Қазан төңкерісінен кейінгі Қазақстандағы саяси-экономикалық жағдай

1. Қазан төңкерісінен кейінгі Қазақстандағы саяси.экономикалық жағдай
2. Азамат соғысы кезіндегі халық шаруашылығы
3. Әскери коммунизм саясаты
4. Жаңа экономикалық саясат
5. Индустрияландыру кезіндегі даму
6. Алғашқы бесжылдықтар тұсындағы шаруашылық
7. Қорытынды
8. Әдебиеттер тізімі
Кеңес үкіметінің алғашқы кезеңінде басқарудың бірыңғай құрылымы болған жоқ. Кейбір жерде Орталықтағы сияқты Халық Комиссарлар Кеңесі, екінші бір жерлерде облыстық мекемелер мен басқармаларының Комиссариаттары құрылды. 1918 жылдың күзінен бастап басқарудағы ала-құлалық жойылып, Кеңес атқару комитеттері билікті өз қолына топтастыра бастады. Маңызды мәселелер салалық басқармалардың коллегия мәжілісінде қарлып отырды.
Ауылдарда әлә кеңестер күш ала алмай жатты. Кеңес үкіметінің нұсқау, жарлықтарын іске асыруға қарсылық күшті болды. Халық азық-түлік тапшылығынан қорлық көрді. Бай, кулактар белгіленген нарық бойынша мемлекетке астық тапсырудан бас тартты. Кеңес үкіметіне қарсы күштер бас көтерді. Осының бәрі уездік кеңестерден шұғыл және шешуші шараларды іске асыруды талап етті. Кеңеске қарсы күштердің қарсылығын басу, жергілікті жерлерде үкімет билігін нығайту қажет болды. Бұл міндеттерді іске асыру басқарудың коллегиялық әдісін нығайтуды керек етті. Осыған орай көптеген маңызды мәселелер коллегия мәжілістерінде қаралып шешілді.
Облыстық, уездік, болыстық кеңестердің жер, азық-түлік, шаруашылық, сот, бақылау, қаржы бөлімдерінің жұмысын жолға қоюға бағытталған шаралар іске асырылды. Төңкеріске қарсылар мен күрес жөніндегі комиссия, милиция құрылды. Кеңестердің жанынан еңбек, ағарту, денсаулық сақтау т.б. блімшелер ашылды. Заңдар, жарлықтар тек қана орыс тілінде ғана емес, қазақ тілінде де жарияланатын болды. Кеңес қызметкерлерін даярлайтын курстар жұмыс істей бастады. Осындай курс Семей езінде ұйымдасты. Облыстық Кеңестер жанынан ұлттық қарым-қатынасты реттейтін комиссиялар құрылды.
1917 жылғы Қазан төңкерісінен кейін экономика, саясат және мәдениет тұрғысынан мешеу қалған Қазақстан дамудың капиталистік сатысын аттап өтіп, социализмді орнатуға көшті. Осы кезден бастап КСРО таратылғанға дейін Орталықтың аясаты Республикамызды әлеуметтік-экономикалық жағынан дамыту тұрғысында жүргізілді.
• «Қазақстан экономикасы» Нұрғалиев Қ.Р. – Алматы, 2006
• «Қазақстан тарихы» Мусин. – Алматы,1999
• «Қазақстан тарихы» Төлентаева К.А. – Алматы, 2006
        
        Жоспар:
1. Қазан төңкерісінен кейінгі Қазақстандағы саяси-экономикалық жағдай
2. Азамат соғысы кезіндегі халық шаруашылығы
3. Әскери ... ... Жаңа ... ... ... кезіндегі даму
6. Алғашқы бесжылдықтар тұсындағы шаруашылық
7. Қорытынды
8. Әдебиеттер тізімі
Кеңес үкіметінің алғашқы кезеңінде басқарудың ... ... ... ... ... Орталықтағы сияқты Халық Комиссарлар Кеңесі, екінші бір
жерлерде облыстық мекемелер мен басқармаларының ... ... ... ... ... ... ала-құлалық жойылып, Кеңес атқару
комитеттері билікті өз қолына топтастыра ... ... ... ... коллегия мәжілісінде қарлып отырды.
Ауылдарда әлә кеңестер күш ала алмай жатты. Кеңес үкіметінің нұсқау,
жарлықтарын іске асыруға қарсылық күшті ... ... ... қорлық көрді. Бай, кулактар белгіленген нарық бойынша
мемлекетке астық тапсырудан бас тартты. Кеңес үкіметіне ... ... ... ... бәрі ... ... шұғыл және шешуші шараларды іске
асыруды талап етті. Кеңеске қарсы күштердің ... ... ... ... ... нығайту қажет болды. Бұл міндеттерді іске асыру
басқарудың коллегиялық әдісін нығайтуды керек етті. Осыған орай көптеген
маңызды мәселелер коллегия ... ... ... ... болыстық кеңестердің жер, азық-түлік, шаруашылық,
сот, бақылау, қаржы бөлімдерінің жұмысын жолға қоюға бағытталған шаралар
іске ... ... ... мен ... жөніндегі комиссия, милиция
құрылды. Кеңестердің жанынан еңбек, ағарту, денсаулық сақтау т.б. ... ... ... тек қана орыс ... ғана емес, қазақ тілінде де
жарияланатын болды. Кеңес қызметкерлерін даярлайтын курстар жұмыс істей
бастады. Осындай курс ... ... ... ... Кеңестер жанынан
ұлттық қарым-қатынасты реттейтін комиссиялар құрылды.
1917 жылғы ... ... ... экономика, саясат және мәдениет
тұрғысынан мешеу қалған Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Осы кезден бастап КСРО таратылғанға дейін
Орталықтың аясаты Республикамызды әлеуметтік-экономикалық жағынан дамыту
тұрғысында ... ... ... ... ... бастаған
капитализмдік өндіріс салтының қалыптаса бастаған капитализмдік өндіріс
салтын жоюдан, өндіріс ... ... ... ... ... ... бастысы халық шаруашылығында иелікті совет өкіметінің
басқаруына беру болды. ... ... ең ... ... ... қуатты шаруалардың, тіпті орташа шаруалардың ... ... ... жұмысшы бақылауын енгізу, банктерді, фабрика,
зауыттарды ортақтандыру. Осылардың бәрі де тиісті ... мен ... ... ... жерді артықшылыкпен пайдалануды жою қажет болды, жерді
тек пайдалану саясаты жүргізілді. Осыған ... ... ... ... Орал және ... казак-орыс әскерлеріне қазақтардан тартып
алынған жерлер ... ... ... ... 1916 ... ... ... кейін Ресейден ауып
келген кулактарға ... ... ... ... қайтарылып
беріліп, оларға деген жеңілдіктері жойылды;
Суды пайдалануда қазақ шаруалар мен орыс ... ... ... ... ... да ... ... тең құқықтығы
қамтамасыз етілді.
Бүкіл өнеркәсіп толығымен ортақтастырылды, олар ... ... Ұсақ ... сипатындағы кәсіпорындар негізінде
қолөнер артельдері құрылып, армияға қажет өнімдер шығару қолға алынды;
Еркін ... ... ... азық-түлікті таптық сипатқа қарай
орталықтан мемлекет тарататын тәртіп енгізілді;
Азамат соғысы ... ... ... ... ... ... социализмге көшу кезеңі деп аталып кеткен шақта Қазақстанда
бес қоғамдық-экономикалық бағыт қалыптасты:
1. Патриархалдық ... ... ... және ... ... аудандар,
яғни натуралды шаруашылықтар жатты.
2. Ұсақ өнімді шаруашылықтар.
3. Жеке меншік ... ... ... ... ... сектор.
Бірақ еріктілік негізінде құрылған бөлімдерде тәртіп, бір-бірімен
байланыс нашар болды. Олардағы ... ... ... ... Шет ... ішкі және ... жаулармен күрес әскер бөлімдерін құруда
еріктіліктен бас тартып, әскери ... ... ... ... ... бар, ... ... жақсы үйретілген күшке айналдыру керек
еді. Әскер құрамында ұлттық ... ... оның ... ... ... бөлімдер құралды. Кеңес үкіметінің декреттері негізінде
фабрика, зауыт, банктерді национализациялау іске ... ... ... орт ... ... ... көшті. Кейін ірі
кәсіпорындар да, оның ішінде ... мыс ... ... ... көмір
өндірісі, Риддер рудниктері мемлекет қарамағына алынды. Онда еңбек тәртібін
нығайту, жұмысшылардың ... ... ... ... ... Олар өндіріс пен өнімді бөлуді бақылауға алды. Жұмыс күні,
еңбекақыны реттеу, жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... мен ... еңбек құқықтарын қорғау
мәселелрімен шұғылданды. Кеңес орындрымен тығыз ... ... ... ... съезінің шешімдеріне сәйкес жерге жеке иелік ету
жойылып, Қазақстандағы шіркеу мен ... ... ... ... ... ... болып келген, сондай
қоныс аудару қорындағы жерлер еңбекшілердің пайдалануына берілді.
Жер мәселесін шешудегі жергілікті кеңес ... ... ... тұрды. Оның 1917 жылғы қарашадан – 1918 жылғы жазға дейінгі
кезеңінде ... ... жер ... мен ... бос
жерлерді, тәркіленген помещиктік имениелерді есепке ... ... ... ... жері аз ... ... ... ету
мәселесімен шұғылданды. Шаруалар съездерінің ... ... ... ... ... ... ережелерін жасады.
Екінші кезең – 1918 жылдың жазынан – 1920 жылдың ... ... ... Бұл ... ... ... жөніндегі шараларды іске
асыруруға әзірлік жұмыстары жүргізілді.
1921-1922 жылдарды қамтитын ... ... ... ... ... 1924-1927 жылдарды қамтитын төртінші кезеңде – жерге орналастыру,
шабындық, ... ... ... бөлу ... ... ... іске ... тәжірибенің жоқтығы, жергілікті ... ... ... ... т.б. ... ... ... шараларды іске асыру барысында асыра ... ... ... орын ... Кеңес үкіметіне сенімді
азайтатын жайлардың болғанын да айту керек.
Азамат соғысы қазақ ... ... ... да ... ... ... ... Қазақстанның мемлекет қарауына ... 250-і ... ... ... 1913 ... ... мұнай өндіру 4 есе, Қарағанды көмірі 5 есе ... ал ... ... ... ... Ақ ... әскерлері шегіну кезінде мұнай
кәсіпшілігін таланға салды, 400 мың ... ... ... ... ... ... ... Екібастұз көмір кені, Спасск кен ... ... ... ... шаруашылығында: егістік көлемі қысқарды. Мал басы ... ... ... 16.3 миллионға дейін азайды.
Азамат соғысы аяқталғаннан кейін ең алдымен ... ... ... ... азық-түлік салғыртына наразылықтарын
білдірді. Осыны өз пайдасына шешкісі келген антикеңестік элементтер ... ... ... ... ... тұтастай шаруалар толқуының етек алу ... ... ... ... ... және оның әрекет етуіне байланысты
коммунистердің беделі ... ... ... ... ... ... күн ... қойды. Шаруаларды тұйыққа тіреген,
болшивиктерге деген ... ... ... ... ... ... коммунизмі» саясатын большивиктер шетел соғыс интервенциясы
мен азамат соғысының басталуына байланысты экономикада ... ... ... ... мақсатымен лажсыз белгіленген уақытта шара ... ... ... ... ... 1919 ж. 11 ... ... Халық
Комиссарлар Кеңесінің «Астық пен жем-шөпке азық-түлік ... ... ... ... ... ... белгілері:
2) Ауылда, деревняда азық-түлік салғыртын енгізу;
3) Жеке саудаға тыйым салу;
4) Тауар-ақша қатынасының жойылуы;
5) Ірі, орта кәсіпорындарды былай ... ең аяғы ұсақ ... ... ... ... ... ... бөлу;
7) шикізат пен отынды бөлудің қатаң түрде ... ... ... ... ... саясаттың Қазақстандағы орындалуы барысына тоқталсақ, өлкенің
елдің орталығынан ... ... ... ... ... ... бұзумен, жекелеген уездер мен облыстарың шаруашылық-
экономикалық жағынан дамуының әркелкілігі мен ... ... және ... ... мал ... ... ... 1918-1919
жылдары егіннің аз себілуі, жер мәселесінің ... ... ... ... мұнда азық-түлік салғырты астық өндіретін негізгі
аудандар азат етілгеннен кейін, яғни 1920 жылдың басынан былай қарай ... ... ... ірі, ... ұсақ ... мемлекеттік орталыққа
бағындырылды және оларды басқару үшін халық шаруашылығы кеңестері
құрылдыф;
- Қорғаныс үшін зор маңызы бар кейбір кәсіпорындар соғыс жағдайында
деп ... ... ... Қызыл Армияны жабдықтау
жөніндегі төтенше комиссиялар құрылды;
- өлке экономикасының аграрлы ... ... ... мардымсыздығына, өнеркәсіп пен транспорттың жұмыс күшін
қажетсінудің кең көлемде қолданылмады;
- отынның барлық ... ... ... оның ... түрлерін –
ағаш, сексеуіл, шым-тезек дайындау ұйымдастырылды;
- теміржолшылар жолды қалпына келтіретін жөндеу бригадаларын құрды;
Жаңа экономикалық саясаттың ... ... ... ірге ... қалау үшін жұмысшылар мен шаруалардың жаңа одағын
нығайту деп түсіндірді. Социализм қоғамына жат деп табылатын жеке ... ... ... ... ... мызғымастығын қамтамасыз ету мақсатымен
халық шаруашылығының басты-басты тұтқаларын қолына шоғырландырды:
1. ірі өнеркәсіпті;
2. транспортты;
3. сыртқы сауданы;
4. несиені. Жерге жалпы мемлекеттік ... ... ... жазғы егіннің шықпай, жұтқа әкелуі, малға азық ... ... ... бәрі ... ... әкеліп соқтырды. 1921 жылы қарашада 1
млн 508 мың адам ашықса, 1922 жылы ... саны 2 млн 300 ... ... күрес барысында бірқатар шаралар іске асырылды:
- тамақтандыру нүктелері ... ... 225 ... аса бала ... ... ... 10 ... жуық жетім бала Орталық Ресейге эвакуацияланды;
- ауыл шаруашылық құралдарын сатып алуға 25 млн сом ... ... ... ... бөлініп берілді;
- мал сатып алуға 2 млн 131 мың сом ақша ... ... және ... ... қазақ шаруалары алым-салықтан
босатылды;
- 2 млн пұтқа жуық нанды Кеңестік ... ... ... жіберді.
Жаңа экономикалық саясаттың жүргізілуіне тосқауыл болған Қазақстандағы
қиыншылықтары:
... жол ... ... ... құралдарының жеткіліксіздігі;
• ұлт кадрларының жетіспеушілігі;
• халықтың сауаттылығының төмендегі, бәрінен ... ... ... ... орыс ... ... ... жаңа экономикалық саясаттың жүру барысына келсек:
I. бірыңғай ауыл шаруашылық салығы енгізіліп, онық ... ... 100 ... ... ... шаруалардың мемлекеттен алған жер үлестерін пайдалану құқықтары
кеңейтілді;
III. салылқ жеңілдіктері беріліп, мал ... ... және ... 70 ... ... ал ... ... 50 пайызы
алуыл шаруашылығы салығынан босатылды;
IV. мал, құрал-сайман сатып алуға және жер ... мен егіс ... ... несие берілді;
V. шаруа қожалықтары тұқым қарызын қайтарып беруден босатылды;
VI. республиканық мемлекеттік кәсіпорынары шаруашылық есепке көшірілді.
ЖЭС ... қол ... ... ... егіс көлемі 1924 жылғы 2,1 млн гектардан 1928 жылы ... ... ... Мал басы 1624 жылы 24,8 ... ... 1925 жылы мал ... жылмен салыстырғанда екі есе көбейіп, 26 млннан асты. 1928-29 жылдары
40 млнға жуық өсті. Қазақ ... ... және ... саны 3 ... ... орта ... 2 еседен астам өсіп, олар халықтың ¾
бөлігін құрады.
Өнеркәсіп саласында:
... ... ... ... және ... кәсіпорындары әрекет етті, жалпы мемлекеттік сектор басымырақ
дамыды;
▪ Бірқатар ... ... ... орталығынан көшіріліп, олар
Орынбор, Қостанай, Петропавл, Қарғалыда жұмыс істей ... ... ... ... ... ... өсті;
▪ Республикада өнеркәсіп өнімінің өсімі 1920 жылмен салыстырғанда 1925
жылы 5-6 есе ... ... ... ... ... Сауда жолға қойылып, ақша жүйесі нығайды. Сауда жәрмеңкесі ... ... ... ... және өндіріс тауарларына деген
сұранысы толығырақ ... ... ... да ... ... сауда орындарының тармақталған жүйесі – тауар базалары,
қоймалары, ... ... ... мен ... ... ... транспорты мен өнеркәсібінде 1925 ... ... мен ... ... саны 35-40 мың адамға жетті; ірі
өнеркәсіпте 15 мыңнан аса жұмысшы еңбек етті.
1921-1925 жылдар тарихта азамат соғыс жылдарынан ... ... ... ... ... ... қарастырылады. Ең алдымен ауыл шаруашылық
шикізатын өңдеу мекемелері қалпына ... ... ... ... ... және ... ... іске қосылды, мұның өзі ұн өндірісінің тездеп қалпына келуіне
мүмкіндік берді;
2. Солтүстік Қазақстанда май ... ... ... ... ... ... 20 зауыт салынды;
3. 1923 ж Ілек және ... тұз ... ... ... республиканың оңтүстігінде жүн жуу, тері илеу, ... ... баяу ада ... ... ... ... ... өнеркәсібі, соның ішінде тау-кен өндірісіндегі жағдай:
1. Доссор мұнай ... 1913 ... ... 1925 ... өндіру көлемін ұлғайтты;
2. ақша қаржысы мен құрал-жабдықтардың жетіспеушілігінен Риддерде
жұмысшылар ... ... ... ... ... ... ... күрескенімен, оны тек 1925 жылы ғана қолға
алуға мәжбүр болды;
3. көмір өндірудің ...... ... ... ... ... бастауды жағдай көтермеді, ал Екібастұз кендерін уақытша
жабуға тура келді;
4. Спасск зауыты және ... ... ... ... ... тұрды;
5. 1925 жылдың аяғында Қарсақпай мыс қорыту зауытын ... ... ... ... XIX ... ... ... Орынбор-Ташкент
темір жол желісі басты рөл атқарды, сонымен бірге ... ... ... ... салу ... ... ерекшеліктері.
Қазақстанда индустрияландыру ісі өнеркәсіпке қажетті ... ... ... ... КСРО Ғылым академиясы ... ... 20 ... ... жылдардың басында көптеген
көрнекті ғалымдардың қатысуымен республика территориясын зерттеді:
• Орталық Қазақстанның ... ... ... ... ... мен физиктердің үлкен бір тобы
зерттеді;
• Орал, Ембі мұнай аймағын зерттеумен шұғылданған академик И.М. Губкин
бұл кен ... ... ең бай ... ... деп ... Осымен бір мезгілде жергілікті геологиялық барлау ... ... ... ... ... ... жөнінде үлкен жұмыстар
атқарды. Қазақстанның жас инженер-геологы ... ... ... ... ... ... ... экономикасында ауыл шаруашылығы басым болды, оның үлесіне
жалпы өнімнің 84,4 ... ... 90 ... ... ... ... тұрды;
• Байланыс және транспорт жүйелері баяу дамыды, 1 мың шақырым ... жол бар ... 1 ... ғана ... ... табы аз санды еді, ұлттық инженер-техник мамандары жоқтың
қасында болатын;
• өлкеде құрылыс материалдары, техника, қаржы жетіспеді;
... ұсақ ... ... орын ... олар негізінен
егіншілік өнімдері мен мал ... ... ... ... ... ... қайта құру үш кезеңде жүргізілді.
1921-1922 жылдары жер мен суды ... ... жою ... 1923-1925 жылдары республикада жерге орналастыру ... ... ... егіндік және шабындық, маусымды жайылым, көш
жолдары, ... ... ... ... ... ... капиталистік қатынастарға дейінгі қатынастар кедейлердің
пайдасына шешілді. Бұл міндет екі ... ... ... ... құнарлы жерлер қайта бөлініске түсті, екінші кезеңде байлардың мал-
мүлкі тәркіленіп, кедейлерге таратылды.
Ірі өнеркәсіп мекемелерін жедел қалпына келтіру үшін ... ... ... ... ал 1924 ... ... өнеркәсіпті басқару
қайта құрылды. Халық шаруашылығы ... ... ... ... ... шаруашылығының орталық советі болып құрылды. «Ембімұнай»,
«Екібастұз», ... ... т.б. ... ... ... ... ... 1920-1928 ожылдары 36,2 млн рубль бөлінді.
Алғашқы бесжылдықтар тұсында Қазақстан Ресейдің шикізат қоры ... ... ... ... шаруашылығы өндіретін барлық өнімде ... ... ... 54,1 ... жер ... ... ... үлес
27,4 пайыз, жер өңдейтін өнімнен алынатын үлес 27,47 пайыз, ... ... ... ... 2,8 ... ... шаруашылығы мен аңнан 2,2
пайыз болды.
I. Осы уақыттағы Қазақстанда өндірістің, шаруашылықтың социалистік сипаты
экономикалық көп ... ... ... ... ... ... ... Азамат соғысы және өндірістің шегерілуі әскери коммунизм саясатына
көшуді, бар ... ... бір ... ... ... ... аграрлық өлке болғандықтан ауыл шаруашылығын кезеңдеп қайта
құрудың маңызы өте зор болды.
IV. Жаңа экономикалық саясатка ... ... ... ... ... ... Қазақстанның халық шаруашылығын қалпына келтіру
тез жүргізілсе де, аграрлық секторды және өнеркәсіпті кооперациялау,
ірі өнеркәсіп ... ... ... ... ... ... ... жетілдіре түсу негізінде жүргізілді. Ал ... ... ... ... ... шығып тұрған дайындық ретінде
көрініс тапты.
Әдебиеттер тізімі
• «Қазақстан экономикасы» Нұрғалиев Қ.Р. – ... ... ... ... Мусин. – Алматы,1999
• «Қазақстан тарихы» Төлентаева К.А. – Алматы, 2006

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аймақтағы петроглифтерді зерттеу ісінің қалыптасуы мен дамуы16 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Коммерциялық банктегі сервистің дамуының теоретикалық негіздері71 бет
Лизинг және әлемдік лизингтік нарықтың қалыптасуы28 бет
Рекреациялық туризмді жоспарлау және ұйымдастыру30 бет
Тірі табиғат объектілерінде қордаланған адамдардың қажетіне керекті биологиялық ресурстарға өсімдіктер және жануарлар ресурстары162 бет
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазіргі Қазақстандағы этносаралық қарым-қатынастар және ақпараттық қауіпсіздік мәселесі91 бет
Қазақстан тарихындағы Ислам діні67 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь