Қылмыстық құқық жайлы

І Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҚ БОЙЫНША ҚЫЛМЫС ҚҰРАМЫНЫҢ ТҮСІНІГІ, ҚЫЛМЫС ҚҰРАМЫ МЕН ҚЫЛМЫСТЫҢ ТҮСІНІГІНІҢ ӨЗАРА ҚАТЫНАСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.1 Қылмыс құрамының түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2. Қылмыс құрамының белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8

2. ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҚ СУБЪЕКТЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.1. Қылмыстың объектiсi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
2.2. Қылмыс субъектісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
2.3. Қылмыстың субъективтi жағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Қылмысты ашу өте күрделі жұмыстардың бірі болып табылады сол себептен де қылмыстың құрамын дұрыс анықтаудың аса зор құқықтық және тәжрибелік мәні бар деуге болады. Қылмыстың құрамын анықтап қылмыстық құқық нормаларымен белгіленген қылмыс құрамының белгілерін талдағанда сол қылмыстың объективтік жағының нақты қандай белгілерден тұратынын анықтаудың қажеттілігі туындайды. Егер заңгер қылмыс құрамын жете ажырат бiлмесе ол қылмысты дұрыс анықтай алмауы мүмкiн.
Мiне осы тұрғыдан алғанда менiң курыстық жұмысымның тақырыбына арқау болып отырған, яғни қылмыстың құрамына қатысты мәселелер Қазақстан Республикасының қылмыстық құқық саласының өзектi тақырыптардың бiрi болып табылады деп айтуға болады.
Мәселен кезкелген қылмысты іс-әрекет объективтік тұрғыдан алғанда қоғамға қауіпті. Оның қауіптілігі құқық қорғайтын қоғамдық қатынастарға қиянатпен қол сұғу арқылы немесе қол сұғу қаупін туғызу арқылы көрінеді. Іс-әрекеттің қоғамға қауіптілігінің дәрежесін ең алдымен келтірілген зиянның мөлшері, қол сұғылатын объектінің құндылығы арқылы анықталады.
Сонымен қатар соңғы жылдары елімізде қылмыстың оның ішінде аса қауіпті қылмыстардың өсуі, оның айла-әдістерінің күрделіленіп, қауіпті сипат алуы байқалады. Осының бәрі құқық қорғау, атап айтқанда, тергеу және жедел-іздестіру органдарының жұмыстарын одан әрі жетілдіруді және де қылмыстың алдын алу, оның болуына себеп болған жағдайларды дер кезінде жою үшін арнайы шаралар қолдануын талап етуде.
Мәслен, қылмыс субъектісін сипаттаған кезде оның жауаптылығын анықтауда және оған жаза тағайындауда қылмыскердің жеке басының белгілері маңызды роль атқарады.
Қылмыскердің жеке басына қатысты барлық қасиеттердің ішінен қылмыс субъектісі ұғымы өзіне қылмыскердің жеке басын сипаттайтын белгілердің ең аз ғана жиынтығын қамтиды
Мемлекеттік қызмет мүддесіне қарсы қылмыстардың және әскери қылмыстардың көпшілігінің субъектілері, тиісінше, тек лауазымды адамдар немесе әскери қызметкерлер, сондай-ақ әскери жиын кезінде запаста болған азаматтар болуы мүмкін.
Заңды түсіндіру жолымен қылмыстың арнаулы субъектісіне тән белгіні анықтай отырып, кейбір нормалар бойынша қылмыстың арнаулы субъектісін анықтау үшін заң шығарушы белгілі бір мемлекеттік жүйе қызметкерлеріне тән сипаттама беріледі. Қылмыстық заң қылмыстық жауаптылыққа өзінің істеген іс-әрекетіне есеп бере алатын және өзін-өзі басқаруға қабілеті бар адамды, яғни есі дұрыс адамды ғана тарта алады. Адам қоғамға қауіпті іс-әрекет істеген кезде өзінің іс-әрекетіне есеп бере алмаса, яғни қылмысты есі дұрыс емес күйде істесе, онда ол адамның іс-әрекетінде кінәнің екі нысаны: қасақаналық пен абайсыздық жоқ деп есептеледі.
1. Учебник уголовного права. Общая часть. Под ред. В.Н.Кудрявцева. М., 1996г. стр. 81.
2. Наумов А.В. Осоновные концепции современного уголовного права. М., 1998г. стр. 123.
3. Уголовное право. Общая часть. М., 1994г. стр. 401.
4. Карпушин М.П. Уголовная отвыетственность и состав преступления. М., 1974г. стр. 199.
5. Блинова Л.И. Осоновные вопрсы общей части советского уголовного права. М., 1976г. стр. 101.
6. Курс советского уголовного права. Часть общая. В 6-ти томах. Т.1. М., 1970г. стр. 211.
7. Уголовное право КазССР. Общая часть. Алма-Ата, 1986г. стр. 296.
8. Ляпунов Ю.И. Советское уголовное право. Часть общая. М., 1968. Стр. 99.
9. Шавгулидзе Т.Г. Аффект и уголовная отвественность. Тбилиси, 1973г. стр. 192.
10. Уголовное право Республики Казахстан. Особенная часть. Алматы, 1998г. стр. 202.
11. Уголовное право Республики Казахстан. Общая часть. Алматы, 1998г. стр. 222.
12. Маньковский Б.С. Проблема ответственности в уголовном праве. Москва-Ленинград, 1949г. стр. 12.
13. Қайыржанов Е.І., а. заң. ғыл. док. проф., А. Жұмағали. з.ғ. кан. Қазақстан Республикасының мемлекеті мен құқығының негіздері. Оқулық./құраст. Е,Баянов. Алматы. 2003.570. бет
14. Брайнин Я. М. Уголовная ответственность и ее основание в советском уголовном праве. М.. 1963. С. 167.
15. Фроолов Е. А. Спорные вопросы общего учения об объекте преступления. Сборник научных трудов Свердловского юридического института. 1969, вып 10. С. 198.
16. Ляпунов. Ю. И. Основные теоретические проблемы уголовно-правовой охраны природы в СССР. Диссерт. доктора юрид. наук. М., 1976. С. 15
17. Каиржанов Е. И. Интересы трудящихся и уголовный закон. Алма-Ата. 1975. С. 56-57.
18. Наумов. А. В. Уголовное право. Обшая часть. Курс лекции. М., 1996. С. 149.
19. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлiм. Оқулық. –Толық., 3-бас.-Алматы:. Жетi жарғы, 2001. 59-60. бет.
        
        құрамы
ЖОСПАР
І
Кіріспе.....................................................................
...............................................3
1. Қылмыстық құқық бойынша қылмыс құрамының түсінігі, қылмыс құрамы мен
қылмыстың түсінігінің өзара
қатынасы....................................................................
..........................4
1.1 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ашу өте ... ... бірі ... табылады сол себептен
де қылмыстың құрамын дұрыс анықтаудың аса зор құқықтық және тәжрибелік мәні
бар деуге болады. ... ... ... ... ... нормаларымен
белгіленген қылмыс құрамының белгілерін талдағанда сол ... ... ... ... ... ... ... туындайды. Егер заңгер қылмыс құрамын жете ... ... ... ... ... ... мүмкiн.
Мiне осы тұрғыдан алғанда менiң курыстық жұмысымның ... ... ... яғни ... ... қатысты мәселелер Қазақстан
Республикасының қылмыстық құқық саласының өзектi тақырыптардың бiрi болып
табылады деп ... ... ... ... ... ... тұрғыдан алғанда
қоғамға қауіпті. Оның қауіптілігі құқық қорғайтын қоғамдық қатынастарға
қиянатпен қол сұғу арқылы ... қол сұғу ... ... арқылы көрінеді. Іс-
әрекеттің қоғамға қауіптілігінің дәрежесін ең алдымен келтірілген зиянның
мөлшері, қол сұғылатын ... ... ... ... ... соңғы жылдары елімізде қылмыстың оның ішінде аса қауіпті
қылмыстардың өсуі, оның айла-әдістерінің күрделіленіп, қауіпті сипат алуы
байқалады. Осының бәрі ... ... атап ... ... және ... ... ... одан әрі жетілдіруді және де қылмыстың
алдын алу, оның болуына себеп болған жағдайларды дер ... жою ... ... ... ... ... ... субъектісін сипаттаған кезде оның жауаптылығын
анықтауда және оған жаза тағайындауда қылмыскердің жеке ... ... роль ... жеке ... ... ... қасиеттердің ішінен қылмыс
субъектісі ұғымы өзіне қылмыскердің жеке басын сипаттайтын белгілердің ең
аз ғана жиынтығын қамтиды
Мемлекеттік ... ... ... қылмыстардың және әскери
қылмыстардың көпшілігінің ... ... тек ... ... әскери қызметкерлер, сондай-ақ әскери жиын кезінде запаста болған
азаматтар болуы мүмкін.
Заңды түсіндіру жолымен ... ... ... тән ... ... кейбір нормалар бойынша қылмыстың арнаулы субъектісін
анықтау үшін заң шығарушы белгілі бір ... жүйе ... ... ... Қылмыстық заң қылмыстық жауаптылыққа өзінің істеген іс-
әрекетіне есеп бере алатын және ... ... ... бар ... есі ... ... ғана ... алады. Адам қоғамға қауіпті іс-әрекет
істеген кезде өзінің іс-әрекетіне есеп бере алмаса, яғни қылмысты есі ... ... ... онда ол ... ... ... екі ... пен абайсыздық жоқ деп есептеледі.
1. Қылмыстық құқық бойынша қылмыс құрамының түсінігі, ... ... ... ... ... ... ... құрамының түрлері
Қылмыс және қылмыс құрамы түсінігінің ... ... және ... ... «қылмыс элементі" және "қылмыс құрамы белгісінің"
маңызы қатынасы туралы ... ... ... ... береді. Ең алдымен
қарастырылатын мәселе терминологияға шамамен анықтау қажеттілігі ... ... ... болу себебі осы уақытқа дейін оқулықтарда және
монографиялық ... ... ... ... ... қарастыру кезінде бір жағдайларда қылмыс кұрамының «элементі»
қолданылса, екінші жағдайларда қылмыс құрамының ... ... ... ... ... және ... түсініктерінің арасында
айырмашылық жоқ, мысалы, қылмыстық қол сұғушылықтың ... ... ... ... ... ... ... авторлар кейіннен
субъектіні сипаттайтын белгілер туралы мәселені қарастыруға көшеді. ... ... ... ... элементі" туралы сөз болғанда
жағдай терминдерінің дұрыс қолдану ... ... ... ... ... ... қылмыс құрамымен байланысты болған мәселелерді
анық айтып беруге ... ... және ... ... органдары
қызметкерлерінің заң әдебиеттерін пайдалануын жеңілдетпейді.
Қылмыс құрамы туралы сөз болғанда белгілі, заңмен анықталған ... ... ... ... ... ... отырып, заңшығарушы
қылмыстық заңда қылмыс түрін және кылмыс құрамын анықтайды. Адам жасаған
әрекет немесе әрекетсіздігінде ... ... ... көрсетілген
белгілерімен дәл келуі, бұл әрекетте қылмыс ... бар деп ... ... оның ... квалификациясы заңда көрсетілген норма
бойынша дұрыс болып ... Бұл ... ... ... ... ... шыншыл, нақты дәлелдерін басшылыққа ала отырып, (белгілі
бір адамды қандай да бір ... ... ... ... және ... ... жеке ... ұрлау) қылмыстың құрамдас бөліктері туралы айту
қаншалықты занды ... ... ... ... ... шын ... қылмысты
қоғамдық өмірдің нақты дәлелі ретінде құрамдас бөліктерге беруге болмайды.
Қылмыс қоғамға қауіпті әрекет немесе әрекетсіздігінде бірыңғай ... ... ... ... ... ... қылмысты талдау мақсатында
бұл біртұтастықты оның құрамдас ... ... ... ... ... ... және ... жағы деп бөлуге болады
деп есептейді. [1;81]
Логикалық талдау дегеніміз зерттелетін объектіні құрамдас бөліктерге
ойша бөлу және жаңа ... алу ... ... ... ... ... байланысты талдау әртүрлі формаларда болады. Тұтасты
құрамдас бөліктерге бөлу ... ... ... ... ... немесе күрделі қүбылысты қарапайым элементтерге бөлу
маңыздыны маңызсыздан ... ... ... ... ... оның ... ... физиолог
ғалымдардың бөлуімен сай келеді. Олар бірыңғай және біртұтас ... ... ... ... ... ... отырып, қанайналым, тамақ
қорыту және ... алу ... ... жеке ... ... ... тірі ... бірде бір мүшесі өздігінен жеке дара өмір сүре
алмайды. Сол сияқты қылмыстың құрамдас бөліктері, ... ... ... ... ... ... оның ... элементтерімен
байланысынсыз қылмыстың құрамдас бөлігі деген өзінің сапасынан айырылады.
Біз мұны ... ... ... оның ... ... ... ... келтірейік.
Қылмыс объектісі деп қылмыстық құқықта қол сұғушылық жүзеге ... бір ... ... айтамыз. Мұндай қоғамдық қатынастардың
бірі ретінде, мысалы, ... жеке ... ... айтамыз. келген
азаматтардың жеке меншігі, Конститутция ік берген оның осы меншікке ... ... ... ... өмір ... ... бір ... бір адам өзіне тиісті емес, басқа тұлғаның жеке меншігіндегі мүлікті
иеленгісі келіп, өз ауын мүлікті заңсыз ... ... ... ... ... объектісі бола алады. Мұндай ... ... ... ... қылмыстың (ұрлық, шабуыл жасау арқылы тонау) объектісі,
элементі рөлін атқарады. Жеке қылмысты құрайтын ... ... ... ... ... ... ... болып саналмайтын қоғамдық
қатынастар ретінде өмір сүрген болар еді. [2;123]
Қылмыс туралы айтар ... оның ... тән ... және ... ... элементтері туралы айту заңды. Қылмыс құрамы белгілерінің
көмегімен заңшығарушы қылмыстың кұрамдас бөліктерін, оның ... ... ... ... ... ... өзін сипаттайды.
Қылмыстың барлық нақты ... ... ... ... белгілерімен біріктірлетін топтарға бөлінеді. Құрамдарды
сыныптаудың міндеті оларды құрастырудың жалпы заңдылықтарын анықтау болып
табылады. Оларды ... ... ... ... ... ... қоғамдық қауіптілік дәрежесі, құрам белгілерін
сипаттап жазу ... ... ... ... жазу ... ... ерекшеліктері.
Олардың қоғамдық қауіптілік дәрежесі бойынша ... ... ... айырып көрсетуге мүмкіндік береді, яғни белгілі бір
қылмыстың табиғатын сипаттайтын және оның ... ... ... ... ... ... сол қылмыстың ... ... ... ... ... ... қосымша белгілерден айырып
көрсетеді.
Мысалы ҚК-тің ... ... адам ... ... ... ... жасалған негізгі құрамын сипаттайды.
ҚК-тің 98-бабы қосымша бөлігі яғни жан күйзелісі ... ... ... ... бұл жерде жәбірленушінің күш қолдануынан,
қорлауынан ... ауыр ... не өзге де ... қарсы немесе
моральға жат іс-әрекетінен (әрекетсіздігінен) болған кенет пайда болған ... ... адам ... ... болып отыр. Сонымен бірге ҚК-тің 96
бабының ІІ-бөлімінде адам өлтірудің ауырлатылған мән-жайда ... ... ... ... ... ... үш ... түріне ие бола
бермейді. Кейбір қылмыстар тек ғана бір құрамда ... ... ... ... ... Жас балаларды азғындату: Кейбір қылмыстар екі
құрамда негізгі және ... ... ... ... ... ... қорлау сипатталып жазылған яғни басқа адамның ар-намысы мен қадір-
қасиетін әдепсіз түрде кемсіту, ... ... ... бөлімінде көпшілік
алдында сөз сөйлегенде не көпшілікке таратылатын шығармаларда, не бұқаралық
ақпарат құралдарында жасалған нақ сөл ... ... ... құрамы
болып табылады. Кей жағдайда заңшығарушы құрамдарды басқаша тәсілмен
қарастырады: жай құрам – ... ... ...... ... ... ҚК-тің 120 бабындағы зорлау; 129 баптағы жала жабу
құрамдары ... ... ... ... ... ... таңдап алынған тәсіліне
байланысты қылмыс құрамдары жәй және күрделі болып бөлінеді.
Жәй ... ... бір ... қол ... бір ... ... ... Күрделі қылмыс құрамы дегеніміз екі іс-әрекетті ... екі ... ... қол ... екі ... сипаттайтын қылмыс
құрамы болып табылады.
Екі іс-әрекетпен жасалған құрамдарда ... ... ... Бұл ... ... адам екі дербес әрекетті жасаған кезде
ғана аяқталған қылмыс орын алады.
Кінәнің екі нысаны ... ... ... субъективтік жағы
күрделендірілген. Мысалы абайсызда ... ... әкеп ... ... ауыр зиян ... бұл ... ... субъектісінің
денсаулыққа ауыр зиян келтіруге психикалық қатынасын (қасақаналық) және
оның салдарынан ... қаза ... ... ... ... ... құрамдар барысында қылмыстық іс-әрекет бір мезгілде екі
объектіге қол сұғады. Мысалы ҚК-тің ... ... ... ... ... ... қатынастарға қол сұғады
және жеке ... ... мен ... да ... қылмыстың объектісі болып
табылады.
Құрлысының ерекшеліктері бойынша ... ... ... және ... құрам болып бөлінеді.
Адамның кез-келген әрекеті соның ішінде қоғамдық ... ... ... бір ... ... ... ... дайындалу; іс-
әрекетті нақты жүзеге асыру; белгілі бір ... қол ... Заң ... ... ... ... аяқталу сәтін байланыстыруы
мүмкін. Қылмыс құрамдарын материалдық, ... және ... ... ... өзі осыған негізделген.
Егер заңшығарушы қылмыс құрамын оны сипаттайтын белгілер құрамына тек
іс-әрекетті ғана емес ... ... олар ... келтірілетін қоғамдық
қауіпті салдарды кірістіре отырып құрастырытын ... онда ... ... сипатқа ие болады. Адам өлтірудің, ұрлықтың және көптеген басқа
қылмыстардың құрамы осылай ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Егер қарастырылған жағдайда
қоғамдық қауіпті салдар келтіруге бағытталған ... ... ... ... онда ... қылмыс құрамы болмайды және кінәлі адам тиісті
қылмысты жасауға ... үшін ... ... заң ... ... белгілерін сипаттаумен шектелсе және
сол арқылы қоғамға қауіпті салдарды қылмыс құрамы ... ... онда ... ... формалдық сипатқа ие болады. Бұл жағдайда
аяқталған қылмыс болуы үшін құрамда көрсетілген ... ... ... ... ... жүзеге асырылуы мүмкін ... ... ... әрекеттерін қамтитын немесе қоғамдық қауіпті салдарды
туындатуға бағытталған белгілі бір ... ... ... ... ... келте құрам болып табылады, бұл жағдайда аяқталған қылмыс
болуы үшін қоғамдық ... ... ... ... аяғына дейін
жеткізу, кей жағдайда көрсетілген әрекеттің өзін жасауда ... ... ... ... мүлікті иемдену мақсатында шабуыл жасауға ұшыраған
адамның өмірі мен денсаулығына қауіпті күш ... ... ... күш ... деп ... ұштасқан шабуыл жасау. Қарақшылықтың
құрамы үшін шабуыл жасаушының мүлікке ие ... ... ие ... ие болмайды, себебі шабуыл жасаудың өзі аяқталған ... ... ... ... ... ... ... бойынша
азаматтарға немесе ұйымдарға шабуыл жасау мақсатында тұрақты қарулы топ
құру, сол сияқты осындай ... ... ... яғни ... жасағанға
дейінгі іс-әрекеттер аяқталған қылмыс құрамын құрайды.
1.2 Қылмыс құрамы, қылмыс құрамының белгілері
Қоғамдық қауіпті іс-әрекетті ... ... ... ... ... ... ... белгілерінің жиынтығын қылмыс құрамы
деп атау қалыптасқан.
Әрбір қылмыс қоғамға қауіпті және ... ... ... ... ... ... талаптарының бұзылғандығын білдіреді.
Қылмысты заңда ... жазу ... ... ... ... ... ... белгілейді. Қылмыс құрамы ... ... ... ... ... ... және
қылмыстың құқыққа қайшылығы туралы пікірін білдіреді.
Қылмыс құрамының маңызы мынада, тек тұлғаның іс-әрекетінде ... ... ... ... ғана оның ... ... айтуға
болады және жауапкершіліктің сипаты мен көлемін анықтау мүмкіндігі ... Тек ... заң ғана ... жеке қылмыстық емес іс-
әрекеттердің ... шек ... заң ... ... лауазымдық тұлғалар және
азаматтар үшін міндетті болып табылады. Ендеше, қылмыс құрамына сәйкес іс-
әрекет ғана қылмыс ... ... ... ережеде, қылмыстық істер бойынша
әділсоттылықты жүзеге асырудағы заңдылық қағйдасы басшылыққа алынған.
Қылмыстың ... ... ... ... ... объективтік
жағын, субъектісін, субъективтік жағын сипаттайтын объективтік ... ... ... ... ... ... барлық
белгілері өзара байланысты: әрбір ... ... ... ... ... олардың біреуінің болсада болмауы, тұтас алғанда
қылмыс құрамының жоқ ... ... ... ... белгілері тек заңмен бекітіледі.
Қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімінің баптарының әрбір ... ... ... ... ... ... ... сырқаты
немесе медициналық қызметкердің жария етуі – дәрігерлік құпияны жария
еткені үшін қылмыстық жауаптылықты ... ... ... ... ... ... белгілерін сипаттап жазбайды. ... ... тек ... ... түрі үшін сипатты болып табылатын, ... үшін ...... ... ... және оны ... ажыратуға мүмкіндік беретін белгілерді ғана сипаттап ... ... үшін ... болып табылатын басқа белгілер заңшығарушымен
Қылмыстық кодекстің жалпы бөлімінде көрсетіледі. Егер нақты ... ... ... ... ... ... және ... оқшау қарастыратын болсақ оның мазмұнын толық түсіну мүмкін
болмайды. Қылмыстың нақты ... ... ... үшін ... бөлім
нормаларында есепке алу және қарастырылатын қылмыстық-құқылық норманың
қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... қажет
болады.
Мысалы ҚК-тің 175 бабы ұрлық құрамының белгілерін сипаттайды: -ұрлық,
яғни бөтен мүлікті жасырып ұрлау, яғни бұл ... ... ... ... заты ... белгілер) жазылады, бірақ бұл қылмыстың
субъектісі туралы және басқа да қажетті белгілер ... еш ... ... ... үшін ... ... ... тура келеді.
Қылмыстық кодекстің 15-бабы 2-бөлімі бойынша ... ... 14 ... адам ... ал ... ... бойынша ол адамның есі ... адам ... ... ... ... Қылмыстық кодекстің 20-бабы мен
175-бабына салыстырмалы түрде талдау ... ... ... тек ... ... ... 175-баптың Ерекше ... орны ... ... ... қарсы қылмыстар)
ұрлықтың топтық объектісі болып ... қол ... ... қатынастары екендігін байқаймыз, яғни ... ... ... ... және билік жүргізу құқықтарының заңмен
танылуы және қорғалуы. ҚК-тің 175 және 260 ... ... ... затын және оның объектісін анықтай аламыз және меншікке қарсы
қылмыстар қатарына ... ... және ... ... ... Халықтың денсаулығына және адамгершілікке қарсы ... ... ... ... немесе жүйеге әсер ететін заттарды
ұрлау не қорқытып алу) арасын ажыратамыз. Қылмыс ... ... ... ... субъектісін, оның объектісін, объективтік
және ... ... ... ... ... ... болып табылады,
қарастырылған мысалда – ұрлықтың құрамы.
Ерекше бөлімнің әрбір қылмыстық-құқылық нормасында әдетте ... ... ... ... аяқталған қылмыс белгілері сипатталып
жазылады. Алайда қылмыстық заңмен қорғалатын қоғамдық ... қол ... ... әрекеттер барысында (қылмысқа оқталу және қылмысқа
дайындалу) және тек ... емес ... да ... ... ... ... айдап салушы және көмектесуші). Алдын-ала
қылмыстық іс-әрекет барысында, немесе көмектесушінің іс-әрекеттерінде тұлға
жасағысы келген немесе ... ... ... ... ... белгілері
болмайды. Алайда бұл қарастырылған әрбір жағдайда қылмыс ... ... ... ... ... ... ... ұғымына (ҚК-тің 9-
бабы) толық ... ... ал ... ... ... заңшығарушымен Жалпы
бөлімнің 24 ... ... және ... және 28 ... айдап салушылық, көмектесушілік) сипатталып жазылған.
Осылайша, ҚК-тің Жалпы бөлімінде қылмыстық ... ... ... анықтау қылмыс құрамдарының құрлымын анықтаудың ерекше тәсілі
болып табылады. Алайда заңда тікелей ... ... ... ... ... қылмыс құрамын толық жасақтау үшін жеткіліксіз
болады. Қылмыс құрамының барлық белгілерін дәл ... ... ... ... ... ... ... түсіндіру жолымен жүзеге
асырылады. Қылмыстық заңдарды және оларды қолданудың ... ... ... құқық ғылымы қылмыстың әрбір құрамының барлыұ белгілерін
түпкілікті ашып көрсетуге тырысады. Әрине, ... ... ... құрамының
белгілерін қарапайым түрде анықтау туралы әңгіме болмауы тиіс: ... тек ... ... ой ... ... толықтырылады. Нақты
қылмыс және оның құрамы бір-бірімен құбылыс және ол туралы ұғым ретінде ара
қатынаста ... ...... бір ... ... ... яғни
көптеген дербестік ерекшеліктерімен сипатталатын, оны ... ... ... ... ... бір уақыт және орын ... ... бір ... ... ... болып табылады. Қылмыс
құрамы – белгілі бір түрдегі қылмыстар туралы ... ұғым ... оның ... және ... ... ... ... іс-
әрекет ретінде және оның қауіптілігінің деңгейін сипаттайтын белгілерінің
ғана жиынтығы. Белгілі бір ... ... ... ... ... ... маңыздыларын іріктеп алады және осындай жолмен қылмыс
құрамдарын жасақтайды.
Мысалы белгілі бір тұлғамен жасалған ... ... бір ... ... әрдайым белгілі бір жағдайда өзгешеліктерге ие ... ... ... ... ... ұқсас егер олардың әрқайсысы
жасырын түрде техникалық құралдарды пайдалану арқылы бөтен мүлікті иеленіп
алса. Көрсетілген белгілердің ... ... емес ... ... ... ... болады. Қылмыс құрамдарын анықтай отырып заңшығарушы
әрқашан қылмыстың ... ... емес ... ... мысалы
ұрлық құрамы үшін А-ның демалыс бөлмесінің есігін сындырып ... ал ... ... көмегімен автокөлікке тиеп құрлыс
материалдарын ұрлағаны маңызға ие болмайды, ұрлықтың ... ... ... ... ... бір ... ... заттың сатылғаны, екінші
жағдайда үй салу үшін пайдаланғаны т.б. ешқандай маңызға ие болмайды.
Ендеше ... және ... ... ... ... әртүрлі.
Қылмыс құрамы әрқашан қылмыстың типтік белгілерінің жиынтығынан тұрады.
Сонымен ... ... ... ... бір ғана ... суреттеп ғана қоймайды,
белгілі бір түрдегі барлық қылмыстарды қамтығандықтан ол әрбір ... ... ... жалпы түсінігі (ҚК-тің 9 бабы) және қылмыстың нақты ... мен бірі ... мен ... ... ... ... ... барлық
қылмыстардың барынша жалпы әлеуметтік-құқықтық белгілеріне ие ... ... ... қауіптілігі мен құқыққа қайшылығы көрсетіледі. Қылмыстың
нақты құрамдарында қылмыс ұғымының жалпы белгілері нақтыланады және ... ... ... себебі қылмыс құрамдарында қоғамға қауіпті
және құқыққа қайшы іс-әрекеттің ... бір түрі кісі ... ... және т.б. сипатталып жазылады. Бұның ... ... ... ... ... сипаттайтын белгілердің жиынтығын өзіне біріктіреді.
Қоғамдық қауіптілік қылмыс құрамының басқа белгілерімен ... ... ... ... ... заңшығарушымен оны сипаттап жазу барысында
көрсетілетін қылмыстың ... ... ... табылады.
Қылмыстың жалпы ұғымынан және қылмыстың нақты құрамдарынан басқа
қылмыстық құқық теориясы қылмыс ... ... ... ... да
пайдаланады. Қылмыс құрамының жалпы ұғымы заңи емес ... ... ... Ол ... ... ... ... тиісті белгілерді
теоретикалық жағынан қорыту нәтижесінде пайда болады. Егер ... ... бір ... түрі ... заңи ұғым ... ... ... жалпы
түсінігі қылмыстың барлық нақты құрамдарының құрылымы және ... ... ... ... ... жалпы ұғымында қылмыстық заңнамада
қарастырылған барлық ... ... ... объективтік жағын,
субъектісін және ... ... ... ... ... ... ... белгілер қылмыстық құқықтың жалпы бөлімінде, ал
нақты ... ... ... ... ... құрамының жалпы ұғымы қылмыс түсінігіне негізделгенімен онымен
бірдей ұғымды білдірмейді. Қылмыс түсінігі ... ... ... ... ... ... ретіндегі мәнісін түсіндіріп, қылмысты,
қылмыс еместен айыратын негізгі жігін ... ... ... ... ... құрамдарын құрастыру ... ... ... ... және ... құрастырудың жалпы заңдылықтарын
көрсетеді.
Құрамның жалпы түсінігі мен қылмыстың нақты ... ... ие ... Қылмыстың нақты құрамы бұл – қылмыстың белгілі бір
түрінің заңда сипатталып жазылуы. ... да ... ... ... барлық белгілерінің анықталуы қылмыстың ... ... ... ... ... Қылмыс құрамының жалпы
ұғымы – ғылыми абстракция ол қылмыстық жауаптылыққа ... бола ... ... ... ... ... ... танудың құралы болып
табылады. Ол қылмыстың нақты құрамына байланыссыз жалпылама түрде қылмыс
құрамдарының белгілеріне, оларды ... ... ... ... ... және олардың белгілерін саралауға мүмкіндік береді.
Әрбір қылмыс – іс әрекетті, онымен келтірілген ... ... ... ... ...... сипаттайтын оның барлық объективтік
және субъективтік ... ... ... ... Теоретикалық талдау
қылмыстың құрамдық элементтері ... ... және ... және ... ажыратуға және бөлектеп қарастыруға мүмкіндік
береді.
Нақты құрамдарды сипаттау барысында, заң шығарушымен ... ... ... ... ... ... ... қылмыс
құрамының тиісті элементтеріне қатысты болады. ... ... ... анықтылығы, оның элементтеріне анықтылық ... ... ... ... ... қылмыстың объектісіне, оның
объективтік жақтарына, қылмыстың субъектісіне, және оның ... ... ... – бұл ... қол сұғатын, яғни қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... табылады. Әдетте Ереше
бөлімнің қылмыстық-құқылық нормаларының диспозицияларында объектінің
белгілері аталып көрстеілмейді. Сондықтан олар, ... ... ... жүйесіндегі қылмыстық-құқылық норманың орнын анықтау, оны басқа
нормаларамен салыстыру жолдарымен анықталады.
Қылмыстың қоғамдық ... ... көп ... қылмыс
объектісінің маңыздылығына тәуелді. Қылмыс объектісін ... ... ... ... үшін ... ... ие болады.
Объективтік жағы қылмыстың сыртқы жағын сипаттайтын белгілерден
құралады. Атап ... ... ... ... ... ... (әрекет немесе әрекетсіздік), іс-әрекеттің салдары, қоғамға қауіпті іс-
әрекет пен ... ... ... ... ... жасалған
уақыты, тәсілі және жағдайы жатқызылады.
Қылмыс құрамының объективтік жағы әдетте ... ... ... ... ... ... ... жасау кезінде қылмыстық жауаптылыққа
тартылатын жасқа толған, есі дұрыс яғни ... ... баға ... ... ... жеке ... ... табылады.
Қылмыстың барлық субъектілеріне тиісті жалпы белгілер заң шығарушымен
жалпы бөлімде көрсетіледі. Ерекше бөлімнің ... ... ... ... ... ... белгілері
көрсетіледі. Олар жөнінде біз жұмысымыздың келесі тарауларында толығырақ
тоқталамыз.
Субъективтік жағы қылмыстың ішкі ... ... ... ... ... қылмыс субъектісінің онымен жасалған қоғамдық
қауіпті іс-әрекетке және оның қоғамдық қауіпті ... ... ... ... ... ... нысанындағы кінә;
қылмысты жасау барысында тұлға басшылыққа алған ішкі пиғыл; және қылмысты
жасау ... ол ... ... ... ... нормалардың диспозицияларында заң шығарушы кінәнің ... ... ... ... ... ... жалғандық жасау
ресми құжаттарға көрнеу жалған мәліметтер енгізу, сол ... ... ... шын ... ... ... енгізуі, не әдейі
жалған немесе қолдан жасалған ... ... егер бұл ... ... өзге де жеке мүддесіне жасалған болса – ... ... ... заң ... ... ... құрамында
кінәнің қандай нысанын көрсеткендігін анықтау қажет болады.
Қылмыс құрамының ... ... ... ... ... ... белгілерді негізгі және факультативті ... ... ... ... ... – бұл ... құрамдарға тиісті
белгілер болып табылады. Әрбір қылмыста мына аталғандар анықталуы тиіс.
Нақты объект, ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген жасқа толуы және оның есінің дұрыстығы.
Аталған белгілердің кез-келгенінің болмауы, ... ... ... ... ... дегеніміз барлық қылмыстар құрамына тән болып
табылмайтын, тек жекелеген ... ... ... ... ... ... ... субъект, пиғыл, мақсат ... ... ... іс-әрекет пен салдар арасындағы себепті ... ... ... ... ... ... және ... сипаттайтын мән-
жайлар (объективтік белгілер) жатады.
Құрамдардың белгілерін негігі және факультативті қылып бөлу ... ... ... ... ... ғана мүмкін болады. Қылмыстың нақты
құрамында негізгі және факультативті белгілер жоқ – бұл ... ... ... ... ... ... ... ұғымында пайдыкүнемдік
мақсат – бұл факультативтік белгі, себебі ол ... ... ... ... ... ол ... болып табылады, себебі оның ... жоқ ... ... ... ... ұғымына қатысты факультативтік белгі, белгілі
бір қылмыс үшін қажетті болып табылуы мүмкін, (тұлғаның лауазымдық жағдайы
мемлекеттік ... ... ... ... адам ... қаза табуы және іс-әрекет пен жәбірленушінің қаза табуы
арасындағы себепті байланыс және т.б.) ... ... ... ... оның ... қауіптілігін күшейту немесе төмендетумен ... Заң ... ... ... ... және жеңілдететін мән-
жайлары бар қылмыс құрамдарын ... ... ... ... адам
өлтіру кез-келген тәсілмен жасалуы мүмкін бірақ егер ол аса қатыгаздікпен
жасалса немесе көптеген ... ... ... ... ... онда ... ... ерекше, сараланған құрамын ұрайды. Қылмыстық Кодекстің 134
бабында қарастырылған ... ... ... мақсатпен жасалуы мүмкін
бірақ баланы ауыстыру пайдакүнемдік немесе өзге жамандық ниетпен ... бұл ... ... ... сараланған құрамын құрайды
2. Қылмыс құрамының элементтерінің маңызы
2.1 Қылмыстың объектiсi
Қылмысты қандай құрамдас бөліктерге бөлу қажеттігін терең зеттеу ... ... ... ... ... туралы мәселені шешудің өзі үлкен
маңызға ие. Заң әдбиеттерінде қылмысты төрт құрамдас бөліктерге бөлу ... ... ... белгілерін төрт топқа бөлу кең қолданылады. Бұлайша
бөлу дұрыс деп саналады. «Қылмыс құрамы дегеніміз сол ... ... ... ... ұсыныс қарсылық тудырады.
Біздің түсінігімізше белгілер қандай болуына қарамастан өздігінен
қылмыс құрай алмайды. Белгілер ... тек тек қана ... ... мүмкін.
Заңмен белгіленген қылмысты сипаттайтын құрам белгілерін жіктеу туралы
мәселе де белгілі ... ... ... Қылмыстың өзін төрт құрамдас
бөліктерге бөлуге байланысты немесе қылмыс ... ... ... төрт ... ал мағынасы бойынша екі түрге бөлуге болады:
А. Кез келген қылмыс құрамының негізгі (немесе жалпы) белгілері;
1. ... ... ... ... яғни қол ... қоғамдық қатынастар.
2. Қылмыстың объективтік жағын сипаттайтын белгілер, зиян ... ... зиян ... зиян ... ... ... қоғамға
қауіпті әрекет.
3. Қылмыс субъектісін сипаттайтын белгілер, яғни қылмыстық жауаптылық
жасы.
4. ... ... ... ... ... кінә (қасақаналық
немесе абайсыздық).
Қылмыс құрамының негізгі белгілерінің болуы қылмыстық заңшығарушылыққа
белгілі болған кез келген қылмыс үшін міндетті ... ... Олар ... салаға жатқызу үшін қажетті критерии болады. Нақты ... ... ... белгілердің болмауы, тұлғаның әрекетінде
қылмыс құрамының жоқтығынан қылмыстық жауапкершілікке тартпау ... ... ала ... ... құрамының арнайы белгілері. Оларға заңшығарушы нақты
құрамдарды кұрастыра отырып, элементтерінің ... ... ... ... ... ... қылмыстың тек қана осы түріне
тиісті белгілері жатады. [3;401]
Арнайы белгілердің көмегімен заңшығарушы көптеген жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... қана қоймай,
сонымен қатар оның басқа да қасиеттерін қосады. Арнайы белгілер нақты құрам
үшін ... және ... ... ... және бұл мағынада олардың маңызы
қылмысты дұрыс ... үшін ... ... ие, ал ... ... ... ... күшейтуде зор маңызға ие болып табылады.
Қылмыстық жауапкершілікке ... ... ... шешуде заңмен
белгіленген қылмыс кұрамын қамтитын және тиісті белгілерді есепке алу дұрыс
деп танылады. Құрамның белгілеріне жатпайтын ... ... ... ... және ... анықтауда есепке алынуы керек. Мұндай белгілер жасалған
әрекеттің қылмыс немесе қылмыс емес екендігіне байланысты ... ... ... ... ... кездегі сот-тергеу тәжірибесі материалдарында жеке ... және ... ... тысқары жатқан белгілерде қылмыстың болуы
немесе болмауы туралы мәселені шешуде есепке алу ... ... ... ... жеке ... ... ... материалдар
жазаны белгілеуде, оның түрі мен ... ... ... ... шешуде, қылмыстық жауапкершілікке тату туралы мәселені шешуде
және ... ... ... ... ... ... өте көп ... кұрамы дегеніміз - бұл қылмыстың объектісіне, объективтік
жағына, субъектісіне және ... ... ... ... белгіленген
белгілердің бірлігі болып табылады. Қылмыс құрамы ... тек ... ... ... ... барлық белгілері толық болмаған жағдайда
қылмыс құрамы туралы айтуға мүмкіндік бермейді. Егер қылмыс құрамы болмаса,
онда ... ... үшін ... де болмайды.
Қылмыс кұрамына заңшығарушы мемлекет үшін және сондықтан да жазаланатын
қоғамдық қауіпті немесе әрекетсіздікті сипаттау үшін қажетті деп ... ... ... ... ... және ... құрамы түсінігі
өздерінің мазмұны және құқықтық маңызы бойынша ... өте ... да ... ... ... ... ... құқық жүйесін
құру және заңдылықты бекіту үшін қылмыс түсінігі және ... ... деп ... екі ... түсініктердің нақты шынайы қатынастарын
анықтау қажет. Бұл маңызды мәселені шешу үшін ең алдымен оларды саяси ... ... ... қылмыс пен қылмыс құрамы түсініктері арасынан шек
іздеуге ұмтылуды жою ... ... ... ... өткендей қылмыс құрамы
дегеніміз қылмыс ретінде мемлекет үшін нақты қоғамдық қауіпті әрекет ... ... ... ... және ... белгілердің
жиынтығы. Бір жағынан қылмыстың, екінші жағынан қылмыс құрамының жалпы
типтік анықтамасы осындай. Осылайша олардың ... ... ... ... жала ... ұрлық, кісі өлтіру және басқалары жатады.
Қылмыс құрамының нақтыланған түрлеріне: жала жабуды, ... кісі ... ... ... ... ... элементтердің жиынтығы жатады.
Сонымен құрамдар қылмыстың жеке түрлерінің мазмұндарын нақты ... ... ашып ... туралы жалпы оқуда объект және объективтік жақтың, субъект және
қылмыстың субъективтік жағының мәселелерін терең зерттеу ... ... ... ... ... ... окуда қылмыстың объект және объективтік
жағын, субъект және субъективтік жағын сипаттайтын ... ... ... ... және ... ... түсініктерінің айырмашылықтары
қатысушылардың жауапкершіліктерін ... ... рөл ... ... ... ... сол қылмыс үшін жауапкершілікті анықтайды, бірақ
көбінесе сол құрам үшін жауапкершілікті анықтамайды.
Қылмыс кұрамы түсінігі мен қылмыс ... ... және ... оқу ... ... құрамы туралы оқуды кеңейту қылмыс құрамын
зерттеуге, қылмыс құрамы түсінігінің мәселелерін зерттеуге, сондай-ақ ... ... ... рөліне де үлкен шығын келтіреді. Бұл
араластырулар мен әрекеттер ... ... ... ... деп
табылғанымен, олар дәлелді бола алмайды. [6;211]
Әрбір ... ... үшін ... ... да ... қылмыстың құрамы
заңшығарушының көзқарасы бойынша өзінің жиынтығынан ... ... ... белгілердің тізімін көрсетуі керек.
Қылмыс құрамы элементтерінің табиғатын түсіну үшін мыналарды еске ... яғни ... ... элементтері дегеніміз - бұл заң қылмыстық-
құқықтық мағына беретін белгілер емес, сондықтан да ... ... ... ... Бұл белгілердің барлық жиынтығынан қоғамдық
қауіпті жазаланатын әрекет түзетіндей етіп заңшығарушы тарапынан ... ... заң үш ... ... анықтайды: құпия немесе ашық
түрде, 2. ұрлау, 3. азаматтардың мүлкін ұрлау;
Ал жала ... бес ... ... ... 1. ... 2. ... әдейі, 3. жалған, 4. басқа адамды масқаралайтын және т.б. Сонымен,
құрам ... ... - ... ... үшін қоғамдық қауіптіліктің
болуы мен оның дәрежесін анықтайтын әрбір дәлелді белгілер болып ... ... ... рөл ... ... ... дұрыс
жіктеу, қылмыс құрамының элементтерін дұрыс түсінуді және дұрыс талдау
жасауды талап ... ... ... ... дегеніміз - жиынтығынан қоғамға
қауіпті қылмыстық әрекет құрайтын жеке элементтерден ... ... ... туралы сөз болудың өзі мүмкін емес, ал заң талап ететін
элементтер болмаса ... ... ... дұрыс түсіну дегеніміз қылмыстық әрекеттерді дұрыс
жіктеу үшін және заңдылықты ... үшін ... ... шарт ... ... - бұл ... түсінік, кез келген түсінік сияқты қылмыс
құрамы да жеке түрлерге бөлінеді. ... ... ... ... - бұл ... туралы барлық мәселелерді дұрыс шешудің және заңды дұрыс ... ... бірі ... ... ... ... жіктеу мәселелерін
дұрыс шешу үшін ең алдымен ... және ... ... қарастыру қажет. "Қылмыс құрамы қылмыстық құқықта өзіне
барлық бөлінбейтін ... мен ... ... ... ... ... қосып алады", деп профессор А. А. Герцен дұрыс атап
көрсетеді. Бұл түсінік бойынша ... ... ... ... ... анықталады. [3;303]
Қылмыс екі типті-жалпы және арнайы, ал ... да – екі ... ... ... немесе абстрактілі деп айту қате болар еді. ... бұл ... ... екі ... ... ... ... құрам түсінігі және қылмыс
құрамының жалпы ... Егер ... ... өткен қылмыстың
субъективтік және объективтік құрамдарын ажыратуда құрамның жалпы ... ... ... ... ... ... және ... құрамды ажыратуда,
нақты құрамнан жалпы құрамды алу жолымен жасанды бөлуге ұмтылу бар. ... ... және ... ... ... ... ... құрамдарын
жіктеуге талаптану әрекеті жалпы құрамдарды жіктеуге жатпайды. [9;99]
Бұл жерден мынадай ... ... ... тақырыбы нақты қылмыстық
әрекет құрамдары түріндегі қылмыс құрамдары ғана бола алады. Құрам ... ... ... ол заң ... нақты элементтерге толы болады. Бұл
элементтердің біреуі жетіспесе ... ... ... ... ... болса, қылмыс құрамы болады. ... және ... ... мүмкін емес.
Қылмыс құрамын жіктеу Ерекше бөлімді құру үшін ... ... ... дәрежесі бойынша кұрамдардың жіктелуін көрсетеді.
Бір қылмыстың құрамдарын жіктеу кезінде қоғамға ... ... ... үш ... айыра білу керек.
1. Негізгі құрам, 2. ... ... ... 3. ... құрам. [10;192]
Қылмыстық құқықта қылмыс құрамының табиғатын түсіну үшін ... ... ... күрделі маңызды болып табылады. Заңшығарушы
құрамдарды қарастыру кезінде әртүрлі ... ... Бұл ... ... үшін және ... ... пайдалануды қамтамасыз ету үшін ең
алдымен құрамдарды ажырата білу керек: 1. жай, 2. күрделі. Әрі ... ... ... ... ... ішінен әрбірі ... ... ... ... ... Жай ... ішінен
мынадай құрамдарды ажырата білу керек: 1. ... 2. ... ... ... ... болсақ, заңның тілі барлық уақытта
ұстамды, қысқа және дәл ... ... Бұл ... жай бейнеленетін
құрамдардың құрылысында көрініс ... ... ... ... бейнеленген бірақ өте қысқа және дәл бейнеленген. Жай бейнеленетін
құрамдардың үлгісі ретінде ҚР ҚК 48 - ... ... бас ... және ҚР ҚК 129 - бабындағы басқа ... ... ... біле тұра ... тарату туралы жала жабуды келтіруге болады.
[11;202]
Бланкеттік құрамдар кұрылысында заңшығарушы ... ... ... ... туралы айтар болсақ, олардың бейнелейтін құрамдардан
айырмашылығы, бланкеттік ... ... ... заң ... бермейді, басқа нормаларға сүйенумен шектеліп қалады.
Бланкеттік нормалар қылмыс құрамын анықтайтын болғандықтан, бұл
анықтаманы ... ... ... заңдар мен ережелерден іздеу
қажет. Бланкеттік құрамдар өздерінің мазмұны бойынша өте күрделі ... ... олар ... ... ... Жай ... ... бір
диспозицияға біріккен болып ... ... ... ... ... үшін ... ... қылмыстық кодекстің сәйкес
баптарының диспозицияларына көрсетілген кез келген құрамдардың болуы
жеткілікті болып ... ... ... ... ... өте ... Сонымен қатар, оларды талдау өте үлкен қиыншылықтар тудырады.
Заңшығарушылық ... ... ... ... үшін ... ... ... ажырата білу керек. Бұларға мыналар жатады, яғни,
а) Альтернативтік құрамдар, ә) Екі әрекеттен тұратын құрамдар, б) ... ... ... ... в) Екі ... ... ... топтағы альтернативтік құрамдарды талдап көрелік. Әрбір
қылмыстың ... ... ... үшін заң ... ... ... ... болуы қажет. Альтернативтік құрамдардың ерекше топтарын
ажыратудың ... ... бұл ... ... жауапкершілік үшін заңда
аталған элементтердің барлығының болуы ... ... ... ҚР ҚК 166-
бабындағы шпионаждың құрамы болуы үшін ... ... ... ... ... ... болып табылатын мәліметтерді беру немесе
ұрлау, мәліметтерді беру мақсатында ... өзі ... Бұл ... дегеніміз белгілі бір әрекетке, яғни ұрлауда, сақтауда
көрінетін құрамның ... ... ... Тек қана ... ... емес, сонымен қатар, құрамның басқа элементтері де ... ... ... ... ... ... ... әрекеттің жасалуын
қарайтын емес, ал екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... бірнеше актілерден құралуы мүмкін. Қылмыстың
күрделі ... ... ... ... ... ... ... басқа
нәрсе туралы сөз болады. Бұл жерде акт, жеке ... ... ... ... ... ... ... келетін заңмен қаралған әрекеттің
жиынтығы ғана сәйкес құрамды түзе ... ... ... ... ... ... ... дәрежелері туралы
мәселе өздігінен шешіледі. Бір әрекеттің болуын сипаттайтын жай түрдегі
құрамдарда ... ... ... ... және аяқтау бұл әрекетті жүзеге
асырудың сипаты және дәрежесі бойынша жазылады. Екі ... ... ... жағдай пайда болады. Бұл ... бір ... ... қылмысты жасауға дайындық болып табылады".
Кінәнің екі ... ... ... ... ... ... жалпы
ережелер бойынша (қасақананалық және абайсыздық) кінә әрбір құрамда жалғыз
болады. Бірақ, кейбір кұрамдарда кінәнің бір ... екі түрі ... ... бұл ... аса көп ... ... олар ... маңызды роль ойнайды және тиісті талдауды талап етеді.
Қол сұғушылықтың белгілі бір түрі (мысалы, жеке ... ... ... оның ... түрі (мысалы, қорлау) туралы сөз болуы немесе болмауына
қарамастан қол сұғушылық объекті әртүрлі ... ... ... ... Екі ... болуы сипатты болып табылатын күрделі құрамдарда
жағдай басқаша болады. Мына бір нақты ... ... ... екі
объектіге қол сұғады, осыған сәйкес бір нақты құрам ... ... ... ... береді. Екі объектілерден тұратын күрделі
құрамдар ... ... ... емес. Мұндай құрамдарға бұзақылықтан
басқа, объектілері жеке тұлға мен ... ... ... шабуыл жасау
жолымен тонау және мәжбүрлеуді жатқызуға болады. Бұл құрамдардың ерекшелігі
ерекше бөлімнің жеке ... ... ... ... жүйесін өзгертуге
алып келуі мүмкін. [12;12]
"Қылмыс құрамының элементтері өзінің мазмұны бойынша әр ... ... Заң ... ... және оның ... кылмыс әкелген
шығынды, қылмыскердің әрекет ету әдісін, оның себептері мен ... ... ... ... элементтерін терең зерттеу үшін
оларды мұқият жүйелендіру ... ... ... ... ... құру керек? Жоғарыда атап өткендей, объективтік және субъективтік
белгілердің айырмашылығы қылмыс ... ... ... ... құру үшін ... ... сондай-ақ ол қылмыстың жеке құрамдарын жіктеу үшін де інегіз
бола алмайды. Бұл жерде ... және ... ... - ... ... оқуда ешқандай роль ойнамайды деп ... ... ... ... болар еді. Керісінше, қылмыс кұрамына
объективтік және ... ... ... ... ... ... құрамда барлық уақыт қылмыстың объективтік және ... ... ... ... ... және ... бойынша жіктеу қылмыс- құрамдарының дәлелді мазмұнымен және занды
табиғатымен толық сәйкестікте тұр деп ... ... ... ... ... ... мұндай жүйесі зандылықты күшейту
ісіне қызмет етуге мүмкіндік береді. Қылмыс құрамы элементтерінің ... құру ... ... ... ... түсетін мәнді қателерге жол
беріледі.
Объект, объективтік жағы, ... және ... жағы ... ... болып табылмайды, табиғатта ... ... ... ... ... да ... кұрам құрылмайды. Құрамда
емес, қылмыста объект және объективтік жағы, ... және ... ... білу ... ... ... ... мазмұнын ашатын болғандықтан, ... ... және оның ... ... ... және ... сипаттайтын элементтерді ажырату керек.
"Әрбір қылмыс құрамы: 1. қылмыс объектісінен; 2. қылмыс құрамының
объективтік жағынан; 3. ... ... 4. ... ... субъективтік
жағынан кұралады". Қылмыс объектісін сипаттайтын құрамның элементтерін атап
өтетін болсақ, қылмыс әрекетте немесе ... ... ... әрбір қылмыс белгілі бір объектіге қол сұғады, ал ештеңеге қол
сұқпайтын қылмыстың өзі табиғатта болмайды.
Қылмыс объектісі қылмыс құрамының ... ... ... ... Объектісіз қылмыс болуы мүмкін емес. Кез келген қылмыс белгілі
қорғалатын объектіге қол сұғады, яғни не ... қол ... сол ... ... ... объектісі дегеніміз, теоретиктердің көпшілігінің ... ... ... ... қоғамдық қатнастар. Ол –жалпы
қатнастардың (барлық ... ... ... ... бір ... ... ... дұрыс анықтау ұқсас қылмыстарды бiр-бiрiнен, қылмысты
қылмыс емес әрекеттерден ажыратуға жәрдемдеседi. Өйткенi қылмыстық-құқылық
қорғау объектiсiне әрқашан да өзiнiң мәнi мен ... ... ... ... ... ... ... маңызды болса соған сәйкес
iстелген қылмыс та ... ... ... ... орай оны қылмыстық-құқылық
қорғау да қатаң түрде жүзеге асырылады.
Қылмыстық құқық бойынша қылмыстың объектiсi деп ... ... ... заң ... ... ... ... Әрбiр iстелген қылмыс белгiлi бiр жағдайларда ... зиян ... ... зиян келтiру қаупiн туғызады. Сондықтан
да қылмыстық құқық ... ... ... ... ... ... объектiсi деп таниды. Қылмыстың заңмен қол сұғушылықтан
қорғалатын ... ... ... ... оның ... ... ... атап көрсетiлген.
Қылмыстық заңмен кез келген қоғамдық қатынастар қорғала бермейдi. Мысалы,
мұрагерлiкке байланысты мәселелерде мұрагердiң ... ... ... ... ... ... ... олардың, құқықтары азаматтық заңмен
реттеледi. Қарыз берушi мен борышқордың ... ... та ... ... шешiледi. Жұбайлардың арасындағы мүлiктiк қатынас ... ... ... мен қорғалады. Жұмыс берушi мен ... ... ... ... туралы заңдар аркылы қорғалады.
Сондықтан да қылмыс iстеу арқылы қоғамдық мүддеге елеулi қауiп келтiретiн
немесе қауiп келтiруi мүмкiн ... ғана ... ... ... ... қатынастар қылмыстың объектiсi болып табылады.
Қылмыстың ғылым теориясында қылмыстың объектiсiн жете бiлу үшiн оның
маңызын және ... ... ... түгел ашу мақсатымен қылмыстың
объектiсiн жалпы, топтық және тiкелей деп бөлу ... ... ... ... ... ... ... қатынастардың өзi
тарихи өзгермелi болып отырады. Оның қатары жаңа құбылыстардың қылмыс болып
танылуына байланысты кеңеюi немесе қылмыс болып ... ... ... ... ... ... мумкiн. Мысалы, бұрын қылмыс ... ... ... кiру, ЭЕМ үшiн ... ... ... және ... (227-бап) бойынша қылмыс, ал бұрын қылмыс
болып саналатын екi ... көп әйел ... ... жаңа заң ... емес, яғни қылмыстық заң қорғайтын қоғамдық қатынастарға жатпайды.
Сондықтан да Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодекстiң 2- ... ... ... ... ... ... ... белгiленедi,
жеке адам, қоғам немесе мемлекет үшiн қандай ... ... ... ... деп ... Яғни, мұның өзi қолданылып жүрген
қылмыстық заңдар бойьшша белгiлi бiр ... ... ... ... ... ... ... болып табылатынын көрсетедi.
Қылмыстық- құқық теориясында қоғамдық қатынастардың мазмұнын құрайтын
элементтер жөнiнде әр ... ... бар ... профессор Б. С. Никифоров
қылмыстың жалпы объектiсi болып табылатын қоғамдық ... ... ... орын ... деп ... ... Я. М. ... ұқсас пiкiрдi қолдап “коғамдық ... ... ... қоғамдық ... ... ... ... тұжырымдаған. Профессор Е. А. Фроловтың пiкiрiнше
“мүдде—қоғамдық қатынастардың, ядросы ” болады.
Профессор Ю. И. ... ...... қоғамдық қатынастарының
мазмұнын бейнелейдi” деген қорытындыға келген..
Қазақстандық ғалым, заң ... ... ... Е. I. ... ... ... ұғымды қоғамдық мүдде ... ... ... ... субъектісі
Қылмыстың субъектісі болып қоғамға қауіпті іс-әрекет жасаған және
заңға ... сол үшін ... ... ... ... ... ... кодекстің 4, 6, 7-баптарының талаптарына сай Қазақстан
Республикасының Қылмыстық ... күші ... ... ... ... аумағындағы азаматтығы жоқ
адамдарға, сондай-ақ шетелдіктерге қолданылады. Бұдан ... ... ... ... үшін ... жауаптылыққа тек қана тірі адам —
азамат тартылады. Заттар, ... ... ... ... ... ... олар ... жауапқа тартылмайды, яғни бұл аталғандар қылмыс
субъектісі ... ... Егер адам ... ... табиға күштерді
пайдалану арқылы қасақана немесе абайсыздықпен басқаға зиян келтірсе, ... ... сол ... өзі тартылады. Мысалы, қабаған итке
адамды қаса-қана әдейілеп қаптырса, онда сол адам ... ... ... ... үшін ... ... мәселесі қарастырылады, ал
мұндай жағдайда ... ... ... ... істеудің құралы болып
табылады.
Тек жеке адам ғана ... ... бола ... ... бірінші бөлігінде айтылған жеке адамдар - Қазақстан
Республикасының азаматтары, азаматтығы жоқ адамдар және ... ... ... 6 және ... ... туындайды.
Қылмыс субъектісі ретінде тек жеке тұлғаларды тану — ... ... ... ... ұйымдар, партиялар, қоғамдық бірлестіктер
қылмыс ... бола ... ... білдіреді.
Қылмыс субъектісінің қажетті белгілерінің бірі — қылмыс ... ... ... ...... ... көзделген қоғамға қауіпті ... ... ... өз ... (әрекетсіздігінің) іс жүзіндегі сипатын
және қоғамға қауіптілігін ұғынып, ... ие болу ... ...... ... ... ... және оны жазалаудың
қажетті шарты болып табылады.
Қылмыстық заң қылмыстық жауаптылыққа өзінің істеген іс-әрекетіне есеп
бере ... және ... ... ... бар ... яғни есі ... ғана ... алады. Адам қоғамға қауіпті ... ... ... ... есеп бере алмаса, яғни қылмысты есі дұрыс емес ... онда ол ... ... ... екі нысаны: қасақаналық пен
абайсыздық жоқ деп есептеледі. Қоғамға қауіпті іс-әрекетін ұғынып, ... ... ... естілікпен істеген есі дұрыс адам ғана ... ... деп ... ... есі ... ... және бір міндетті белгісі —
қылмыс жасаған кезде адамның заңда белгіленген жасқа толуы. Өз іс-әрекетін
дұрыс бағалау, ... ... ... ... ... әрекетіне
ие болу қабілеті белгілі бір жаста пайда болады, ол ... адам ... ... рухани өседі. Кәмелетке жетпегендерде (14 жасқа
толмағандарда)"Мұндай қасиеттер болмайды, сондықтан олар ... ... ... ... ... және қылмыстық заңда белгіленген жасқа толуы
қылмыс субъектісінің жалпы заңдылық белгілері болып ... ... ... құрамдары үшін міндетті, бұлардың ең ... ... ... қылмыс құрамының жоқ екендігін көрсетеді.
Қылмыс субъектісін сипаттаған кезде оның ... ... ... жаза ... ... жеке басының белгілері маңызды роль
атқарады. "Қылмыс субъектісі" және ... жеке ... ... ... ... жеке басы — ... субъектісіне қарағанда кең түсінік
береді. Қылмыскердің жеке басы ... ... ... адам ... барлық әлеуметтік қасиеттердің байланыстардың ... ... оның ... ... ... ... отбасылық
т.б.) байланыстары; өнегелік-саяси қасиеттері ... ... ... қасиетгері мен ерекшеліктері (интеллекті,
еріктік қасиеттері, сезімдік ерекшеліктері, қызбалығы); демографиялық және
дене ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесі, білімі, қоғам алдында сіңірген еңбегі және кінәсі.
Қылмыскердің жеке ... ... ... ... ... ... ... өзіне қылмыскердің жеке басын сипаттайтын белгілердің ең
аз ғана жиынтығын қамтиды (есі ... ... ... ... жасына
толу); бұл белгілерсіз қылмыстың құрамы болмайды.
Жалпы ... осы ... ... ... ... құрамының
ерекшелігіне қарай қосымша, арнаулы белгілерді қажет ететін адам қылмыстың
арнаулы субъектісі болып табылады. Мысалы, ... ... ... ... барлығы дерлік арнаулы мемлекеттік қызметшілер арқылы
істеледі. Бұл ... ... ... ... ... ... табылады,
әскери қылмыстарды тек әскерп ... ... ... әскери
қызметшілер де қылмыстың арнаулы субъектісі ... ... ... ... анықтамасы берiлмейдi, ол есi ... ... ... Жеке адамға, қоғамға немесе мемлекетке зиян ... не ... ... ... ... заңда тыйым салынған әрекетті ... ... ... ... жазалануы үшін оның есі дұрыс болуы керек.
Аталып өткендей, есі ... ...... қоғамға қауіпті
әрекет жасаған кездегі өз ... іс ... ... ... ... алатын, оған ие бола алатын қабілеті. Есі дұрыстық пен
кінә ұғымдары өзара тығыз байланыста. Есі ... ... ... ... ... ... зор. Тек есі дұрыс адам ғана айыпты
деп танылады. Сондықтан да, есі ...... ... ... ... оның ... мен еркі анықтайды және ... мен ерік — ... ... ... ... бір ... арасында жүріп тұлға ретінде қалыптасатын ... ... ... өмір ... ... — адамның негізгі
психикалық функциялары. ... ... ... ... ... ... негізделгендік адамның мінез-құлқынын алдын ала
анықталғандығын білдірмейді, ол адам санасы мен еркінің ... ... ... ... өмірге, шындықты және оның объективтік
заңдылықтарын тануға ықпал ... ... ... ... мен ... ... ролі, істің ақ-қарасын біліп әрекет
жасау қабілеті, оның сол езі жасаған іс-әрекеті үшін, онын ... ... ... салынған әрекеттері үшін де жауап беруін талап етеді. Өз іс-
әрекетінің ... ... ... ... ... ... ... жасау
кезінде оған басшылық жасауға қабілеті жоқ ... ... ... ... қылмыс субъектісі бола алмайды.
Мұндай адамдар есі дұрыс емес деп саналады. Бұлардың іс-әрекеттерінде
қылмыстық жауаптылыктың алғы шарты — кінә жоқ. Есі ... ... ... ... ... ҚК-тің 16-бабында берілген.
1. Қылмыстық кодексте көзделген ... ... ... ... есі ... емес ... болған, яғни созылмалы психикалық ауруы,
психикасының уақытша бұзылуы, кем ақылдығы ... ... өзге ... ... салдарынан өзінің іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) іс
жүзіндегі сипаты мен қоғамдық қауіптілігін ... ... ... оған ... алмаған адам қылмыстық жауапқа тартылуға тиіс емес.
2. Есі дұрыс емес деп ... ... сот осы ... ... ... мәжбүрлеу шараларын қолдануы мүмкін,—делінген.
Есі дұрыс еместіктің ұғымын ашып көрсеткенде қылмыстық құқық ғылымы
екі ... ... ... және заңдылық (психологиялық)
белгіні қолданады. Заңдылық ... ... сот ... ... іс-әрекетті
істеген адамның өзінің іс-әрекетіне есеп бере алатынын және оны ... ... ... ... есі ... емес деп тану үшін медициналық және заңдық
критерийлердің ... ... Тек ... ... тек ... ғана ... да ... есі дұрыс емес деп тануға негіз ... жеке ... есі ... ... да, егер ... керсетілген жасқа
толмаса қылмыс субъектісі бола алмайды.
ҚК-тін ... ... ... "есі ... осы ... жасқа толған жеке адам ғана қылмыстық жауапка ... ... ... ... ... ... қылмыс жасалған кезде он
алты жасқа толған адам ... ... ... ... анық ... ... қылмыстар үшін ғана қылмыстық жауаптылық
он төрт жастан ... ... ... заң өзі ... ... ... толмаған
жасөспірімдерді қылмыстық жауапқа және жазаға тартуға тыйым ... ... жас ... және ... ... ... деп тану
мәселесі Қылмыстық кодекстің 15-бабында арнайы көрсетілген. Осы бап ... ... ... ... ... ... он алты жасқа толған адамдар
тартылады.
Қылмыс жасаған кезде он төрт жасқа толған адамдар кісі өлтіргені (96-
бап), ... ... ауыр зиян ... ... ... ... кезінде денсаулыкқа қасақана орташа ауырлықтағы зиян келтіргені үшін
(104-бап. II ... ... ... жыныстық сипаттағы күштеу
әрекеттері (121-бап), адамды ұрлағаны (125-бап), ұрлық жасағаны ... ... ... ... ... ... ... алғаны
(181-бап), ауырлататын мән-жайлар кезінде автомобильді немесе өзге де көлік
құралдарын ұрлау ... ... ... ... (185-баптың II- ІІІ-ІV
бөліктері), ауырлататын мән-жайлар кезінде мүлікті қасақана жойғаны немесе
бүлдіргені (187-баптың ... ... ... ... Адамды
кепілге алу (242-бап), қару-жарақты, оқ-дәріні, жарылғыш заттар мен
жарылғыш құрылғыларды ... не ... ... (255-бап), ауырлататын
мән-жайдағы бұзақылығы, (257-баптын ІІ-ІІІ бөлігі), вандализм (258-бап),
ауырлататын мән-жайлар кезінде ... ... ... мүрдесін және
олардың жерленген жерін қорлағаны (275-бап, II ... ... ... ... құралдарын қасақана жарамсыз еткені (299-бап) үшін қылмыстық
жауапқа тартылуы тиіс.
Бұл тізбекте келтірілген қылмыстар ... ... оны кең ... ... Осы ... ... қоғамға қауіптілігін 14
жасқа толған әрбір адам сезеді, өз әрекетіне есеп ... сол ... ... ... ... ... үшін ... 14жасқа толған
уақыттан бастап белгілеп отыр.
Қылмыстық заң қылмыстық жауапқа 16 жастан, ал кейбір ... ... ... түрі үшін 14 ... ... ... ... мәнінін ерекшелігіне және субъектінің ерекше белгілеріне
қарай, қайсыбір қылмыстардың ... ... жасы ... ... ғана ... Мысалы, кәмелетке толмаған адамды қылмыстық іске
тарту — ... ... ... ... ... ... ... жасы 18-ге толған адамдар ғана танылады. Кылмыс ... ... ... ... ... ... дәлме-дәл анықталуы қажет.
Адамның белгілі бір жасқа (14,16,18,25) толуы дәл туған күнімен емес,
одан кейінгі тәуліктен бастап ... ... ... ... ... ... ... анықталғанда, оның туған
күні болып сол аталған жылдың ... ... ... күні (31 желтоқсан)
танылады.
Кәмелетке толмағандар жөніндегі істерді қарағанда ... ... ... оның тәрбие және өмір сүру шарттарын, қылмыстық ниетін,
істеген қылмысының себебі мен ... ... ... ала ... ... ... шараларды қолдануды немесе жаза тағайындау ... ... ... ... Соты ... 1999 ... ... “Қылмыстық жаза тағайындаған кезде соттардың заңдылықты сақтауы
туралы” № 1 ... ... ... ... ... ... Онда
“Егер қоғамға онша зиянды емес қылмыс жасаған он ... ... ... қылмыстық жаза қолданбай-ақ түзелуі мүмкін деп ... сот ... ... жаза болып табылмайтын басқа шара-ларды қарастырады. Жас
өспірімдер ... істі ... сот ... жеке ... байланысты
мәліметтерді, олардын өмір сүру және тәрбиелілік жағдайларын, ... ... мен оған әсер ... ... ... ... ... тартудағы әсерін анықтаумен бірге оларға жаза
тағайындауда ... ... бар ... шараларын да қарастыруы керек”
делінген.
Егер кәмелетке толмаған адам осы ... ... ... ... ... ... ... бірақ психикасынын, бұзылуына байланысты
емес психикалық даму ... ... ... ... ... ... ... қылмысты жасау ... ... ... іс ... ... мен ... қауіптілігін толық
көлемінде түсіне алмаса не оған ие бола ... ... ... ... емес (15-бап, 3-бөлігі).
2.3. Қылмыстың субъективтi жағы
Қылмыстық жауапқа және жазаға тек қана қылмыс істегені үшін, яғни
қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... істеген адам ғана тартылады. Кінәсіз қылмыстық жауаптылық
туралы сөз болуы мүмкін емес. Кінәнің нысандары қылмыстық заңда ... ... ... ... (менмендік немесе немқұрайдылық) болып
түрлерге бөлінеді. Тікелей немесе жанама ниетпен жасалған әрекет қасақана
жасалған қылмыс деп танылады.
Егер адам өз ... ... ... қауіпті екенін
ұғынып, оның қоғамдық қауіпті зардаптары ... ... ... ... ... ... ала білсе және осы зардаптардың болуын тілесе,
қылмыс тікелей ниетпен ... ... деп ... адам өз ... (әрекетсіздігінің) қоғамға қауіпті екенін
ұғынып, оның қоғамдық қауіпті зардаптары болуы ... ... ... ... осы ... болуын тілемесе де оған саналы түрде жол ... ... ... қараса, қылмыс жанама ниетпен жасалтын деп танылады (20-
бап).
Менмендікпен немесе ... ... ... ... қылмыс деп танылады.
Егер адам өз іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға қауіп туғызуы
мүмкін екенін алдын ала білсе, бірақ бұл ... ... ... ... мүмкіндігіне сенсе, қылмыс менмендікпен жасалған
қылмыс деп танылады.
Егер адам кажетті ... пен ... ... ол ... ... тиіс және ... біле ... бола тұра өз іс-әрекетінің
(әрекетсіздігінің) қоғамдық ... ... ... ... ... білмесе, қылмыс немқұрайдылықпен жасалған қылмыс деп ... ... ... ауыр болғанына қарамастан, егер оны істеген
адамның ... ... ... бір түрі ... ол ... да, ... да ... қылмыс та, жаза да жок.
Қылмыстың тағы бір міндетті ... бірі ... ... ... ... ... ... дегеннің өзі, қылмыстық заң
жазамен қорқытып тыйым салған ... ... ... ... өзі ... ... туралы сипаттама басқадай құқылық актілерде емес,
тек қылмыстық заңда ғана көрсетілетіндігін және осы ... үш ... ... ... ... ... қарастырылатынын керсетеді.
Бұл жерде нақты істелген қылмыс үшін қолданылатын жаза мен ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі
туралы түсініктерді шатастыруға болмайды. Жазалау қатерімен қорқытып тыйым
салу қылмыстың белгісі болып табылады. Нақты ... ... ... ... немесе оны қылмыстық жауаптылықтан және жазадан босатып, оған
қоғамдық ықпал ету ... ... оның ... ... қатарынан
шығып қалмайды. Өйткені, жазалаушылық қылмыстың ... ... ... ... үшін жаза тағайындалуы мүмкін екендігін, сол себепті қылмыстық
заңға қайшы іс-әрекеттерді істеуге жазалау қатері тыйым ... ... ... ... егер ол ашылмай қалса оған жаза тағайындадмай
қалады. Кейде қылмыс ... сот ... ... ... ... жаза ... ... да мүмкін. Демек, қылмысты жазалау
қатерімен тыйым салу ... ... ал жаза ... ... ... ... керінісі болып табылады.
Сонымен, біз қылмыстың қоғамға қауіпті, кінәлі, құқыққа қайшы және
жазалаушылық сияқты қажетті белгілері бар ... әсте ... ... Осы ... ... қылмысты іс-әрекетті басқа да құқық бұзушылықтан
ажыратамыз.
ҚК-тің 19-бабының. екінші бөлігіне сәйкес, объективті ... ... зиян ... үшін ... ... ... жол ... баптың үшінші бөлігіне сәйкес, қасақана немесе абайсызда әрекет ... ғана ... ... деп ... Кінәлілік құқыққа қайшылықтың
міндетті шарттарының бірі. Қылмыстың зардабы қаншалықты ауыр болғанына
қарамастан, егер оны ... ... ... ... белгілі бір түрі
болмаса, ол қылмыстық жауаптылыққа да, сәйкесінше жазаға да тартылмайды.
(Демек, жазалау қатерімен тыйым салу ... ... ... ... ... өзінің нақты қоғамға қауіпті әрекеті (әрекетсіздігі) үшін
тартылуға тиісті. Кей жағдайларда ... ... ... ... жаза іске ... қалуы да мүмкін (ескіру мерзімінің өтуіне
байланысты қылмыстық ... ... ... ету т.б.). Бірақ
мұндай жағдайларда да әрекет езінің қылмыс екендігін, қылмыстық сипатын
жоғалтпайды.
Қасақаналықпен ... ... ... ... ... ... ... сипаты едәуір ауыр. Мысалы, кісіні
ауырлататын жағдайда қасақана өлтіргені үшін 10 жылдан 20 ... ... бас ... айыруға не мүлкін тәркілеу арқылы немесе онсыз
өлім жазасына, не мүлкін ... ... ... ... өмір бойы ... ... ... (96-бап, 2-белігі), ал абайсызда кісі
өлтіру (101-бап, 1 -бөлігі) үш ... ... ... бас ... ... Кінәнің нысандарын анықтау қылмыстың қоғамға
қауіптілігінін ... ... ... манызды роль атқарады. Қылмыстың
қоғамға қауіптілігінің сандық жағын анықтағанда ... ... ... ... ... ... келтірілген зардаптың ауырлығын (аса көп мөлшерде,
көп, едәуір мөлшерде) қылмыстық істің ерекшеліктеріне (аяқталған ... ... ... жеке ... ... ... ... істеу,
қылмыс істегенде қандай тәсіл қолданылды, кінәнің ... ... ... ... ... іс-әрекеттің істелу уақытына,
жағдайына баса назар аудару керек. Мысалы, денсаулыққа қасақана ауыр ... ... ... ... орташа ауырлықтағы (104-бап)
немесе жеңіл (105-бап) дәрежеде қасадана зиян келтіруден қоғамға қауіптілік
дәрежесі едәуір жоғары. Қарақшылықтың (179—2) ... ... ... ... ... ... ... шабуыл жасап, карақшылық жасап
тонағанда бөтеннің мүлкін иемдену мақсатымен ... ... ... ... өміріне немесе денсаулығына күш жұмсаумен ұштастырылады.
Қылмыстың қоғамға қауіптілік дәрежесі қылмыстық заңда көрсетілген
санкция ... да ... Мәні ... екі қылмыстың қоғамға
қауіптілік дәрежесін ... сол ... ... белгіленген
санкцияларды салыстыру қажет. ... жаза ... ... ... ... ... де жоғары болып табылады. ... ... ... ... қоғамға қауіптілік сипаты бірдей қылмыстарды
бір-бірінен ... ... ... ... ... қатысты төмендегiдей тұжырым
жасағым келедi.
Қылмыс кұрамы ... ... ... ... ... ... қатарына жатқызуға мүмкіндік беретін қылмыстың ... ... ... ... ... жиынтығы болып табылады.
Қылмыс кұрамындағы белгілері бар ... ... ... ... қауіпті қылмыс және жазаланатын ... ... ... ... және оған ... ... ... ... ... ... жағдайда сол ... ... ... ... ... ... белгілі болып тұрады.
Қылмыс субъектісі ... тек және адам ... ... ... қылмыс
субъектісі бола алмайды. Қылмыс субъектісі жай ғана жеке адам ... ... ... ... ... заңды есі дұрыстықтың анықтамасы берілмейді, ол
есі дұрыс еместігі түсінуден шығады. ... ... ... ... ... ... ... психиканың уақытша бұзылуы, кемақылдылығы
немесе іс-әрекетінің іс-жүзіндегі сипаты мен ... ... ... ... оған ие бола ... адам есі ... емес деп ... қауіпті іс-әрекет істеген кезде есі дұрыс емес ... ... ... өзіне есеп бере алмайтын, өз әрекетін басқара алмайтын
адам қылмыс субъектісі бола алмайды. Яғни, қылмыстың субъектісі ... ... адам ғана ... тек есі ... адам танылады. Бұл қылмыс
субъектісінің екінші белгісі болып табылады.
Қылмыстың субъектісі жалпы және ... ... екі ... ... ... ... белгіленген жасқа толу және жеке адам болу сияқты белгілер
барлық қылмыстарға тән, ортақ белгілер.
Қылмыстың ... ... яғни егер адам өз ... ... қауіпті екенін ұғынып, оның қоғамдық ... ... ... ... ... болмай қоймайтынын алдын ала білсе
және осы ... ... ... ... ... ... жасалған қылмыс
деп танылады.
Егер адам өз іс-әрекетінің ... ... ... ... оның ... ... зардаптары болуы мүмкін екенін алдын ала
білсе, осы ... ... ... де оған ... түрде жол берсе, не
бұған немқұрайды қараса, қылмыс жанама ниетпен жасалтын деп танылады
Менмендікпен ... ... ... ... обайсызда
жасалған қылмыс деп танылады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Учебник уголовного права. Общая часть. Под ред. В.Н.Кудрявцева. М.,
1996г. стр. ... ... А.В. ... ... современного уголовного права. М.,
1998г. стр. 123.
3. Уголовное ... ... ... М., 1994г. стр. ... ... М.П. ... ... и состав преступления. М.,
1974г. стр. 199.
5. Блинова Л.И. ... ... ... ... ... ... М., 1976г. стр. 101.
6. Курс советского уголовного права. Часть общая. В 6-ти ... ... 1970г. стр. ... ... ... ... ... часть. Алма-Ата, 1986г. стр. 296.
8. Ляпунов Ю.И. Советское уголовное право. Часть общая. М., 1968. ... ... Т.Г. ... и ... ... ... ... 192.
10. Уголовное право Республики Казахстан. Особенная часть. Алматы,
1998г. стр. 202.
11. Уголовное право Республики Казахстан. Общая часть. Алматы, ... ... ... Б.С. ... ... в ... ... Москва-
Ленинград, 1949г. стр. 12.
13. Қайыржанов Е.І., а. заң. ғыл. док. проф., А. Жұмағали. з.ғ. ... ... ... мен ... ... Е,Баянов. Алматы. 2003.570. бет
14. Брайнин Я. М. Уголовная ответственность и ее ... в ... ... М.. 1963. С. 167.
15. Фроолов Е. А. Спорные вопросы ... ... об ... Сборник научных трудов Свердловского юридического
института. 1969, вып 10. С. 198.
16. Ляпунов. Ю. И. ... ... ... ... природы в СССР. Диссерт. доктора юрид. наук. М., 1976. С. 15
17. Каиржанов Е. И. Интересы ... и ... ... ... С. ... Наумов. А. В. Уголовное право. Обшая часть. Курс ... М., ... ... ... А.Н. ... ... Жалпы бөлiм. Оқулық. –Толық., 3-бас.-
Алматы:. Жетi жарғы, 2001. 59-60. бет.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қылмыстық құқық жайлы мәлімет7 бет
"Алдын ала тергеудің аяқталуы."70 бет
"Прокуратура органдарының жүйесі, құрылымы және оларды ұйымдастыру."75 бет
2002 жылы қабылданған Қазақстан Республикасының Құқықтық саясат тұжырымдамасы12 бет
«Желтоқсан ызғары» ұрған бәйшешектер11 бет
«Кәмелетке толмағадардың қылмыстық жауаптылығы».5 бет
«Қылмыс» ұғымы және оның белгіері қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы17 бет
«Қылмыстық атқару-құқығы» пәнінен лекциялар37 бет
Іргелі елге – ізгі заңнама5 бет
Істің мән-жайын жан-жақты, толық және объективті зерттеу принципі76 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь