Негізгі құралдардың есебі жайлы

КІРІСПЕ

I. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ЕСЕБІ

1.1 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАР, ОЛАРДЫ БАҒАЛАУ ЖӘНЕ ЖІКТЕУ
1.2 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫ КІРІСКЕ АЛУ ЕСЕБІ
1.3 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ АМОРТИЗАЦИЯСЫНЫҢ ЖӘНЕ ТОЗУЫНЫҢ ЕСЕБІ
1.4. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫ ЕСЕПТЕН ШЫҒАРУ ОПЕРАЦИЯЛАРЫНЫҢ ЕСЕБІ, ОЛАРДЫҢ ҚОЗҒАЛЫСЫ, НАҚТЫ БАРЫ ЖӨНІНДЕ ЕСЕП БЕРУ
1.5. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫ МҮЛІКТІК ТҮГЕЛДЕУ ЖӘНЕ ҚАЙТА БАҒАЛАУ.
1.6 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ЖӨНДЕУ ЕСЕБІ

II. “АҚ НИЕТ” АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНЫҢ НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРЫНЫҢ АУДИТІ

2.1. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ АУДИТОРЛЫҚ ТЕКСЕРУ БАҒДАРЛАМАСЫ.
2.2. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫ ҚҰЖАТТАУДЫҢ АУДИТІ
2.3. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ КЕЛІП ТҮСУІ БОЙЫНША ОПЕРАЦИЯЛАРДЫҢ АУДИТІ
2.4. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ТОЗУЫНЫҢ ДҰРЫС ЖӘНЕ УАҚЫТЫЛЫ ЕСЕПТЕЛУІНІҢ АУДИТОРЛЫҚ ТЕКСЕРУІ
2.5 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ЖӨНДЕУДІҢ, ЖАЛҒА АЛУДЫҢ АУДИТІ
2.6 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ЕСЕБІН ЖӘНЕ АУДИТІН ЖЕТІЛДІРУ МӘСЕЛЕЛРІ

ҚОРЫТЫНДЫ

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Нарықтық қатынастар кәсіпорынды басқаруда бухгалтерлік есептің ролінің жоғарылауын қажет етеді. Үнемі өзгеріп отыратын нарықтық конъюктура және бәсекенің дамуы жағдайында кәсіпорынды басқаруда шешімдерді қабылдау үшін нақты, сенімді, уақтылы ақпарат керек.
Бұл жағдайда кәсіпорында өз жұмысын бақылау, жетілдіру үшін бухгалтерлік есепті белсенді қолдану қажеттілігі жоғарылайды.
Басқару жүйесінде есеп маңызды орынға ие. Ол өндіріс процесін, бөлу және тұтынуды көрсетеді. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипаттайды және оның қызметін жоспарлауда негізгі қызметті атқарады.
Бухгалтерлік есеп тек шаруашылық қызметті көрсетіп қана қоймай, оған әсер етіп отырады.
Сондай-ақ есеп барлық шаруашылық қорлардың сақталуына, бақылауына, олардың дұрыс қолдануына ең қажетті құрал болып табылады.
Бухгалтерлік есеп жүйесінде ерекше орын алатын мәселе негізгі қорлардың жағдайымен байланысты. Бұл өзінің жиынтығында өндірістік – техникалық базаны қалыптастырады және шаруашылықтың өндірістік мақсатын айқындайды.
Қазіргі жағдайда кәсіпорын негізгі құралдардың есебіне ерекше көңіл аудару керек. Нарықтық экономика жағдайында негізгі құралдар өндірушілер арасындағы бәсекелестікке сай үнемі қайта бағалануға әкеліп соғуда.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – негізгі құралдардың есебі саласындағы қазіргі уақыттағы енгізілген заң актілерін және теориялық материалдарды оқып білу. Сонымен қатар соңғы заң өзгерістерінен хабардар болу. Негізгі қорлардың құрамын, оларды бағалау тәртібін, құжатталуын және басқа да аспектілерімен жан-жақты танысу болып табылады.
“Ақ Ниет” акционерлік қоғамының мәліметтері дипломдық жұмыста қолданылады.
1. ҚР Президентінің заң күші бар бухгалтерлік есеп жөніндегі жарлығы, 26 желтоқсан, 1995 ж. N2732.
2. ҚР Президентінің заң күші бар 1998-2000 жылдардағы Қазақстан Республикасындағы бухгалтерлік есеп пен аудитті дамыту мен жетілдірудің мемлекеттік бағдарламасы жарлығы, 28 қантар, 1998 ж. N3838.
3. Қазақстан Республикасындағы аудиторлық қызмет жайлы 1993 жылы бекітілген Қазақстан Республикасының заңы.
4. N6 бухгалтерлік есеп стандарты .
5. Бухгалтерлік есеп стандартына әдістемелік нұсқаулар. Қазақстан Республикасы, 1997 ж.
6. Субъектілердің қаржы-шаруашылық қызметінің бухгалтерлік есебі шоттарының бас жоспары.
7. Баканов М.И., Шеремет А.Д. Теория экономического анализа. Москва: Финансы и статистика, 1986.
8. Барнгольц С.Б., Тация Т.М. Экономический анализ хозяйственный деятельности предприятий и объединений. Москва: Финансы и статистика, 1986.
9. Безруких П.С., Ивашкеевич В.Б., Кашаев А.Н., Марулис А.Ш., Островский О.О., Чумаченок Н.Г. Бухгалтерский учет. Москва: Финансы и статистика, 1982.
10. Дюсенбаев К.Ш. Аудит и анализ финансовой отчетности: Учебное пособие, Алматы, 1998.
11. Вешунова В.И. Основы бухгалтерского учета (Задача и вопросы). Москва: Инфро-м, 1995.
12. Гупало В.И., Шнейдман Л.З.Бухгалтерский учет. Сборник нормативных документов. Москва: Финансы и статистика, 1987.
13. Ержанов М.С. Теория и практика. Алматы: Ғылым, 1994.
14. Ковалева О.В. Бухгалтерский учет и аудит бухгалтерской отчетности предприятий. Ростов-на-Дону Феникс, 2000.
15. Кондраков Н.П. Бухгалтерский учет, АХД и аудит. Москва. Финансы и статистика, 1994.
16. Козлова Е.П., Парашутин Н.В., Бабченко Т.Н., Галанина Е.Н. Бухгалтерский учет. Москва: Финансы и статистика, 1994.
17. Кондраков Н.П., Краснова Л.П. Принципы бухгалтерского учета. Учебное пособие. М: ФБК-Пресс, 1997.
18. Макарьева В.И. Учет в условиях рынка. Консультация – 2-изд. Москва: Финансы и статистика, 1993.
19. Палий В.Ф. Основы калькулирование. Москва: Финансы и статистика. 1987.
20. Палий В.Ф. Бухгалтерский учет для менеджеров.
21. Палий В.Ф. Теория бухгалтерского учета. Москва: Финансы и статистика, 1990.
22. Полякова С.И., Емельянов И.А. Бухгалтерский учет. Москва, 1993.
23. Радостовец В.К. Финансовы и управленческий учет на предприятий. Алматы. Центраудит, 1997.
24. Радостовец В.К., Гамарник Т.Н. Бухгалтерский учет на предприятий. Алматы, Экономика, 1997.
25. Радостовец В.К. Организация бухгалтерского учета. Алматы: Эуономика, 1997.
26. Сатмурзаев А.А. Бухгалтерский учет в рыносной экономике. Алматы: Экономика, 1998.
27. Перейти к международным стандартам. Финансы Казахстана, Январь, 1995.
28. Стоун Д. Бухгалтерский учет и финансовый анализ. М: Сирин, 1998.
29. Ткач В.И., Ткач И.В. Управленческий учет. Международный опыт. Москва: Финансы и статистика, 1994.
30. Тасмаганбетов М.А. Қаржы есебі. Алматы, 1998.
31. Шеремет А.Д., Суиц В.П. Аудит учебное пособие. М: инфра-1995.
32. Шеремет А.Д.Комплексный экономический анализ деятельности предприятия. М: Экономика,1974.
        
        КІРІСПЕ
I. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ЕСЕБІ
1.1 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАР, ОЛАРДЫ БАҒАЛАУ ЖӘНЕ ЖІКТЕУ
1.2 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫ КІРІСКЕ АЛУ ЕСЕБІ
1.3 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ АМОРТИЗАЦИЯСЫНЫҢ ЖӘНЕ ... ... ... ... ЕСЕПТЕН ШЫҒАРУ ОПЕРАЦИЯЛАРЫНЫҢ ЕСЕБІ, ОЛАРДЫҢ
ҚОЗҒАЛЫСЫ, НАҚТЫ БАРЫ ЖӨНІНДЕ ЕСЕП БЕРУ
1.5. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫ МҮЛІКТІК ТҮГЕЛДЕУ ЖӘНЕ ҚАЙТА БАҒАЛАУ.
1.6 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ... ... “АҚ ... ... ... НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРЫНЫҢ АУДИТІ
2.1. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ АУДИТОРЛЫҚ ТЕКСЕРУ БАҒДАРЛАМАСЫ.
2.2. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫ ҚҰЖАТТАУДЫҢ ... ... ... КЕЛІП ТҮСУІ БОЙЫНША ОПЕРАЦИЯЛАРДЫҢ АУДИТІ
2.4. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ТОЗУЫНЫҢ ДҰРЫС ЖӘНЕ УАҚЫТЫЛЫ ЕСЕПТЕЛУІНІҢ
АУДИТОРЛЫҚ ТЕКСЕРУІ
2.5 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ЖӨНДЕУДІҢ, ... ... ... ... ҚҰРАЛДАРДЫҢ ЕСЕБІН ЖӘНЕ АУДИТІН ЖЕТІЛДІРУ МӘСЕЛЕЛРІ
ҚОРЫТЫНДЫ
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Нарықтық қатынастар ... ... ... ... ... ... етеді. Үнемі өзгеріп отыратын нарықтық конъюктура және
бәсекенің дамуы ... ... ... ... ... ... сенімді, уақтылы ақпарат керек.
Бұл жағдайда кәсіпорында өз ... ... ... үшін ... ... қолдану қажеттілігі жоғарылайды.
Басқару жүйесінде есеп маңызды орынға ие. Ол өндіріс процесін, бөлу және
тұтынуды көрсетеді. Кәсіпорынның қаржылық ... ... және ... ... ... қызметті атқарады.
Бухгалтерлік есеп тек шаруашылық қызметті ... қана ... ... етіп ... есеп ... шаруашылық қорлардың сақталуына, бақылауына,
олардың ... ... ең ... ... ... ... есеп ... ерекше орын алатын мәселе негізгі қорлардың
жағдайымен байланысты. Бұл ... ... ... – техникалық
базаны қалыптастырады және шаруашылықтың өндірістік мақсатын айқындайды.
Қазіргі ... ... ... ... есебіне ерекше көңіл
аудару керек. Нарықтық экономика жағдайында негізгі ... ... ... сай ... ... ... әкеліп соғуда.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – ... ... ... ... ... енгізілген заң актілерін және теориялық материалдарды
оқып білу. ... ... ... заң өзгерістерінен хабардар болу. Негізгі
қорлардың құрамын, оларды бағалау тәртібін, құжатталуын және ... ... ... ... ... табылады.
“Ақ Ниет” акционерлік қоғамының мәліметтері дипломдық ... ... ... ... зауыты тамыры тереңнен басталып,
тағдыры Қызыл-Іұм өңіріндегі өзге өңдеуші өндірістермен ... ... ... ең ... ... бес ... өз алдына отау тігіп, көне ... ... ... атындағы мақта қабылдау пунктінің орнында ... ... 1967 ... ... ... іске қосылып, сол жылдың қыркүйек
айында өнім шығаруға кірісті. ... ... ... толысып, техникалық
саяси-әлеуметтік және де экономикалық өсудің жоғары сатысына көтерілген.
Зауыт құрылған жылдары өндіріске пайданылған ... мен ... ... ... озық ... ... механизмдермен
салыстыруға болмас еді.
Ол кездегі зауыттың өнім өңдеу мүмкіндігі қазіргіден анағұрлым төмен
жағдайда болатын. Небәрі ... 3-12 ... ғана ... тазалауға
қабілеті жететін. Күнделікті жұмыс барысында атқарылатын жұмысың көбі ... ... ... және ... ... өте көп қиыншылықтар
кездесетін. Сондай-ақ өнімнің сапасын жоғарылату мақсатындағы ... ... ... емес ... жағар май жағу арқылы жүргізілетін.
Зауыт басшылары бүкіл жұмыстың алдағы уақытта нәтижесіз екендігіне көз
жеткізе ... ... ... ... ... ... ... тазалаудан өткізу жұмыстары прогреске қол жеткізді. Мақта
тазалау цехі, жылу жүйесі, насос станциясы, су жүйесі, үш ... ... іске ... ... ... жетістігі бүгінгісімен, бүгінгісі ертеңгісімен
салыстыруға болмайды. Қазіргі зауыттың өнім ... ... ... ... ... жеткізіліп, бұрынғы жылдарға қарағанда 1-1,5 есе жоғарылап отыр.
Дәл бүгінгі таңдағы жағдайы одан да жақсаруда. Бұл ... ... ”Ақ ... ... ... деп ... Оның негізгі қызметі
мақтаны өңдеп, улюк, линт, мамық, шит, мақта майын шығару.
”Ақ Ниет” Акционерлік қоғамы өз ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарымен тығыз
байланыс жасайды.
Кәсіпорын қарамағында 30-ға жуық ... ... ... ... дайындалған мақта зауытқа жеткізіліп отырады. Мұнда барлығы
маман кадрларымен қамтылған.
1 Кесте
“Ақ-Ниет” АІ қаржы-экономикалық қызметінің негізгі ... ... ... |Көрсеткіштер |Өлшем |2001 |2002 ... |Өсу |
| | ... | | |(+;-) ... |
| | | | | | |% |
|1 ... ... |Мың ... |1741214 |+138558 |108,6 |
| ... | | | | | |
|2 ... ... ... |1689665 |+216416 |114,7 |
| ... құны | | | | | |
|3 ... табыс |Мың теңге|129407 |51549 |-77858 |39,8 |
| |(1-2) | | | | | |
|4 ... ... |Мың ... |15465 |-23393 |39,8 |
| |(3-5) | | | | | |
|5 ... ... |Мың ... |36084 |-54465 |39,8 |
|6 ... ... |5,6 |2,1 |-3,5 |37,5 |
| |(5/1) | | | | | |
|7 ... |Адам |710 |848 |+138 |119,4 |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | |
|8 ... ... |Мың ... |2053,32 |-203,94 |90,9 |
| |(1/7) | | | | | |
|9 ... қорлардың |Мың теңге|193924 |206212 |+12288 |106,3 |
| ... ... ... | | | | ... |Іор қайтарымдылығы|Теңге |8,26 |8,44 |0,18 |102,2 |
| | | | | | | |
| |(1/9) | | | | | |
I. ... ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ЖІКТЕУ
Өндіріс процесі еңбек заттары (шикізат, материалдар, сатып алынатын шала
фабрикаттар) және еңбек құрал-жабдықтары болып ... ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықтарының
құрамына белгілі бір заттарды жатқызу ... ... ... ... ... ... ... роліне қарап белгіленеді.
Негізгі құралдар материалдық өндіріс саласында да, ... ... ... да ұзақ ... бойы (бір жылдан астам) қызмет етеді.
Негізгі құралдар дегеніміз - ұзақ уақыт жұмыс істейтін ... ... ... ... тетіктер, машиналар, жабдықтар,
көлік құралдары, құрал ... ... және ... ... пайдаланатын және өнім беретін құралдар т.б.). Шаруашылық қызметте
пайдалануға арналған негізгі құралдарды қайта ... ... ... ... ... негізгі қорлар негізгі құралдар деп аталады. Олар
бухгалтерлік есепте осы бағамен көрінеді және ... ... ... Негізгі құралдар ұзақ уақыт бойы, көптеген өндіріс циклы ... олар ... ... және ... ... мен ... ... өз құнын бірте-бірте жаңадан өндірілген өнімге ... ... ... ... ... жыл бойы пайдаланылады).
Айналым қаражатты бір өндіріс процесінде пайдаланады және өз құнын
тұтастай ... ... ... ... ... өндірістік және өндірістік емес болып бөлінеді:
Өндірістік негізгі құралдар ... ... ... ... ... ... ... мен техникалық жарақтандырылуы
тікелей байланысты болатын өндірістік құралдар. ... ... ... ... ... экономикалық құралдардың бір
өлшеміне шаққандаға өндірілетін заттай немесе ақшалай түріндегі өнім ... қор ... емес ... ...... ... ... Олар ұжымның мәдени-тұрмыстық (ғимараттар, тұрғын үй коммуналдық
шаруашылық, денсаулық сақтау мүлкі, т.б.) қажеттіліктерін ұзақ мерзім бойы
өтеуге арналған.
Иеленуге ... ... ... ... меншікті және жалға
алынған болып бөлінеді.
Меншікті дегеніміз субъектіге тиесілі және оның ... ... ... ... ... ... шарт бойынша басқа
субъектіден алынған негізгі құралдар, жалға ... ... ... ... ... ... балансында есептейді, жалға алушы 001-ші
”Жалға ... ... ... ... тыс ... ... Жалға алу
мерзімі аяқталған соң немесе ол аяқталмай тұрып, жалға алушы ... ... ... ... ... 121-ші ... 122-ші ... мен
құрылыс жайлары”, 124-ші ”Көлік құралдары”, 125-ші ”Басқа да негізгі
құралдар” шоттарының тиісті ... ... ... ... ... ... құралдарды жұмыс істеп тұрған, істемей
тұрған (тоқталып қойған) және қорда тұрған деп ... ... ... ... ... жатады. Жұмыс істемей тұрғандар бұл
тоқтатылып қоюына немесе басқа ... ... ... ... ... ... ... негізгі құрал-
жабдықтарға жұмыс істеп тұрғандарды жоспарлы түрде ауыстыру үшін ... ... ... ... ... негізгі қралдар мүліктік және мүліктік емес ... ... ... ... бар, ... және ... ... ғимараттар, машиналар, жабдықтар) жатады. Мүліктік еместерге
пайдаланылатын жер, ... суға ... ... ... ... ... заттық нысаны жоқ шығындар жатады.
Әр субъектіде негізгі құралдар ... ... және ... қарай мынадай түрлерге (топтарға) бөлінеді: жер, ... ... ... машиналар, және құрал-жабдықтар.
Келтірілген негізгі құралдардың әрқайсысының құрамына енетіндер: жер-
субъект ... ... ... ... ... көлемі мен құны. Жерді
меншіктену құқығы жер учаскелеріне құқық ... ... ... ... ... ... берілген әр жер учаскесі мүліктік объект болады;
Үйлер – халыққа еңбек етуге, тұруға ... ... ... жасауға және материалдық құндылықтарды сақтауға арналған сәулет-
құрылыс объектілері. Әр бір тұрғын үй ... ... ... ... - ... ... ... қатысы жоқ белгілі бір
қызметтерді орындау жолымен ... ... ... ... ... объектілері. Барлық жағдайлары бар әр жеке ... ... ... ... ... – электр және жылу немесе механикалық энергияны ... ... ... ... трансмисссиялар, құбырлар). Электр
желілері бойынша, мысалы, электр станциясы бөлу ... ... ... ... бөлу қондырғыларына дейін, қабылдау
подстанцияларынан және подстанциялардан ... ... ... ... ... бола ... мен жабдықтар – күш беретін машиналар және жабдықтар; жұмысшы
машиналар және жабдықтар; өлшеу және ... ... және ... ... ... әр машина, егер ол басқа ... ... ... оған ... ... ... ... тиісті заттарды,
аспаптарды, қоршауды, фундаментті қоса алғанда, мүліктік объект болып
саналады.
Көлік құралдары – ... және ... ... ... қозғалыс
құралдары. Әр объект соған тиісті барлық бейімделгіш құралдары мен ... ... ... ... ... табылады.
Құрал-сайман - қол еңбегінің механикаландырылған ... ... ... ... ағаштарды және тағы
басқаларды өңдеу үшін ... ... ... ... ... ... ... заттар ғана мүліктік объект болып табылады;
Өндірістік мүлік және соған тиісті заттар - ... ... ... ... үшін ... ... өндірістік заттар; еңбекті
қорғауға көмектесетін ... ... ... ... ... ... заттар; өндірістік мәні бар ... ... ... ... ... ... және ... мәні бар зат мүліктік
объект болады.
Шаруашылық мүлік – ... және ... ... ... Дербес
мәні бар обьект мүліктік обьект болып табылады.
Жұмысқа пайданылатын және өнім беретін мал- ат, ... түйе және ... ... малдар: өнім беретін мал- мүйізді ірі қара мал, асыл
тұқымды айғырлар, бұғылар, ... тағы ... Әр бір ... мал ... ... ... жылдық өсімдіктер- қолдан егілген, жас мөлшеріне тәуелсіз көп жылдық
өсімдіктер. Жас өсімдіктер дамуы ... ... ... ... ... байланысты күрделі шығындар- ауыл шаруашылық мақсатта
пайдалану үшін жерді үстірт жақсарту шараларына ... ... ... ... да ... ...... қорлары, спорт мүлкі, жалға
алынған негізгі құралдарға жұмсалған күрделі салымдар.
Негізгі құралдардың есебін дұрыс ... ... ... оларды
бағалаудың қабылданған біртұтас принципі болып табылады. Негізгі құралдарды
ақшаға шағып ... ... ... ... ... ... қайта
өндіруді жоспарлауға мүмкіндік береді. Негізгі құрал-жабдықтардың бастапқы
құны, ағымды, баланстық құны, ... ... тозу және ... құны ... (тарихи) құн – негізгі құралды сатып алуға, сатуға және және
жасап шығаруға кеткен нақты ... және ... алу ... ... сомаларынан, сондай-ақ пайдалануға беру, тағы сол ... ... ... жұмыс істеу жағдайына жеткізуге қатысты шығындардан
тұрады.
Негізгі құралдардың бастапқы құны ... ... ... ... құралдар бойынша – ... ... ... ... ... ... есепте көрсетілген қайта қалпына
келтіру құны;
Медігерлік және шаруашылық тәсілмен жасалған негізгі құралдар ... ... ... құрастыруға және орнатуға кететін және ... ... ... тиіс ... ... қажет етпейтін басқа машиналар бойынша – сатып алуға
байланысты ... да ... ... объектілер бойынша – тапсыру құжаттарында көрсетілген күн
(құрастыруды қажет ететін жабдықтар үшін жеткізу және ... ... қоса ... ... ақы төлеп сатып алынған объектілер бойынша сатып-
алуға, жеткізуге байланысты шығындар және ... ... ... қоса ... сатып алуға кеткен шығындар ... ... ... үшін ... ... кеткен шығындары қоса есептеледі);
Негізгі табынға қосылған жас малдар бойынша – ... ... ... құны;
Жас өсімдіктер бойынша - өсімдіктерді еккен сәттен пайдалануға бергенге
дейінгі егу, күтіп-баптау, көбейту, тазартуға кеткен нақты шығындар;
Толық ... және ұзақ ... ... ... ... құралдар бойынша
– олардың ұзақ мерзімге жалға алу ... ... ... ... жұмсалған күрделі шығындар бойынша – жүргізілген жұмыс
бойынша шыққан нақты шығындар.
Негізгі құралдардың бастапқы құны объект ... ... ... ... ... ... ... салып бітіру, жабдықтап бітіру,
жаңалау, қайта құру). Сондай-ақ объектінің жартылай ... ... ... ... ... ... ... кезде ғана өзгереді.
Ағымды құн – бұл негізгі құралдардың ... бір ... ... ... ... ... құн – бұл бухгалтерлік ... және ... есеп ... ... тозу ... алып ... ... құралдардың
бастапқы немесе ағымды құны.
Сатылу (өткізу) құны – бір-бірін ... ... ... ... дайын
тәуелсіз жақтардың негізгі құралдарды өзара айырбастауларына мүмкіндік
беретін өткізу құны болып тпбылады.
Жойылу құны – ... ... ету ... ... негізгі құралдарды жою
кезінде пайда болатын қосалқы ... ... ... ... құны – ... ... ... және жойылу құралдарының
арасындағы айырмашылығы, былайша ... ... ... ... ... ... немесе айналымға жатқызылған
шығындары.
Негізгі құралдардың қалдық құны – бұл ... ... ... және көрсетілген қызметке әлі аударылмаған құн. Қалдық құнды
анықтау үшін бастапқы құннан ... ... ... ... болу
уақыты ұлғайған сайын мөлшері өсе түсетін есептелген тозу ... ... ... ... қорлар мүліктік объект бойынша тұтас теңгеге
дейін дөңгелектелген сомамен есептеледі. ... ... ... ... мен қажет заттары бар аяқталған қондырғыны немесе белгілі бір
дербес қызметтерді орындауға ... ... ... затты мүліктік
объект деп есептейді. Мүлік объектісіне мүліктік тізімдеу ... ... ... ... ... – сериялық жүйемен жүргізіледі.
Мүліктік тізімдеу номерлері мүлік карточкаларында және ... ... ... мен ... ... ... ... тізімдеу
номері әдетте объект қолданыста болған барлық кезеңде сақталады, ал ол
шығарылған ... ... ... ... ... ... ұзақ ... бұл номер берілмейді.
Негізгі құралдың есебі 12-ші ”Негізгі құралдар” бөлімшесінің мынадай
мүліктік активті шоттарында жүргізіледі:
121-ші ”Жер”
122-ші ... мен ... ... ... мен ... ”Көлік құралдары”
125-ші ”Басқалары”
126-шы ”Аяқталмаған құрылыс”, бұл шотта аяқталмаған күрделі салымдар
көп жылдық өсімдіктерді ... ... ... тағы да басқа шығындар
есептеледі.
Субъектідегі негізгі құралдар есебі бухгалтерлік есептің 6-шы ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару ... ... ... ... ... ... айқындайды.
Негізгі құралдардың бухгалтерлік есебі: негізгі құралдардың келіп
түсуінің, кәсіпорын ішінде орын ауыстыруының және ... ... ... және ... ... уақытылы көрсетуін, олардың
материалдық жауапты адамдарға ... және ... мен ... ... ... ... ... амммортизациясы мен
тозу сомасының есепте дұрыс көрсетілуін,сондай-ақ есеп және калькуляция
объектілері бойынша амортизация ... ... ... ... ... және оны ... жаңа ... тиімділігін, негізгі
құралдарды жөндеу бойынша шығындардың сенімді есебін, ... ... және ... ... ... және толық өткізуді және
олардың нәтижесін ... ... ... ... сату және олардың
басқаша шығу нәтижелерін есепте нақты көрсетуді қамтамассыз етуге тиісті.
N6 ... атап ... ... ... ... ... қабылдау сәтін, бастапқы құнын пайдалы ... ету ... ... ... және ... шығу нәтижелерін анықтау болып
табылады.
Субъектінің ... ... есеп ... ... ... ... ... негізгі құралдардың әр түрі бойынша олардың қозғалысы: енгізілуі, шығып
кетуі, бастапқы құнының өзгеруі, өзгеру себептері ескеріле ... ... ... ... және ... ... құны;
- негізгі құралдардың әр түрі бойынша амортизация есептелген кезде:
амортизация есептеудің қолданылатын ... ... ... ... есеп беру ... ... және аяғындағы бастапқы
құны, есеп беру кезеңінің басындағы және ... ... ... ... ... ... негізгі құралдардың әр түрі бойынша есеп беру
кезеңінің басындағы және аяғындағы ағымды құны, қайта бағалау жүргізудің
негіздемесі және ... ... ... ... ... ... өткізу әдісі сараптық бағаның кім бергені.
Қаржылық қортынды есеп ақпараттарын ... үшін есеп ... ... ... ... ... көрсетілуге тиісті:
- уақытша пайдаланылмайтын негізгі құрал жабдықтарды бастапқы немесе ағымды
құны туралы;
- ... ... ... ... ... құралдардың
бастапқы немесе ағымды құны туралы;
- міндеттемелер бойынша ... ... ... ... ... құралдарға
қойылған шектеулер мен олардың нақты бары туралы;
- есеп берілетін кезеңінің ... ... ... ... сату
мақсатымен негізгі құралдар құрамында есепте тұрған негізгі құрал
жабдықтардың ... ... құны ... ... ... ... келтіруге жұмсалатын шығындар мен байланысты
есеп саясаты туралы.
1.2 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫ КІРІСКЕ АЛУ ЕСЕБІ
Негізгі ... ... ... және ... ... ... машиналар, жабдықтар, көлік құралдарын сатып алу, өз
күшімен құрал-саймандар дайындау, ... ... жеке ... ... ... ... ... түсуі, объектілерді ұзақ мерзімге
жалға алу, жарғылық қорға қосқан үлес нәтижесінде келіп ... ... ... ... құжаттармен рәсімделеді:
Негізгі құрал - жабдықтарды қабылдау-тапсыру актісі негізгі құралдар
құрамына жекелеген объектілерді ... ... ... ... ... ... ... ерекше тәртіппен рәсімделуге тиіс жағдайда басқаларда
оларды ... беру үшін ... ... бір ... орын ... ... үшін, негізгі құралдарды қоймадан
пайдалануға тапсыруды рәсімдеу ... ... ... ... ... ... ... құрамынан шығару үшін қолданылады.
Негізгі құралдарды қабылдауды рәсімдеу кезінде субъект жетекшісінің
өкімімен ... ... ... әр бір жекелеген объектіге бір
данадан акт ... ... ... ... ... ... актісін жасауға тек шаруашылық мүлкінің, ... және т.б. ... ... ... егер бұл ... ... болса, құндары бірдей болып, бір календарьлық ай ішінде ... ғана жол ... ... кейін осы объектіге қатысты
техникалық құжаттамасы қоса тіркеліп бухгалтерияға ... бас ... ... ... ... ... ... өкілетті адамдар бекітеді.
Негізгі құралдардың кәсіпорын ішіндегі орын ауыстыруын ... ... екі дана етіп ... ... ... ... және тапсырушының
қолдары қойылған бірінші дана бухгалтерияға тапсырылады, екіншісі ... ... ... ... құралдарды ақысыз беру кезінде екі дана етіп жасалады.
Негізгі құралдарды басқа субъектіге сату кезінде акт үш дана ... ... ... ... субъектіде қалады, үшінші дана ... ... ... ... келіп түскен объектіні материалдық жауапты адамға бекітіп
мүліктік карточка ашады, объектіге мүлікті ... ... ... N ... ... тізімге енгізеді, негізгі құралдарды алу туралы жазба
жасайды.
Негізгі құралдар келіп түскен кезде 12-ші ”Негізгі ... ... ... және ... ... ... бойынша шоттар
корреспонденциясы анықталады:
12-бөлімшенің тиісті шоттары негізгі құралдардың ... ... ... толық төленіп ұзақ мерзімге жалға берілген ... ...... ... немесе сатып алынған негізгі құралдар кіріске
алынғанда, ... ... ... уақытша салынған үйлер мен
ғимараттар пайдалануға берілгенде;
511 - құрылтайшылардың ... ... ... ... құрал
түрінде қосқан үлесі іске алынғанда;
641-643 – еншілес тәуелді және бірлесіп бақыланатын ... ... ...... ... ... ... құралдардың құнына, тегін
алынған негізгі құралдардың құнына; мүлікті түгендеу ... ... ... негізгі құрал-жабдықтарының құнына;
431,432,441,451,453,671,687 – заңды және жеке тұлғалардан ... ... ... ... ... алынғанда;
Егер сатып алынған негізгі құралдар бұрын қолданыста болған болса, онда
бұрынғы есептелген тозу сомасының ... ... ... ... ... ... кредиттеледі.
Негізгі құралдардың аналитикалық есебі бухгалтерияда әр мүліктік
объектіге ашылатын мүліктік карточкаларда жүргізіледі. Бұл ... ... ... ... актілері, техникалық төл құжаттары және
басқа құжаттар негізінде толтырылады. Карточкада ... және ... ... ... сипаттамасы техникалық құжаттама
мәліметтерін қайталамайтын етіп, қысқа және ... жеке ... ... ... ... карточка бухгалтерияда әр объектіге немесе
жекелеген объектілердің тобына жүргізіледі. Топтық есеп жағдайында карточка
негізгі ... ... ... позициялық жазбалары
жолымен толтырылады. ... ... ... субъектіге
тапсыру(беру) кезінде, сондай-ақ негізгі құрал-жабдықтар объектілерінің
субъект ішінде орын ауыстырылуы ... ... ... ... ... соғуға ”Негізгі құралдарды қабылдау-тапсыру орнын ... ... және ... ... негізгі құрал-жабдықтар объектілерін
есептеп шығаруда ”Негізгі құралдар объектілерін есептеп ... ... ... ... ... ... ... бітіру қайта құру және
жаңалау бойынша аяқталған ... ... ... туралы жазбалар
карточкада ”Жөнделген, қайта құрылған және объектілерді қабылдау-тапсыру
актісі ” ... ... ... жеке ... бөлімінде негізгі объктінің тек
негізгі сапалық және ... ... ... ... ... бар ... ... осы объект үшін неғұрлым
мағызды екі-үш сапалық көрсеткіштермен ... оған ... ... ... бейімдегіштер мен тиесілі заттар жазылады. Негізгі
құралдардың топтама есебі жағдайында қысқаша жеке ... әр ... ... ... карточкада есептелген объектілер тобына ... құру ... ... ... және ... ... нәтижесінде
сипаттамадағы сапалық және сандық көрсеткіштері аяқтарлықтай өзгерген,
бұрынғы карточкада қайта ... ... ... біткен,
құрылысы аяқталған) объектіні сипаттайтын барлық ... ... ... ... ... ... жағдайда жаңа карточкаға ауыстырады.
Ескі мүліктік карточка антықтама құжат ретнде сақталады.
Бухгалтериядағы толтырылған мүліктік карточкалар ... ... ... ... ... ... негізгі құралдардың
әрбір жіктік тобы” бойынша бір данадан жасалатын ... ... ... ... жыл ... келіп түсуі, ай аяғындағы
қалдық көрсетеді. Осы мәліметтер негізінде құралдардың ... бары ... ... есеп беру жасалады.
”Ақ-Ниет” Ашық Акционерлік Қоғамы бойынша 2001жылында ... ... ... өте көп. Олар әр ... ... ... түседі.
2 кесте
Негізгі құралдарды келіп түсу туралы шаруашылық операциялар .
|N |Шаруашылық операция ... |Шот ... |
| | ... | |
| | | ... ... |
|1 ... ... |275940 |123 |301 |
| ... ... ... кіші | | | |
| ... цехы ... ... | | | |
|2 ... |37500 |123/2 |671 |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... келіп | | | |
| ... | | | |
|3 ... ... ... |248000 |123/2 |671 |
| ... ... ... | | | |
| ... алынды. | | | |
|4 ... ... ... |125 |671 |
| ... үшін ”Бизнес | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... жиһаз сатып алынды. | | | ... ... ... ... құралдардың барлығы кіріске алынғаннан кейін,
оларға негізгі құралдарды ... ... ... ... ... АМОРТИЗАЦИЯСЫНЫҢ ЖӘНЕ ТОЗУЫНЫҢ ЕСЕБІ
Амортизациялық аударымдар өнімнің, жұмыстардың және ... ... ... ... бірі болып табылады. Амортизациялық
аударымдар ... ... ... ... ... ... шығынның,
жалпы табыстың көлемінің бұзылуына, салық салудағы ... ... ... негізгі құралдардың құнын олрдың көмегімен
өндірілетін өнімге ... ... ... арнайы ақша қаражаттарын
негізгі құралдарды қарапайым және кеңейтіп өндіру үшін өндіріс ... ... ... ... ... ... ... еңбек құралдарының өндіріс процесіне және құн ... ... ... ... ... ... ... шыққан негізгі құралдарды қайта
қалпына келтіру үшін ... ... ... ... ... ... аударымдар мөлшері жоюдан түскен таза түсімді алып
тастағанда олардың бастапқы ... тең ... ... аударулар амортизациялық нормалар бойынша жүзеге
асырылады. ... ... - ... ... ... ... ... орташа жылдық құнына процентпен көрсетілген
қатынасы. Нормалар еңбек құралдарының өтелуінің ... ... ... ... ... мерзіміне қарай белгіленеді.
Амортизациялық аудару нормалары әдетте негізгі құралдардың бастапқы немесе
қалпына келтіру құнына ... ... ... ... ... ... есептемейді: өнім беретін малдарға, ... ... ... ... ... пайдаланатын автомобиль
жолдарына, бюджеттік ұйымдардың қорларына.
Кәсіпорындар негізгі құралдардың белгіленген амортизациялау ... ... ... ... ... ... ... жекелеген топтар
немесе мүліктік объектілер бойынша ай сайын амортизациялық аударымдар жасап
отырады.
Есептелген ... ... ай ... өндірілген өнімінің, орындалған
жұмыстың немесе көрсетілген ... ... ... ... Бір ... осы ай үшін ... аударымдардың мөлшерін айқындау өткен
есептелген амортизациялық аударымдар сомасына ... ... ... ... ... өзгерістерге байланысты белгіленген нормаларға
сай реттеліп жасалады.
Жаңадан пайдалануға берілген негізгі құралдар ... ... ... түскен айдан кейінгі айдың бірінші күнінен басталады. Ал
шығып кеткен негізгі құралдар бойынша – шыққан ... ... ... ... ... тоқтатылады.
Негізгі құралдарды тоқтатып қойып, техникалық қайта жарақаттандыру,
сондай-ақ оларды ... ... ... ауыстырған кезде
амортизация есептелмейді.
Жалға алынған негізгі құралдар бойынша амортизация есептеуді ... ... ... шарт ... сай ... ... немесе жалға алушы
жасайды.
12-ші ... ... ... ... ... ай сайын
амортизацияланады. Амортизация есептеу ... ... ... ... 935, 946, 821 және ... ... және 13-ші бөлімшесінің
шоттары кредиттеледі.
Бухгалтерлік есепте N6 ”Негізгі құралдардың есебі” деп ... ... ... төмендегі әдістері ұсынылған.
1. Негізгі құралдардың құны бойынша ... бір ... ... ... ... яғни ... құны оның қызмет ету мерзімі ішінде
өндіріс шығындарына бір келкі апарылады. Бұл әдіс негізгі құралдардың тозуы
оның қызмет ету ... ... ... ... Әр бір мерзім
үшін амортизациялық жарна ... ... ... ... ... бөлу ... ... құны – жойылу құны
Пайдалану мерзімі
2. Амортизацияны орындалған жұмыстың ... ... ... есептеу
әдісі (өндірістік тәсіл). Бұл әдіс негізгі құралдардың тозуы тек пайдалану
нәтижесі болып табылады.
Бастапқы құн – ... ... ... болжамды мөлшері
Жинақталған тозу сомасы жыл сайын орындалған жұмыстың ... ... ... ... өсіп отырады, ал қалдық құн жойылу құнына
жеткенше, орындалған жұмыстың бір өлшем бірлігіне ... ... ... ... Амортизацияны есептеудің жеделдетілген әдістері.
Бұл әдісте өндірістік мақсатта ... ... ... ... пайдалануды алғашқы жылдарында ... ... ... ... ... ... көрсетуге негізделген. Амортизацияны есептеудің
жеделдетілген әдістері:
А) кумулятивтік әдіс
Б) азайып отыратын ... ... әдіс – ... ... аударғанда - өсу, жиналу ... ... Яғни ... қосу бойынша тозудың есептеу тәсілі
есептеу коэффициентінің бөлімі ... ... ... ... ... жылдар санын қосу арқылы анықталады. Мысалы ... ... ету ... бес жыл. ... жылы ... ... 5/15 бөлігіне амортизация есептеледі. Екінші жылы 4/15, үшінші жылы
3/15, төртінші жылы 2/15, бесінші жылы 1/15 бөлігіне. Жыл сайын ... ... ... қосындысы, ал алымында: бірінші жыл үшін -
5, екінші жыл - 4, үшінші жыл - 3, ... жыл үшін - 2, ... жыл ... 1 ... ... сан ... ... отыратын қалдық әдісі. Бұл әдіс камулятивтік ... ... Оны екі ... ... нормасының
қолдану арқылы азайып отыратын ... ... деп те ... Мысалы
автокөліктің қызмет ету мерзімі 5 жыл. Бір қалыпты ... ... ... 20% болады (100%/5).
Екі еселенген нормамен есептеліп, ... ... ... әдісінде
амортизациялау нормасы 40% (20%х2) болады.
Негізгі ... ... ... ... құралдар өндіріс
процестеріне қатыса отырып, біртіндеп тозады. Тозудың екі түрі ... және ... ... ... ... ... олардың өндіріс процесіне қатысуы
нәтижесінде және негізгі құралдарды пайдалануға тікелей ... ... ... ... ... ... ... құбылыс нәтижесінің
ескіруінен пайда болады.
Негізгі құралдардың сапалық тозуы техникалық прогреске, ... ... және ... ... ... технологияны
жетілдіру жұмыс істеп тұрған негізгі құралдардың ұқсас өнімдерінің
арзандауына ықпал ... ... ... ... ... кең ... қолдану мына
факторлардан туындайды: өндірістен немесе жабдықтарды жаңартуға жаңалықтар,
технологиялық процессті жетілдіру – жаңа ... ... ... ... ... тұтыну мүмкін емес, моральдық тозудың
нәтижесінде табиғи тозу мерзімі ... ... ... ... жаңа түрлерімен ауыстырады. Моральдық тозуды ... ... ... ... ... ... есептеу үшін 13 ”Негізгі құралдардың ... ... ... ... мен ... ... тозуы”
132 ”Машиналар мен жабдықтардың тозуы”
133 ”Көлік құралдарының тозуы”
134 ”Басқаларының тозуы”
Негізгі құралдардың жекелеген ... ... тозу ... ... мүліктің карточкаларда көрсетілген объектінің бастапқы
құны, оны пайдалануда ... ... ... және амортизациялау
аударымдардың қолданылған нормалары негізінде ... ... ... ... ... амортизация есептелінбейді. Егер
негізгі құралдар объектілері бойынша тозуды есептеу доғарылған болса, онда
негізгі құралдарда ... ... ... ... ... ... және қай ... бастап амортизация есептеу
тоқтатылғандығы көрсетіледі.
Негізгі құралдардың ... ... ... ... есептеу нормалары
мен әдістеріне қарап көрініс табады.
”Ақ ниет” Акционерлік ... ... ... ... ... әдіс ... ... 1991 жылы ССРО
Министерлер кабинеті ... ... ... ... ... негізгі құралдардың барлық түріне белгілі бір процент ... ... ... ... ... құралдарға тозу есептейді.
Әрбір негізгі құрал обьектілеріне ай сайын амортизация есептеліп ... ... ... ... ... құны 348000 ... нормасы 2,5%. Амортизация сомасы =348000x265/100=870теңге.
Оған Дт 811 Кт 131 бухгалтерлік жазу ... ... ... ... ... құны ... ... 2,5%. Амортизация ... ... Оған мына ... жазу ... Дт 821
Кт 131.
1.4. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫ ЕСЕПТЕН ШЫҒАРУ ОПЕРАЦИЯЛАРЫНЫҢ ЕСЕБІ, ОЛАРДЫҢ
ҚОЗҒАЛЫСЫ, НАҚТЫ БАРЫ ЖӨНІНДЕ ЕСЕП ... ... ... қолданып жүрген заңдарға сәйкес өзіне
тиісті үйлерді, ғимараттарды, құрал-жабдықтарды, көлік құралдары мен ... ... ... ... ... ... беруге, уақытша
тегін пайдалануға, беруге немесе заң актілерімен субъект жарғысында бұл іс-
әрекеттер көзделмеген болса, ... ... ... ... болады.
Негізгі құрал - жабдықтардың есептен шығару табиғи және моралдық тозуына
байланысты жою қажет болғанда ... ... ... ... басқа объектілерді техникалық жағынан қайта жарақтандырып,
кеңейткенде, негізгі ... ... ... деп ... ... мен ... ... пайдаланудың қалыпты жағдайлары
өзгергенде, ... ... ... ... ... ... ... және айырбастағанда жүзеге асады.
Жою толық және ішінара ... ... ... жою ... ... мерзімі біткен, табиғат зілзаласы мен ... ... ... ... ... ... ... келтіру
экономикалық жағынан тиімсіз немесе мүмкін болмаған жағайда және оларды
іске асыруға немесе басқа шаруашылық ... ... ... болмайтын
тозығы жеткен ғимараттар, құрылыстар, құрал-жабдықтар, сондай-ақ басқа да
тозығы жеткен ... ... ... құрал-жабдықтардың жарамсыздығын анықтау үшін сондай-ақ қажетті
құжаттарды дайындау үшін құылтайшылар ... ... мен ... бас
инжинер немесе субъект жетекшісінің орынбасары, бас бухгалтер немесе оның
орынбасары, ... ... бар ... ... ... ... тұрақты жұмыс істейтін комиссиялар құрылады. Негізгі құрал-жабдықтардың
кейбір түрлерін баланстан шығарғанда комиссияға арнайы салалық мамандар
қатыстырылады ... ... ... ... ... ... есептен шығарылуға тиісті
объектілермен тікелей танысып, олардың қайта қалыпқа келтіруге және ... ... ... есептен шығарылу себептері, қажетті жағдайда
объектілердің уақытынан бұрын ... ... ... ... ... мен ... ... мүмкіндіктерін және
олардың бағасын анықтайды; негізгі құрал-жабдықтардың есептен шығарылу
актілерін ... ... ... және ішінара есептен шығару кезінде
пайдаланатын ... ... жою ... ... ... ... ... субъектінің басшысы тағайындаған комиссия немесе ... адам екі дана етіп ... ... ... ... беріледі, екінші негізгі құрал-жабдықтардың сақталуына
жауапты кісіде болады.
Баланстан ... ... ... түрін есептеп шығару ”Авто көлік
құралдардың есептен шығару актісінде” көрсетіледі. Бұл жоғарыдағыдай екі
данадан жасалады.
Өнім ... және ... ... ... ... ... ... жұмысқа қабілеті төмендегенде, пайдалы қасиетерін ... ... ... ... ... ... ... малды жарамсыз
деп тану актісін” жасағанда комиссия малды бағалау тізімдемелері мен малдың
денсаулығы туралы, ... ... ... ... ... негізге алады.
Негізгі құрал-жабдықтарды жою актілері және негізгі табыннан ... деп тану ... ... ... ... ... ... бос тізбесінде және негізгі құрал-жабдықтар пайдаланып
жатқан орындардағы мүліктік тізімдерде негізгі құрал-жабдықтар мен ... ... ... туралы белгі қойылады.
Негізгі құрал-жабдықтарды есептен шығарудың қабылданған тәртібін бұзған
жағдайда, сондай-ақ жою нәтижесінде ... ... ... ... антықталса, оған кінәлі адамдар жауапқа тартылады.
Басы артық, пайдаланылмайтын құрал-жабдықты, көлік құралдарын, жұмысқа
пайдаланылатын және өнім алатын малды заңды ... жеке ... ... ... бір ... екіншіге беру екі дана етіп
дайындалатын, N НҚ-1 ... акт ... ... ... Акт негізінде
мүліктік түгендеу карточкалары мен негізгі құрал-жабдықтардың мүліктік
түгелдеу тізіміне ... ... ... балансынан
шығарылғандығы туралы белгі қойылады.
Негізгі құралдар орын ауыстырғанда 12 негізгі ”Негізгі ... ... ... және ... бойынша бухгалтерлік жазу
орындалады. Негізгі құралдардың есептен шығарылуы ... ... ... ... ... ... ... корреспонденциясын
4 кесте
|Рет |Шаруашылық ... ... |
|N ... ... ... |
| | ... | |
| | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |
| |А. ... құралдардың барлық түрін жою |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... ... | | | |
|1 ... ... | | | |
| ... ... |34986 |132 |123 |
| ... ... | | | |
|2 ... ... |514 |842 |123 |
| ... | | | |
|3 ... бөлшек-теу | | | |
| ... ... қоса | | | |
| ... ... |1370 |842 |681 |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
|4 ... және | | | |
| ... қорына |438 |842 |653 |
| ... | | | |
|5 ... ... | | | |
| ... үшін | | | |
| ... |55 |842 |671 |
| ... шоты | | | |
| ... ... | | | |
|6 ... ... |206 |722 |
| ... ... | | | |
| ... материалдар | | | |
| ... ... | | | |
| ... алынды | | | |
|7 |Жыл ... ... пен | | | |
| ... ... ... |2404 |571 |842 |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
|8 ... | | | |
| ... |1800 |722 |571 |
| ... түскен табыс | | | |
| |Ә. ... ... ... өткізу |
|1 ... ... | | | |
| ... ... тозу |1600 |132 |123 |
| ... | | | |
|2 ... ... | | | |
| ... ... |2340 |842 |123 |
| ... | | | |
| ... |3940 |- |- |
|3 ... ... | | | |
| ... ... алушыдан |3000 |301 |722 |
| ... ... ... | | | |
| ... құнына | | | |
| ... |3000 |- |- |
| |Б. ... ... ... ... тегін берілді |
|1 ... тозу |4000 |132 |123 |
| ... | | | |
|2 ... ... |1600 |842 |123 |
| ... ... | | | |
| ... |5600 |- |- |
|3 ... ... | | | |
| ... ... |896 |842 |633 |
| ... ҚҚС | | | |
| |В. ... ... басқа шаруашылық серіктестіктерінің |
| |жарғылық капиталына қосқан үлесі ретінде салынуы |
|1 ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... |2000 |842 |123 |
| ... ... | | | |
| ... құралдар | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... капиталына | | | |
| ... ... | | | |
| ... қалдық | | | |
| ... | | | |
|2 ... ... үлес| | | |
| ... ... ... |2000 |132 |123 |
| ... тозу | | | |
| ... | | | |
|3 ... ... ... | | |
| ... ... | | | |
| ... ... |3200 |41-144 |722 |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
| |Г. ... ... ішкі орын ... |
|1 ... ... | | |
| |бір ... ... |121-125 |121-125 |
| ... | | | ... ... ... ... ... “ Негізгі құралдардың
қозғалысы есепке алу карточкалары” және “Негізгі құралдарды жалға алу, ұзақ
мерзімге жалға ... ... алу ... 12 “Негізгі құралдар”
бөлімшесіндегі ... ... ... жалпыланған, жинақталған
тізімдемелерден алғашқы мәліметтер мен ... ... ... Бұл ... ... топтарға бөлінеді де “Бас
кітаппен” салыстырылғаннан кейін “Негізгі құралдардың және басқа қаржылық
емес активтердің ... бары мен ... ... ... ... ... Басқа құжаттармен бірге есеп ... ... ... және ... ... емес ... ... бары мен
қозғалысы туралы есеп ... ... ... органдарға
экономиканың барлық салаларының ұйымдастыру-құқықтық және меншік ... ... ... ... және ... да ... субъектілер тапсырады. Есеп беру бес бөлімнен тұрады.
“Негізгі құралдардың нақты бары мен қозғалысы және құрамы” деп аталатын
бірінші ... ... ... ... ... ... жыл ... нақты бары есеп беріліп отырылған жылда ... ... жыл ... ... бары ... Сондай-ақ
мұнда жыл бойы есептен шығарылған негізгі ... ... ... және ... құны ... ... бөлімді толтыру үшін негізгі құралдарды есептеуді
ұйымдастыруы керек.
“Негізгі құрал-жабдықтар ... ... ... деп ... ... ұзақ мерзімге жалға алынған жалға берілген негізгі ... жыл ... ... ... қоршаған ортаны қорғау бойынша
негізгі құралдар мен ауыл шаруашылығындағы негізгі құралдар, оған ... ... ... ... ... жөндеуге кеткен шығындар мен амортизация” деп
аталатын үшінші бөлімде негізгі ... ... ... ... ... ... амортизация бір жылға ... ... ... барлық жөндеу шығындары, ... ... және ... ... ... ... ... құралдардың орташа жылдық құны” деп аталатын төртінші бөлімде
есеп берілуші және оның алдындағы жылдардағы ... ... ... ... ... ... негізгі қызметтің, қосымша қызмет көрсетуші басқа
салалардың да ... ... ... ... құны көрсетіледі.
“Басқа қаржылық емес активтер” деп аталатын бесінші ... есеп ... ... басы мен ... ... ... ... орналыстырылған
құрал-жабдықтың, бітпеген құрылыстың, материалдық емес активтердің құны,
тозуы көрсетіледі.
Негізгі құралдары есептен шығару “Ақ-Ниет” ... ... ... ... ... алынбайды. Кәсіпорындар ... ... ... ... ... негізгі құралдарды есептен шығарады.
Мұнда өздерінің құрылтайшылар жиналысы шешімімен бекітілген комиссиялары
болады. Сол ... ... ... ... қарап шығып, пайдалануға
жарамсыз деп тапса, онда бұл ... ... жою ... акт ... ... НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫ МҮЛІКТІК ТҮГЕЛДЕУ ЖӘНЕ ҚАЙТА БАҒАЛАУ.
Негізгі ... ... ... ... ... нақты
бар жоғын анықтау және олардың сақталуына бақылау жасау ... ... ... ... заңды және басқа да актілерге
сәйкес негізгі құрал-жабдықтарға мүліктік түгелдеу жүргізіп отырады.
Негізгі ... ... ... ... ... ... ... жасау алдында, жылына ең аз дегенде бір рет, ... ... . ... ғимараттарды және басқа жылжымайтын объектілерді үш
жылда бір рет, өнім беретін және жұмысқа пайдаланатын ... ... ... ... ... ... ... жүргізеді.
Мүліктік түгелдеу міндетіне негізгі құрал-жабдықтардың ... ... ... ... дәл, толық мәліметтерді алумен қатар бухгалтерлік
есепке алу, мәліметтерімен салыстыру да жатады. Негізгі құрал-жабдықтардың
нақты бар жоғы және және ... ... ... ... ... ... түгелдеу тізіміне” жазылып, мүліктік түгелдеу
біткеннен кейін ... ... ... ... ... аты ... олардың техникалық сипаттамалары
берілуі ... ... ... ... ... сақтауға немесе уақытша
пайдалануға берілген негізгі құралдар бойынша келісімдердің, ... ... бар жоғы және ... ... түгелдеу тізімдерін бастамас бұрын мүліктік карточкалардың
мүліктік түгелдеу ... және ... ... ... ... бар ... және қандай күйде екенін, техникалық құжаттардың бар
жоғын, жалға немесе сақтауға берілген, ... ... ... бар ... ... ... құрал-жабдықтарды мүліктік түгелдеу кезінде комиссия міндетті
түрде объектілерді тексеріп, ... ... ... ... мүліктік
түгелдеу тізімін, ретін және ... ... ... тізімге
енгізуі тиіс.
Есепке алынбаған объектілерді, сондай-ақ бухгалтерлік ... ... жоқ ... ... ... мәліметтердің дұрыс еместігі
антықталғанда, комиссия мүліктік түгелдеу ... және ... ... осы ... жөніндегі жеткіліксіз болған, сондай-ақ дұрыс
мәліметтер мен техникалық көрсеткіштерді енгізуі тиіс.
Мүліктік түгелдеу кезінде антықталған, ... ... ... ... ... алынғанын, жұмсалған шығындардың ... ... ... ... ... оны хаттамада көрсетуі керек.
Негізгі құрал-жабдықтар өзінің негізгі мақсатына сай мүліктік түгелдеу
тізіміне тіркеледі. Егер ... ... ... өзгертілсе, ол жаңа
мақсатына сай тізімге тіркеледі. Егер комиссия күрделі сипатта жүргізілген
жұмыстар ... ... мен ... жартылай жою бухгалтерлік
есепте көрсетілмегенін ... ... ... ... ... ... өсу немесе кему сомасын анықтап, тізімге өзгерістерді енгізуі ... ... ... ... ... күрделі өзгеруін бухгалтерлік
есепке алу регистрлеріне енгізбеген адамды тауып, себептерін анықтауы тиіс.
Машиналар, құрал-жабдықтар мен ... ... ... ... жеке ... Онда ... ... нөмері, шығарылған
мерзімі, міндеті, қуаты көрсетіледі.
Негізгі құрал-жабдықтардың мүліктік ... ... рет ... ... ... ... өзгерту объектілерді байқамай негізгі
құралдардың басқа тобына, яғни техникалық-өндірістік мақсатына сай ... ... ... реттеу дұрыс болмағаны анықталғанда ғана ... ... ... ... ... түгелдеу кезінде жалға
немесе жауапты сақталуға алынған негізгі ... да ... ... жалға немесе жауапты ... ... ... ... ... ... бойынша бөлек мүліктік тізімдер
жасалынады. Мүліктік тізімнің бір данасы кәсіпорындарға жіберіледі.
Негізгі құралдардың есепке алынбаған ... ... ... ... ... ... шоттары дебеттеледі де 722 “Негізгі құралдарды
сатудан түскен ... шоты ... тозу ... 123-125 ... және 13 ... ... ... түгелдеу комиссиясы кейбір объектілерді күрделі өзгерістерінің
есепке алынбауына кінәлілерді анықтап, себептерін табуға тиісті мүліктік
түгелдеу ... ... ... түгелдеу аяқталған айдың есебіне
жазылу тиіс. Есепке алынбаған ... ... жаңа ... ... ... құрал-жабдықтарды қайта бағалау. Оның барысында негізгі ... ... бары және ... ... нақты қалпына келтіру құны
мен тозу дәрежесі ... дәл де ... ... ... ... ... бағалау кәсіпорынға өнімнің өзіндік құнын,
рентабельдігін антықтаудың экономикалық тиімді жағдайларын тудырады, сондай-
ақ нарықтық қатынастар жағдайында өте ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықтарды белсенді түрде жаңартуға қажетті инвестициялық
ресурстарды құрауға ... ... ... ... ... ... ... дамуын есепке ала отырып амортизация
нормаларын нақтылауға негіз бола алады, ... ... ... өндірісті
жетілдіруде қажетті жағдайларды жасап, негізгі құрал-жабдықтарды сақтау мен
тиімді пайдалануға жол ашады.
Негізгі құрал-жабдықтарды қайта бағалауды өткізу үшін ... ... ... ... ... ... алдында мүліктік түгелдеу
жүреді. ... ... ... ... ... ... құны ... болып табылады. Қайта бағалау меншік түрінде, қызметіне және жұмыс
істеу жүйесіне қарамастан барлық ... ... бір рет ... жыл басындағы күйі бойынша жүргізіледі. Қайта ... ... және ұзақ ... ... ... ... құрал-жабдықтарға
жүргізіледі. Сондай-ақ әле орнатылмаған, қоймадағы құрал-жабдық, ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік өнімді
шығарушы кәсіпорындардың құнын өсіру коэффициенттері ... ... ... ... тапсыруы бойынша коэффициенттерді
статистика ... ... ... ... арнайы қаулысымен кәсіпорынға негізгі
құрал-жабдықтардың белгілі бір түріне, олардың нарықтық құнын сараптау
қорытындылары және ... ... ... негізгі құралдарды
индекстеуді олардың бастапқы құнын қайта бағалау жүргізілген ... ... ... арқылы жүргізу құқығы берілген.
Қазіргі салық заңы бойынша баланстың құнды нарықтық құнға тікелей қайта
есептеу арқылы алынған ... ... баға ... ... ... ... өсуін көрсетеді.
Қайта бағалау нәтижелері бойынша кәсіпорындар статистика органдарына
“Негізгі қорлар мен басқа ... емес ... ... бары ... ... ... береді.
“Ақ-Ниет” Акционерлік қоғамында негізгі құралдарды қайта бағалау 1994
жылдан бері жүргізілмеген. Негізгі құралдардың нақты бары, қозғалысы ... әр бір ... ... аяғында жүргізіліп отыр.
1.6 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ЖӨНДЕУ ЕСЕБІ
Негізгі құрал-жабдықтар уақытынан бұрын тозып кетпеуі үшін оларды мерзім
сайын ... ... ... ... ... ... құралдарды
тұтастай алғандағымен салыстырғанда неғұрлым қысқа мерзімде ... ... ... ... күрделі және жай деп
бөледі.
Күрделі жөндеу деп негізгі ... ... ... ... тозу ... ... жекелеген бөліктерін қалпына келтіруді
айтады. Машиналардың, жабдықтардың және көлік ... ... ... бір ... ... ... агрегатты толық бөлшектеп, барлық тозған
детальдары мен тораптарын ... ... ... ... ... ... және ... өткізіп, жүйелі түрде жүргізіліп ... ... ... ... агрегаттарын күрделі жөндеуді
машинаның ... ... ... бір ... жол ... ... мен ғимараттардың күрделі жөндеуі кезінде тозған құрылымдары мен
детальдары толық ауыстырылады немесе ... ... ... және ... ... ... ... мүмкіндіктерін жақсартатын детальдармен
ауыстырады. Күрделі жөндеу әдетте жөнделетін объектілерді ішінара қайта
құруымен қатар ... бұл ... ... және ... тозу ... жоюы ... Қшін ара қайта құру және жаңарту ... ... ... құнын ұлғайтпайды.
Ағымды жөндеу дегеніміз негізгі құралдарды жұмыс жағдайында ... ... ... ... ... ... жөндеу болып табылады. Оны негізгі
құрал-жабдықтардың тозуының алдын алу үшін күні бұрын ... ... ... ... ... ... ... есебі барлық жұмыстардың құжаттық рәсімделуін, жұмыс көлемін және
өзіндік құнын анықтауды, жөндеуге ... ... ... түрде
пайдалануды бақылауды қамтамасыз ету керек.
Негізгі құралдарды жөндеу мердігерлік және ... ... ... ... прогрессивті және үнемді болып саналатын мердігерлік
әдісте, негізгі ... ... ... ... жөндейді,
шаруашылық тәсілде жөндеу субъектінің өз күшімен және ... ... ... ... шарт негізінде негізгі құралдардың
мердігерлік тәсілмен жасалған ағымды және күрделі жөндеулері үшін субъект,
жөнделетін объектілерді ... ... ... және ... әкелу
шығындарымен қоса аяқталған жөндеу жұмыстарының ақысын төлейді. Жабдықтар
мен көлік құралдарын жөндеу үшін ... есеп ... ... ... ... ... үшін жасайды. Есеп айырысу құжаттары
негізінде шоттардың мынандай корреспонденсиясы ... ... ... ... ... шоттардың корреспонденсиясы
|Рет N|Шаруашылық операцияларының |Сомасы, |Шоттардың |
| ... ... ... |
| | | ... ... |
|1 ... төменде-гі | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... жөндеу бойынша | | | |
| ... және акт ... | | | |
| ... ... үшін | | | |
| ... төлеуге келісім | | | |
| ... | | | |
| ... ... |46000 |126 |671 |
| ... ... |160000 |934 |671 |
| ... ... |50000 |934 |671 |
| ... сала |20000 |945 |671 |
| ... және ... |44000 |821 |671 |
| ... ... | | | |
| ... |320000 |- |- |
| |ҚҚС, 16% |51200 |331 |671 |
| ... |371200 |- |- |
|2 ... және ... |371200 |671 |441 |
| ... үшін ... | | |
| ... ... | | | ... ... өткен негізгі құралдарды қабылдап алу ... ... ... ... және жаңартылған негізгі құралдарды
қабылдау-тапсыру актісі” бойынша құжатталады. ... ... ... өкілетті қызметкері және жөндеу, қайта құрастырулар
немесе ... ... ... ... ... қол ... актіні
субъектінің бухгалтериясына тапсырады. Актіге бас бухгалтер қол қояды, оны
субъект басшысы ... ... ... ... бекітеді.
Негізгі құралдардың жөнделген объектісін техникалық төлқұжатындағы
сипаттамасына күрделі жөндеуге, қайта құрастыруға және жаңартуға байланысты
өзгерістер ... ... ... ... ... және ... сырт ... орындайтын
болса актіні екі дана етіп жасайды. Екінші данасын жөндеу, қайта құру және
жаңарту ... ... ... ... негізгі құралдарды жөндеу цехынан тыс жерлерде
жөндеу бойынша шығындар тікелей өндіріс шығындарына апарылады. Мұндай ... ... ... ... ... ... (126, 934, 945, 811, 821
шоттар) дебеттеледі және материалдар есебі бойынша ... ... ... ... аударымдары бар еңбекке ақы төлеу бойынша есеп
айырысулар (681, 651-653, 655), ... ... және ... есеп ... (671, 641-643) ... кредиттеледі.
Жабдықтарды, автомашиналарды, тракторларды, мүліктерді және ... ... ... ... ... ... 920-шы ... шотында шығын баптарының мынандай ... ... ... ... қосалқы бөлшектердің және
басқалардың құны. Материалдар өндірістік шығындарға нақты ... ... ... ... ақы төлеу-жөндеу жұмысы үшін есептелген еңбек ақы
сомасы.
Электр энергиясы, жылу, газ, бу-жөндеу ... ... ... ... ... ... ... газдың, будың шығыны.
Қосымша шығындар-жөндеу цехтарының жалпы өндірістік мақсаттағы
шығындары.
Әрбір ... ... ... ... ... көп жолды
карточкалар ашып, ... ... ... ... ... Жөндеу
жұмыстарын бітіргенннен кейін объектілерді акт бойынша ... ... Бұл ... ... ... ... жасалады:
Егер кәсіпорын жөндеу қорын құратын болса, онда ай сайын жөндеудің
барлық түрі үшін осы ... ... ... 1/12 ... ... Жөндеу қорына аударулар жасалса, онда 126, 811, 821, 934, ... ... де 686-шы ... да ... ... ... “жөндеу
қоры” аралық шоты кредиттеледі.
6 кесте
Жөндеу жұмыстарын шоттардың корреспонденциясы
|Рет N|Шаруашылық операцияларының |Сомасы, |Шоттардың |
| ... ... ... |
| | | ... ... |
|1 ... құрал-жабдық-тарды | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... ... |60000 |126 |920 |
| ... және ... |70000 |821 |920 |
| ... | | | |
| ... бойынша шығындар |30000 |811 |920 |
| ... ... ... |5800000 |934 |920 |
|2 ... ... ... |370000 |934 |920 |
| ... ... |140000 |945 |920 |
| ... ... мен |320000 |301 |701 |
| ... бір мезгілде | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... үшін ... | | | |
| ... ... ... | | | |
| |ҚҚС, 16% |51200 |301 |633 |
| ... |371200 |- |- ... “АҚ ... ... ... ... ... АУДИТІ
2.1. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ АУДИТОРЛЫҚ ТЕКСЕРУ БАҒДАРЛАМАСЫ.
Әрбір кәсіпорын өз қызметін жүзеге асыру үшін керекті ... ... ... олар ... есепте жеке есеп объектісі ... яғни олар ... ... ... табылады. Қазақстан
Республикасында бухгалтерлік есеп стандарттары енгізілмей тұрып, құны қырық
еселік есептік көрсеткішке сай не одан ... және ... ету ... ... ... ... ... жеке түрлерін негізгі құралдарға жатқызды.
1997 жылдың бірінші ... ... ... енген бухгалтерлік есеп
стандарттарына сай негізгі құралдар ... ... және ... ... ... және ... емес салада ұзақ уақыт
қызмет ететін материалдық активтер”.
Негізгі құралдардың ерекшелігі болып өндірістік ... ұзақ ... ... ... ұзақ уақыт бойы сақтауы. Өндірістік процестің
және ішкі ортаның әсерінен олар ... ... ... қызмет ету мерзімі
ішінде тозуды бекітілген норма бойынша ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорының материалдық-техникалық
базасын құрай отырып, оның өндірістік потенциалының қажетті ... ... ... кәсіпорының шаруашылық қызметінің тиімділік жағдайының
жоғарылауы, негізгі құрал-жабдықтарының тиімді пайдалануына және ... ... ... ... құралдардың аудитін жүргізу өте маңызды
орын алады. Аудитор негізгі ... ... ... көрініс табуын
тексеруі қажет, негізгі ... ... ... ... Олар ... жағдайда сай болуы қажет: ай басындағы және ай
аяғындағы сальдо, ай ... ... Егер ... ... ... ... ... түгендеу жүргізу жөнінде кеңес беру,
себептерін анықтау ... ... ... ... құрал-жабдықтардың нақты барын және
сақталуына бақылаудың жүргізілуін тексеру болып табылады. Аудитор негізгі
құралдарын сақталуына жағдай жасалу ... ... ... тексеру
керек. Бұл үшін басшының бұйрығымен кәсіпорында негізгі құрал-жабдықтарын
сақталынуына материалды жауапкершілікті ... ... ... ... шарт ... ... комиссиясы бекітілуін,
бухгалтерлік есеп беруді жасау ... ... ... ... ... ... шара қолданғандығын тексереді.
Аудитор кәсіпорын балансында есептелетін негізгі қорлардың нақты қолда
барын көрсету үшін түгендеуді ... ... ... міндетті егер
кәсіпорында негізгі құрал объектілері көп ... онда ... ... ... ... ... инвентарлық санақтың іс жүзінде ... да ... ... ... Түгендеуде инвентарлық карточкадан
инвентарлық тізім сол ... ... ... ... ... ... тұрады. Сонымен қатар негізгі құрал объектілерін
түгендеу ... ... ... және ... ... жататын,
өткізілуге тиіс артық машина жабдықтарын көрсетілуін ... ... ... ... оқып білу ... өткізілген түгендеудің
сапасы жөнінде қорытынды беріледі.
Аудитор ... ... ... ... сай толтырылуын
тексереді. Егер бекітілген тәртіп бұзылған жағдайда болса, ... оны ... ... ... ... құралдардың пайдаланудан шыққанын
көрсететін актілердің уақытылы толтырылуына көңіл бөлуі керек.
Тәжірибеде ... ... ... ... ... әр ... ... бұзушылық жиі кездеседі.
Аудитор қолданылатын негізгі ... ... оның ... ... ... артық немесе керексіз мүліктерді өткізуге
қабылданған шараларды, ... ... болу ... айқындау керек.
Ең бір жиі кездесетін мәселе бұл ... ... ... алу ... оларды өндірістік және өндірістік емес деп ... ... ... ... етіп ... негізгі құралдармен операция
кезінде жиі қателерге әкеледі. ... ... ... ... ... ... және ... емес белгісіне қарап,
бухгалтерлік проводкаларды және салық ... ... ... ... жүргізгенде, олардың бағалануын, қайта
бағалануының дұрыстығына көңіл бөлу ... ... ... N6 ... ... ... ... құралдарды бағалаудың келесі
түрлері көрсетілген: бастапқы құны, ағымдық құны, баланстық құны, өткізу
құны, жойылу құны.
Бастапқы ... ... ... ... және ... іске қосу ... ... шығындардың құны; соның ішінде төленген салықтар, жеткізу,
монтаждау, іске қосу және ... ... ... ... ... байланысты
шығындардан тұрады.
Ағымдық құн - бұл негізгі кез келген объектілердің немесе элементтердің
қаржылық есебінің аудиторлық тексеруін ... және ... ... үшін ол ... ... бағдарламасын жасау қажет.
Қаржылық есеп берудің элементінің аудитін оның ... ... яғни ... ... ұзақ мерзімді және ағымдағы активтер.
Ұзақ мерзімді активтердің ең қажетті түрі-негізгі құралдар немесе ... ... ... бірге негізгі құралдар есебінде өзгерістер
болды. Олар ... ... ... және ... бағалауға, негізгі
құралдарды жөндеуге шығындарды, арендалық мүлікке байланысты операцияларға
тозуды ... әсер ... ... құралдардың аудиторлық тексеру бағдарламасы көрсетілген.
Бұл бағдарлама бухгалтерлік есептің нормативті құқықтық актілеріне сай және
дұрыс жүргізілуіне бағытталған, сонымен қатар қаржылық есеп ... ... ... ... ... жету үшін негізгі құралдардың ұйымдық
ішкі бақылау есебінің тексеру тесті ... және ... ... ... ... ... ... экономист бухгалтерлерінен нақты
және дұрыс жауап алуында.
Негізгі құралдарды аудиторлық ... ... ең ... ... ... ... тексеру қажет, негізгі ... ... ... баланс бойынша бас кітаппен салыстыру. Кейін есептік
регистрлермен және олардың аналитикалық ... ... ... ... ... ... бір ай үшін ... барлық жағдайда сәйкес болуы
керек.
Қшкі бақылау жағдай туралы тиімді ақпарат алу үшін ... тест ... тест ... алынған жауаптарды аудитор тексеру ... ... ... ... аудиторлық бағдарламасының негізгі
мәселелері:
- негізгі құралдардың сақталу жағдайы және ... ... ... ... ... ... есеп операцияларының дұрыс құжатталуы және
көрсетілуі бекітілуі;
- ... ... ... амортизациялық аудару көлемінің есепте
көрсетілуі;
- негізгі құралдардың жөндеуінің орындалуы ... ... ... әдіс ... оның ... ... ... негізгі құралдарды қайта бағалау есептік жылында жүргізілген қорытындының
бекітілуі;
- негізгі құралдардың есебін, түгендеуін құру ... ... ... ... ... ... операциялары өнімді өткізу,
касалық операцияларымен салыстырғанда жиі кездеседі. ... ... ... ... процедурасы олардыңң есебіне,
бақылауына бағытталуы керек. Осы туралы ... ... алу үшін ... ... кесте
Негізгі құралдардың аудиторлық тексеру бағдарламасы
|Рет N|Аудит процедуралары ... көзі ... |
| | | ... |
|1 |Баланстағы ... ... Бас| |
| ... бас ... | |
| ... мәліметпен | | |
| ... ... | | |
|2 ... ... |Бас ... журнал-ордер | |
| ... және |N12, 10 ... | |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... тозу ... | |
| ... ... ... | |
|3 ... ... ... | |
| ... ... ... ... |
| |қамтамасыз етілуін ... ... | |
| ... тексеру |субъекті-нің, басшының, | |
| | ... | |
| | ... ... |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... тапсыру | |
| | ... ... | |
| | ... | |
|4 ... ... ... ... | |
| ... ... |(НҚ N1), ... | |
| ... тура ... ... | |
| ... |тапсыру актісі (НҚ N2), | |
| | ... ... ... | |
| | ... (НҚ N3), | |
| | ... ... | |
| | ... (НҚ N4), негізгі | |
| | ... ... | |
| | ... (НҚ N5), | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... есеп ... (НҚ | |
| | |N10), ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... (НҚ N12-а) ... |
| | ... ... | |
| | ... (НҚ N13) | |
|5 ... ... ... ... | |
| ... |(паспорт, сертификат) НҚ| |
| |ның ... ... |N1, 2, 3, 4, 6, 13, т.б.| |
| ... | | |
|6 ... құралдарды |Келісім баға хатта-масы,| |
| ... және ... ... алу шарты, | |
| ... ... ... алу, ... ... |
| ... ... НҚ N1, 6 | |
| | |т.б. | |
|7 ... ... ... ... НҚ| |
| ... дұрыстығын |N1, 2, жур-нал ордер | |
| ... |N1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8,| |
| | |Бас ... | |
|8 ... ... ... ... бойын-ша | |
| ... ... ... негізгі | |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | |N10, Бас ... | |
|9 ... ... ... саясаты бой-ынша | |
| ... ... ... ... | |
| |шығынын шотта ... ... | |
| ... ... ... | |
| | ... 686 ... да| |
| | ... ... | |
| | |934, 945 ... | |
| | ... жөндеу” | ... ... ... ... шарты, негізгі| |
| |есебі шоттарда дұ-рыс ... ... алу | |
| ... ... ... | |
| ... ... алу | | |
| ... ... | | |
| ... | | ... ... ... |НҚ -1, 3, 4, 6, келісім | |
| ... ... ... ағымдық | |
| ... ... ... | |
| | ... N12, Бас ... | ... ... ... |Есеп айырысу ведо-мосы, | |
| ... ... ... ... ... есеп | |
| ... ... |айырысу, журнал ордер НҚ| |
| | |N5, 8, Бас ... 331, | |
| | ... ... ... | |
| | |633 ... құнға | |
| | ... | ... ... құралдың |Аналитикалық есеп | |
| ... ... ... | |
| ... ... | | |
| ... ... | | ... ... ... ... ... бір аудитор ең бірінші кезекте есеп мәліметіндегі негізгі құралдармен
нақты қолдағы негізгі құралдардың ... және ... ... білу ... Бұл үшін ... ... есеп беру ... барлық негізгі құралдардың толық тізімін жасап, соны талап ету
керек. ... ... аты, ... келіп түсу мерзімі,
алғашқы бағасы, амортизация нормасы және сомасы, қалдық құны көрсетіледі.
Сонымен ... ... ... инвентарлық қағазы, оларды қайта
бағалау қорытындысы, ... ... ... аса ... негізгі құралдардың өнім шығаруға, өндірістік ... ... ... бір ... ішінде кәсіпорынды басқаруға, он
екі ай ішінде қолданылатын мүліктің бір бөлігі ... есте ... ... құралдардың объектілерін қолдану мерзімі белгілі бір ... ... ... уақыт аралығында кәсіпорынға кіріс әкелу үшін
қызмет етеді.
Негізгі құралдарды ... ... және ... ... ... ... мақсаты болып табылады.
Осы тексеруді жүргізгенде аудитор негізгі құралдардың инвентарлық
карточкаларының дұрыс ... ... ... тұрған жерін,
бастапқы құнын және оларды бағалаудың дұрыстығын бекітуі ... Сол ... ... ... құралдардың нақты қолда барын, ... ... ... ... ... ... ... карточкалар, кітаптар қалай жүргізіліп жатыр,
инвентарлық карточкасы жоқ объектілер бар ма, жоқ па, егер жоқ ... ... ... ... ... ... ұсынуды бақылап отыруы қажет.
Негізгі құралдар туралы ақпарат көзіне төмендегідей құжаттар ... ... ... ... ... тапсыру актісі;
- ішкі орналастыру накладнойлары;
- негізгі құралдарды ... алу ... ... ... ... ... ... актілері;
- негізгі құралдардың инвентарлық карточкалары;
- инвентарлық кітаптар;
- негізгі құралдардың түгендеу тізімі;
- негізгі құралдардың қозғалысы есебінің карточкалары;
- негізгі құралдарды ... ... ... ... ... негізгі құралдарды жалға беру шарттары;
- амортизациялық аударым сомаларын есептеу кестесі;
- бас кітап тағы басқалары.
Кәсіпорында негізгі құралдардың есебін ... ... ... жүргізілуі ең маңызды кезең болып саналады.
Аудитор соңғы түгендеу қалай жүргізілді, қандай қателер ... және ... ... ... ... ... Бұл ... ары қарай
сапалы тексеру жасауына және аудиторлық тәуеклділікті төмендетуіне ... “Ақ ... ... ... ... ... түгендеуін арнайы
бұйрық пен бекітілген комиссия мүшелерімен жылына бір рет жүргізіп отырады.
Негізгі құралдарды ... іс ... ... сай ... ... ... ... негізгі құралдарға қабылдау-тапсыру ... ... ... ... ... құжаттар толтырылады.
2.3. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ КЕЛІП ТҮСУІ БОЙЫНША ОПЕРАЦИЯЛАРДЫҢ АУДИТІ
Әрбір аудитор ... ... ... ... оның ... және толық
кірістелуіне аса көңіл бөлуі керек.
Негізгі ... ... ... ... ... ретінде,
заңды және бұрын қолданыста болған негізгі құрал объектілерін аукционда
сатып алу, негізгі ... ... ... ... ... алу, ... ... объектілерін құрылтайшылардан жарғылық
капиталға салым ретінде алынуы, түгендеу кезінде көрсетілген артық негізгі
құрал объектілерін кіріске алу, ... ... ұзақ ... алу ... ... және жеке тұлғалардан қай тарымсыз келіп түсуі
негізінде ... ... ... ... ... ... толтырылып, толық
кіріске алынуы керек.
Негізгі құралдардың пайдалануға қабылдануы кәсіпорын басшысының
бұйрығымен ... ... ... асырылады. Бұл кәсіпорында үнемі
жұмыс істейді. Оның құрамында бас механик, ... ... ... бөлім мүшесі, техникалық қауіпсіздік ... ... ... ... құрал-жабдықтар пайдалануға берілген цехтың немесе бөлім
бастығы болады, яғни ... осы ... ... Пайдалануға
қабылданған негізгі құрал-жабдықтарға комиссия қабылдау-тапсыру актісін (НҚ
N1) толтырады. Бұл құжатта объектінің толық ... ... ... ... жылы, сатып алу көзі, бастапқы ... ... ... ... ... және ... қорытындысы
көрсетіледі. Онда объектіні кім қабылдап алғаны көрсетіледі. ... ... ... ... комплексті ведомость тағы басқа толық
толтырылған құжаттар кәсіпорын басшысымен бекітілуге, одан соң ... есеп ... осы ... ... келіп түскен объектіні
жауапкершілікті тұлғаға ... ... ... ... ... ... номер беріледі, инвентарлық тізімге ... ... ... алу бойынша бухгалтерлік жазу беріледі. Карточка ашылғаннан
кейін техникалық ... ... ... пайдалану орны бойынша
материалдық жауапкершілікті тұлғаға берілуі керек. Келіп түскен ... ... ... ... ... ... Бұл паспорт негізгі
құралдарды қайта бағалағанда қолданылады.
Негізгі құралдардың синтетикалық есебі бухгалтерлік есептің бас ... 12 ... ... ... ... онда ... жеке объектілері бойынша негізгі инвентарлық шоттары бар:
121-ші ”Жер”
122-ші ”Ғимараттар мен қүұрылыс жайлары”
123-ші ”Машиналар мен ... ... ... ”Басқалары”
Бұл шоттар бухгалтерлік балансқа қатысы бойынша ... ... ... ... ал ... ... ... құрал объектілерінің
шығысы көрсетіледі. Негізгі құралдардың бухгалтерлік ... ... ... және ... ... ... алынғанына байланысты көрсетіледі.
Негізгі құралдардың көпшілігі кәсіпорынға капитал салымы ретінде ... ... ... - бұл ... ... ... құрамын
жақсартудың және ұдайы өндіріс шығындарының ... ... ... ... ... ... арқылы, сатып алу және дайындау
жолымен келіп ... ... ... деп ... ... ... ... шығындардың негізділігін және капитал
салымдарының құнын анықтап тексеру қажет. ... ... ... табу және ... үшін 126 “Аяқталмаған құрылыс” шоты қолданылады.
Бұл шотта үй және ... ... ... монтаждау және басқа да
шығындар, сметада қарастырылған күрделі ... ... ... ... ... және ... ... сатып алумен
байланысты несие бойынша проценттер, ... ... ... ... ... ... ... және өндірістік құралдар
бойынша, ... ... ... ... ... және ... өсіру бойынша шығындар есепке алынады.
Құрылыс-монтаждау жұмыстарына аударылған ... ... ... ... ... ... аяғына дейінгі жинақ ұлғаймалы түрде ... ... ... ... бұл ... ... ... орындағанда төленген сомада көрінеді. Егер шығындар
проектілеу-іздену жұмыстары бойынша бірнеше тұрғызылып ... ... ... ... ... ... онда оларды бұл объектілердің сметалық
құнына қарай пропорционалды бөледі. Кәсіпорында негізгі ... ... ... ... ... ... бітуі кезінде немесе қабылдау-
тапсыру актісі ... ... ... ... ... құралдар құрамына
енгізіледі. Бұл жағдайда келесі бухгалтерлік жазу беріледі: 12 “Негізгі
құралдар” бөлімшесі шоттарының дебеті, 126 ... ... ... ... қатар тексеру барысында негізгі құралдардың құнын
ұлғайтпайтын құралдардың және олардың инвентарлық ... құру ... ... болуы керек. Негізгі құралдардың құнын ұлғайтпайтын шығындарды
126 “Аяқталмаған құрылыс” шотынан 821 “Жалпы және ... ... ... ... ... ... құралдардың құнын ұлғайтпайтын
шығындарға, жинақ есеп сметасында қарастырылған құрылыс ... ... ... ... ... үшін кадр мамандар дайындау шығындары,
жинақ есеп сметасында қарастырылмаған шығындар, банктерге процент ... ... ... негізгі құрал-жабдықтары бойынша зияндары,
сондай-ақ табиғат ... ... ... ... ... және ... ... бойынша шығындар кіреді.
Құрылыс-монтаж жұмыстары мердігерлік және шаруашылық әдіспен жүзеге
асырылады. Аудитор осы ... ... ... құрылыс-монтаж
жұмыстарына кеткен шығындар есебінің шоттар корреспонденциясының дұрыстығын
тексеру керек.
Мердігерлік ... ... ... ... ... ал құрылыс-монтаж
жұмыстарын жасауды келісім-шарт бойынша ... ... ... ... жүргізеді. Проектілік және құрылыс-монтаж жұмыс шығындары
тапсырыс берушінің бухгалтерлік есебінде келесідегідей жазылады.
1. Проектілік зерттеу ұйымы ... ... ... ... ... ... құн ... қосқанда: 126 “Аяқталмаған
құрылыс” шотының дебеті, 671 “Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп
айырысу” ... ... ... ... ұйымға монтаждық қондыруға бергенде, қосымша құн
салығын қосқанда: 126 “Аяқталмаған құрылыс” ... ... ... ... ... ... ... жабдық” субшотының
кредиті.
3. Құрылысқа жер бөліп беру ... ... ... ... ... ... 687 ... шотының кредиті, 126 “Аяқталмаған
құрылыс” шотының дебеті.
4. Мердігерлік ұйымдармен орындалған құрылыс-монтаж ... ... ... құн салығын қосқанда: 671 “Жабдықтаушылармен және
мердігерлермен есеп айырысу” және 687 ... ... ... ... ... шотындағы ақшалар” шотының кредиті.
5. Құрылыс біткен соң пайдалануға алынған негізгі құрал-жабдықтарды ... 122-125 ... ... 126 ... ... ... әдісте құрылыс-монтаж жұмыстары кәсіпорының өз күшімен
жүзеге асырылады. Ол үшін ... ... ... ... ... ... ... құрылыс техникалары сатып алынады ... ... ... ... ... әдісте келесі
бухгалтерлік проводкалармен көрініс табады.
1. Проектілік-зерттеу ұйымы проектілік құжаттамасы үшін есептеу ... ... ... ... 126 “Аяқталмаған құрылыс”
шотының дебеті, 671 “Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу”
шотының кредиті.
2. Құрылыс-монтаждау жұмыстарымен ... ... мен ... ақы ... 126 ... құрылыс” шотының дебеті, 681
“Еңбекақы бойынша қызметкерлермен есеп айырысу” шотының кредиті.
3. Әлеуметтік ... ... ... жұмысшылары мен қызметкерлердің
есептелген еңбек ақы аударым: 126 “Аяқталмаған ... ... ... 653, 655 ... ... ... ... жабдықты орналастыру құны: 126 ... ... ... 126 ... құрылыс” шотының “қондыруға
берілген жабдық” субшотының кредиті.
5. Мердігерлермен және ұйымдармен орындалған жұмыстар мен ... 126 ... ... ... ... 671 ... мердігерлермен есеп айырысу” шотының кредиті.
6. Құрылған ғимараттар мен құрылыс жайларын ... алу және ... ... 122 ... мен құрылыс жайлары” шотының дебеті,
126 “Аяқталмаған құрылыс” шотының кредиті.
Әрі қарай аудитор негізгі құрал объектілерін заңды ... ... ... ... есептегі шоттарда шаруашылық операциялардың дұрыстығын
тексеру керек. Осы шаруашылық операцияларға келесі шоттар корреспонденциясы
жасалады.
1. Жаңа негізгі ... ... ... ... ... ақша төлеп
кіріске алғанда, сондай-ақ аукционда бастапқы құны бойынша сатып алғанда
мына жазу беріледі: Дт 12 “Негізгі ... Кт ... ... ... Негізгі құрал объектілерінің төленген есебі бойынша қосымша құн салығы
сомасында: Дт 331 “Қосымша құнға салық”, Кт ... ... ... ... ... жаңа ... ... бастапқы құны бойынша
ұзақ мерзімді есеп айырысу тәртібінде немесе төлемін кейінге қалдырып
кіріске алу кезінде: Дт 12 ... ... Кт 671 ... мердігерлермен есеп айырысу”.
4. Осы негізгі құрал объектілері бойынша қосымша құн салығы сомасында: Дт
331 ... ... ... Кт 671 “Жабдықтаушылармен және мердігерлермен
есеп айырысу”.
5. Төлем көзіне байланысты ... ... ... ... ... есеп ... ... Дт 671 “Жабдықтаушылармен және
мердігерлермен есеп айырысу”, Кт 421-423,431,441 “Ақшалай ... ... ... ... құралдар объектілерінің жинақтаған тозу сомасына:
Дт 12 ... ... Кт 13 ... ... ... ... ... қосылған жеткізу, орналастыру және делдалдық
операциялары бойынша ... ... Дт 12 ... ... Кт ... ... қаражаттар” бөлімі.
Бұрын қолданыста болған негізгі ... ... ... ... ... ... құралдардың объектілерінің келіп түсуі бойынша
операциялардың аудиті ... ... ... ... ... көңіл аударуы керек. Ол өнімнің өзіндік құнына енгізуге ... ... ... ... ... ... табылады. бұл жерде 126
“Аяқталмаған құрылыс” шоты тексеріледі, өйткені мұнда сатып алған объекттің
инвентарлық құны көрсетіледі.
Сатып алу ... ... ... ... ... ... егер ... құралдар жеңілдендірілген қызмет көрсетулер,
жұмыстар, өнімдер шығару үшін ... ... ... ... ... салуда,
есеп берушілікте жеңілдіктері бар кіші кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... бөлінген қаржыға сатып алынса.
Тұрғызылып жатқан оюъектілердің инвентарлық құнына қосымша құн ... ол ... ... ... ... ... ... әдіспен жүргізсе, ұйым ай сайын бюджетке қосымша
құн салығын есептеп отыруға міндетті, ол ай сайын 126 шотта бейнеленеді.
Сондай-ақ ... ... ... ... жеке ... алғанда ерекше көңіл бөлу керек. Мұндай операциялар сату-сатып алу
келісім шарттарында ... ... ... ... ... Жеке ... сатып алынған негізгі құралдарға төленген
сомадан бекітілген мөлшерде табыс салығы ... ... ... тиіс.
Аудитор кәсіпорын сатып алған автокөліктің дұрыс құжатталуын, көлік
құралдарына салықтың ... ... ... ... ... салықты сатып алынған автокөліктің бастапқы құнының қосуын тексеру
тиіс.
Шаруашылық субъектілер негізгі құрал-жабдықтарды ... ... ... ... ... Бұл ... жасалатын шаруашылық
операцияларға келесі бухгалтерлік жазу беріледі.
1. Кірістелген негізгі ... ... құны ... ... айырбасталады, егер айырбасталатын активтер құны алынған
негізгі құралдардың баланстық құнына сай ... Дт 12 ... ... 671 ... және ... есеп ... ... құрал объектілерінің айырбастау кезіндегі жинақталған тозу
сомасы: Дт 12 “Негізгі ... Кт 13 ... ... ... ... ... ... құрал объектілеріне айырбастау бойынша
қарызды өз ара өтеу: Дт 671 “Жабдықтаушылармен және ... ... Кт 301 ... ... ... орындаушы органдарына жәрдем немесе ... ... ... және жеке ... ... алынған, монтаждауды керек
етпйтін жаңа негізгі құралдарға қабылдау-тапсыру актісі ... ... ... ... және ... ... ... көрсетіледі: Дт 12
“Негізгі құралдар”, Кт 726, 727, 72 “Крістер”.
Ақысыз келіп түскен негізгі құралдар объектілері бастапқы құны ... ... ... шығындарын қоса есептейді. ... ... ... ... бұл ... алушының шығындарына
жатқызылып, 821 “Жалпы және әкімшілік шығындар” және 811 ... ... ... ... ... ... ... үлес бойынша құрылтайшыларымен
мәлімденген негізгі құрал объектілерінің келіп түсуі бухгалтерлік есептің
шоттарында ... ... ... Үлес ... ... ... бірақ жарғылық капиталға
енгізілмеген негізгі құрал объектілерінің келісімдік ... Дт ... ... Кт 501 ... акциялар”, 502 “Пурсатты акциялар”.
2. Құрылтайшылардың жарғылық қорға үлесі есебіне енгізілген негізгі құрал
объектілерін кіріске алу: Дт 12 ... ... Кт 511 ... ... ... ... ... құралдар объектілерін
бастапқы құны бойынша кірістеп, ... ... ... ... ... жазу ... Табылған негізгі құрал объектілерінің баланстық құнына: Дт 12 ... Кт 727 ... ... ... ... уақыттан бастап жинақталған тозу сомасына: Дт 12 ... Кт 13 ... ... ... ... ... барысында табылған негізгі құралдар
бастапқы құныбойынша кіріске алынады.
Нарықтық экономикаға өту жағдайында ұзақ мерзімге ... алу ... ... ... құралдар да маңызды орын ... Бұл ... ... ... жазумен бейнеленеді: Дт 12 “Негізгі құралдар”,
Кт 683 “Жау міндеттемелер”.
Сондай-ақ “Ақ Ниет” Акционерлік қоғамында негізгі құралдар ... ... ... басқа кәсіпорындардан, ұйымдардан келіп түскен. Бұл
қоғамның 2001 жылда келіп түскен негізгі ... 1913973 ... ... ... операциялар тиісті бухгалтерлік жазулар беріледі.
2.4. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ТОЗУЫНЫҢ ДҰРЫС ЖӘНЕ ... ... ... ... ең бір маңызды мәселесі болып, негізгі құралдарға
тозудың дұрыс ... және ... ... ... ... ... N6 стандартында “Тозу-бұл негізгі құрал объектілерінің моральдық
және физикалық қасиетін жоғалту процесі” деп көрсетіледі.
Негізгі жабдықтар ... ... ... ... ... процесінде негізгі құрал объектілерінің бастапқы ... ... ... ... яғни механизмдердің, бөлшектердің, жеке бөліктердің
сыртқы орта ... ... ... ... ... пайдаланушылық
сапасының жоғалуын сипаттайды.
Негізгі құрал-жабдықтар объектілерінің моральдық сипатын процесі-бұл
көптеп жетілген жаңа ... ... ... тағы да ... ... пайда болуы салдарынан әрекеттегі негізгі құралдардың бастапқы
құнының төмендеуі. Негізгі құрал объектілері барлық ... ... ... ... ... сақтаған олардың құны нақты тозу сомасына
төмендейді.
Тозудың құндық ... ... деп ... ... ... субъектінің барлық пайдалы қызмет мерзімі ішіндегі ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырылады.
Пайдалы қызмет мерзімі – бұл ... ... ... ... ... алуға шамаланған ағым кезеңі. Өндірілген
шығындарды есепке ала отырып, негізгі құралдардың жағдайын жақсартатын ... ... ... ... ... ... өзгерістерді
есепке ала отырып, бұл мерзім кәсіпорынның ... ... ... мерзімі-бұл субъект бекітілген нормаларға сай негізгі
құралдарға тозу есептейтін кезең.
N 6 “Негізгі құралдардың ... ... есеп ... ... аударымдарды есептеу келесі әдістерді қолдану ... бір ... ... ... тозуды орындаған жұмыстың
көлеміне ... ... ... ... ... ... ... азайып отыратын қалдық әдісі; кумулятивтік әдіс.
Базистің қай түрі болмасын ... ... ... әр ... ... әр түрлі әдісін қолдана алады. Сонымен негізгі
құралдардың бір ... бір ... ... ... ... ... есептеу әдісі есеп саясатымен антықталуы керек және бір есептік
кезеңнен екінші есептік ... ... ... ... Тозуды
есептеудің әдісі өзгерген жағдайда оның себептері, өзгеріске алып ... ... ... ... ... осы әдістердің барлығын жақсы меңгеріп, олардың дұрыстығын
тексеру қажет. Қазіргі уақытқа дейін сызықтық әдіс қолданылуда, ол тексеру
кезінде ... ... ... ... ... ... негізгі
құралдардың физикалық немесе моральдық тозуына дейін амортизациялануы
мүмкін, Мысалы: кәсіпорын 71250 теңгеге ... ... ... оны үш ... ... ... 50250 ... сатуды көздеп отыр. Жылдық
амортизация нормасы мына формуламен антықталады:
Жа=Бқ-Өқ/Шқ.м=71250-50250/3=7000 теңге
Жа-жылдық амортизация нормасы
Бқ-бастапқы құн
Өқ-өткізу құны
Шқ.м-шамаланған ... ... ... ... ... негізгі құралдардың бастапқы
құнын орындалған жұмыстың көлемінің ... ... ... есептеудің жеделдетілген әдісі өндірістік мақсатта
пайдаланылатын негізгі құралдардың көптеген ... ... ... ... ... ... немесе жоғары өнімділік көрсетеді
дегенге негізделген. Бұл ... ... ... ... қызметінің
алғашқы жылдарында олардың құнының көп бөлігін шығарып, өндіріс жабдықтарын
жаңалау үшін қор жинаудан тұрады.
Нарықтық ... ... ең кең ... ... ... ... қалдық әдісі” және “кумулятивтік әдіс” болып табылады.
Мынандай негізгі ... ... ... өнім ... ... ... кітапхана қорларына, бюджеттік ... ... ... ... ... ... қайта құру және техникалық қайта
жарақтандыру, сондай-ақ оларды белгіленген ... ... ... ... ... ... құру және техникалық қайта жабдықтау
уақытына негізгі құралдардың қызмет етуінің нормативтік мерзімі ұзартылады.
Құрылысы әлі бітпеген, бірақ нақты ... ... ... бойынша тозу және жалпы тәртіппен ... ... ... ... ... ... мәліметері бойынша осы объектілердің құны
туралы антықтама ... ... ... Бұл объектілерді іске қосу туралы
және оларды негізгі құралдардың ... ... алу ... ... алдын есептеген соманы анықтайды.
Негізгі құралдардың тозуын есептеуді тексергенде аудитор жинақталған
амортизация динамикасын оқып білуі ... ... мына ... ... ... ... есептелген сомасы
негізгі құралдардың техникалық жағдайын және ұдайы өндірісін сипаттайтын
көрсеткіштерді антықтау базасы болып ... Тозу ... ... тозу ... ... ... ... бөлу жолымен антықталады.
Жарамдылық коэффициенті тозу коэффициентінің бір мөлшері ... ... ... ... ... ... бір жылға
жасалған негізгі құралдардың орташа жылдық құнына тозу көлемінің қатынасы
арқылы ... ... ... ... ... тексергенде
аудитордың жұмысы негізін құрал-жабдықтардың ай сайынғы ... ... ... ... ... сақтауды тексерумен саяды.
Негізгі құралдардың амортизациясын есептеу үшін негіз аналитикалық
есептегі ... ... ... ... өнер кәсіпте инвентарлық
карточка мәліметтерінде нәтижеде негізгі құралдардың бастапқы ... ... ... ... ... ... шығарылады. Содан кейін
жылдық сома он екі айға бөлінеді. Алынған сомаға негізгі ... ... ... ... есебі құрылады. Жыл ішінде бұл нөмірді
түзету ... ... ... ... ... ... ... Негізгі құралдардың тозуын есептеу үшін кәсіпорында шаруашылық
субъектімен ... ... ... есептеу әдісіне байланысты
әр түрлі өнделген кестелер жасалады.
Негізгі құралдардың амортизациясын есебін былай жүргізеді: алдынғы ... ... ... айда ... амортизация сомасын қосып, алдынғы
айда шығып кеткен ... ... ... ағымдағы айда есептелген
амортизация сомасын алып тастайды. Осылай жүргізілген есеп ... бір ... ... ... балансында көрсетілген негізгі құралдардың бекітілген қызмет
мерзімі бойынша ай сайынғы амортизация есеп беру ... ... ... ... ал ... ... ... құралдарға келесі айдың
бірінші күнінен бастап тоқтатылады.
Амортизация есептеу ... ... ... ... ... ... саны ... көрсетілуі керек. Егер кәсіпорын
жеделдетілген амортизация нормасын қолданса, онда бұл ... ... ... ... ... ... қателіктер:
- жеке кәсіпорындар негізгі құралдарға тозуды есептеуді тоқсанда бір рет
қолданады;
- қаржылық нәтижені ... ... ... пайдаланудағы нормативтік
мерзімі бітіп қалған объектілер бойынша тозуды есептеуді жалғастыра беру;
- негізгі құралдарды есептеуді жалғастыра беруі.
Негізгі құралдардың ... ... ... ... ... нормалардың шынайылығына көз жеткізу керек. Ол болмаған
жағдайда, жіберілген қателердің себебі сол болуы мүмкін.
Негізгі құралдардың ... және тозу ... ... үшін ... бағдарламасындағы 13 “Негізгі құралдардың тозуы” бөлімшесі арналған.
Бұл шоттар бухгалтерлік балансқа қатысу бойынша пассивті, ... ... ... ... ... ... тозу ... 12
“Негізгі құралдар” шоттарында есептелінеді. Дебеті бойынша 13 ... ... 131-134 ... ... тозу сомасының есептен
шығарылуы бейнеленеді.
Амортизациялық аударымды есептеуді есебі негізінде ай ... ... ... ... ... тозуы есебі, дебет шотында өндіріке ... ... ... шоттар амортизациялық аударым сомасын көрсетеді.
Шоттардың дебеті: 811 “Тауарларды ... ... ... ... ... ... ... бойынша амортизация
сомасына; 821 “Жалпы және ... ... ... ... ... ... амортизация сомасына; 935
“Негізгі құралдардың тозуы және ... емес ... ... ... пайдаланылған негізгі құралдар объектілерінің тозуы
және есептелген амортизация сомасына; 946 “Негізгі ... ... ... емес ... ... ... ... құрал объектілерінің есептелінген амортизация сомасына. ... 13 ... ... тозуы”.
Амортизация аударым сомасы өнімнің өзіндік құнына ... ... ... ... және ... есеп айырысу шотының қызмет көрсету
құрамынан келіп түседі, осында жинақталады. Бірақ ... ... ... бухгалтерлік есепте арнайы ... ... ... есеп ... ... ... құрылыс
материалдарын, жабдықтар, машиналар және материалдық емес активтерді сатып
алуға жұмсалады және негізгі ұзақ қаржылық инвестицияларға бағытталады.
Негізгі ... жеке ... ... беру ... кәсіпорын жалға
беруші есептелген амортизация сомасы бойынша келесі ... ... Дт 805 ... ... қызметінің өзіндік құны”, Кт 13
“Негізгі құралдардың тозуы”.
Негізгі құралдарға амортизация ... ... “Ақ ... ... екі жылдық амортизация есептеу көрсеткішін салыстырсақ, 2000 жылы
амортизация есептеу кәсіпорынның барлық негізгі құралдары ... ... ал 2001 жылы ... ... ... ... екі ... отырып, 528801,03 теңгеге ауытқуын көрсетеді. Кәсіпорынға 2000
жылға қарағанда, 2001 жылы ... ... ... ... ... ... бұл жылда кәсіпорында негізгі құралдар көбейген. Жылдан-жылға
негізгі құралдардың саны артып отыр.
2.5 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ЖӨНДЕУДІҢ, ЖАЛҒА ... ... ... ... ... ... ... қалпында сақтау үшін
оларға жөндеу жүргізіп отыру керек.
Техникалық-ұйымдастырушылық қасиеті бойынша жөндеу ... және ... ... ... ... ... ... кеткен шығындардың дұрыстығын,
олардың орындалуының сметалы техникалық ... ... ... Ең басты
сметаны дұрыс құрылуына және шынайылығына назар аудару керек. Кейде сметаны
негізгі құралдардың жөндеуі біткен соң ... ... ... ... ... ... техникалық байқау актілері немесе
дефект ведомостері негізінде жасалып оны кәсіпорын басшысы бекітеді.
Тәжірибеде жөндеу мердігерлік және ... ... ... ... ... және прогрессивті әдіс мердігерлік әдіс
табылады. ... ... ... ... ... ... мекемелері
жүргізеді. Мердігерлік әдісте барлық жөндеу жұмыстарын мердігер ... ... ... ... ... ... ... қабылдау
актісіне сай олардың ақысын төлеуді жүзеге асырады. Мердігерлік тәсілімен
жүргізілген негізгі құралдардың жөндеу жұмысын тексергенде ... ... ... ... келісім-шартының болуына және келісім-шартта алдын-
ала келісілген жөндеудің сметалық құнының артып кетпеуіне. ... ... есеп ... 671 ... және ... ... шотында жүргізілуін тексеру керек.
Шаруашылық тәсіл негізгі құралдарға жөндеу жұмыстарын кәсіпорын өзінің
қорлары мен жеке ... ... ... ... әдіспен жүргізілген
жөндеудің қымбаттау себебін оларға кеткен шығын баптары ... ... ... ... ... ... тексере отырып, еңбек
ақыны көтеру мақсатымен орындалған жұмыстарға жазылу жіберілмегендігіне,
артық ... ... ... деп ... ... көз
жеткізу керек. Жөндеу жұмыстарына ... ақы ... ... ... ... ... ... қажет. Жөндеу ... ... мына ... ... ... жеке ... ... құндылықтар шығындарының накладгойы, машиналарды,
жөндеудің дефект ведомостері, орындалған ... ... ... ... ... ... және ... материалдарын заңсыз
жазып алғандығы бекітілсе, келесі қарсы салыстыру құжаттарын қолдану керек,
өзара байланысқан операциялар бойынша ... ... ... сұрау.
Тексеру кезінде күрделі жөндеудің сапалылығына ерекше көңіл бөлу ... ... ... ... ... және ... жабдықтардың
жұмысы туралы оперативтік есепте техникалық ақаулықтан тоқатп қалған ... ... ... тыс санын бекіту керек. Жөндеу аралық ... ... ... белгілер бойынша болып тексеріледі.
Қорытындыда негізгі құралдардың жөндеуін жүргізуге ... ... ... тексеру керек. Бұл ... ... ... ... барлық түріне шығындарды қай әдіспен қосуды таңдау
туралы шешімді өз бетінше ... ... ... ... ... есеп саясатын басшылыққа алу керек. Олар жеке объектілерді
ауыстыру және байланыстыру, ... ... ... ... ... ... ... тоқтату керек. Күрделі ... ... үшін ... ... құралдарын жөндеумен байланысты жөндеу
қорын құруы мүмкін.
Ең алдымен аудитор кәсіпорында қандай есеп саясаты қабылданғакын ... ... ... ... ... есеп ... қабылдай отырып,
жөндеуге кеткен ай сайынғы шығындар нақты ... ... ... ... кәсіпорындар жөндеу ... ... ... жөндеу
жұмыстарында осы қор есебінен шығарып отырады. Кәсіпорын жөндеу бойынша
барлық шығындарды сол ... ... ... ... ... керек,
кәсіпорын өз бетінше жөндеу қорына кәсіпорын ... ... ... ... ... процент түрінде нормативтік
аударымдарды өндейді. Осы нормативтер бойынша негізгі ... ... ... ... ... үшін ... смета негізінде қорға ай
сайын аударым жүргіізледі.
Объектілердің қызмет ету ... әр ... ... ... ... ... жеткіліксіз болады.
Мердігерлік әдісте жүргізілген ... ... ... ... есепте келесі шоттар корреспонденциясымен
бейнеленеді.
1. “Жөнделге, конструкцияланған және ... ... ... ... актісіне” сәйкес негізгі құралдар объектілеріне жөндеу
шығындарын есептеу: Дт 686 “Басқадай есептелген шығындар” аналитикалық
шот “Жөндеу ... Кт 671 ... және ... ... ... ... шығындарды салыстырып тексергеннен кейін мердігерлерге
орындалған ... ... ... Дт 671 ... және
мердігерлермен есеп айырысу”, Кт 441“Есеп айырысу ... ... ... ... ... жүргізуде мына бухгалтрелік жазулар
беріледі.
1. Құрылыс, отын және басқа ... ... ... жұмсалған
сомаға Дт 921 “Материалдар” 92 “Көмекші өндіріс” бөлімше, Кт ... 208, 20 ... ... ... ... мен ... ... есептелген еңбек ақы
сомасына: Дт 922 ... ... ... Кт 681 ... ақы бойынша
қызметкерлермен есеп айырысу”.
3. Негізгі құралдар объектілерінің жөндеуі бойынша барлық шығындарды айдың
аяғинда аудару: Дт 92 ... ... Кт 921, 922, ... ... ... арнайы комиссия құрылып, “Жөнделген қайта
жабдықталған, жаңартылған объектілерді қабылдау-тапсыру ... ... ... жөндеуге кеткен нақтышығындар қабылданды. Әр ... жеке ... ... ... ... ... ... жөндеуде, тапсырыстарды орындау барысында барлық шығындар 92
“Көмекші өндірістер” ... ... ... ... ... ... күрделі жөндеу туралы инвентарлық карточкаға
белгі қойылады.
Кәсіпорынның негізгі құралдарды жөндеуі ... ... ... Негізгі құралдардың жөндеуін кәсіпорын өз күшімен, өз ... ... “Ақ ... ... ... осы 2002 жылдан бастап
кәсіпорында “Жөндеу қорын” енгізді.
Нарықтық экономикаға өту ... ... ... қажетті негізгі
құрал объектілерін жеке меншікке сатып алмай-ақ уақытша пайдалануға басқа
субъектіден алу кәсіпорын үшін ... ... ... жалға берілген және жалға алынған негізгі ... ... ... ... бейнеленуін тексеру керек.
Жалгерлік-жалдаушыға шаруашылық және басқа қызметті дербес жүзеге асыру
үшін қажетті табиғи ... ... ... ... ... қайтарымды пайдалану.
Жалгерліктің нәтижесінде жалға беруші және жалға алушы арасында ... ... ... пайда болады. Жалға беруші жалдау ... ... ... мүліктің меншік иесі. Меншік иесі ... ... ... ... ... мен ... ... заңды және жеке
тұлғалар.
Жалгерлік мерзіміне байланысты үш формаға бөлінеді:
ұзақ ... ... ... жоғары;
орта мерзімді (хайринг)-бір жылдан үш жылға дейін;
қысқа мерзімді (рентинг)-бір жылға дейін.
Қаржылық лизинг деп ... ... ... ... ... ... ... алушы жалға алынған негізгі құралдардың құны сомасына займ
сомасы ... ал ... ... ... ... ... ... құнының сомасына займ сомасы ретінде және қаржылық ... ... ... амортизациялау сомасы ретінде.
Аудитор негізгі құралдарды ағымдық және ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... ... есебінде ағымдық жалдауға берілген негізгі
құралдар 12 ... ... ... шоттарында есепке алынады.
1. Бастапқы құны бойынша келісім-шарт негізінде негізгі құралдарды ағымдық
жалдауға ... Дт 12 ... ... ... ... берілген негізгі
құралдар”, Кт 12 “Негізгі құралдар” субшот “Меншікті негізгі құралдар”.
2. Болашақ есептік кезеңдерде жалгерлік төлем ... Дт 342 ... ... ... құралдардың ағымдық жалдау бойынша шаруашылық операциялары жалға
алушыда келесі бухгалтерлік жазулармен көрсетіледі.
1. Жалгерлік төлем сомасынан антықталатын қосымша құн салығы ... Дт ... ... салық”, Кт 687 “Басқалары”.
2. Жалға алынған негізгі құарл ... ... ... ... ... ... негізінде кіріске алу: Дт 12 “Негізгі
құралдар”, Кт 126 ... ... ... 17 “Жалгерлік есебі” бухгалтерлік есеп стандарттарына
сәйкес жалға алушы жалға ... ... ... ... ... ... ... ретінде, ал жалгерлік төлемді міндетті метіп
есепке ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ЖЕТІЛДІРУ МӘСЕЛЕЛРІ
Қазақстан Республикасының Президентінің “Қазақстан -2030” халыққа
жолдауында еліміздің дамуының ... ... өсу ... ... өсу бүгін, ертең және келесі жылдар ... ... ... ... ... ... шаруашылықты субъекті бухгалтерлік
есеп жүйесі беретін уақытылы экономикалық ақпараттарынсыз басқару ... ... ... шаруашылық субъектінің жұмысын және
олардың құрылымдық ... үшін ... ... ... және ағымдық жоспарды жасау үшін, елдің экономикалық заңдылықта
дамуын оқып білу керек.
Бірақ ... ... және ... ... экономикалық
өсуде жаңартылуға тез жету мүмкін емес еді. ... ... бір ... ... халықарабық стандарттарымен сәйкестендіру болып
табылады.
Осы мақсатпен ... ... ... ... есеп және ... беру бойынша бір қатар жұмыстар атқарылды. Қазақстан Республикасының
бухгалтерлік есебі бойынша Ұлттық Комиссиясы 1997 ... 1 ... 17 ... ... және бухгалтерлік есептің бас шот
жоспары өз күшіне енгізілді.
Бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... тағы істелетін жұмыстар көп. ҚР-ның 1998 жылы
22 қаңтарынан бастап енгізілген N 3838 ... ... ... ... жетілдру және дамытудың мемлекеттік бағдарламасы туралы” жарлығинда
бухгалтерлік есеп ... ... ... сай, ... ... ақпараттармен қамтамсыз ету, сондай-ақ бухгалтерлік ... және ... ... мамандарды жоғарлатуды қарастырады.
“Ақ Ниет” акционерлік қоғамында негізгі құралдар ең ... ... ... ... жақсаруы осыларға байланысты болып
келеді. ... ... ... ... ... ... отыру
керек. Олардың аудитін жетілдіру тиіс. “Ақ Ниет” ... ... ... ... және аудитін жақсарту мақсатында келесі іс-
шараларды ... ... ... есеп ... ... құралдардың тозуын есептеудің
әдісін нақты көрсету.
2. Бастапқы құжаттарды жаңа формаларда жүргізу.
3. ... ... ... ... бақылауды күшейту.
4. Есеп формасын автоматтандыру және есетік ... ... ... ... ... ... қолдану. “Ақ Ниет”
акционерлік қоғамында қолданылатын нормативтік әдіс ... ... ... ... байланысты негізгі құралдарды қалпына
келтіруге толық мүмкіндік бермейді. Сондықтан негізгі құралдар топтарына
амортизация есептеудің регрессивтік, ... ... ... кесте
Негізгі құралдардың маңызды көрсеткіштерің талдауы
|N |Көрсеткіштер |2001ж. |2002ж. ... |
| | | | |(+,-) |
|1 |Іор ... |826,44 |844,38 |+17,94 |
|2 |Іор ... |12,1 |11,84 |-0,26 |
|3 ... ... ... ... ... |
|4 |Бір ... шығарылған өнім|225761,19 |205331,85 |-20394,36 ... ... қор ... 17,94% ... себебі 2002 ж. мақтаның бағасы
көтерілді. Сол үшін қор ... ... ... ... ... жұмысшылардың саны көбейген үшін.
ҚОРЫТЫНДЫ
Шаруашылық субъекті кәсіпорынның шынайы ... ... тек ... ... ... ... ... қатынасқа түскен кәсіпорынды да яғни
үшінші тұлғаны да сендіре білу керек.
“Ақ Ниет” Акционерлік Қоғамының ... ... ... ... үлесі кәсіпорын иелігіндегі мүліктердің 90%-ін құрайды.
Бұл кәсіпорын негізгі құралдарына талдау 1999-2002 жылдардың көрсеткіштерін
негізге ала ... ... ... Акционерлік Қоғамның негізгі құралдарының ... ... ... оқып білу негізінде келесідегідей қорытынды жасауға
болады.
1. Есеп процесінің ұйымдастырушылық құрылымы Қазақстан Республикасының
“Бухгалтерлік есеп ... заңы ... ... ... 1-С ... ... ... құралдардың аналитикалық есебі мен пайдалану ... ... ... ... ... ... осы ... аудиторлық тексеру жүргізілмеген.
5. Негізгі құралдардың синтетикалық есебі 12 “Негізгі құралдар” бөлімшесі
шоттарында, ал тозуы 13 ... ... ... бөлімшесі
шоттарында көрсетіледі.
6. Негізгі құралдарды тиімді қолдану және айналымдық талдауы “Ақ Ниет”
Акционерлік Қоғамында негізгі қорлар өскендігін ... ... ... ... және ... туралы қорытынды жасауға
мүмкіндік беретін барлық бухгалтерлік регистрлер жүргізіледі.
8. “Ақ Ниет” Акционерлік ... тозу ... әдіс ... ... жабдықтардың жеке түрлері қайта жабдықтауды қажет
етеді.
9. Кәсіпорындағы негізгі құралдардың есебі бойынша ішкі бақылау жүйесінің
сенімділігін жоғары ... ... ... Акционерлік Қоғамының негізгі құралдарының есебін жақсарту
мақсатында келесі іс-шараларды жасау керек:
1. ... есеп ... ... құралдардың тозуын есептеудің
әдісін нақты көрсету.
2. Бастапқы құжаттарды жаңа формаларда жүргізу.
3. Негізгі құралдарды баланстан шығаруда бақылауды күшейту.
4. Есеп ... ... және ... ... ... ... есептеудің жеделдетілген әдістерін қолдану. “Ақ Ниет”
Акционерлік Қрғамында қолданылатын нормативтік әдіс қазіргі, ... ... ... ... ... ... қалпына
келтіруге толық мүмкіндік бермейді. ... ... ... ... ... ... кумулятивтік әдістерін
пайдалану қажет.
6. Негізгі құралдарды тиімды артыру үшін мынындай әрекеттер жасау ... ... ... 1 га ... ... ... ... сол үшін
өндірілген мақтаның сапасын арттыру қажет, ол сатылатын мақтаның орташа
бағасын өсуіне әкеледі.
➢ Жабдықтардың жұмысының кезектілігін ... ... ... ... ... ... агротехникалдық жұмыстарды оптималдық мезгілде орындау
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. ҚР Президентінің заң күші бар бухгалтерлік есеп жөніндегі жарлығы, 26
желтоқсан, 1995 ж. ... ҚР ... заң күші бар ... ... Қазақстан
Республикасындағы бухгалтерлік есеп пен аудитті дамыту мен жетілдірудің
мемлекеттік бағдарламасы жарлығы, 28 ... 1998 ж. ... ... Республикасындағы аудиторлық қызмет жайлы 1993 жылы бекітілген
Қазақстан Республикасының заңы.
4. N6 ... есеп ... .
5. ... есеп ... ... ... ... 1997 ж.
6. Субъектілердің қаржы-шаруашылық қызметінің бухгалтерлік есебі шоттарының
бас жоспары.
7. Баканов М.И., ... А.Д. ... ... ... ... и ... ... Барнгольц С.Б., Тация Т.М. Экономический ... ... ... и ... ... ... и статистика,
1986.
9. Безруких П.С., Ивашкеевич В.Б., Кашаев А.Н., ... А.Ш., ... ... Н.Г. Бухгалтерский учет. Москва: Финансы и статистика,
1982.
10. Дюсенбаев К.Ш. Аудит и анализ финансовой ... ... ... 1998.
11. Вешунова В.И. Основы бухгалтерского учета (Задача и вопросы). Москва:
Инфро-м, 1995.
12. ... В.И., ... ... ... ... ... Москва: Финансы и статистика, 1987.
13. Ержанов М.С. Теория и практика. ... ... ... ... О.В. ... учет и ... ... отчетности
предприятий. Ростов-на-Дону Феникс, 2000.
15. Кондраков Н.П. Бухгалтерский ... АХД и ... ... ... ... 1994.
16. Козлова Е.П., Парашутин Н.В., Бабченко Т.Н., ... ... ... ... ... и ... 1994.
17. Кондраков Н.П., Краснова Л.П. Принципы бухгалтерского учета. ... М: ... ... ... В.И. Учет в ... ... ... – 2-изд. Москва:
Финансы и статистика, 1993.
19. Палий В.Ф. Основы калькулирование. Москва: Финансы и статистика. ... ... В.Ф. ... учет для ... Палий В.Ф. Теория бухгалтерского учета. Москва: Финансы и ... ... С.И., ... И.А. ... ... ... ... Радостовец В.К. Финансовы и управленческий учет на ... ... ... ... В.К., Гамарник Т.Н. Бухгалтерский учет на ... ... ... ... В.К. Организация бухгалтерского учета. Алматы: Эуономика,
1997.
26. Сатмурзаев А.А. ... учет в ... ... ... ... Перейти к международным стандартам. Финансы Казахстана, Январь, 1995.
28. Стоун Д. Бухгалтерский учет и ... ... М: ... ... Ткач В.И., Ткач И.В. ... ... ... опыт. Москва:
Финансы и статистика, 1994.
30. Тасмаганбетов М.А. Қаржы есебі. Алматы, 1998.
31. ... А.Д., Суиц В.П. ... ... ... М: ... ... А.Д.Комплексный экономический анализ деятельности предприятия.
М: ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақпаратты қорғаудың аппараттық құралдардың белгіленуі және сипаттамалары29 бет
Бұқаралық ақпарат құралдардың теориялық метадологиялық негіздері52 бет
Егізгі құралдардың 16 кехс бойынша есебі23 бет
Жалға алынған негізгі құралдардың есебі72 бет
Информациялық оқыту құралдардың комплекс түрінде пайдалану8 бет
Кәсіпорындағы меншікті құралдардың есебі және жүргізу62 бет
Кәсіпорынның негізгі құралдардың келіп түсуі мен шығуының есебі мен аудитінің ерекшеліктері23 бет
Көркем мәтіндегі шендестіруге лексикалық және грамматикалық құралдардың қатысы46 бет
Көрнекі құралдардың білім сапасында алатын орны32 бет
Меншікті негізгі құралдардың теориясы93 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь