Жастар әлеуметтануы туралы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
I Тарау Жастар әлеуметтануының әлеметтанушылық ғылым құрылымындағы орны.
1.1 Жастар әлеуметтануының объектісі мен пәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2 Жастар әлеуметтануының деңгейлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
II Тарау Жастар әлеуметтануының ҚСРО мен посткеңестік кеңістіктегі қалыптасуы.
2.1 Жастар әлеуметтік қатынастардың субъектісі ретінде дербес топқа жатқызудың критерийлері. Жастардың әлеуметтік сипаты ... ... ... ... ... ... .17
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
Жастар социологиясы - қазіргі заманғы социологияда жастарды әлеуметтік қауымдастық ретінде теоретикалық және эмпирикалық негізде зерттеуші социологиялық білімнің жеке саласы. Ресейде бұл салыстырмалы түрде жас ғылым, сонау Хрущевтік кезеңдегі 60-шы жылдардың 1-ші жартысында социологиядан бөлініп шықты.
Жеке тұлғаның мәдени даму кезеңінде қоғамдық ғылымдардың қатып-сіңген (догматикалық) ілімінен бөлініп шыққан, дамушы, жастарды ғылыми зерттейтін бұл ғылым саласы қатаң – марксистік идеология үлгісінен бөлініп, түрлі әлеуметтік өзгерістер мен жеке меншікті бөлісу пролетарлар революциясы проблемалары қоғамдағы жастар өмірінің ерекшеліктерін терең зерттеуді қажет етті.
Жастар арнайы зерттеу қажеттілігін негіздеу үшін қоғамдағы әртүрлі жас категорияларына байланысты идеологиялық көзқарастарды талдап шын мәнісіндегі проблемаларды анықтап алған дұрыс.
Жастар проблемасын әлеуметтік тұрғыда объективті түрде зерттеу бірнеше ресейлік авторлардың көптеген еңбектерін ерекше бөліп алуымызға болады, әсіресе, ростовтық авторлар Б.Рубин мен Ю.Колесниковтың “Социолог көзқарасындағы студент” еңбегінде алғаш рет жоғарғы білім жүйесіне сыни талдау жасалынды. Бұл сындар министрлік ортада кері көзқарастар пікірін туғызды. Қоғам әлі шындықтың көркемделген бейнесін көруге дайын емес еді. Жастар арасында жүргізілген алғашқы социологиялық сауалнамалардың нәтижесі асыра оптимистік жауаптарға толы болды, себебі сұралғандар өздерін “оқытқандарына қарай” – қатып сынген тәрбиеде жауап берген еді.
Алайда, уақыт өте жастар проблемасын жасыру мүмкін болмай қалды. Алпысыншы жылдар Кеңес Одағында да, Батыс елдерінде де – жастар субмәдениетінің бөлініп шыққан кезеңі болып табылады. Бұл кезең жастардың әлеуметтік белсенділігі шарықтап, өздерін үлкендерден ерекшелендіріп қарама–қайшы қойған кезең болып табылады.
1. Тұрғынбаев Ә.Х «Социология» Алматы, 2001
2. Тощенко Ж.П. «Социология» Москва, 1994
3. Н.Смелзер. Социология М.1994.
4. Ж. Сәрсенова, Г. Тәңібергенова «Әлеуметтану» Алматы, 2000
5. Ә.И Икенов, А.Д. Жүсіпова «Әлеуметтану негіздері» Алматы, 2004
6. А.И.Кравченко Социология учебное пособие Екатиринбург 1998
7. Оданова Р.К «Социология тарихы және теориясы», Шымкент, 2005- 256б.
8. Социология. Ж. Сарсенова. Алматы. 1998.
9. М.М Аженов, С.И. Утешов «Общая социология» Алматы, 2001
10.Зборовский. Г.Е. «Общая социология» Москва, 2004
11.Волков. Ю.Г. «Личность и гуманизм» Челябинск, 1995
12. П.Сорокин «Человек, цивилизация, общество» Москва, 1992
13.Әлеуметгану. Оқу куралы. Алматы 1992 ж.
14. Мертон Р. Социальная структура и аномия. Социс,1992 2,4.
15. И.Шәмшәтұлы, МДәкенов, Д.Дәуіт, Н.Күнкожаев "Әлеуметтану" Алматы, 1999ж.
16. Основы социологии, ч П. М.,1994г.
17. Радугин А.А., Радугин К.А. Социология (курс лекций) М, 1995 г.
18. Тәжін М., Аяғанов Б. Социология негіздері. Алматы, 1993 ж.
19. Н.Р. Айтов, Қ.У. Биекенов «Социология» Алматы, 2000

20 . М.М Аженов, С.И. Утешов «Общая социология» Алматы, 2001
        
        Мазмұны
Кіріспе---------------------------------------------------------------------
-----------------------3
I Тарау Жастар әлеуметтануының әлеметтанушылық ғылым құрылымындағы орны.
1.1 Жастар әлеуметтануының объектісі мен пәні-------------------------------
--------6
1.2 Жастар әлеуметтануының деңгейлері---------------------------------------
--------11
II Тарау ... ... ҚСРО мен ... ... ... әлеуметтік қатынастардың субъектісі ретінде дербес топқа
жатқызудың критерийлері. Жастардың ... ... ... ... - ... заманғы социологияда жастарды әлеуметтік
қауымдастық ретінде ... және ... ... зерттеуші
социологиялық білімнің жеке саласы. Ресейде бұл салыстырмалы түрде жас
ғылым, сонау ... ... 60-шы ... 1-ші ... ... ... ... мәдени даму кезеңінде қоғамдық ғылымдардың ... ... ... ... ... ... ... ғылыми
зерттейтін бұл ғылым саласы қатаң – марксистік идеология ... ... ... ... мен жеке ... ... ... проблемалары қоғамдағы жастар өмірінің ерекшеліктерін терең
зерттеуді қажет етті.
Жастар арнайы ... ... ... үшін ... ... ... ... идеологиялық көзқарастарды талдап шын
мәнісіндегі проблемаларды анықтап ... ... ... ... ... ... түрде зерттеу
бірнеше ресейлік авторлардың көптеген еңбектерін ерекше бөліп алуымызға
болады, әсіресе, ... ... ... мен ... ... ... ... алғаш рет жоғарғы білім жүйесіне ... ... Бұл ... ... ... кері көзқарастар пікірін
туғызды. Қоғам әлі ... ... ... ... ... емес ... ... жүргізілген алғашқы социологиялық сауалнамалардың нәтижесі
асыра оптимистік ... толы ... ... ... ... қарай” – қатып сынген тәрбиеде жауап берген ... ... өте ... ... ... ... болмай қалды.
Алпысыншы жылдар Кеңес Одағында да, ... ... де – ... ... ... кезеңі болып табылады. Бұл кезең жастардың
әлеуметтік белсенділігі шарықтап, ... ... ... ... ... ... табылады. Мұндай ахуалдың итермелеуші күші
(эпицентірі) Батыс елдерінде ... ... ... қозғалысы, өзіндік
құндылықтарымен жария болған пацифизм мен индивидуалды еркіндік, ... ... ... ... 1968 ...... деп аталатын жастардың ірі ауқымдағы толқынына ұласты. Осындай
өзгерістер қаншалықты шектеулі болса да Кеңес Одағы ... әсер ... ... өмір ... ...... қағидалар бойынша өмір
сүргісі келмейтін тілектер көбейе ... ... ... ... қалыптасуы жастар арасында батыс эстрада музыкаларына деген
қызығушылықтар көбейіп, ... ... ... ... ... топтары,
әдеби және көркем андеграундтары, кеңестік эстраданың ресми ... ... ...... ... ... дүниеге келе
бастады.
Осы секілді ресми идеология негізінде құралған үгіт – насихаттан
тұратын әдеби ... ... ... ... кезеңде жастар арасында
бұрын айтуға болмайтын шын мәнісіндегі әлеуметтік проблемалар өсе ... ... ... ... білім және мәдениет дағдарысы,
біртіндеп тереңдей берген, үнсіз әлеуметтік және ... ... ... ... ... қиындықтар тағы басқа
геронтократиялық бейімделген қоғам үшін бұл проблемалар өткірлене, тереңдей
түсті, әрі ... ... ... ... ... жылдары шет елдердегі жастар социологиясының дамуына орай
қоғамтанудың жаңа, ерекше ресми санкцияланған саласын қарастыруға ұмтылды.
Осылайша кеңестік мамандар ... ... ... 1970 ... ... жыл аралығындағы Болгариядағы халықаралық симпозиумға үнемі қатысып
отырды. Бүгінгі күні жастар социологиясы ... ... ... бірі ... табылады. Оның мәні өте ауқымды, жастар категориясына
қатысты бірнеше әлеуметтік проблемаларды қамтиды. ... ... ... ... орны мен рөлі ... ... еңбектерінде қарастырылады); жас ұрпақтар арасында жеке
тұлғаның ... мен ... ... ... ... ... икемделуі; әлеуметтік өз - өзін сезіну мен өмір бейнесі;
кәсіби бейімделу; жұмыссыздық ... мен ... ... тұру
мәселесі; әлеуметтік рөлдер мен жастардың ... ... ... ... өкілдеріндегі жастардың әлеуметтік іс-әрекеттерінің
ерекшеліктері, әлеуметтік белсенділігі мен ... ... ... психологиялық ерекшеліктері; жастардың ... мен ... ... ... ... жастар және студенттік
отбасы проблемасы т. б.
Жастар социологиясын зерттеуші атақты отандық социолог ... ... ... ... берді: “Жастар – жас ... ... ... ... жағдайы мен басқа ...... ... ... жинақталған әлеуметтік –
демографиялық ерекшеленетін топ. Жастық шақ белгілі бір фаза ... ... ... ... ... бар, ... оның нақты жас
ерекшелігі ара қашықтығы, әлеуметтік статусы мен әлеуметтік – психологиялық
ерекшелігі әлеуметтік – ... ... бар, ... құрылысқа тәуелді,
қоғамның мәдени әлеуметтену заңдылықтарына тән кезең болып табылады.”
Жалпы ... ... ... ... ... ... үш деңгейі бар. Бұл ... - ... ... ... процестер ауқымында зерттейді; арнаулы – теоретикалық
деңгей жастарды жас ерекшелігі мен ... ... топ ... ... және ... ... ... күтулері
тағы басқаларды зерттейді; эмпирикалық социологиялық зерттеу деңгейі нақты
статистикалық материалдар беруін, ... мен ... ... ... ... ... Жастар әлеуметтануының әлеметтанушылық ғылым
құрылымындағы орны.
1.1 Жастар әлеуметтануының объектісі мен ... ... ... ... біртұтас жүйесінің бір
саласы болғандықтан оның ... да ... мен ... ... ... әлеуметтік феномен ретінде оқымайды, сондай-ақ түрлі нақты әлеуметтік
қарым – қатынастар формасында оқиды. Ол ... дін ... - ... діни ... мен ... діни ... қызметіне
қатысуы, секталар, шіркеулер, қала және ауыл социологиясы – жастардың
қаладағы және ауылдағы ... ... мен іс - ... талдау жасалынады, денсаулық сақтау социологиясы жастарға ... ... ... ... социологиясы жастарды ерекше әлеуметтік топ ретінде ... оның ... ... орны мен ... жас ... ... мен қызмет ету әдістері, жас ... ... ... ... - ... бейімделуі мен ұжымға
үйренісуі, бейресми жастар ... мен ... ... ... және діни ерекшеліктері бар қозғалыстары өзгеше. ... ... ... бірқатар проблемаларына қызығады, олар
жалпы социологиялық болғанымен жастарды да қамтиды (білім, отбасы, неке,
жыныс ... ... ... ... бейімделуі (тәрбие ерекшелігі,
оның формаларының тиімділігі, әдіс – тәсілдер, әлеуметтік, саяси ... ... ... ... зерттеу объектісі – жастар әлеуметтік өмір мен
әлеуметтік қарым-қатынастар субъектісінің феномені ретінде қарастырды. ... ... ... ... ... тән, үш ... байланысты
органикалық біріккен деңгейді зерттейді:
1) Жалпы теоретикалық, жастарды әлеуметтік феномен негізінде түсіну;
2) ...... ... ... топ
ретінде қарау, оның сана –сезімінің және іс - әрекетінің ерекшелігі, жас
мөлшері мен әлеуметтік – ... ... өмір ... ... ... ... және діни ... қарастырады.
3) Эмпирикалық жастар өмірінің түрлі саласындағы нақты социологиялық
берілгендерге сүйенеді.
Жастар социологиясының пәні: қоғам ... ... орны ... зерттеу, оның сұраныстары, қызығушылықтары, қажеттіліктері,
құндылықтары, әлеуметтік күтулері, өмірлік көзқарастары, ... ... ... ... өмірлік жоспарлары мен оны оптималды
түрде жүзеге асыру жағдайын анықтау, жастардың әлеуметтік ... ... ... ... ... ... белсенділігі және қатыспау
себептері, моральдық – психологиялық дайындығын анықтау т. б.
Жастар көптеген әлеуметтік – ... ... ... ... ... демография, құқық, саясаттану,
философия, тарих, социология.
Жастар социологиясының пәнін түсіну үшін оның ... ... ... ... ғылымдар саласындағы орнын саналы түрде анықтау қажет.
Қоғамның жас ерекшелігін зерттей ... ... ... мына
салаларға келіп тіреледі, олар балалар, кәрілер, ... ... ... ... ... ... (жас ерекшелігі шекарасы, жастық
кемсіту (дискриминация) ұрпақтар ауысымы, өтпелі әлеуметтік статустар пәні,
өмір ... ... ... – ақ, жас ... ... ... өзгерісін зерттеуге бағытталады (ретроспективті,
лонгитюдті стратегия, қайталанбалы ... ... ... жағдайлар
талдауы бар).
Алайда жасөспірімдік шақ зерттеу пәні ретінде ... ... тек ... ... ... ... ... есею процесінің әлеуметтік
аспектісі бар, олар ... ... ... ... ... ... білім социлогиясы, мәдениет, отбасы
социологиясы, тәрбие проблемасын ... ... ... әлеуметтік
бақылау мен өзін - өзі анықтау, өзін - өзі бөлектеу дағдарысы, статусын
ауыстыруына ... ... ... ... ... салаларымен тығыз қарым –
қатынаста: қала, ауыл, өнер, мәдениет, жеке тұлға, бұқаралық ... және ... ... ... ... ... ұйымдар, әскер,
саясат, құқық, дін, отбасы, еңбек, басқару, дене тәрбиесі мен спорт.
Тағы бір ескеретін жәйт, жастар ... ... ... ... ... ... елде өзіндік статус пен титулға ие ... ... ... ... ең ... ... және ... зерттейді.
Кеңестік социологиясында жастар проблемасына деген қызығушылық алғаш
рет ғасырлар тоғысында дамыды. Ресейдегі ... ... ... ... әлеуметтенуінің дағдарысы, және жалпы кәсіби білім
жүйесінің дамуына итермеледі. Дәл осы ... жас ... ... ... ... мемлекет тарапынан әлеуметтенуін қамтамасыз етуге
тырысты.
П. ... 1916 жылы ... ... ... отбасылар дағдарысы»
еңбегінде дәстүрлі отбасылық байланыстардың үзілу процесін суреттей келе,
жеке ... ... ... мен бала ... дәстүрлі байланыстардың
ажырап, жасөспірімдерді тәрбиелеу және қамқорлыққа алу функциялары ... өтуі ... ... ... ... Ол ... мен ... отбасы
міндеті болудан қалды» - деп жазды. Балалардың оқу, ... кең ... ... ... тағы сол ... негізде алғашқы
тәрбиелеуші және «скультор» отбасыдан алынып, баланың өз ... ... ... да қүрт ... ... ... мен оқытуды кәсіби
ауыстыру П. Сорокиннің ойынша, өзінің ... ... бар, яғни ... мотивтерімен қызығушылықтарды толық меңгерген, жан-жақты дамыған
әлеуметтендірілген ұрпақ болып өсуіне өз ... ... ... ... мақаласындағы «баланы, жеке тұлғаны» индивид
ретінде қарастырудың тарихи бағытынан ауысып, «жас ұрпақты» ... ... ... ... ... бар ... ... жасады. Енді оның әлеуметтік қалыптасуы қоғам тарапынан ... мен ... ... кездері баспаларда студенттер мен оқушы жастар проблемасы пайда
бола бастады (А. Сперанский), оның ... ... орыс ... мен ... ... ... дәстүрлі назар аударыла
бастады, ондағы бюджеттегі оқу мен оқудан тыс ... ... ... ... ... істеуші жастар категориясы (10-12 жастан
20 жасқа дейін) сол 1897 жылы ... ... ... ... ... және ... ... ауыр жағдайы, оларды
үлкендермен салыстырғанда құқықтық қорғау мен қамқорлыққа алу ... ... ... көре бастады. (И. Ян -Жул, А. Бернштейн-Коган). Бұл
мақалалардың жалпы бағытталуы ... ... ... ... ... ... билік тарапынан қосымша қамқорлық қажет ететіндердің
демократиялық ... ... ... ету болып табылады.
Жастарға деген жаңа қызығушылық 19 ... 1920 ж.ж. ... ... ... және қоғамдық ұйымдардың қалыптасыуымен
байланысты дамыды.
Бұл 1920 ж.ж. ... ... ... мен ... аса назар аударылды, оның себебі, өндірістің техникалық артта
қалушылығын жолға қоюдың прогматикалық қажеттілігі, ... ... ... ұйымдастырылуы, патша тәртібімен соғыстан кейінгі
өндірістерді ... ... ... ... ... Ал, ... ... басым көпшілігін құрайды: әрбір бесінші 14-тен 22 жас
аралығында, сондай-ақ негізгі бөлігі ... ... ... тек 14 млн.
қалада.
20 жылдары тәрбиелеу теориясы мен практикасы ... ... ... ... өз ... ... Бұл ... ерекше
қызығушылық психоаналитикалық әдістіңтің дамуына әсер етті. Психоанализдің
дамуы ... ... ... ... ие ... ... ... институты ашылып, балалар үйінде практика психоанализ әдістері
негізінде құрылған экспериментальды тәрбиеленген топтар құрылды.
Жастардың идеологиялық ... ... ... ... ... имандылық туралы (махаббат және ... ... ... адамға ұжымдық жауапкершілік пен ... ... ... ... сүйенген дискуссияларға аса мән берілді.
Келесі бір толқын 1930 ж.ж. ортасында белең алды, ... ... есею ... ... ... ... ... социалистік
тәрбие объектісі ретінде қарастырылып, ... ... ... астарында
тәрбиелініп дайындалды.
1.2 Жастар әлеуметтануының деңгейлері
«Жастар социологиясының» социологиядан жеке ... ... ... 1960 ж.ж. ... революциясы» кезеңімен байланыстырылады, әсіресе,
жастар проблемасының өсуі, ұрпақтар ... мен ... ... рөлдеріне қатысты дамыды. Бұл толқында К. Маннгеймнің «әлеуметтік
прогрестің жаңа ұрпағы негізгі көзі» атты идеялары және М. ... ... ... ұрпақтардағы мәдени ерекшелігі типтері жайлы идеялары
атақты болды.
Кейінірек (1970-1980 жылдары) еңбек нарығындағы өзгерістермен жоғары
білімі бар жас ... ... ... ... елдерінде жастардың
әлеуметтік-экономикалық проблемаларын зерттеуге мән бере бастады (білімі,
жастардың саяси таңдауы, еңбек нарығы, ... ... мен ... ... ... социологиясын зерттеу тақырыбы өзгеше
еді. Біріншіден, социологиялық зерттеулер ... ... ... ... ... ... пікірін анықтайтын қазіргі «өзекті
проблемасы» ретінде ... ... ... және қала ... ... алғашқы топ 1964 жылы желтоқсанда ЦК ВЛКСМ ... ол үш ... ... В. ... А. ... В. Чупрова.
Екіншіден, жастар проблематикасына деген қызығушылық мемлекет
тарапынан жас ... ... ... тәрбиелеп ұстап тұру
қажеттілігінен ... ... ... әкелерінің атақ дәрежесі идеологиясы
негізінде үстемдік етуші нормалар мен құндылықтарды игеруге бағытталды.
Жастар субмәдениеті мен ... ... ... ... ... ретінде қарастырылды. Октябрят, пионер ұйымдарымен комсомол саяси
партияның ресми құралы болды. Өз ... И. ... бұл ... ... ... деп атады.
1968 жылы ҚСРО да ғылым Академиясының президиумында нақты ... ... ... ... ... әлеуметтік тапсырма бере
бастады, ондағы жастарды коммунистік тәрбиелеу проблемасына қатысты болды.
3. Жастар социологиясының әрі қарай дамуы ... ... ... ... нақты социологиялық зерттеулер жастарды
коммунистік тәрбиелеу ... ... ... ... ... екі бөлімнен тұрды: «Білім
берудің әлеуметтік проблемалары» (В. Н. ... және ... ... ... (И. В. ... ... ... ғылыми-зерттеу орталығы құрылып,
жастар арасында рухани мен коммунистік тәрбие проблемасы бойынша сауалнама
жүргізілді. ВШК ... ЦК ... ... жастардың әлеуметтік-саяси
және еңбектік белсенділігін анықтау мақсатында типтік ... ... ... ... ... моральдік бейімделу»,
«Жұмысшы табының колхоз шаруашылығында дұрыс ... ... ... ... де ... ... «тапсырыстық» идеологиялық мінездеме
болса, онда ... ... ... ... ... ... ұмтылды. Осы бағыт жастар социологиясының жеке ғылым саласы
ретінде дамуына шын ... ... ... Оның ішінде әсіресе, бірнеше
мектепті бөліп алуымызға болады: Новосибирск (В. ... ... (Ф. ... М. Н. ... Л. Я. ... Ленинград (В. Т. Лисовский, С. Н.
Иконникова, А. В. Лисовский) және Эстон (М. Титма).
Новосибирск мектебі. «Проект 17-17», «Проект 17-25» деп ... ... ... ... 1936 жылы ... ... ... кейін
Мәскеуде жалғасып жастардың өмірлік жоспарын зерттеуге арналады. Бұл ... ... ... ... көзқарасты анағұрлым тереңдетуге көмектесті.
«Социалистік қоғамдағы жастардың өмірлік жолы» деп аталатын В. Н.
Шубкин ... ... мен төрт ... ... ... ... ... мен Польша) жүргізілген зерттеулер жастардың еңбек
нарығындағы сұранысы мен білім ... ... ... ... ... ... ... жеке топтардың өмірлік
мүмкіншіліктерінің теңсіздігі туралы қорытынды социализм кезіндегі ... ... ... ... көзқарасқа қарама-қайшы қағидалар
анықталды.
Өмірлік мүмкіндіктер теңсіздігі ... ... ... ... ... ... ... даму әсерінен соғыстан келгендермен толған
еңбек нарығында бос орын ... ... ... ... ... ... туғызғаны белгілі болды.
1970-1980 жылдардың ағында батыс жастар ... ... ... ... ... қарама-қайшылықтарын
нықтауға бағытталды.
Свердловск мектебі. Свердловтағы сол кездегі Ф. Р. Филиппов пен М. Н.
Руткевич зерттеген жастар проблематикасы ... ... ... ... мен ... ... ... болды.
«Жоғарғы мектеп» (1973-1974) атты ... пен ... ... ... ... ... компаративті зерттеу (1977-1978)
үлкен фактологиялық материал берді. Онда ... ... ... ... ... ретінде қарастыратын бағыт дамыды, ол бағытты Свердловта Л.
Я. Рубина, Харьковта Е. А. ... ... ... әлеуметтік зертеулер Институтында жастар әлеуметтік
проблемалары секторы құрылып оны В. И. ... ... Осы ... ... ... ... ұрпақтар арасында мобильділік зерттелді. ҚСРО-ның
ЦСУ берілгендері негізінде 1940-1970 жылдары ... жас ... ... ... ... ... ... әлеуметтік құрылымдағы
өзгерістерге талдау жасалынды. Осы зерттеу қорытындысы бойынша «Ұрпақтан
ұрпаққа» атты монография ... онда жас ... ... ... бастауы
мен өмірлік карьера дамуы қарастырылды.
Эстон мектебі. ... ... Микк ... ... ... көптеген Ресейлік жас ғылымдардың кәсіби өсуіне көмектесті. Оның
қызыққан ... ... ... және экономикалық деңгейде ерекшелігі бар
әртүрлі ... ... ... ... өзін-өзі
анықтаудың аймақтық таралу процесіне талдау жасау болып табылады.
Алғашқы лонгитюдті ... 1948 жылы ... ... орта ... ... ... 1966 жылы басталды. Осының негізінде 1982
жылы жалпы кеңестік зерттеу 1965-1967 жылдары туылғандарға ... ... 5 ... ... талдау Кеңес Одағының 14 аймағындағы орта оқу
орындарының оқушыларына жасалды. Әрі ұзақ мерзімді өзгерістер мен 17 ... ... ... соң) 30 ... дейінгі (тұрақты әлеуметтік статусын
алған соң) мінездемелер өзгерісін ... Бұл ... ... ... ... келді, оның ішінде екеуі жалпылама түрінде:
«Өмір бастамасы: орта білімі бар ұрпақ» (1989) және «Бір ұрпақтың ... (1992) 10 жыл ... жас ... ... өмірлік
циклінде жалпы заңдылықтар мен уақытша шекаралар ... ... ... кәсіби және әлеуметтік мобильділік, миграция процестері мен
өмірлік құндылықтар қарастырылды.
Ленинград ... ... ... ... ... ... ... Т. Лисовский, алғаш 1964 жылы жастардың әлеуметтену процесін анықтауға
байланысты Ленинград университетінің ... НИИ ... ... әлеуметтік зерттеу жүргізді. Бұл зерттеу қорытындысы
кітапқа жазылып 60 жылдың аяғынан бүгінгі күнге дейін маңызды ақпарат ... ... В. Т. ... ... ... алғаш рет «Жастар
социологиясы» оқулығы жазылды (1955).
Ленинград мектебі қарамағында жасөспірімдер психологиясы, жыныс және
жастар субмәдениеті ... ... И. С. Кон шет ... ... ... өзінше қызметін бастады. Жастар социологиясында
И. Кон ерекше орын алды, оның қызығушылықтары ... де ... ... ... ... Ол ... теорияларды сынай
отырып, социология мен әлеуметтік психологияның идеологияланған 1960 ... ... ... мен ... ... ... және
өмірлік циклін терең түсінуге арналған жаңа ұғымдар мен түсініктерге талдау
жасады.
5. Бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... 1980 жылы бұл проблемаға қатысты үнемі дискуссиялар
болды. Көптеген зерттеушілер жастар ... өз ... ... ... түрі ... ... ... қылмыстық жастар
топтастығына арналған баспасөздерде мақалалар өте көп жазылған.
1980 жылдың басында мәдениет ... ... ... ... ... жоқ еді. Алайда уақыт өте В. Ливанов, В. Левичев және Ф. ... ... ... ... ... ... Н. В. ... университеті) Ленинградтағы жастардың бейресми топтасу ... И. ... (ІІМ ... Г. ... ... ... ... және публицист В. Еремин жастар топтары арасында
қылмыскерлікті арнайы зерттеді. Белорус социологтары И. ... мен ... ірі ... жастар субмәдениетін зеттеді. Сол секілді көптеген
ойшылдар С. Лема, Б. Калачев, М. Илле, О. ... Н. ... және ... ... ... ... отырып жастар
арасындағы дағдарысты, нашақорлық, жезөкшелік, ... ... ... ... (батыста азшылық ретінде қарастырылды)
зерттеді.
Бүгінгі жастар социологиясы: проблемалар мен жетістіктер. ... ... ... ... ... жаңа ... еңбек нарығы,
жұмыссыздық, жастар мен жас отбасылардың әлеуметтік қорғалуына ... ... ... Бұл және ... проблемалар РАН (Л. Коляги)
социология институты ... ... ... ... онда ... ... ... (В. Магун), үйсіздер проблемасы (В.
Журавлев) зерттелді. Жастардың материалдық қамтамасыз етілуімен әлеуметтік
қорғалуы ... орын ... В. Н. ... және Ч. И. ... ... ... ... экономикалық, әлеуметтік-саяси
жағдайына зерттеу жасады.
II Тарау Жастар әлеуметтануының ҚСРО мен посткеңестік ... ... ... ... ... ретінде дербес топқа
жатқызудың критерийлері. Жастардың әлеуметтік сипаты.
Психоаналитикалық ... З. ... пен оның ... және ... идеяларына негізделеді (Р. Бенедикт, Л. Фойер, Л. ... ... ... ... ... “эдип комплексі” теориясы
дүниеге келді, онда ұрпақтар ... ... ... түсіндіруге
көмектесетін гендерлік іс - әрекет ... ... өмір ... жатқан
әлеуметтік тәртіпке қызуқанды қарсы шығу себептерін анықтауға көмектеседі.
Л. Фойердің тұжырымдауынша, “ұрпақтар жанжалы адамзат ... ... Ол ... ... ең ... ... мүмкін, таптық күреске қарағанда маңызды тарихи итермелеуші күш
болуы да ықтимал... Барлық өмір ... ... ... ... арасындағы
күрестер тарихы болып табылады.”
Осы тақырыпта ғалымдардың Л. Архангельский, С. Иконникова, И. Кон, ... В. ... Д. ... В. ... тағы ... ғалымдардың
еңбектерінде бар.
70 ж.ж. жинақталған тәжірибе мен ... ... ... толық
зерттеу жасауына үлес қосты, онда әсіресе, әртүрлі әлеуметтік ... ... ... Дәл осы психоаналитикалық бағыт арқылы
жастар сана сезімінің терең ... ... жас жеке ... ... ... ... жеңу мен өз - өзін дамытуға ... ... ... ... ... ... әрекет
“жыныстық ревалюция” теориясын құруда маңызды рөл ... (В. ... ... ... ... (Д. ... Э. ... Р. Мертон) және тағы
басқа. Ш. Эйзенштадт өзінің атақты “Ұрпақтан ұрпаққа” атты ... ... ... ... ... және соған сәйкес әлеуметтік рөлдері бар,
индивидтерге толы құрылымдық көзқарастар жүйесі ... ... ... ... ... іс - ... жас жеке тұлға іс - әрекеттерін реттеуші
белгілі бір ... ... ... ... бірлікті құрайды. Бұл
бағытқа елеулі үлес қосқан еңбектер жастар социологиясын сын ... ... В. ... А. ... А. ... В. Шубкин, В. Мансуров, Л.
Рубина, В. Староверов, С. Фролов және тағы ... ... Олар ... ... ... ... колхоз шаруашылығы, интеллигенция, оның
әлеуметтік жағдайы, еңбекші және қоғамдық белсенділік, сондай – ақ ... ... ... проблемалары мен білім деңгейі және материалдық
қамтамасыз етілуге кәсіби дайындығының тендециясын зерттеді.
Алайда, қоғамның ...... ... ... – функционалдық бағыт жастар ортасындағы жанжалды анықтап, ... мен ... ... ... ... ... ... бағыт адамзат мәдениеті феноменологиясы ... ... ... ... ... ... мен құбылыстарды зерттейді.
Бұл бағыттың ... ... ... социологы К. Маннгейм еңбектері
болып табылады. Ұрпақтар бірлігі феноменін зерттей отырып ол ... ... ... ... және ... ... ... таратуға деген аса қажеттілік үнемі адамзат мәдениеті феноменінде жаңа
адамдық толқындарға келіп тіреледі; бұл жас ұрпақтардың ... ... ... ... ... үшін маңызды, сондықтан да жаңа
бағытқа қозғалысы мен мәдени мұрагерлікті бағалауға жол ... ...... ... ... ... тамаша процесс, оның нәтижесі: мәдени процесте оның жаңа
мүшелері пайда болды, онда ескі ... ... ... ...... ... тарихи процестің хронологиялық шектеулі бөлігінде ғана
қатыса алады, сондықтан да мәдени жинақты үнемі мұрагерлік ретінде ... ... ... ... ... ... процесс.
Көрнекті американдық антрополог Маргарет Мид балалардың әлеуметтенуі,
жыныстық рөлдердің мәдени ... жеке ... ... және ... өлшемі
проблемаларымен айналысады. Оның есептеуінше, ... ... ... ... ... өмір ... ... Өзінің 1925-
1926 жж. Тау аралығына жасаған (Самао) алғашқы ... ... ... ... ол үлкен ғылыми жаңалық болды, Батыстағы таза
әлеуметтік негізі бар жастар проблемасы ... ... ... архаикалы мәдениеттің жоқтығы.
Мәдениет тарихында М. Мид мәдениеттің үш ... ... ... онда ... өз ата - ... ... ... да, үлкендер де өз ... ... ... ... өз балаларынан үйренеді). М. Мид ... ...... ...... және әлеуметтік даму
арасындағы тәуелділікті көрсетеді, және ... ... ... ата – ... балаларына ғана емес, сондай – ақ ... ... әсер ... ... ... социологиясында бұл бағыттағы ... мен ... В. ... В. ... Л. ... В. ... ... Е. Слуцкий, В. Харчева т. б.
Жастар – әлеуметтік-демографиялық топ ретінде. ... ... ... ... жастар проблемалары ретінде айқындауға болатын ерекше
проблемаларды шешу ... тап ... Осы ... ... ... барлық қоғамды біріктіреді: қоғам жастар арқылы ... сол ... ... жаңғырады.
Қоғамда демографиялық топтың осы санатын айқындаудың ... бар. ... ... жақтастары жастарды ұқсас антропологиялық
ерекшеліктері мен психологиялық қасиеті бар ... топ ... ғана ... ... ... Бұл жастардың мәні олардың қоғамдық қатыныстардың
тарихи айқындалған сипатына негізделген ... ... ... ... көзқарастың жақтастары жастар социологиялық мағынада ол ... ... аса көп ... және де сонымен қатар ... ... ... тасымалдаушы болып табылатын адамдар өміріндегі мінез-құлық
базасы болып табылады деп ... ... ... ... ... ... ... аумақтың» (no men` s land)
мәртебесіндегі үздіксіз ... ... деп ... ... ... осы көзқарасты ұсынады.
Көптеген батыстық социологтар жастарды «жаңа тап» деп ... ... ... көзқарасы бірдей, талғамдары, мүдделері және ... ... ... «біз» деген сезім күшінде социологиялық тұтастықты
білдіреді. Осылайша, бұл жерде жастардың әлеуметтік-психологиялық ... ... ... және ... ... ... ... емес ерекшелік
ретінде қарастырылады.
Қорытынды
Жастардың социологиялық теориясыда «ұрпақ», «жас ерекшелік
табы», «жастық ... ... ... жасы келгендік», «қарттық» деген
ұғымдар жоқ.
Сөйтіп, зерттеуші И.Кон «ұрпақ» терминінің көпмағыналығына ... және төрт ... ... ... ... уақытта туған адамрдың жиынтығын ... ... мен ... жалпы ата-бабадан шыққан сатылықты
ұрпақ деп айтады.
Тарихшылар мен ... ... ... мен олардың
балаларының туған аралыққа тең ... ... деп ... ... ... 30 ... тең айқындайды. Бүгінгі күні отбасының ... ... мен ... арасындағы жас ерекшеліктің орташа
айырмасының қысқаруы байқалуда, ал дамыған ... өмір сүру ... үш ... төрт ... ... өмір ... ... түсінікте жастық шақ қашан ... ... ... ... ...... топ ... сипаттай
отырып бұл ұғымды бір ... ... ... австриялық социолог
Л.Розенмайер жастық кезең 13 жастан басталып, 24 жаста ... ... ... осы ... ішкі жас ... және әлеуметтік
дифференциациясын баса айта ... ... да ... нақты негіз
бермейді.
13 пен 18 жыл ... жас ... шақ» ... және ... дәрежеде жаңа белгілерге және әлеуметтік
тәртіптің нысандарына ... ... ... ... ... ... ... бөлетін демаркациялық сызық 18 жаста өтеді. Бұл жас
көптеген елдерде құқықтық дербестіктің басталуымен ... ... мен ... ... және ... ... алумен: еңбек
үшін тең ақы төлеу, армияда қызмет ету, некеге отыру, сайлауға қатысу.
18 және 24 жыл арасындағы ... ... ... ... ... мәртебесі бойынша дефференциациясы неғұрлым ... ... ... Л.Розенмайер «жас ересектер» («young fdult») деп атайды. Егерде
бірінші кезеңде бұл кейбір кезек ... топ ... онда 18 және 25 ... ... ... Бұл ... тағдырының айырмашылығына
байланысты әлеуметтік біртектілік емес және социологтар үшін ерекше мүдде.
Жастық шақта әлеуметтік рольдерді ... ... ... ... саны олар ... игерілетін немесе
тоқтатылатын белгілі бір «толығу» шегіне жылдам жақындайды.
Социолог В.Н.Боряз «толығу» шегі жастық шақ деп ... жас ... ... ... ... деп есептейді. Ал одан
әрі – әлеуметтік есею кезеңіне кіру. В.Н.Боряз жастар санасын ... аса кең ... ... ол осы топқа 14-33 жас аралығындағы
адамдар кіргізеді.
Көптеген социологтар адам жасы тек ... өмір ... ... ... ғана ... мүмкін еместігі туралы көзқарасты
жақтайды. Оның жеке адамның даму процесінің динамикасын ... ... бар. ... ... ... пен мүдде, мақсаттар мен өмір сүру
жоспарлары, ... ... мен ... ... ... ... ... зерттеушілер жәке тұлғаны бүкіл өмір
бойындағы ... ... ... ... ... ... ... идеясы ғылымда бірнеше
рет атап көрсетілді. Ол адамның өмір циклін ... ... ... ... ... өмір циклін бір тұтас етіп байланыстыруға
ұмтылыс А.Шопенгауэрдің ... ... ... ... ... одан ... өмір ... екі қатарлы кезеңге бөледі, ал олардың
әрқайсының өзіндік ерекшеліктері және белгілері бар.
Аналогия үшін ... ... ... ... ... онжылдықта Меркурий үстемдік жасайды, адам өмір жолымен
тез және ... ... ... оның ... ... ұсақ – ... өзгермелі болады. Осы жылдардағы оқу, ойындар қозғалмалы. 20
жылдары ... ... ... ... ... ол оның ... ... жасайды. 30 жылдары оны Марс ауыстырады, ол адамға
табандылық, батырлық, күш, ... ... ... Ол оны ... ... шақырады. Адам 40 жасында Церердің үстемділік күшінде
пайдалылыққа бас иеді. Веста оған үй ... ... ... ... ... ... ... сияқты оның үйінде ханым-зайыбы билік жасайды. ... ... ... ... адам ... ... ... алады, ол
тәжірибе мен білімге бай, беделге ие, басқаруға ... ... 60 ... ... ... өзінің қорғасындай ауыртпашылығымен, баяулығымен және
солғындығымен әсер ете бастайды. ... ... ... ... бақытқа ұмтылудың қанағаттандырылмауымен айқындалатынын, ал ... тән ...... ... екенін айтады. Бұл ретте
философ адамның оның жасына қатысты уақытты ... ... ... Жасөспірім шақта сағаттың өтуі қарттық шақтағыдан гөрі ұзағырақ
болады. Жастық ... адам ... ... пен ... бастан кешіреді, оның
көңіл-күйі ... мен ... ... жабырқаушылық ... ... ... ... ... ... азапқа түсумен оның
құмарлығы басылады, көңіл-күйі неғұрлым тұрақты және селқос болады, ал егер
денсаулығы жақсы ... онда адам аса ... тап ... ... ... ... жақсы көреді, тыныштықты
қалайды.А.Шопенгауэр аса ... ... ... ... ... ... мән
береді. Ғалым бәрі де ... ... ... ... ... қатысты екені атап көрсетті. Есейген жылдары олар ... әсер ете ... ... ... сыртқы әсерге бағынбайды. Есейген
шақ – ... ... және ... ... жасөспірім шақ – алғашқы
масаттану және бірінші таным уақты. ... шақ, ... тек ... ... қарамастан, өнімін тек шыңы таным ағашының түбірі ... ... ... Ә.Х ... ... ... Тощенко Ж.П. «Социология» Москва, 1994
3. Н.Смелзер. Социология М.1994.
4. Ж. Сәрсенова, Г. ... ... ... ... Ә.И ... А.Д. Жүсіпова «Әлеуметтану негіздері» Алматы, 2004
6. А.И.Кравченко Социология учебное ... ... ... ... Р.К ... ... және ... Шымкент, 2005- 256б.
8. Социология. Ж. Сарсенова. Алматы. 1998.
9. М.М Аженов, С.И. Утешов «Общая социология» Алматы, 2001
10.Зборовский. Г.Е. ... ... ... ... Ю.Г. ... и ... Челябинск, 1995
12. П.Сорокин «Человек, цивилизация, общество» Москва, ... Оқу ... ... 1992 ... ... Р. ... структура и аномия. Социс,1992 2,4.
15. И.Шәмшәтұлы, МДәкенов, ... ... ... ... Основы социологии, ч П. М.,1994г.
17. ... А.А., ... К.А. ... ... ... М, 1995 ... ... М., Аяғанов Б. Социология негіздері. Алматы, 1993 ж.
19. Н.Р. Айтов, Қ.У. Биекенов «Социология» ... ... . М.М ... С.И. Утешов «Общая социология» Алматы, 2001

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жастар әлеуметтануы17 бет
Мәдениет және ұлтаралық қатынастардың әлеуметтануы. Жастар және дін18 бет
Білім беру әлеуметтануы19 бет
Девианнттық мінез-құлық әлеуметтануының өзектілігі19 бет
1917-1920 жылдардағы қазақ жастар қозғалысының тарихы мен тағылымдары32 бет
1986 жылғы желтоқсан оқиғасына қазақ жастарының қатысуы және оның тарихи маңызы25 бет
5-6 жастағы балалардың грамматикалық дағдыларын қалыптастыру (2015 жылғы. 5-ке тапсырылды)56 бет
«Астана: жас қала - жастар қаласы»42 бет
«Мен жастарға сенемін» - ұлтжандылықтың ұраны10 бет
Абай Құнанбаев: балалық және жастық шағы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь