған көрсеткіштер мемлекет дағдарысқа қарсы ... ... ... ... оның ... ... зейнетақы жүйеснің және қор нарығының қалпына келу шараларының дұрыстығының айқын дәлелі болып табылады. Сондай-ақ ... ... ... 2009 ... күрт артуы ұлттық валютаның девальвациясымен тығыз байланысты ... ... ... ... ... аудармау, жинақталған зейнетақы қаражатын аударым жасауды ... ... ... және ... ... тиісінше басқармау үшін өсімпұл сомасы 2012 жылғы ақпанда 105 млн. теңгеге (0,87%) ... 2012 ... 1 ... 12,2 ... ... ... ... төлемдері және қорлардан сақтандыру ұйымдарына аударымдар 2012 жылғы 1 наурыздағы жағдай ... 252,1 ... ... ... ... 2012 ... ... 9,0 млрд. теңгеге (3,7%) ұлғайды.
2012 жылдың басынан бастап зейнетақы аннуитет шарттарына сәйкес сақтандыру ұйымдарына алушылардың жинақталған ... ... ... ... ... сомасы 3,4 млрд. теңгеге 2098 алушыға жүзеге асырылды. Зейнетақы аннуитет шарттарына сәйкес ... ... ... ... ... қаражатын аударым жасаудың жалпы сомасы 2012 жылғы 1 наурызда 36,1 млрд. теңгені құрады.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесі жөніндегі ... ... ... ... ... ... қорлардың ақпаратты бұқаралық ақпарат құралдарында 3 жариялауы салымшыларға қорды дербес таңдауға және зейнетақы заңнамасы бойынша берілген ... ... ... бір ... ... қорға аудару құқығын пайдалануға мүмкіндік береді. 2012 жылғы 1 наурыздағы жағдай бойынша жинақталған зейнетақы қаражатын бір қордан екінші қорға аудару 1 508,7 ... ... ... 2012 ... 1 қаңтардағы жағдай бойынша ЗАИБЖАҰ-да инвестициялық басқаруда болған зейнетақы активтерінің жиынтық көлемі 2011 жылы 392,1 млрд. теңгеге немесе 17,3%-ға өсіп, 2 652,2 ... ... ... 2011 ... 1 ... ... 2012 ... 1 қаңтарға дейінгі кезеңде зейнетақы активтерінің орташа ... өсуі 32,3 ... ... ... ... ... 6. ҚР ЖЗҚ-ның және ЗАИБЖАҰ-дың зейнетақы активтерінің көлемі
ЗАИБЖАҰ/
ЖЗҚ
01.01.2010
01.01.2011
01.01.2012
млн.
теңге
%
млн.
теңге
%
млн.
теңге
%
"Қазақстан Халық
Банкі ЖЗҚ " АҚ,
560 755
30,13
713 956 ... 923 ... ЖЗҚ" АҚ
293 545 ... 048 ... 085 ... ... ... 735
13,10
368 034
16,28
413 002
15,77
"ҰларҮміт" ЖЗҚ"
243 735
13,10
317 281
14,03
413 002
15,77
"GRANTUM Asset ... ...
108 512 ... 258 ... 326
9,01
"ГРАНТУМ ЖЗҚ" АҚ
108 512
5,83
150 258
6,65
243 326
9,01
"Капитал" ЖЗҚ" АҚ
83 080 ... 750 ... 972 ... ... ЖЗҚ " АҚ
40 058 ... 753 ... ЖЗҚ" АҚ
60 640 ... 412
3,25
-
-
"Астана" ЖЗҚ" АҚ
-
-
-
-
135 494
4,96
"МұнайГаз-Дем" ЖЗҚ" АҚ
60 667 ... 734 ... 149 ... ЖЗҚ" АҚ
58 136 ... 887 ... 705
3,17
"Отан" ОЖЗҚ" АҚ
55 123
2,96
62 561
2,77
77 023
2,91
"РЕСПУБЛИКА ЖЗҚ" ... 515 ... 271 ... 633 ... Қазақстан ЖЗҚ" АҚ
24 662
1,33
24 667 ... 914 ...
1 860 ... 260135 ... 226 ... портфель құрамында да айтқарлықтай өзгерістер болды. Реформаның алғашқы жылдарында ЖЗҚ инфестициялық портфельдерінде тек мемлекеттік бағалы ... ... ... ... ... және уәкілетті органмен шектелетін инвестициялық портфельдер құрыла бастады. ... ... ... ... 2011 жылы 322,4 млрд. теңгеге немесе 14,5%-ға ... 2012 ... 1 ... айында 2 546,1 млрд. теңгені құрады. Жинақтаушы зейнетақы қорларының инвестициялық портфеліндегі ҚР эмитенттерінің ... ... ... үлесі 2012 жылғы 1 қаңтарда инвестицияланған зейнетақы активтерінің жалпы көлемінің 45,3%-ын құрады, ол 1154,0 ... ... ... 2011 жылы ҚР ... ... ... қағаздар көлемінің ұлғаюы ЖЗҚ жиынтық инвестициялық портфелінде 153,4млрд.теңгені құрайды. ... ... ... емес бағалы қағаздар үлесі 2012 жылғы 1 қаңтарда инвестицияланған зейнетақы активтерінің жалпы көлемінің 28,4%-ын құрады, ол 724,2 ... ... ... ҚР ... ... емес ... қағаздар көлемінің 2011 жылы азаюы ЖЗҚ жиынтық инвестициялық ... 32,4 ... ... құрайды. Эмитенттер бағалы қағаздар шығарылымы бойынша дефолтқа жол берген бағалы қағаздардың үлесі 2012 жылғы 1 қаңтарда зейнетақы активтерінің ... ... ... ... бұл ... мән ... 17,1 млрд. теңге болды. 2012 жылдың 1 қаңтарынан бастап жинақтаушы зейнетақы қорлары зейнетақы ... ... ... шарт болды. Оның құрамы мен санаттары жоғарыда айтылып өткен (Кесте 7).
Кесте 7. ҚР ЖЗҚ-ның инвестициялық портфелінің құрылымы
Қаржы құралдары
01.01.2009
01.01.2010
01.01.2011
млн.теңге
%
млн.теңге
%
млн.теңге
%
ҚР ... ... 525 ... 000 562
44,99
* ҚР облигациялары
0
0,00
0
0,00
0
0,00
* Қаржы Министрлігі бағалы қағаздары
340 989
24,74
661 037
35,93
853 999
38,40
* Ұлттық Банктің ... 239 ... 488 ... 968 ... ... ... ... бағалы қағаздары
-
-
0
0,00
5 595
0,25
Шетел эмитенттерінің мемлекеттік емес бағалы қағаздары:
* акциялар
* облигациялар
142 727
37 532
105 195 ... 235 ...
185 942
46 913 ... ...
Шетел инвестициялық қорларының пайлары
0
0,00
0
0,00
0
0,00
ХҚҰ бағалы қағаздары
0
0,00
74 207 ... 692 ... ... ... ... қағаздары
22 721
1,65
17 585
0,96
31 450
1,41
Тазартылған алтын
22 308
1,62
0
0,00
29 893
1,35
ҚР эмитенттерінің ... емес ... ... ...
* ... 693
135 ... 987 ...
678 568
196 672
481 896 ... 568
188 760
567 808 ... ... ... ...
123 483
8,96
92 098
5,01
176 226
7,93
Туынды ... ... 233 ... 400 ... ... 378 ... 839 ... 223 762
100,00
Қорытындылай келе, Қазақстанның зейнетақы жүйесін дамытудың келешек перспективалары ұлттық экономиканың шикізат моделінен индустриялық-инновациялық моделіне өтуімен тығыз байланысты, оның ... ... ... ... мен ... ... зейнетақы жүйесінің жалпы рентабель - дігіне тікелей әсер ететін тыныс-тіршілігінің ... ... ... ... табылады, ал мемлекеттік шығыстарды жоспарлаудың негізгі басымдығы халықтың тұрақты өсуі, өмір сүру ... ... және ... ... нығайту болған және бола да беретінін атап өткім келеді.
+ ЖЗҚ-ға жалпы сипаттама ЖЗҚ-дағы зейнетақы жинақтарын құру
ЖЗҚ ... Қор ... ... өз ... бастаған уақыттан с 2011 жылдың 3 тамызынан басталады. ЖЗҚ еліміздің аса қуатты энергетикалық және ... ... ... екі ... Қорының негізінде құрылды.
АҚ 1998 жылдың 29 қазанда заңды тұлға ретінде ... 1999 ... 8 ... ... Қор өз ... ... ... жүзеге асырды. Қордың қызмет ету барысында ҚР бойынша 16 өкілдігі құрылды. АҚ 2008 жылдың 13 мамырында зейнетақы ... өз ... ... ... алды. 2008 жылдың 7 тамызында Қор өз атауын ЖЗҚ>> АҚ-нан АҚ деп ... 2008 жылы ... ... Қор ... ... ... ... К1 бойынша жетекшілер үштігіне кіріп, еркін зейнетақы жарналарының көлемі бойынша жетекші орын алды. 2010 ... 1 ... 1 ... ... ... ... ... (К2) бойынша жетекшілер үштігіне кірді, Қордың инвестициялық кірісі инфляция деңгейінен асып отырды. 2010 жылдың 1 қазанынан 2011 жылдың 1 ... ... ... ... ... Қоры>> АҚ номиналды кірістің коэффициенті (К2) бойынша зейнетақы ... ... ... ЖЗҚ 1997 жылы 20 ... ... ... Қор ... лицензияны алған алғашқы алты жинақтаушы зейнетақы қорлары ... ... 2007 жылы 7 ... ... АҚ қосылды. Нәтижесінде Қор ЖЗҚ зейнетақы активтерін өз бетінше басқаруға лицензияны алды. 2008 жылы 21 ... Қор ... ... ... ... ЖЗҚ қызмет еткен уақыты аралығында салымшылардың ыңғайлылығы үшін Қордың 60-тан аса аймақтық ... ... АҚ және ЖЗҚ ... үрдісінің нәтижесінде "АСТАНА" ЖЗҚ еліміздің зейнетақы жүйесінде қызмет көрсетілетін салымшылар саны бойынша бірден төртінші орын алып, аса ірі ... ... бірі ... табылады.
АҚ және АҚ біріктіру нәтижесінде құрылған Жинақтаушы Зейнетақы Қоры>> АҚ өз қызметін ... ... ... ... ... ... екі ... біріктіру нәтижесінде құрылған Жинақтаушы Зейнетақы Қоры өз жұмысын 2011 жылдың тамыз айында бастап, жұмысының бірінші айы ... ... ... ... ... ... ... бойынша бірінші орынға шықты.
АҚ салымшыларының зейнетақы жинақтарының инвестициялық кірістілік көрсеткіші (K2-12) 2011 жылдың қорытындысы бойынша 7,52 % ... ... ... орта ... 5,05 %. ... орай жаңа ... Қоры тамыз айы бойынша ҚР ҚБК мәліметтеріне сәйкес қызмет көрсетілетін салымшылар саны бойынша Қазақстанның зейнетақы ... ... ... ие ... нарықтың ірі қатысушысы болып шықты. 1.08.11ж. жағдай бойынша Қордың активтері 128 миллиардтан аса теңгені ... ... саны 547 мың ... ... ... түбегейлі жаңаруын акционерлер ребрендингпен белгілеп өтті, оның негізіне Компанияның имиджі мен көзге түсетін стилінің өзгеруі салынды. Қордың жаңа ... - - ... жету үшін ... ... пен ... бірігу идеясын көрсетеді, оның жарқын бейнесі - Қазақстанның елордасы - Астана қаласының құрылысы болып табылады. Бұл ... ... ... аса ... ... ... талпынуды және кез келген ғаламат ойдың іске асырылуы мүмкін екенін дәлелдеу талабын белгілеп ... Екі топ, ... ... екі ... қалыптасқан жеке әдісі бірікті, сондықтан қордың міндеті жаңа Қорға екі құрылымға тиесілі жағымды тәжірибесін, ең жақсы сипатын енгізіп, ... ... ... арттыру болып келді. Қордың нышаны ретінде Астанана алынды - өйткені еліміздің үдемелі түрде дамып келе жатқан елордамыз ... ... ... ... ... ... дәлелі болып, деңгейіне дейін дамып, жете білді. Біріктірілген Қордың ребрендингі Компания атауының өзгеруімен және көзге түсер бейнесінің ... ғана ... Қор ... ... ... ... енгізеді, олар салымшыларға қызмет көрсету деңгейін көтеріп, сенімді, ашық серіктестік қарым-қатынасын құруға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... ойластырылған әдістер салымшылар үшін зейнетақы жинақтарды инвестициялаудан ең ... ... ... ... ... ЖЗҚ>> АҚ ... кірістілік деңгейі бойынша зейнетақы нарығы жетекшілерінің қатарына шығу факті әдістер тиімділігінің дәлелі болып келді. Қорының ... ұзақ ... ... ең ... қызметкерлердің кәсіпқойлығы мен тәжірибесіне, инновациялық технологияларға, ерекше серіктестік ұсыныстардың кең аумағын ұсынуға негізделіп, қызметтің барлық бағыттарында Салымшыларға ... ... ... ең ... стандарттарға жетуге, нарықтағы жетекші орнын сақтау мен нығайтуға шоғырланған.
ЖЗҚ-ның акционері болып АҚ табылады. 2011 жылға дейін Қордың 100% ... ... АҚ ... АҚ 1997 жылы ... еліміздегі өнекәсіп салаларын біріктіруші компания болып табылады. Яғни компания энергетика, химия, машина жасау және қаржы салаларын біріктіруші ірі холдинг ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар еліміздің әр түрлі өңілерінде орналасқан. 2011 жылы АҚ ... ... ... ... өнімдерді өндіру бойынша 23 орынға ие болды (Кесте 8).
Кесте 8. ЖЗҚ-ның акционерлері
Акционерлері ... ... ... ... ... да жеке ... (10% ... иелік ету құқығымен)
-
-
46,66%
Барлығы
100%
100%
100%
ЖЗҚ стратегиялық серіктесі АҚ ЕБ ... ... ... екі ... ... ынтымақтастық аясында біріккен тиімді өнімдер қор салымшылары үшін қол жетімді болады. Акционерлік ... ... ... Қазақстандағы тарихы 2006 ж. басталады, сол жылы Ресей Жинақ банкі, ресей қаржы жүйесінің жетекшісі, Орта және Шығыс Еуропаның аса ірі ... ... National Business ... ... ... ... көрсету деңгейі ең жақсы болған ТексакаБанк акцияларының 99,99% сатып алады. 2007 жылы Банк ... және ... іске ... ... операцияларды ұлттық және шетел валютасында жүргізуге лицензияны алды. Сол жылы Банктің жарғылық капиталы шамамен 15 есе өсіп, 29 млрд. ... (240 млн. ... аса) ... бұл АҚ ЕБ-не жарғылық капитал бойынша Қазақстан Республикасының 10 аса ірі банктері қатарына кіруге ... ... ... 27 ... ... ... банк-кастодианы болып "HSBC Банк Қазақстан" АҚ табылды. 2011 жылдың 28 мамырынан бастап ... ... ... ... ... ... ... АҚ атқарып келеді.
Қор Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын ... мен ... ... ... ж. берген № 3.2.16/36/39 лицензияның негізінде жұмыс істейді. Аталған лицензия ЖЗҚ-на келесідей қызметті жүзеге ... ... ... ... жарналарын тарту және зейнетақы төлемдерін жүзеге асыру;
* Бағалы қағаздар нарығындағы қызметті жүзеге асыру ... ... ... ... ... басқаружөніндегі қызметті;
2.2) бағалы қағаздар нарығында клиенттердің шоттарын жүргізу құқығынсыз брокерлік және дилерлік қызметті жүзеге ... ... ... ... ... АҚ ... құрамында болды, ал ЖЗҚ-ның 99,9% акциялары АҚ-ның басшылығында болды. 2011 жылдың сәуір айында АҚ ... 70,15% жай ... ... ... Осы ... АҚ ... еркіті түрдегі таратылуын жариялап, оның активтерін ... ... ... шешім қабылдады. АҚ АМАНАТ ҚАЗАҚСТАН>> ЖЗҚ-ның таза активтерін ауытыру үшін құны 1 544 050 мың ... ... 22 176 жай ... ... ... барысында ЖЗҚ-ның таза активтерінің баланстық құны 1 630 442 тың теңгені құрған. Шығарылған акциялардың баланстық құны мен таза ... ... құны ... айырма 86 392 мың теңгені құрып, қосымша төленген капитал ретінде ... 2011 ... 31 ... ... ... ... жарғылық капиталы 3 247 294 мың теңгені құрады, ол 67 176 жай ... ... 2011 жыл ... құны 1 544 050 мың ... ... 22 176 жай ... ... 2009 және 2010 жылдың 31 желтоқсандағы жағдайы бойынша Қордың жарғылық капиталы 45 000 жай акциядан қалыптасқан 1 703 244 мың ... ... ... 9).
Кесте 9. ЖЗҚ-ның меншікті капиталының құрылымы
Меншікті ... ... ... теңге)
01.01.2011
(мың теңге)
Жарғылық капитал
1 703 244
1 703 244
3 247 294
Қосымша төленген капитал
-
-
86 392
Ғимараттарды қайта бағалау Қоры
-
32 822
29 420 ... ... ... Қоры
5 ... ... 315 ... ... 099
1 361 987
1 668 653
Барлық капитал
2 389 811
3 223 410
5 114 074
Қордың меншікті капиталы жеткіліктілігі Κ1 коэффициентімен сипатталады. К1 ... мына ... ... ... = ... - осы өтімді және басқа активтер;
М - ... ... ... ... - ... ... ... мөлшерленген, Қордың инвестициялық портфелiндегi қаржы құралдарының құны:
МЗА = Ккт + Нт + От,
мұндағы:
Ккт - ... ... - ... ... құралының нарықтық құнының (қор тәуекелінің) өзгеруіне байланысты нарықтық тәуекел қаржы құралы құнының нарықтық тәуекел коэффициентіне туындысы ... ... және осы ... ... ... акциялар (айырбасталмайтын артықшылықты акцияларды қоспағанда), айырбасталатын борыштық бағалы қағаздар, депозиторлық қолхаттар мен пайлар бойынша есептеледі.
Валюталардың айырбас ... және ... ... ... ... ... ... байланысты нарықтық тәуекел шетел валютасында номинирленген қаржы құралдары сомасының туындысы, ... ... ... 0,04-ке тең валюталық тәуекел коэффициентіне осы бағалы қағаздардың барлық айналыс кезеңінде ұлттық валютада белгіленген бағаммен аталған құрал бойынша ақша ... ... ... ... ... қоспағанда, шетел валюталары, қымбат металдар, шетелдік қолма-қол ... ... ... ... ... және ... ... сыйақы ретінде сипатталады. К1 коэффициенті неғұрлым жоғары болған сайын, соғұрлым Қордың қаржылық тұрақтылығы мен дамуы жоғары ... ... 15). ... 15. ... ... ... жеткіліктілік коэффициентінің (К1) динамикасы
Жинақтаушы зейнетақы жүйесі өз қызметін бастаған ... ... ... ... болған екі қор ( АҚ және ... ... ЖЗҚ) ... ... ... асырған. 2000 жылдан бері ЖЗҚ-ның салымшылары мен зейнетақы жинақтары жылдан-жылға өсіп келеді. 2011 жылда болған бірігу ... ... ... мен зейнетақы жинақтары екі есе артып, 509 370 салымшы және 135 228 млн.теңге ... ... ... ... ... ... беделінің артуы және К2 коэффициентінің қарқынды оң динамикасы еліміздің азаматтарын Қорға ауысып, 2012 жылы ... мен ... ... алып ... ... ... ішінде ҚФ ұжымы, АҚ ұжымы, ұжымы, "ЭКСИМБАНК КАЗАХСТАН" АҚ, т.с.с. еліміздің әр түрлі салаларының ірі ... ... бар. ... жылдың 1 сәуірдегі мәліметтері бойынша қалыпты инвестициялық портфель бойынша зейнетақы жинақтары 153 037 326 мың ... ... ... портфель бойынша Қордың зейнетақы жинақтары 1 611 549 мың теңге болды (Сурет 16).
Сурет 16. ... ... мен ... ... ... ... ... төлемдерін Қордың қызмет етуінен басталады. Қордың зейнетақы төлемдерінің динамикасы зейнетақы салымдары мен жинақтарының ... ... Екі ... ... қорының бірігуі нәтижесінде зейнетақы салымышаһыларының саны өсіп, зейнетақы төлемдерінің көлемі де екі ... жуық ... 2012 жылы ... төлемдері 12 883 471 теңгені құрды. Қордың жарғылық капиталын арттыру ... ... оны ны - ... ... ... ... - ды қадам деуге болады, өйткені, жарғылық капитал қордың страте - гиялық даму мүм - ... ... ... ... Ал, оны өсіру - акцио - нер - лер - дің өз ... - сі - нің ... ... се - німін арттырып, салымшыларға көр - се - тілетін қызмет түрлерін әрі қа - рай ... ... ... бермек (Сурет 17).
Сурет 17. ЖЗҚ-ның зейнетақы төлемдері
Өткен ... ... және 2012 ... қаңтар айлары ара - лы - ғында қордағы зейнетақы салым - дарының саны 67 ... ... жуық ... 140 ... ... жетті. Оған қоса, қордағы салым - дардың өсу қарқыны да жоғары, бүгінгі таңда қор салым - шыларының саны 534 ... ... ... өткен жылдың басынан бері түскен ин - вестициялық табыс мөлшері 9,7 миллиард теңге, ал ... тө - ... 3,8 ... ... ... Шын ... де қор үшін ма - ңызды бағыттардың бірі - бизнес-процестерді дамытып, технология - - - лық ... ... ... қыз - мет сапасын да жақсарту болып отыр. Қор заң талаптарын орындау мақса - тында мультиқоржын жүйесін ... Бұл ... өз ... - - ... ин - вес - - ... ... - ... және консервативтік ин - вестициялық қор - - - - - - жын - дар ... ... мүм - ... ... ... ... ... кли - - ент - теріміз қызметін пайдаланып, өз салымдарын интернет ар - қы - лы ... ... ... ... 18. ... жас ... ... құрылымы
Салымшылар өздерінің зе - й - нет - - ақы жинақтарының ... бас - қа - ры - луын ... жи - нақ - ... зейнетақы қоры құрыл - ған күннен бастап салымшылардың осы талаптарына жауап беруді басты ... ... ... Сон - ... да Қор ... ... ... инвестициялық саясаттың нәти - же - сінде елдегі ... ... - ... ... ... ... жа - ғынан тағы ірі жетістіктерге жетіп отыр. Соған орай клиенттерге көрсетілетін қызмет сапасын жақ - сартып, салымшыларға қолайлы болуы үшін ... ашық ... ... ... көңіл бөледі.
+ Жинақтарды инвестициялау көлеміне құрылымдық-динамикалық талдау
Қордың зейнетақы активтерінің ... ... ... декларация болып табылады. Аталған инвестициялық декларация ҚР заңнамасына және ЖЗҚ АҚ ішкі ... ... ... ... және ... ... инвестициялау мақсаттары мен стратегияларын, инвестициялау нысандарының сипаттамасы мен ... ... ... ... ... ... ... шарттар мен шектеулерді, зейнетақы активтерін хеджирлеу және түрлендіру, инвестициялық қызметке байланысты негізгі тәуекелдер туралы ақпаратты, комиссиялық сыйақыны алу саясатын ...
ЖЗҚ>> ... 2012 ... ... ... сәйкес инвестициялық портфелінің құрылымы келесідей:
* агрессивті портфель - әлемнің жедел дамушы елдеріндегі акцияларға және корпоративтік облигацияларға, ... ... ... эмитенттердің акцияларына мен корпоративтік облигацияларына инвестициялау;
* консервативті портфель - ... ... ... ... ... ... ... Республикасының мемлекеттік облигацияларына, ірі қазақстандық эмитенттердің корпоративтік облигацияларына инвестициялау;
* қалыпты портфель - ... ... ... қарастыратын теңгерімді портфель - зейнетақы активтерінің құралдарынан сатып ... ... ... ... құралдарының кластарымен ұсынылған кірістілік. Дамушы елдердің акцияларына және корпоративтік облигацияларына, қазақстандық эмитенттердің акциялары мен облигацияларына инвестициялау.
Қордың инвестциялық қызметінің мақсаты ... ... ... ... табу және минималды мүмкін тәуекелдер арқылы салымшылардың жинақтарын сақтау мен көбейту табылады. Қормен ... ... ... ... ... қол жеткізу үшін заңнамамен бекітілген тәртіпте зейнетақы активтерін инвестициялау, ... ... ... ... анықталады.
Қор өзінің инвестициялық қызметін келесідей қағидалар арқылы жүзеге асырады:
* Өсу ... бар ... мен ... ... салаларын анықтау үшін жүйелі бақылау мен макроэкономикалық жағдайларға талдау ... ... ... тәуекелдер мен болашақ өсуді бағалау үшін зейнетақы активтернің ... ... ... ... жағдайына үнемі бақылау жасау;
* Лимиттік шектеулер қою ... ... ... ... ... мерзіміне, валютасына, қаржылық құралдардың эмиссиясына қарай, сондай-ақ сала мен мемлекет ерекшеліктеріне қарай әртараптандыру;
* ... ... әрі ... ... ... ... ... Портфель басқарылуы құрамындағы көрсеткіштері арасында оңтайлы шешімдер қабылдау;
* Зейнетақы жинақтарының есебінің нақтылығын қамтамасыз ету ... ... ... ... сай жүргізу;
* Инвестициялық шешімдер қабылдауда алқалықтың болуы.
Қазақстандық жинақтаушы зейнетақы қорларының инвестициялық табыс көрсеткішіндегі ауытқулар айтарлықтай. ЖЗҚ қызметінің сапасы мен ... ... тек ... ... деңгейіне қарап бағалау, әсіресе, бүгінгі дағдарыс жағдайында, ... ... еді. ... есептің халықаралық өлшемдерінің және Қаржылық тетіктерді бағалау ережесінің ... ... ... өз ... ... ... күнбе-күн нарықтық баға бойынша қайта бағалап отыруға міндетті. Табыстылық тәуекелі қатысында ... ... ... ... ... инвестициялау нарығының ішкі және сыртқы коньюнктурасы өзгерген жағдайда, үйлесетін базалық инвестициялық стратегиялар әзірленген:
* активтердің сақталуы - салымшылардың ... ... ... ... ... ету ... Қор ... тұрақты есепке алу стратегиясын ұстанады. Аталған стратегия Қазақстан Республикасы мемлекеттік бағалы қағаздарына және ... ... ... ... ... ... ұйымдарының бағалы қағаздарына, жергілікті және шетел эмитенттерінің ... мен ... ... ... ... ... Аталаған қаржы құралдары отандық (Эксперт РА, KZ-rating, АҚ,) және ... ... & Poor's, Moody's, Fitch) ... ... жоғары несие рейтингтеріне ие немесе Қазақстан Қор биржасының ... ... ... ... ... ... ұзақ ... инвестициялық көкжиекке ие және портфель құрылымында максималды көлемін жинайды;
* құнның өсуі - Қор ... ... ... ... ... Қор ... ... стратегиясын ұстанады. Белсенді саудаға арналған қаржы құралдарының жиыны жоғары несие рейтингіне ие жоғары өтімді бағалы қағаздардан қалыптастырылады. Аталған ... ... ... ... ... ... ие және бір жыл ... аралығында нарық конъюктурасына байланысты өзгереді.
* өтімділік - салымшылардың алдындағы өтімділікті қамтамасыз ету және міндеттемелерді уақытылы орындау үшін Қор ... ... ... ... ... ... Аталған бағалы қағаздарға төмен деңгейдегі ауытқу тән және олар қысқа мерзімде ақшалай қаражаттарға ауыса алады (Сурет 19). ... 19. ... ... ... ... уақытта, жоғары өтімді қаржылық тетіктер бойынша нарықтық бағаның барынша төмендегені байқалды. Керісінше, рейтингі төмен компаниялардың бағалы қағаздарының құны ... ... ғана ... ... ... бәрі зейнетақы қорының бағалы қағаздар портфелінің құнында көрініс тапқан. ЖЗҚ ай сайын зейнетақы активтерінің құнсыздануына тест ... және ... ... құралдары бойынша міндеттемелерін орындамаған немесе тиісінше орындамағандығының салдарынан ... ... ... ... активтерінің құнсыздануына байланысты ықтимал шығындарға қарсы резервтерді (провизияларды) қалыптастырады. Құнсыздану ... ... ... ... ... не ... ... және санаттарына енгізілген және эмитент банкрот болған жағдайда Қордың зейнетақы активтері жатқызылады (Кесте 10).
Кесте 10. ... ... ... орындауы:
Құралдың атауы
Нақты құны
(мың теңге,)
Нақты көлемі
Шекті мөлшері
Топқа шекті мөлшер
I топ. деңгейдің қарыздық құралдары
ҚР МБҚ
67 180 563
43,8%
>20%
20% ... МБҚ, ... ... емес
618 ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Халықтың жинақтары инвестицияларды қаржыландыру және несиелендіру көздері ретінде4 бет
Қазақстан Републикасының зейнетақы нарығына экономикалық талдау22 бет
Magic planet қонақ үйіндегі тіркеу тәртібі жане қонақтарды орналастыру22 бет
«Центр Кредит банктың жинақтаушы зейнетақы қорының» ақпараттық жүйесі39 бет
«Қосымша зейнетақыны» сақтандыру мен ерекшіліктері17 бет
Аз қамтамасыз етілген азаматтарға әлеуметтік жәрдемақы,зейнетақы тағайындау бөлімі туралы21 бет
Азаматтық істерді сырттай іс жүргізу тәртібімен қараудың сот тәжірибесіне шолу9 бет
Акциз салығын есептеу механизмі және төлену тәртібі3 бет
Акциз салығын есептеу механизмі және төлену тәртібі жайлы мәлімет5 бет
Акцизделетін қызмет түрлерін есептеу және рәсімдеу тәртібі34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь