Ахмет Байтұрсынов өмірі мен шығармашылығы

І. Тарау. Ахмет Байтұрсынов туралы.
І. 1. А. Байтұрсыновтың өмірі.
І. 2. А.Байтұсыновтың шығармашылық қызметі.
ІІ. Тарау. А.Байтұрсыновтың шығармашылық мұрасы.
ІІ. 1. А. Байтұрсынов шығармашылық мұрасының зерттелуі және олардың бастауыш сыныптарда оқытылу дәрежесі.
ІІ. 2. А Байтұрсыновтың педгогикалық көқарасы.
ІІ. 3. А. Байтұсыновтың психологиялық көзқарасы.

Қорытынды.
Пайдалынған әдебиеттер.
Кеңес Одағы орнаған алғашқы жылдары халық басына шын мәнісіндегі азаттық келді, енді тілімізді, дінімізді сақтайық, соны жетілдітейік, зерттелмеген тұстары өте көп, зерттеп зерделеп, кейінгі ұрпаққа өнеге етейік деп жанын сала еңбек еткен қазақ тілі білімінің әдістеме т.б. салаларында айрықша орны бар. Педагог ғалым А. Байтұрсыновтың еңбектері айырықша маңызға ие . Себебі ол қазақ халқына алғашқы алфавит пен қоса сауат ашудың мысалдарын ашып, соның әдістемесін жасап, оқулықтарын ұсынды.Осы тұрғыдан алғанда А. Байтұрсыновтың мол мұрасы әлі де болса терең де жан-жақты зерттелмей жатыр. Біздің дипломдық жұмысымыздың «А. Байтұрсынов-педагог, ағартушы» деп аталуы да сондықтан. Біз жұмысымызда А. Байтұрсынов шығармашылығына жалпы шолу жасауды, оның еңбектерінің бастауыш мектепте оқытылу дәрежесі мен ғалымның педагоикалық және психологиялық көзқарастарын қарастырдық. Себебі мұндай жұмыс қазірше жоқтық қасы.
        
        Кіріспе.
І. Тарау. Ахмет Байтұрсынов туралы.
І. 1. А. Байтұрсыновтың өмірі.
І. 2. А.Байтұсыновтың шығармашылық қызметі.
ІІ. Тарау. А.Байтұрсыновтың шығармашылық мұрасы.
ІІ. 1. А. ... ... ... ... және ... сыныптарда оқытылу дәрежесі.
ІІ. 2. А Байтұрсыновтың педгогикалық көқарасы.
ІІ. 3. А. Байтұсыновтың психологиялық көзқарасы.
Қорытынды.
Пайдалынған ... ... ... ... ... алғашқы жылдары халық ... шын ... ... енді тілімізді, дінімізді сақтайық, соны жетілдітейік,
зерттелмеген тұстары өте көп, ... ... ... ... ... деп жанын сала еңбек еткен қазақ тілі ... ... ... ... орны бар. ... ... А. ... еңбектері
айырықша маңызға ие . Себебі ол қазақ халқына ... ... пен ... ... ... ашып, соның әдістемесін жасап, оқулықтарын
ұсынды.Осы тұрғыдан алғанда А. Байтұрсыновтың мол мұрасы әлі де ... ... ... ... ... ... ... жұмысымыздың «А.
Байтұрсынов-педагог, ағартушы» деп ... да ... Біз ... А.
Байтұрсынов шығармашылығына жалпы шолу жасауды, оның еңбектерінің бастауыш
мектепте оқытылу дәрежесі мен ғалымның ... және ... ... ... ... ... қазірше жоқтық қасы.
Диплом жұмысының мақсаты.
Бастауыш мектеп мұғалімдеріне педагог, ағартушы ғалым А. Байтұрсыновтың
өмірі мен шығармашылығынан қысқа да нұсқа мәлімет ... ... ... ... ... үшін А. ... өмір тарихына ,
ғылыми әдістемелік еңбектеріне шолу жасап, оның ... ... ... ... ... ... ... мектеп мұғалімдері теориялық білімдерін жетілдіруде;
- А. Байтұрсынов шығармаларын өту барысында;
- А. ... ... мен ... ... ... қосымша
материал ретінде пайдалана алады.
Диплом жұмысын жазуда дәстүрлі лингвистикалық әдістен бөлек талдау,
жинақтау, ... және ... ... ... ... ... обьектісі:
А.Байтұрсыновтың өмірі мен шығармашылық қызметі, оны педагогикалық және
психологиялық көзқарасы.
Диплом жұмысының құрылысы:
Диплом жұмысы кіріспеден, екі ... ... және ... ... ... ... 1. ... ... ... 1873 жылы 28 январда Торғай уезіне қарасты Тосын
болысының ауылында, Сарытүбек деген жерде дүниеге келген.
Ахметтің ... ... ... ... ... Жомақов-арғын
Үмбетай батырдың немересі. Шошақтың төрт ұлы болған:
Байтұрсын, Ақтос, Ерғазы, Данияр. Олар жаратылысынан қажырлы, ... ... ... ... «ірі ... ... болғанға ұқсайды.
Сондықтан болар, Байтұрсын жергілікті әкімдермен көп сайыса ... ... ... ... ... ... уезд ... ел билеушілердің
зорлық зомбылығына көнбейтіндігін көрсетеді. Сол үшін ел ... ... деп атап ... ... ... 1885 жылдың күз күндерінің бірінде
(12 октябрьде) Жыңғылдының бойында отырған Шошақ ауылына келіп, ағайынды
Ақтас пен ... ... ... сол ... ауылда болмақ шыққан
Ақтасты тауып бермедіңдер деп елге ойран салады, әйел-балаға дейін сабап,
бастарына қамшы үйіреді. Ояз бен оның ... бұл ... ... ... ... өзін атына аударып алып, басын жарады,
отрядымен ауылдан қуып ... ... ... ... бұл ... ... көп ұзамай бұл ауылға енді Ырғыз бен ... ... ... ... ... ... мал-мүлкін талап, бала-
шағаны шулатып, еркетерді ... ... ... ... ... ауыл ... қоса ... алып кетеді. Оларды
Торғайдың әскери гаупвахтасына ... ... ... ... ... ... сот соттайды. Ақтас пен Байтұрсынды және бірнеше туыстарын
15 жылға «итжеккенге» -Сібірге каторгіге ... ... ... ұлы ... айға ... ... ... алады. Бұл-1886жыл болатын, ол кезде бала
Ахмет 13 жасар еді.
Осыдан 23 жыл ... өзі де ер ... ... режиміне қарсы
пікірлер білдіргені үшін, 1909 жылы Семей ... ... ... жазған хатында былай дейді:
Қарағым, айналайын қамқор анам.
Арнап хат жазайын деп алдым қалам.
Сен онда, мен ... аман ... ... еді хақ ... ... өтірікші болып әбден,
Семейдің түрмесінде отыр балаң.
Мал ұрлап, кісі өлтірген жаөығым ... ... ... бар ма ... тиіп он үшімде ой түсірген.
Бітпейтін жүрегімде бар бір жарам
Алданып тамағыма оны ұмытсам
Болғандай жүрегімнің бәрі ... - ... ... хаттың бас жағынан алынған үзінді ғана. Осы
үзіндіден ... пен ... ... ... ... ... өзінің де қалап алғанын танытады.
Ақтас пен Байтұрсынның балаларын Шошақтың үшінші ұлы, айдардан
Аман қалған ... ... ... ... ұлы Аспандияр ... ұлы ... ... екі ... ... ... ... Одан кейін Ахмет ауылдағы мұсылманша сауатты адамдардан
үйреніп, хат ... ... 1929 жылы ... өмірбаянында: «1882-1884
жылдары бірде үйде, ауыл адамдарымен, бірде жақын маңайдағы ауыл ... ... ... деп жазады. Училищені бес жыл оқып, 1886 жылы түсіп
, 1891 жылы бітіреді. Оның ... ... ... ... ... ... ... сәтті іс болды» деп санайды. Ал бұл ... ... ... ... ... болады. Оның мәнісі мынау:
ол кезде қазақ балаларын ... ... ... ... ал ... ... ... де алмайтын. Осындай бір кезде Ерғазы екі інісін ... оқу ... тек ... ... ... ... ... Оған себепкер өзінің
сот алдында орысша тіл білмегенін ... ... ... жауабын айтып жеткізе
алмаған өкініш еді. Демек, Ахметтердің ... ... ... ... ... ... «бақытсыздығы», яғни үкімет (орыс) сотының
алуына жазықты ретінде жауапқа тартылуы болып шығады.
Ахмет училищені бітірген кезде әкесі мен ... ... ( олар ... ... кейін оралады), қамқоршы ағасы қайтыс болған еді. Сондықтан Ахмет
кедейшілік, жоқшылық тауқыметін көп ... Мұны бұл ... жан ... ... ... ... білеміз (бұл өлеңде ақын туысым деп туған-
туысқандарын ... ... ... ... келуін айтады деп ұғамыз).
Болармын неағып риза туысыма,
Туыппын таршылықтың уысында
Шамам жоқ жан-жағыма қол созарлық
Тар көрдің тығылғандай қуысына
Айта алмай, шын сөзіңді қорғалайсың,
Туғаның ... ... ... пайдаң өз басыңнан артылмаса.
Мал құрлы мағына жоқ тұрысыңда.
Бұл жолдарда ... тек ... ... ... ... шағынбайды, керісінше, сол жоқшылықты жеңіп өз басына ғана емес,
өзгелерге де ... ... ... жетуді мақсат етіп қояды. Сол
мақсатпен ол жаяу жалпылап, оқу ... ... ... Онда ... ... салдырған мұғалімдер даярлайтын мектепке «Учительская школа»
дегенге түседі. Мұнда төрт жыл оқып, едәуір білім алған ол енді өзі ... ... тұра ... ... ие ... ... Ал ... өзі бала
оқытуды, ағартушылық жолына қызмет етуді қалайды.
Ол 1895-1909 жылдарда Қостанай, Ақтөбе, Қарқаралы ... , ... ... бала оқытады, екі кластық училищелерде сабақ
береді. М. Әуезов ... ... ол ... ... Ақтөбе уезі Батпақты
болысындағы Ахметкерей Қайшыбақовтардың ауылындағы ... ... ... ... ... ... ... болған соң Қостанай уезінде Әушекөл
деген жерде болыстық мектепте оқытушы болған, ... ... ... ... қаласының уездік екі сыныптық орыс-қазақ мекебі: Бұл
жылдардың ішінде оның Омбыға ... ... ... да мәлімет бар.
А.Байтұрсынов Қостанайдан Омбыға барып, белгілі бибшограф және ... ... ... ... ... ... ... танысады. М.Әуезовтың жазғанына қарағанда , оның бұл танысуы
қазақ халқына оқу-білім беру ... ... ... ... ... бұл мәселедегі көзқарасы мен мақсатын айқындай
түседі.
Көп ұзамай А.Байтұрсынов Омбыдан Қарқаралыға келіп, ... ... ... ... кейін училищеде сабақ береді.
Қарқаралыда қызмет еткен жылдарында А. Байтұрсынов саясат ісіне
белсене кіріседі, атап айтқанда мұнда ол ... ... ... ... революциялық қозғалысқа араласады, қазақтың елдігін сөйлей
бастайды. Осындай әрекетттің бірі -1905 жылы бір топ ... ... ... үкіметінің жоғарғы басқару орнына петиция жолдайды. Онда қазақ
халқына әлеуметтік теңдік берілуін, жер бөлісінде ... ... ... ... ... оқу-ағарту ісін жолға қою керектігін
талап етеді.
Самодержавиеге ... ... ... іс-әрекеттер жүргізіп
отыр деген айыппен ұсталып, 1907 жылы ... ... ... ... 1909 жылы 1 июльде А. Байтұрсыновты Семей губернаторы Тройницкийдің
жарлығымен тағы да тұтқынға алып, әуелі қарқаралы ... ... ... ... ... бұл ... ... болған жергілікті
тыңдаушылардың (Тәттімбет Шыңғысовтың ) оның үстінен көрсеткен доносы
(арызы). Бұл ... ... ... отырған училищеде бірде-бір
орыс баласы жоқ (өйткені ұлтшыл А.Байтұрсынов оларды кіргізбей отыр) ... ... ... ... ... ... ... мүшесі Әлихан Бөкейхановпен және басқа қазақ оқығандармен табысып,
бірлесіп үкіметке қарсы іс-әрекет жүргізіп жүр деген де айтылады.
І.2. Ахмет ... ... ... ... ізденіп материалдар жариялаушылардың жазғанына
қарағанда 1909 жылы ... ... атты ... ... Мақсұт Бекметов «Қазақ ақыны» атты мақала жариялап , ... ... ... ... ... ... тоқталып, оған
тағылған бір айыптардың мүлде негізсіз ... ... де, ... оны ... ... ... ... Сотқа тартылатын қылмысы жоқ
екенін, жел айдаған қаңбақтай патша ... ... ... болып
отырғанын түрмеден анасына жазған сәлем хатында өзі де айтады.
Мал ұрлап кісі өлтірген жазығым жоқ.
Өкімет өр ... не дүр ... ... ... ... ба
Лаж жоқ жел айдаса ермесіңе .
Тайпалған талай жорға талай тұлпар.
Тағдырдың кез болып тұр кермесіңе
Солардан жаныл-тәніл ардақты емес
Орынсыз күйзелейін мен ... ... ... ... ... ай бойы ... ... тексерусіз
отырады. Үкімет бұл айыптардың жала ... ... ... оны ... ... да, ... 21 февральінде екі жылға туған жері
топырағынан кетуге ұйғарады, яғни административтік түрде де жер ... ... 9 ... 1917 ... ... ... ... тұрады.
Әрине, Орынборда А.Байтұрсынов тағы қарап отырмайды. Туған
халқына қызмет ету, отаршылдық саясатына қарсы ... ... ... нақтылы жұмыстар істеусияхты өзінің алдына қойған ... ... ... мәдени даму тарихында елеулі орын алған істерге кіріседі.
Уфадағы «Ғалия» медресесінде оқып жүрген қазақ жастарының
М.Әуезовтың ... ... ... ерте ... ... ... қаржы жиналып, 1913 жылы «Қазақ» атты ... ... ... редакторлығына А.Байтұрсыновты қалайды. Сөйтіп ол 1913 ... 1917 ... ... айларына дейін осы органның редакторы болып
қыруар еңбек етеді.
«Қазақ» газеті бес жылдай (1913-1913)уақыт өз ... ... үшін ... көп ... (8000 ... ... ... Бұл газет ең
алдымен қазақ халқының ұлт-азаттығы жіне ... ... ... ... Сонымен қатар қазақ қоғамы мүдделерін ... ... ... ... үн бере ... орган болды. Тұңғыш жарияланған
нөмірінде өізінің көздейтін ... мен ... ... жөнінде былай деп
жазды:» «Бұл газеталық мақсаты жұрт пайдасына көз бөлу:қазақ ... ... ... басшылық ету ; басқа жұрттардың халімен ... ... Сол ... ... ... үшін ... хакімдердің
бұйрық-жарлықтарын білдіріп тұру. Государственная дума һәм Государственный
совет жұмыстары ... жете ... ... ішкі һәм ... ... ... Қазақтың бұрынғы және бүгінгі жайын жазу, күнелту, сауда, кәсіп, ... ... мал ... ... ... оқу, ... ... медресе,
школа, ғылым, өнер, тіл, әдебиет турасында жөн көрсету; адам және ... ... ... тіл ілімінің іргетасын қалаушы, ғалым, Ы. Алтынсариннен
кейінгі еңбегі айырықша ағартушы- педагог тамаша ақын ... ... ... ... ... бар күш жігерін жұмсаған қоғам қайраткері
А. Байтұрсынов екені белгілі. ХІХғасырдың ІІ жартысында ұлы ... ... оның ... әрі ... ... дамытып, жалғастырды. Өзінің
алдында өмір сүрген Абай, Ыбырай, Шоқан ... те ... ... елдігін сақтап қалуы білімге , оқу-ағарту ісіне байланысты деп
санай отырып, Орынборда мұғалімдер даярлайтын «Учительская ... ... ... ... ... ... болатын.Ағартушылық ісі сол
кезеңдегі қазақтың әлеуметтік тіршілігінде ең қажет, ең игілікті әрекет
болып есептеледі.
1895-1909 жылдар ... А. ... ... ауылдың,болыстық мектептерде бала оқитын,кейін екі ... ... ... ... ... жасайды.Ал Фольклор нұсқаларын зерттеуді А Байтұрсынов оқу-
ағарту ісін дамытудғыа ... ... ... деп ... қазақтар
үшін өз алфавитін жасау әрекетіде оқулықтар жазуы да бай ... ... да ... ... ... ... ... бала оқыта жүріп,оқу-тәрбие ... ... көп ... ... ... ... шығарды.Ол өлеңдерінде де,оқулықтарында да,білім ғылымнан кенже
қалған өз халқын оқу-білімге шақырудан талмайды.
1920 ... ... Абай ... және ... ... ... Бұған қоса мемлекеттік басқару, ұйымдастыру істерін де жүргізе
береді. Ол 1924-26 жылдары Орынбордағы қазақтың ... ... ... ... 1936-38 ... ... ... педагогика институтында қазақ тілі мен
әдебиетінен сабақ береді, лекция оқиыды. 1928 жылдың ... ... ... ... ... ... оған сабақ беруге
Мәскеудегі Ташкенттен шақырылған мамандардың бірі болып, А. Байтұрсынов та
келіп,қазақ тілі мен ... ... ... ... ... ... болғантюрколгтардың Бүкіл одақтық І-съезіне
қойысып,бірнеше ... ... ... Оқу-ағарту
комиссариатындағы жұмысы-осынау бәрі оның ... ... ... алуан ... ... ... ... ... ... еске ... қазақ алфавитін жүйелеу, оқу ... ... ... қазақ мәдениеті мен туралы
зерттеулерінің маңызы жайлы жазуы да ... ... ... ... ... Орынборда шыққан «Қазақ»газетінде ... ... ... «Оқу ... деген мақаласы
жариаланады.Осы мақалада афтор ... ... ... ... ... ... «Қазақ жерінде өндіріс
жоқ,шикізатын сатады,ал,сол ... ... ... ... ... алады.Бұл надандықтан келген кемшілік деп» ашы ла мәлімдейді
Балаларға білім берудің алғашқы баспалдағы ... ... ... ... ... ... ... ұмытылуын,әр қазақтың ең
болмаса бастауыш білім ... ... ... ... ... ... мектепте,үйрететін білімде сондай керек»-деп ... ... ... ... ... қазақша,2жылын орысша
оқыту керек деген ұсыныс білдіреді.
А.Байтұрсынов «Қазақ» газетінің 1914жылы 62санында «мектеп деректері»
деген ... ... онда ең ... мектепке керек білімді педагогика,
методикадан хабардар оқыта білетін мұғалім. Екінші ... ... ... қолайлы және сайлы болуы, құралсыз іс істелмейді, және ... ... ... істе сондай болмақшы. Үшінші мектепке керек
белгіленген программа (бағдарлама). Әр іс ... ... шығу үшін ... я мерзімді өлшеуі болуы керек. Үлгісіз я өлшеусіз істелген ... Я ... я кем ... деп ... ... принциптерін тұңғыш
ғылыми тұрғыда нақты белгілеп берді.
Олөзінің көпжылдық мұғалімдік тәжірибесіне ... ... ... ең ... ... бірі-оқулық жазу ісімен түбегейлі
айналысады. Ол үшін ең алдымен ... ... ... ... ... ... . Қазақ балаларының ... ... ... ана ... ... «Тіл құралын» ЖАЗБАС БҰРЫН жазу ... ... ... ... отырып , А .Б.в. 1912 ... ... ... мен ... ... ... араб таңбаларын
жетілдіру(дыбыстық, әріп, дәйекші, жуан , ... ... ... ... қозғады.
.Ахметтің араб жазуын қазақ тіліне икемдеген нұсқасын алдымен қазақ
жұртшылығы -әсіресе мұғалімдер ... жылы ... ... Бай. ... ... тілінің табиғатына , яғни сингармонизм заңына ... ... ... еді. ... , ... ... табиғатын
анықтау , ғылымға қазақтың жаңа «Әліпбиін» жасауға мүмкіндік берді. А.Б-ң
1912 ... ... ... жаңа ... жаңа емле» - деп айтылды іс
жүзінде ... ... ... ... ... ... 1915 ж-ң өзінде ғана емес осы емлені негізге алып 15-ке ... ... ... Ал ... ұсынылған «жаңа емле» мектептерінде
қолданыла бастаған болатын.
А. Байтұрсыновтың қазақ балаларының ана ... ... ... ... ... 1902 жылдан бастап ашылған үш жылдық ... ... ... орыс ... ашатын. Қазақша оқытылатын
пәндердіңтілі-қазақша болғанымен, жазуы яғни ресми қабылданған ... еді. ... ... ... ... ... не араб жазуларын пайдаланып
отырды. 1905 жылы 26 шілдеде А. Б .в ... ... ... ... минстрлер кеңесінің төрағасы ойына лекция жазады. ... ... ... « Қазақ даласында оқу-ағарту ісі дұрыс
жолға қойылып , ол үшін ауыл ... ... ... ... ... Оқу ана ... жүргізілсін» . Осы талаптарды жүзеге ... ... ... оқу құралы- тұңғыш әліппені «1912 жылы жазды.
1892 жылы қазанда басылған «Букварь для ... ... ... рет қайта басылып , 1925 жылға дейін қазақ мектептерінде негізгі оқу
құралы ретінде пайдаланылды. А.Байтұрсынов 1926 ж ... жаңа ... ... ... ... ... «Әліппе» кітабын жазды.
1912 ж мектеп балаларын қазақша ... «Оқу ... ... А. ... енді ... қазақ тілін пән ретінде
үйрететін оқулық жазуға кіріседі. Бұл оқулықтың ... ... ... «Тіл құралы деген атпен алғаш рет 1915 ж ... ... Осы ... ... 2-ші ... -1914ж , ал синтаксиске ... ... 1916 ж ... ... , 1928 ... ... ... рет басылып
пайдаланылған болатын. «Тіл туралы» қазақ ... ... ... ... ... саналады. Себебі әліпбидің қазақ жұртшылығы үшін
тың дүние екендігін оқулықтың ... ... атап ... Ол ... қазақ грамматикасына қатысты категорияларды , әрқайсысына ... ... ... ... ... ... қолданып жүрген зат есім
, сан есім, бастауыш, баяндауыш , етістік , есімдік, одағай, үстеу, шылау»
деген сан ... ... ... ... ... ... Оқулықтың тағы бір құндылығы –«қазақтілінің
грамматикалық басты салалары фанетика –дыбыс туралы, ғылыми ... ... ал ... ... ... зерттеу»- деп аталады,.
тұңғыш рет ғылымға ... жол ... ... ... ... ... тіл үйретудегі орасан зор еңбегі мұнымен де шектеліп қоймай
, ол қолдаңбалы грамматиканы да жазған болатын. Бұл ... «Тіл ... ... екі бөлімді кітап етіп1928ж ... ... ... ... ... дыбысқа бөліп оқыту арқылы сауаттандыру
өрісінің негізін салды. Бұл салада, ... ... ... ... қазанда Баяншы деген атпен әдістемелік кітап та шығарды. ... ... ... ашу ... ... ... ... ғұлама ғалым өзінің алдына жүйелі бағдарлама ... , ол ... ... ... ... ... ... ағарту саласында құйрықты жұлдыздай жол
тастаған А.Байтұрсынов ... ... ... , ... ... ... жалау үгіттіемес , қазақ халқы арасында
ағартушылық ... , ... ... ісін жолға қоюға бар ... бала ... ... ... санаткер жан болып табылады.
Жалпы А.Байтұрсыновтың ағартушылық қызметі туралы ойымызды түйіндер
болсақ заманымыздың заңғар жазушысы М.Әуезов А . ... ... ... ... ... ... ашқан қазақ мектебі:», «Ахаң салған әдебиеттегі елшілдік ... ... ... «Қазақ» газетінің 1916 жылы қан ... ... ... еңбегі , өнер –білім, саясат жолындағы қажымаған қайрат
–біз ұмытпасақ та , тарих ұмытпайтын ... ... ... ... да А:Байтұрсыновтың азаматтық тұлғасын асқақтата ескере ... оның ... ... ... ... ұмытуға тиісті емес!
Еліміздің Егемендік алуы хх ғасырдың 20-40 жылдарындағы ... ... ... ... қосқан үлестерін тәлім-
тәрбиелік ой-пікірлерін көрсететін бай мұраларын ғылыми ... , ... ... ... талаптарына сай ашып көрсетуге мүмкіндік берді.
Солардың ішінде ... ... , ... ... ... , ... публицистғана емес, ағартушы ... ... ... ... Оған ... өз ... ... іс-әрекетке
қатысқаны нақты дәлел бола алады.
А.Байтұрсыновтың еңбек жолын ағартушылықтан ... ... мәні ... ... ісі сол ... ... ... тіршілігінде ең
қажетті , игілікті әрекет еді. Ол 1895-1909 жылдары ... ... ... ... ... мектептерде бала оқытып , екі
сыныптық училищелерде сабақ берді және ... ісін ... ... мен өмірінің мақсаты деп саналады. Бұл мақсатын өз өлеңдерінде ,
публицистикалық мақалаларында бейнелі ... ... , ... ата
жолдасымыз болған соң , олжалы жерде ... ... , ... жерде
жолдан қағылғанымыз , ... ... ... ... ... -деп ... қазақтар үшін өз әліпбиін жасау әрекетіне де, тілін
зерттеп оқулықтар жазуына да, ... ... ... да , алып ... ... ... ... . Оның ағартушылыққа
байланысты білдірген ойлары мен істеген істері тек оқу білімге шақырумен
тынбайды. Ол ... ... ... ... бала ... ... жиі мақалалар жазды. Соның-бірі 1913ж «Қазақ» газетіндегі «Оқуы
жайы» мақаласы. Бұл ... ол ... ... ... әзірге
жасықтар (программалар) мен кітаптар (оқулықтар) жоқ» дей келіп , ... ... және ... ... ... ... оқытушылар даярлау
керетігін, «білімнің бас құралы- кітап» деп, ... ... ... ... да оқу ағартуды жандандыруға болатынын айтады.
А.Байтұрсынов ағартушылық қызметін Алашорда үкіметі кезінде де, Қазан
төңкерісінен ... ... ... Бұл ... А. ... ... шақырған, білім-ғылымның қажеттігін түсіндірген жалаң үгітші
емес, қазақ арасында ағартушылық жұмыстарын, жалпы мектеп ісін ... ... ... бала оқытқан, тәжірибелі ұстаз, ғалым ағартушы екендігін
дәлелдейді.
Сондықтан А. Байтұрсынов қалдырған ... да әр ... ... «Маса,
Қырық мысал», деп аталатын өлең жинақтары, «Тіл құрал, Әліпби, Оқу құралы»,
деген қазақ тілін оқытып үйретуге ... ... мен ... ... ... ... ... оқу-ағарту мәселесіне
арналған мақалалары, графика мен терминология мәселелерін әңгімелейтін
мақалалары мен ... ... ... ... қамтитын
публизистикалары. Ал оның педагогикалық ... ... ... ... ... ... мектеп, Баяншы, Тіл жұмсар, Қай әдіс жақсы»
т.беңбектерінде де айқындалған.
1912 жылы ... ... «Оқу ... дыбыс пен әріпті оқыту
дидактиканың «жеңілден ауырға» ... ... ... Онда ... ... бала ... ... қолданатын,
кездесетін сөздермен таныстыру ұстанымы сақталған. Әрі ... ... ... ... және ... берілген. Одан кейін
ғана мәтіндер мен өлең шумақтарын береді.
«Әліп-би» деп аталатын оқулығында негізінен ... ... ... ... Ол ойындар дыбыстық әдіс жолымен сөздерді түрлендіру
арқылы сөздер, сөйлемдер жасауға арналған. Әрі ... ... ... ... ... ... тапсырмалары күрделендіріп беріледі.
Мұның өзі А.Байтұрсынов әдістемесінде күрделендіру ерекше орын алатыны
көрінеді. Сонымен қатар ... ... ... ... есте сақтауда
қайталаудың маңызды екені ескеріледі.
«Қай әдіс жақсы» , «Жалқылау (айырыңқы) әдіс», ... ... ... ... ... ... ... жұмсалатын орнынын
керек қылуынан қарай» дейді. ... ... ... дегеніміз-соны
білдіруге жұмсалатын түрлі әдістердің шумағы. ... ... сала ... Оқу -әріптердің дыбыстарын айта түзу. Сондықтан да ғалым
мынадай заңдылықтарды ... ... ... қай істе ... қиын
болады. Әдісін алған соң, қайсысы болса да оңайлайды. Істің шапшаң істеліп
күйге жетуі, қайта-қайта істеліп, ... ... ... ... ... қай істе ... қиын болады. Әдісін алған соң, қайсысы болса ... ... ... істеліп күйге жетуі, қайта-қайта істеліп, дағдыға
айналған кезде болады. Әдісін алғаннан ... ... ... Одан әрі
тек жаттығу, төселу үшін істің қайта-қайта істелуі шарт».
Қандай әдісті пайдалансақ та, ол әдіс оқыту ... ... ... ... ... ... Оқу іс -әрекетінің тиімді болуы үшін,
мұғалім белгілі бір нәрсеге қол ... үшін өзі ... бір әдіс ... Бір әдістің өзін бірнеше мақсатқа пайдалану ... Ол ... де ... ... ... қалыптастырамыз, т.б. Бірақ, ,
бір әдісті білу жұмыстың нәтижелігін аңғартпайды. Мұғалім қай ... ... ... ... ... мол, ... ең ... мақсат пен міндеттерге сәйкестігі ескерілуі қажет. Сонымен
қатар мұғалім жұмысқа ... үшін ... ... жауапты түрде істелуін
көздеп, оқушыға меңгертетін білім ... ... ... мол ... бірге, оны игерудің әдістемелік жолдарына назар
аудару керек. Сондықтан «Оқу мектептерінен ... ... ... ... әдіс білім аз болады» дейді. Яғни сабақта берілетін білімнің
мазмұны ғана емес, оны игертудің әдісін де білгізу ... баса ... де ... ... де, ... де ... ... сітеу мәнісін
білгенмен, істеу әдісін білмей,... істі дұрыстап істеуге болар ма?» ... ... ... ... ... қойылатын талапты былай тұжырымдайды.
«Бала білімді тәжірибе арқылы өздігінен алу керек. Мұғалімнің қызметі-оның
білімінің ұзақ жолын ... ... оңай оқу, ... ... ... кезінде алып отыру үшін балаға жұмысты әліне шағындап беру және баланың
бетін белгілеген мақсатқа ... ... ... деп есептейді. Қай пәнде
болсын баланың алған білімін тәжірибеде ... ... ... ... ... ... зерттеу жұмыстарын арқылы жүзеге асырылады.
Сондықтан оқушы ережелеріді, теориялық ... ... ... алса ғана ... ... ... ... дағдыға айналады.
Сыныптағы оқушылардың қабілеті түрліше дамиды. Көп балалардың қабілеті
бірдеңгей де оташа қалыпта, кейбіреуінің мүмкіндігі мол, ... ... ... ... ... ... қарап материалды меңгерту
жұмысын ... ... Әр ... ... ... ... қарап, белгілі бір мақсатты ... ... ... әр ... дербес тапсырма беріп, өз бетімен ... ... ... ... тіл мен әдебиет пәні арқылы дидактикалық заңдылықтарға,
өзі негізге алған ... ... ... ... « ... «қарапыйымнан күрделіге», «білім мөлшерінің баланың жас және дара
ерекшеліктеріне қарай берілу ұстанымы») сүйене отырып, ... ... ... ... беру ісін ... және оның әдістері мен
әдістемесін ашып көрсетеді. Ендеше А.Байтұрсынов мұраларындағы дидактикалық
ұстанымдарды ... ... сай ... ... ... ... де
қолдану оқушылардың ғылыми дүниетанымын, өмірлік көзқарасын қалыптастыруда,
белсенді, дербес тұлғаны тәрбиелеуде аса ... деп ... ... А. ... ... ... А. ... шағармашылық мұрасының зерттелуі және олардың
бастауыш сыныптарға оқытылу дәрежесі.
Ұрпақтардың ... ... ... және ... халқының бірлігін
нығайту және Қазақстан халқының бірлігін ... ... ... мен ... ... ... ұрпаққа жеткізу бүгінгі
ғалымдардың азаматтық парызы. Еліміз егемендік ... бері ... жеке ... ... ... мәнін зерттеуге баса
назар аударып отыр. Тарих сахнасында ХХ ... ... ... ... ... зерттелу жайы тарих ғылымы бойынша Ә.Бөкейханов, М.
Қозыбаев, Т.Омарбеков, М.Қойгелдиев, Ә.Тәкенов, К.Нүрпейісов, Д.Аманжолова
т.б. ... ... ... С. ... М. Дулатов, М.Әуезов,
Р.Сыздықова, Р.Нұрғали, К.Құсайнов, А.Мектепов, ... ... ... ... ... ... ... А.Қасымжанов, К.Жүкем, Ж. Алтаев т.б. психология саласында Қ.
Жарықбаев, Н. ... т.б. : ... ... ... ... ... т.б. ғалымдарың еңбектерінде көрініс тапқан.
Тереңірек зерттелген филология ғылымы тұрғысынан қарастырсақ, алғаш
оның мұралары ... ... ... ... ... берен деп
С.Сейфуллин мен М. Әуезов еңбектерін ... ... М. ... ... оқу ... саласына қосұан үлесі: «Ахан ашқан қазақ ... ... ана ... Ахаң ... әдебиеттегі елшілдік ұраны», ... ... ... газетінің 1916 жылдағы қам жылаған қазақ баласына
істеген еңбегі, өнер, білім ... ... ... ... біз ... ұмытпайтын істер деп бағалайды. С.Сейфуллин А. ... 50 ... атты ... ... ... ... ұлт ... абзал
жан, жанқияр күрескер деп оның ... ... ... ... ... Ахаң ... ақсиса, ол ұйықтаған қазақ халқының үстінде қоймастан
«ұйқысын азда болса бөлуге» ызыңдайды. Қалай болса да ... аз, ... ... жырларына оқу хәм тіл құралдарымен қылған қызметі таңдай – деп
ғұламаның ... ... ... ... ... ... ... А.Байтұрсынов мұрасын зерттеуге мол
мүмкіндік туды. Ғалымның мұрасын терең зерттеушілердің бірі – ... А. ... ... ... ... оқу ... ... ұлттық
мәдениетіміздің дамуына қосқан үлестерін жан-жақты талдай келе ... ... ... ... ... қойғанға ұқсайды. Ол әуелі
қазақтың ұлттық жазуын (графикасын) жасауды мақсат ... бұл үшін ... ... ... ... ... келген екінші сол жазумен
сауат аштыруды ойлаған, бұл үшін «Оқу құралы» атты ... ... ... ... ... ... ... ана тілінде талдап беру мақсатын
қойған, мұны орындау үшін «тіл құралды» жазған. ... ... ... білу ... көрсетуді көздеген. Бұл үшін «тіл жұмсарды» ұсынған.
Бесінші сауат аштырған, қазақ тілінің оқыту әдістемесін жасауды ... Бұл үшін ... мен ... би астарын» жазған. Айне ... ... ... ... ... және оқу ... майданындағы істеген
істері мен жасаған еңбектері, осы ... ... ... үлесі,
А.Байтұрсынов қазақтың білім ғылымның көш ... ... ... ... Т. Қордабаев, А. Байтұрсыновтың ғылыми ... ... ... ... қазақ тілімен әдебиеттану ғылымдары саласында
еткен еңбегін айқындайды және ... ... ... әйгілі
тюрколог А. Салойлов, Е. Омаров, Е. Поливанов, М.Дулатов, С. Сейфуллин, М.
Әуезов, С. ... Қ. ... ... 20-30 ... белгілі
ағартушылар оның еңбектеріне талдау жасаған дейді. ... ... осы ... Ахаң ... ... лапылдап тұрған репрессия заманында ашық
болмаса да бірнеше ... ... ... ... нақты
деректер келтіре жеткізеді. Педагог ... бірі А. ... ... ... ... өз ... ... етсе
ғұламаның ақындық мұрасы С. Қирабаевтың еңбегінде де негізгі орын алады. Ол
оның ақындығын ғана ... ... ... ... де ... бағалайды.
Сонымен қорта келгенде А. Байтұрсыновтың тіл білімі саласы ... ... ... ... ... ... көптеген мақала,
монаграфияардың бар екендігіне көзіміз жетті. Ал А. ... ... ... қайраткері тарихи тұлға ретінде айқындайтын ғылыми мақалалар
баршылық болғанымен, арнайы ... ... ... жоқ, ал ... еңбегінде терең талдау жасаған зерттеу жұмыстары жоқ деуге де
болады.
А.Байтұрсыновтың психологиялық көзқарастарын зерттеген ... ... оның ... ... атты ... ... аса зор ... келе «Әдебиет тану ғылымына қатысты
пікірлерінде халықтың психологиясының теориялық ... үшін ... ... қазық боларлықтай түйіндер ме» дейді. Сондай-ақ Қ.
Жарықбаев А. ... орыс ... ... ... ... туралы тың пікірлер білдірген. Яғни А. Байтұрсыновтың
артына қалдырған мол ... қай ... ... ... ... те оның
түпкі мүддесі ағартушылық, ұлттық сананы ояту ... көз ... ... ... А. ... ғұмырына 1920 жылдан
бастап ірі де елеулі өзгерістердің орын ... көз ... ... ... ... ... ішкі ... бөлімі меңгерушісі,
орталық атқару комитеті мүшесі, ... ... ... ... ... ... ... орталық мемлекеттік музейде ғылыми
кеңесші, жоғары оқу орны ... ... ... ... ... ... атын қайтару, жерінің ... ... ... ... афтономиясын құру, сауатсыздықты ... ... ... ... ... мектептерінің негізін қалау,
білім беру жүйесін реттеу, оқу ағарту мәселесінің жандануына, төл оқулықтар
жазу және тарату ... ... ... ... ... ... салу тіл ... аясын кеңейту, қазақ жазуын реформалау,
баспасөзді көтеру істерінде басты тұлға болғанының куәсі ... ... ... ... ... педагог ғылым екенін дәлелдеу
ісі жеңілдемек. Әрі А.Байтұрсыновтың ... ... ... оның тәсілдік ... ... ... ... ашуға көмегі мол болмақ. Сондай-ақ А. ... ... ... ... оның аға ұрпақпен, замандастармен,
артынан ерген жас ... ... ... ... ... үндестіктеріне үңілу міндеттері туып отыр.
А. Байтұрсыновтың педагогикалық мұраларын зерделеген сайын оның Абай,
Шоқан, Ыбырай ісін ... ғана ... ... ... ғалым екенін байқаймыз.
Абай мен Ахмет пікірінің ұқсастығы сол, олар болашақ жастарды ... ... ... ... Сонымен қатар халықты оқу-білімге
шақыра отырып, ... ... , ... ... адамершілік, ақыл-ой, ұл-қыз
тәрбиесіне жете мән беруді мақсат еткен. Шоқан Уалихановпен оның ағартшылық
ой-пікірлеріндегі үндестік деп ... ... ... ... ... ... жандандыруға халықтық педагогиканың озық үлгілерін негіз
етулерін, ұлтжандық, азаматтық сезімдерді жоғары ... ... ... ... бірдей сүюін айтуға болады. Ал, Алтынсарин мен А. Байтұрсынов
ағартушылық идеясы үш бірдей ... ... ... ... де ... ұлттық мектеп ашуға, қазақ балаларына дүниеде білімді ... ... ... ... ... Екішіден, сондай дәежеде
бүгін беретін төл оқу құралдарын, сол ... ... ... ... ... құралдар жазуды баты мұрат етті. Үшіншіден
болашақ ... ... ісін ... ... мектептер құрылымын анықтау,
мектепдің материалдық техникалық базаларын ... оқу ... ... ... ... ... ұлттық саланы ояту, ол
үшін ... ... ісін ... болды.
Жоғарыда аталған архив қорларындағы ... ... ... мен ... кейінгі буынның ағартушылық ой-пікірлерінің
қалыптасуына өзіндік ықпал ... ... ... ... М. ... ... М.Жұмабаев, Ғ.Қарашов,
Т.Шонанов, Н.Құлжанова, С.Торайғыров т.б. ХХ – ғасырдың ... ... ... ... пікірлес болып, ортақ мақсат мүдделерін іске
асыру жағында қоян-қолтық еңбек ... ... ... мен ... үшін тер ... ағартушылықтың «дәнін» сепкен адамдардың диқаншысы
болды.
А. Байтұрсынов алғаш ағартушылық ой-пікірлері сонау 1913-1918 жылдары
жарық көрген ... ... ... ... «Шора» журналдарында
жарияланған мақалаларынан айқын көріне бастады.
Оған оның ... ... ... оқу ... ... ... саудың – жаны сау», «Қазақ өкпесі», «Орысша оқушыларға», «Білім
жаршысы» т.б. мақалалары дәлел. Ол бұл ... ... ... бастауыш
мектеп құрылымын анықтау. Ұлттық тілдің ... ... төл ... ... ... шеберлігі, оқу бағдарламаларын түзеу, салауатты өмір
салты сияқты маңызы зор мәселелерді ... ... ... ... саясатының түпкі мақсатын әшкереледі, ұлттық рух пен сананы
күшейтуге күш салды, ... ... оқу ... ... ... ... дәл басып көрсетті, өзінің ... ... ... де, сөзімен де дәлелдеді, еліміздің елдігі мен ... ... ... үшін ... ... оның ... маса» еңбектерін дүниеге келтірудегі мақсаты- халқының кертарапта
кесепатты ... ашып ... ... ... ашу, ... ... тарату еді. Оның мысалдарындағы басты дидактикалық
тақырып, оқу, білім, адалдық, ынтымақтастық, шешендік тіл мен ой ... ... алу, ... ... А. ... ... мысалындағы
өсиеті-жастарды қатыгездік, мақтаншақтық, бөспелік, жалқаулық, имансыздық
т.б сияқты жағымсыз қасиеттерден сақтау. Ғалым ... ... ... ... ... таусылмайтын ақыл-кеңеске емес, үлгі-өнегеге,
ғибратқа негіздеген, сондай-ақ бүгінгі тіл ... заң ... ... ... ... ... көрініс байқауға болады.
Мәселен заңның бірінші бабында осы заңға мынадау ұғымдар ... ... ... шығу ... ... ... тұрып жатқан халықтың
бір бөлігі: ономастика тіл білімінің жалпы есімдерді, олардың пайда болуы
мен өзгеруінің тарихын ... ... ... – дұрыс жазу ережесі,
сөйлеген сөзді жазбаша беру тәсілдерінің ... ... ... ...... ... ... атауларын,
олардың пайда болуы, өзгеру, қолданылу заңдылықтарын зерттейтін ... – бір ... ... ... ... басқа
графикалық жүйенің құралдарымен әріппе-әріп арқылы беру – ... ... ... осы ... ... бір жүйеге келтіріп, реттеуге тырысты,
ол үшін тіл тарихын, тіл тегін зерттеді. Өз ... ... орыс ... ... ... ... болғандықтан өз тілін
таза меңгерген соң ғана орыс ... ... ... жөн ... Онсыз
жапырағынан айрылған ағаштай, туған елімізден айырыламыз деп ... ... ... 23 бабындағы «Мемлекеттік органдар бұл
тілдердің ... ... ... ... жасады. Тілдің дамуы
мемлекеттік тілдің басымдығын және ... ... ... ... ... ... бағдарлама мен қамтамасыз етіледі» -
деген.Ал бұл ағартушының ғана емес, бүгінгі қазақ қоғамының да жете ... ... ауыз ... ... ... келе жатқан
ұлттық мұраны бір жүйеге келтіріп, ғылыми негіздеген «Әдебиет танытқыш, 23
жоқтау, Ер ... ... ... мәні өте зор. ... ол өнер түрлеріне, соның ішінде сөз өнеріне ... ... ... ... ... берген. Ауыз әдебиетінің мәнін
маңызын ... ... ... ... ... ... Ол өзінің «23
жоқтау» еңбегінің алғы ... ... ... тіл ... ... Тіл деген
нәрсе қалың елдің күндегі тұрмыс қазанында қайнап, пісіп дүниеге келеді.
Әдебиет ... ... етіп ел ... тіл алынбаса, ол әдебиет адасып
кетпек, енді ғана өсіп өне ... ... ... ... мұны ... ... Ел аузындағы тіл дегенімізде нені үлгі өрнек етіп аламыз?
Әрине, ... ... ... ... ... ... тағы
осындайларды!» - деп мақтаныш сезімін білдіреді. Сонымен ... ... ... ... ... әдет-ғұрыпты
зерттеуші ретінде ғана емес, артына ұрпақ тәрбиесіне берері мол өлең-
жырымен өзіндік ... мұра ... және ... ... мен ... ... ой ... ғалым ретінде де танимыз. А.В.Затаевичтің . . . ... ол ... ... ... халқының тарихын, этнографиясын,
тұрмысы мен ... ... ... ... Торғай,
Ақтөбе, Бөкей ордасы, Қарқаралы өлкесінің әндерін ... ... ... ... екі ... тіпті өзі орындады», - деген пікірінен және
қызы Шолпанның естеліктерінің ... ... өнер иесі ... ... оның ұлттық мәдениет пен өнердің пәк жинақтаушысы ғана
емес, жанашыры да болғанын көреміз. Ол қалық ... ... ... ... А.В.Затаевичтің шығармашылық жұмысымен айналысуына ... ... ... келер көмегін аялаған. Орталық музейде ... ... ... ... ... ... ... қайта қарап, түзетуін ... ... Ол ... ... ... ... шығару үшін емес, ұлтының намысы үшін жасаған.
Себебі мұндай өнер туындылары қай ... ... ... тұрмыс
тіршілігі ен әлеуметтік жағдайынан хабар береді, ... ... ... қажет деп есептеген. Нәтижесінде қазақ тілін жақсы ... ... мен ... ... ... Клудовтың өзі мойындап,
шығармаларын қайта өңдеуді Ә.Қастеевке жүктеуді сұраған. ... ... қон, қой ... бие ... қой ... ... ... жүн түтуді,
сабын жасау, үй диірмені, от алу, ... ... ... көш» ... ... көптеген суреттеріне талдау жасаған. Барлығы 16 суретінің өрескел
қатерлерін ... Ол 13 ... қыз ... ... ... жүн ... жалаңбас отыруы, байдың көршінің кедейлігіндей болып бейнеленуі,
түнгі барымтада барымташылардың қару ... ... ... ... қой қырқуы, көртамыс әйелдердің ер адамдар арасында бас тігіп
жалаңатануы т.с.с қатерлі өрескел деп есептейді. Бүкіл бір ... ... ... ... терең ой қозғайтын, шындыққа ... ... ... ... ... ... оның өз халқының тарихын, салт –
дәстүрін, әдет-ғұрыпын жақсы меңгерген және ... ... мән ... тәлім-тәрбие өнегесін мақтан тұтқан ұлтжанды зерделі ғалым екенін
мойындаймыз.
А.Байтұрсыновтың ағартушылық ... ... ... ... ... ... ... тәрбие құралы екендігіне көзіміз жетті.
Оның біз зерттеу нысанымызға алған бастауыш ... ... ... ... ... ... ... колледждердің бастауыш
сынып мұғалімдерін ... ... өз ... ... ... ... құзырлыққа сай мамандар шығатынын құмыс барысында айқын аңғардық,
Дей тұрғанмен А.Байтұрсынов еңбектерін бастауыш сыныптарда оқу және
оқыту жүйелі ... ... ... 1-сыныптың қазақ тілімен ана тілі
оқулығында бір өлеңі «Тарту» деген, екі ... ... тілі ... ... тілі ... үш ... ... Мен қалай оқуға бардым?
2. Екі балықшы
3. Ата насихаты
3 сыныптың қазақ тілі оқулығында жоқ, ана тілі ... ... ... ... 4 ... қазақ тілі оқулығында «Екі балықшы»
әңгімесі ана тілі оқулығында «Бекболат би мен ... ... ... ... ... ... ... Біріншіден, балалардың жас ерешілігіне қарай ерекшеленген.
- Екіншіден, сынып – сыныпқа қарай жүйеленіп берілмегені
- Үшіншіден ...... ... және ... ерекшеліктер
ескерілмеген;
- Төртіншіден, алынған мысалдар балалар ттүйсігіне өте ауыр.
Келешекте ... ... және ... ... ... жас ... қарай елеп-екшеп беру керек. Біз соның
болашаққа мақсат етеміз.
Қорыта келгенде, ... бірі А. ... ... ... ... ... «Тұлға мен тұлға, ... ... қос ... ... ... ... тәрбиесінде үлгі өнеге етуге
тұрарлық ұлы тұлғаның ұлттық педагогиканың ірге тасын қалаудағы ... жолы бар, көш ... ... екенін дәлелдей түсуе болады.
ІІ.2. Ахмет Байтұрсыновтың педагогикалық көзқарасы.
Белгілі қоғам қайраткері, ғұлама тюрколог, жазушы, публист, ... ... өмір жолы ... ... ... ... Аққөл жағасындағы Сарытүбек деген жерде басталып, қазақ шаруасының
әулетінен дүниеге ... ... ауыл ... (1882-1884), кейін
Торғайдағы орыс қазақ училищесін (1891), ... ... ... ... жылдары Ақтөбе, Қостанай, ... ... ... ... Отаршылдыққа қарсы күреске араласғаны үшін
бірнеше рет ... жер ... (1909). 1913-17 ... ... ... 1918-19 жылдары алаш орда қатарында , ал 1919 ... ... ... ... ... комитеттің мүшесі, 1992-25
жылдары Қазақстан халық ағарту коммиссариаты жанындағы ... ... ... ... ... ... ... АССР Орталық атқару
комитетінің мүшесі, 1925-29 жылдары Қазақ ... ... ... және ... –де ... қызмет атқарады. 1938 жылы халық жауы
ретінде ... өлім ... ... 1988 жылы ел жұрт ... ... жоқ екендігі анықталып, толық ақталды.
А.Байтұрсынов өзінің барлық саналы өмірін қазақ ... ... ... ... ... ... жанданып кемелденуіне
бағыштайды. Ол ауыл ... ... бала ... оқу ... ... ... көп ... «Әліп би, Тіл құралы, Әдебиет
танытқыш» атты кітаптары қазақ ... ... ... ... жайы, терминдер, қазақ тілін ... ... ... ... ... 1926 жылы ... болған түркологтардың
Бүкілодақтық І сьезіне қатынасып, бірнеше комиссия жұмысын басқаруды,
Қазақстан оқу ... ... ... ... бәрі оның қоғамдық ,
мәдени, ағартушылық, ғалымдық қызметінің ... ... ... ... ... ... ой-пікірлері сонау 1913 -1917
жылдары Орынборда шыққан «Қазақ» газетңнде Байтұрсынов 5 жыл бойы ... ... ... болған. Жарияланған мақалаларына айқын көріне
бастайды. Газет ... ... ... ... бұлай деп жазды: «Бұл
газеттің мақсаты жұрт пайдасына көз болу, қазақ ... ... ... басшылық ету, басқа жұрттардың халінен хабар беріп таныстыру. Сол
мақсаттарды ... ... үшін ... ... ... ... тұру, государственный дума, хәм государственный совет ... жете ... ... ... ... және ... ... жазу,
күнелту, сауда, кәсәп, жер су, егін таран, мал шаруасы жайынан кеңесу, оқу,
оқыту, мектеп, ... ... ... өнер тіл, әдебиет ... ... адам және мал ... ... жазу».
А. Байтұрсынов туған халқының ғылым білімге ұмтылуын, әр қазақтың ең
болмаса бастауыш білім алуын аңсады. «Адамға тіл, ... ... ... ... ... ... білімде сондай керек», деп жазды ол. Бірақ
осындай білім беретін ауыл ... сол ... хәм күйі оның ... ... Бұл ... «Әуелі ауыл мектебінен басталып. Осы күнді ауыл
мектептерінде ... ... ... жоқ, ... ... ... аз. Сонда
да хат білетін қазақтардың проценті ... ... ... ... ... ... білімді ана тілінен
үйренетіндігі» деп, ауылды қазақ мектептерінің ... сөз ете ... ... ... тәртіпте бар, құрал да сай, мөлшер, жоспар бәрі де бар.
Сонысына қарай пайдасы аз. ... ... ... ... бірақ нәрсе:
қазақты орысқа аударамыз деген пікір білдіріп ... Сол ... ... ... жоғалтып, орыс тіліне түсіреміз дейді, қазақ ... ... ... ... орыс ... ... ... Сол үшін әуелі балалар ана
тілінен оқымай, орыс тілімен оқысын, ана тілінде ... аты болу үшін ... орыс әрпі ... ... бастап оқып, әрірек барған соң кілең
орысшаға түспек керек дейді. Бұлар еппен қайырмалаушылардың жолы» деп қазақ
даласында патшалы Ресейдің отарлау ... ... іске ... ... Ол ... әкімдерінің оқу ағарту ісіндегі бұл саясатының түпкі
мақсатын одан әрі айқындай түсіп, «Үкіметке керегі ... ... бір ... бір ... бір ... ... әр ... керегі өз діні,
тілі, жазуы, сақталуы. Солай ... соң ... ... ... ... алыс ... ... Қазақты басқа дінге аударамын деу
құр әурешілік. Қазақты діннен айыруға болмаса, жазуынан да ... ... деп, ... батыл айтты. Шындықты ашық айтқаны үшін ... ... ... ... ... рет айып ... ... түрмеге жапты.
А. Байтұрсынов «Қазақ» газетінің 1914 жылғы 62 ... ... ... ... «ең ... ... керек білімді педагогика,
методикадан хабардар оқыта білетін мұғалім, Екінші оқыту ... ... ... және ... ... Құралсыз іс істелмейді және өқралдар
қандай болса, ... істе ... ... ... ... керегі
белгіленген программа. Әр іс көңілдегідей болып шығу үшін оның ... ... ... керек. Үлгісіз я өлшеусіз істелінген іс солпы е
артық, я кем шықпақшы!!! – деп ... ... ... ... ... ... белгілеп берді.
А.Байтұрсынов мұғалімдерді педучилищилер ашыпарнаулы оқу орындары
арқылы, даярлаудың тиімділігін айта келеді де, ... оқу ... ... ... ... ... орыс мектептерінен не қазақ медреселерін
оқып бітірген жастардың талаптыларын мұғалімдік жұмысқа қоса ... ... ... ... ... ... ... екенін, ол орыс мектептерін оқып бітіргендердің мұсылманша хат
білмейтіндігін қнжыла сөз етеді. Олардың білімін ... ... ... 1-2 айлы ... ... ... ашуды ұсынады.
Автор қазақ бастауыш мектептерінде қандай пәндер оқылуы керек дегенге
арнайы тоқтатылып, ол пәндерді оқу, жазу, дін, ұлт ... ұлт ... ... ... қол ... ... жаратылыс болуы керек екендігін нақтылап
көрсетеді. А. ... осы ... ... ... ... алайда арнайы баспахана болмағандықтан кейбір оқулықтарды, оқу
ісіне пайдаланбай ... ... ... ... ... ... ... мұғалімдердің де ат салысуын талап етеді. Мәселен Назаров деген
біреудің қазақ мектептерінде, ана тілінде, ... ... жоқ ... ... ... ... пікірінің негізссіздігін әшкерлеп, «Ана
тілінен оқу ... ... ... еш ... ... ... деп ... айтады.
Ол өзінің көп жылдық мұғалімдік тәжірибесіне сүйене отырып, қазақ
мектептерінің ең зәру ісі оқулық жазу ... ... ... ... ең ... ... ... фонетикалық (дыбыстың жүйесін) жасауға
кірісті. Қазақ балаларының сауатын ашатын «Әліпби» мен ана ... ... ... жазбас бұрын ең алдымен жазу графикасын жөндеп алудан
бастаудың қажеттігін ... ... 1912 ... ... «Айқап»
журналы мен «Қазақ» газетінің беттерінде араб таңбаларын ... ... ... ... (дыбыс, әріп, дәйекше жуан, жіңішке
дыбыс, қағида т.б.) туралы ой-пікір қозғады. Оның араб жазуы қазақ ... ... ... ... ... мұғалімдер қауымы жылы
лебізбен қабылдады. Себебі Байтұрсынов реформасы қазақ тілінің табиғатына
яғни гормонизм ... ... ... ... ... еді. ... дыбыстарының табиғатын айқындау ғалымға ... жаңа ... ... ... Оның 1912 ... ... ұсынған жаңа жазуы
(жаңа еместер) іс жүзінде қолданыла бастады. ... ... ... ... 1915 ... бір ... ғана бұл виленің өзімен 15-тей
кітап басылып шыққан. Сондай-ақ А. Байтұрсынов ұсынған ... ... ... ... мұсылман медреселерінде, орыс қазақ мектептерінде де
қолданыла ... ... ... ... тер ... осы ... яғни ... қазақ
жазуын үй мәдени талаптарын әбден өтей ... ... ... ... дәлелдеп, латын алфавитін көшуге қарсы пікір де болды.
Латын алфавитіне көшу мәселесі бұрынырақтан сөз ... ... ... 1926 ... 26 ақпанынан 6-наурызына дейін Баку ... ... ... ... ... оның күн тәртібіне
түркі халықтарының ... ... ... ... және ... мәні терминология ... осы ... ... ана ... оқыту әдістемесі т.б көптеген көкейкесті мәселелері
қойылды. Солардың ішінде ең үлкен ... ... ... ... ұланғайыр
жерді мекендейтін түркі халықтарының бәрінің ... ... ... ... ... Ол ... орай екі топ бөлініп шықты. Бірі
бұрыннан пайдаланып келен әрі нақтылы ұлт тіліне лайықталып, ... ... ... не орыс ... ... ... ... отырған) латыншаға аударудың ешұандай саяси – идеалогиялық, ... ... жоқ, ... ... оқыту ісінде де лайықталған араб
графикасы мен қабылданбақшы латын жазуының бір-бірімен ... ... ... жазу ... өзгерту сан ғасырлық жазба дүниеден, мәдени
мұралардан қол үзу ... ... ... ... ... топ араб ... тілдерінің фонетикалық жүйесіне сай келмейді, латын алфавиті түркі
т.лдерін Еуропа мәдениетіне жақындастыра түседі дегенді ... ... ... алғашқы пікірді, араб әрпін пайдаланудың тиімділігін жан-жақты
дәлелдеп берді. Оның пікірінше араб ... тез ... ... жазуға
қолайлы, ал ол жастарды сауаттылыққа үйретуге мүмкіндік туғызады, баспахана
техникасы мен ... құны ... ... араб ... ... өзінің
сыйымдылығымен әлдеқайда арзанға түседі. Үшіншіден араб ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандырады.
Тқртіншіден бүкіл Азия елдерінің мұрасы осы алфавит негізінде ... араб ... ... ... ... ғылыми дәлелді
пікірлері кейін оны халық жауы деп айыптаған кезде көпе-көрінеу бұрмаланып,
ұлтшылдық, политулистік кеңеске қарсы ... ... кінә ... ... ... жазу арқылы ислам дінін уағыздауды ол көздеген жоқ. Өйткені А.
Байтұрсынов реформаланған ... ... ... ... ... ... ... Оны пантупистік пиғылды болды деуде орынсыз болатын. Керісінше ... ... ... ... ... сақтауды қатты қолдаған
адам еді. Үшіншіден ғалым әрекетімен антисоветизмді іздеуде ... ... жазу ... ... мазмұны мен бағытын өзгерте
алмайтындығын Байтұрсыновта өзгелерде жақсы білді.
А.Байтұрсынов ... ... ана ... ... ашуына да көп күш
жұмсады. 1902 жылдан ... ... үш ... ... мектептерден
шәкірттер сауат алумен орыс тілінде ашатын. Қазақша оқылатын пәндердің тілі
қазақша болғанмен жазуы яғни ресми түрде ... ... жоқ ... да әр ... өз ... ... не ... не араб жазулары
пайдаланатын А.Байтұрсынов бастаған бір топ қазақ зиялылары 1905 жылы ... де ... ... Министер Советінің Председателі атынан петиция
жазады. Ондағы қойған талаптардың бастылары: «Қазақ ... оқу ... ... ... ... ол үшін ауыл мектептерінде балалар қазақша сауат
ашатын болсын. Оқу ана тілінде жүргізілсін» т.б. Осы ... ... үшін А. ... ... оқу ... 1912 тұңғыш әліппе құралын
жазды. ... 1892 жылы ... ... ... для ... ... жеті рет ... басылып, 1925 жылғы дейін қазақ мектептерінің негізгі
оқу құралы ретінде пайдаланылып келген. А. Байтұрсынов 1926 жылы ... ... осы ... ... ... ... кітабын» жазды. Ал бұл
Әліпбидің 1928 жылы Қызылорда да шыққан үш басылымы қазақ ... ... ... ... ... «Жаңа құрал қазақ тұрмысына
үйлесімді суреттері бар, емлесі жаңа. Қазақстан білім ... ... ... ... жеті рет ... бұрынғы Әліпби оқу құралы
қазақ жұртына орасан көп пайда келтірген еді. ... ... ... ... шыға бастағаннан кейін ол Әліпби әдіс жөніненде мазмұн жағынан да
ескерген. Мұнау жаңа ... ... қай ... ... да аса ... ... мазмұны қазақ жағдайына қарай мемлекет білім кеңесінің жаңа
программасына үйлесімді болып ... ... ... үшін ... жеңіл,
заманға лайық. Әліпби көңілдегідей болып шыққан.
1912 жылы мектеп балаларына қазақша сауаттандыратын оқу ... ... көп ... енді ... ... ... пән ... үйрететін
оқулық жазуға кіріседі. Ол оқулықтың фонетикаға ... 1 ... ... ... ... ... рет 1915 жылы ... көрді. Осы кітаптың
морфологияға арналған 2 бөлімі 1914 жылы ол ... ... 3 ... жылы ... ... 1928 ... дейін әлденеше рет қайта басылып
пайдаланып келді. Тіл ... ... ... ... ... ... ... жұртшылығы үшін мүлде тың дүние екендігін оқулықтың кңрңспесінде
автор арнайы атап өтеді. Ол осы оқулықта ... ... ... ... ... қазақша терминдерді ұсынады. Күні
бүгінге дейін қолданып жүрген зат есім, сан ... ... ... ... ... ... ... деген т.б. сан-алуан лингвистикалық ғылыми
терминдердің баршасы А. Байтұрсыновтікі.
Оқулықтағы тағы бір құндылығы ... ... ... ... ... ... ... ғылым, морфология сөз құрамын зерттеу
т.б. деп саралап тұнғыш тыңнан ғылыми жол ... ... ... тіл ... ... ... мұнымен шектелмейді. Ол
қолданбалы граматиканы да жазған болатын. Бұл ... тіл ... ... екі ... ... етіп, 1928 жылы Қызылорда да шығарған еді.
А. Байтұрсынов қазақ тілін оқыту әдістемесінің ірге тасын қалаушы. ... ... ... бөліп оқыту арқылы сауаттандыру әдісінің негізін салды.
Бұл салада бірнеше әдістемелік мақалалар жазды. 1920 жылы ... ... ... ... кітапша шығарды. Мұны автор мұғалімдерге әліппені
пайдаланудың, сауат ашу әдістерінің жобасын көрсетіп берді. ... ... ... ... ... бағдарлама қойып, оларды біртіндеп шешуге
кірісті. Ол ... ... ... ... ... оқу ... ... онан
соң қазақ тілінің ғылыми граматикасы «Тіл ... ... ... дұрыс
жұмай білу тәртібін көздеп «Тіл жұмсарын», төртінші сауат ... ... ... ... ... алып, «Баяншыны жазды».
Әрі аудармашы, әрі ақын, әрі қазақ тілімен әдебиетін зерттеуші ... ... ... ... арнап оның 50 жылдық тойына жазған
мақаласында М. Әуезов ... баға ... еді. ... ашқан қазақ мектебі,
Ахаң түрлеген ана ... ... ... әдебиеттегі орны – «Қырық мысал,
маса, Қазақ» ... 1916 ... қан ... ... ... істеген
еңбегі, өнер білім, саясат жолындағы қажымас қайраты. Тарих ... ... Жаңа өсіп келе ... ... ... Ахаңның еңбегінің
өнімді ... ... ... ... абзал ұлдарының бірі ХХ-ғасырдың бас кезіндегі
демократиялық бағыттағы қазақ зиялыларының ең ірі, ең ... көш ... ... қазақ ғылымы мен мәдениеті, тәлім тәрбие, оқу ... ... ... зор ... ... ... орын алатынын бүгінгі
демократия мен әділеттілік салтанат құрған дәуірде өмір шындығы дәлелдеп
отыр.
ІІ. 3. ... ... ... ... ... ... ... саласынан да өзіндік пікірлерімен
дараланады. Мәселен, тек әдебиет танытқыштың ... ғана осы ... ... ... ... ... түйіндер баршылық. Мұндағы
«Көрнек өнері, Сөз толғау, Лұғат әуезділігі, Жан-жақтау, Жан ... Ес ... Іс ... ... ... мен ұғым ... оның жұмбақ, жаңылтпаш, айтыс, толғау, терме, тақпақ, ... ... ... т.б. ... ғылымына қатысты пікірлерінде
халықтық психологияның ... ... үшін ... ... қазық боларлықтай түйіндер мол. Ғалымның тіл мен ... ... ... да аса ... ... ... –деп жазады ол-
ақылдың аңдауын аудағанша, қиялдың меңзеуін меңзегенше, ... ... ... ... Сөз ... ... жағының көркемдігімен. Сөз
мағынасы сәйкес келуі айтылады. «Бұл ... ... өте ... ... ... ... ... ұлттыұ тәрбиесінің мықтап аңсап,
тіпті байпаққа белшесінен батып жату себебінің бірі осы халықтың, ... ... ... ... т.т) ана тілін жоғарыда
Ахаң айтқанадй ... оның ... ... өз дәрежесінде пайдалана
алмай жүргендігінде. Расында да егер тәлімгер атаулының сөз ... ... ... тыңдауға әсерсіз бола, шәкірт тәрбиесінде берекесіздік туады.
Сөздің тәрбиелік қадір қасиеті, құны ... олай ... ... ... ... ... ... арта түсуіне ерекше көңіл бөлу
қажеттігі ылғи да ... ... ... ... ... ... ... ой қозғаған терең
мәнді, салихалы пікірлері. «Әліппе-таңбалар жұмбағы» дейін еңбегінде елеулі
орын ... ... ол араб ... ... таңбасынан әлдеқайда ұғынуға тез
жазып, ми,а тоқылуы жеңіл екендігін психологиялық тұрғыдан ... ... ... екі ... ... ... я ... сөз оңай
оқылады, бұларды қайсысымен жазғанды тану жеңіл, қайсысы баспаға ... ... ... ), ... ... ... қайсысы артық
дегендей психологиялық жайттарға тоқталады. Ғалым ... араб ... ... қолайлы екендігі жөнінде былай ... ... адам ... я ... сөзді әрпіне қарап оқымайды, бүтін тұрған
суретін танып оқиды. Таныс адамды көргенде нау пәленше, мынау түгенше ... әр ... ... ... ... айтады. Неғұрлым сөз суреті көзге
елеулірек болса соғұрлым жылдам танылып, шапшаң ... ... ... ... ... ... «Басылған сөздердің ішінде не төмен, ... ... ... ... ... әрпі бар ... ... үстіне
қойғанқосымша белгісі бар әріп кіріскен сөздер тез ... ... ... ... араб ... бірі ... бірі ... бірі ұзын, бірі
қысқа келіп, екінші жағынан қосымша таңбалары (белгілері) сеп болып, ... ... ... ... ... тез оқуына, әріп тануына қолайлы болады
дейді.
А.Байтұрсынов адамда жазу дағдысының қалыптасу жолын да ... ... Ол ... ... не ... кейін (дағдыланғаннан
соң) кісі тұтасынан бейнелейді дейді. «Сауатты адам, ... ... қол ... жазады. Жазып отырғанда әр әріпті ойлап ... ... ... ... өзі ... ... ... көбірек
ашылған адам болса, неғұрлым жазуды көп ... адам ... оның ... гөрі қол ... ... ... Оқыған уақытта адамның көзіне
күш түсіп, етіне күш түспейді. Жазған уақытта көзіне күш түспей, етіне ... А. ... осы ... ... оқу, жазу ... заңдылықтарына негізделген. Мұны психологиядан аздап хабары
бар адам, арнайы түсініктемесіз-ақ нда А.Байтұрсынов орыс ... ... ... ... ... ... жазғанда талу –талмауына
ерекше көңіл аударған. Жазу кезінде қолдың талмайтындығы саусақтағы ... ... ... деп ... ... орыс ғалымының ой
пікірін былайша жалғастырады:
«Менің оған қосатыным –қарды(қолды айтады) ... жию ... ... ... ... қол қардың жайылатын жағына қарай жылжиды, ... ... Араб ... ... ... жазуымен жазған сияқты
қолдың шапшаң жазуға қолайлы... латын жазуымен салыстырғанда қол сермеуі
барша нүктелерін ... ... ... 25-30% ... ... осынау біртуар –ғалымы араб графикасының оқу, жазуға латын
қарпінен гөрі әлдеқайда тиімділігін психологиялық тұрғыдан ... ... ойын ... ... ... әрпі латын әрпінен жазуға да, оқуға да,
сауат ашу үшін баспақана да әріп теруде де, ол ... ... ... -дей ... ... көшу ... деп ... «еріккен
адамдардың ермегі есбіндегі құр қиял»,-дейді. А.Байтұрсынов ... ... ... өзі ... өзі ... ... жетілдірген қазақтың жаңарған
жазу үлгісін осылайша ғылыми негізде дәлеледеп, шырылдап қорғап өтті.
Ғұлама ғалымның телегей-теңіздей рухани ... осы ... да ... мәні ... ой тұжырымдары көптеп кездеседі. Осыларды
саралап зерттеп, халық ... ... ... психологтарының
келешектегі абыройлы міндеті және барысы болмақ.
Қорытынды
Жалпы ... ... ... ... ... Мұхаң (Мұхтар Әуезов) айтпақшы, тәуба дерлік жайт, ... ... жол ... мектебі бар, осының бәрі демеу, көңілге ... ... ... жас буын ... жас буын-қуаныш, жас буын-тірек!
Қазір бәрі орнына келді. Кезінде Қазақстан ... ... ... ... ... зардап шеккендерді ақтау жайында қаулы
қабылдауы да дер кезіндегі шара болды. ... ... ... кеткеніне жүрек жылиды. Бұл тұста Ахаңның еңбектері жарық көрді,
көптеген зерттеу мақалалар ... ... ... ... ... ... ... Р.Сыздықова, С. Кеңесбаев, Қ.Мұқаметханов, Р.Нұрғалиев,
А.Мектепов, Ғ.Әнесов, Б.Байғалиев, С.Негимов, Ш.Сәтбаева сиқты белгілі
ғалымдар ... ... ... ... ... ... тарихи орнын
белгілейтін ғылыми тұжырымға толы эссе жазса және бір ... ... ... ... жайлы толғауларын кеңінен талдаған еңбек
жариялады. Бұл ретте ... ... ... ерекше. Ахаң есімін
әспеттейтін жұрты оған көше, мектеп, университет атын ... ... ... ... ауылына арнайы экспедиция жасақтап,
ақын-журналист Байтұрсын ... ... ... ... ... Алматыдағы Тіл білім институты Ахмет Байтұрсынов атымен аталады. Ниет
түзу. Дей ... ... іс ... ... ... көше беріп,
яғни тағы бір нәрселермен жарылқаған боп, алда қайта салу ... ... ... ... жоқ.. Демек бұл салада атқарылар жұмыс көп ... Егер ... ... ... ұлы ... ... толығырақ
тани түсеміз десек, арнайы Бағдарлама керек-ақ.. Ахаңды ... өзін ... ... ... ... қажет. А.Байтұрсыновты данамызды
насихаттаудың бір жолы бұның еңбектерін республикамыздың барша ... ... оқу ... ... мен ... ... курс ретінде
өткізілген абзал. Тегі, адамтану институтын ашсақ болады. Мұндай мәдениетті
көп елдерде бар. Әлихан, ... ... ... т.б ... ... әспеттесек ұтамыз. Сонда ғана біз қазіргі тек зарлап айтып жүрген
тіл, дін, діл күдігінен ... ... ... сөз, олар ... жазбаған тақырып жоқ қой, соны жаңа ұрпақ ... құю да бір ... ... ... ... ... ... Үкіметтің
«Мәдени мұр» бағдарламасы мұрындық болса, құба-құп. Өкінішке орай, осы
бағдарлама ... ... ... ... ... ... ... орындар ескерсе ұтады. Әзірше тындырған іс аз.
Мақсат түгенделе беру болса, өткен арыстарымызды аялау ... ... Мұны ... адамдарына байланысты. Жақсыны ішке тартып,
ортаға танытқаннан ұтылыс жоқ.. ... ... алаш ... ... ... ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тұтас буынның төлбасы - Ахмет Байтұрсыновтың өмірі мен шығармашылығы5 бет
А.Байтұрсынов – қазақ әдебиеттану ғылымының негізін салушы15 бет
Ахмет Байтұрсынұлының шығармалары8 бет
Әлеуметтану ғылымының даму кезеңдері20 бет
Ахмет Байтұрсынұлы өмірі және шығармашылығы14 бет
Ахмет Байтұрсынұлының өмірі мен шығармашылығы6 бет
Corel Draw графикалық редактор28 бет
Delphi ортасының мүмкіндіктері24 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Ауызекі және көркем шығарма мәтініндегі диалог: лексикалық, синтаксистік, стилистикалық сипаттама153 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь