Еңбек рыногын реттеу, рыноктың мәні, атқаратын қызметі туралы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І . Еңбек рыногын реттеу, рыноктың мәні, атқаратын қызметі
1.1 Еңбек рыногындағы мемлекеттің аралық қызметінің ролі ... ... ... 4
1.2 Қазақстан Республикасындағы халықтың еңбекпен қамтылуы ... 6


ІІ. Халықты жұмыспен қамту саясаты
2.1. Жұмыспен қамтудың бұрынғы және қазіргі теориясы ... ... ... ... 8
2.2 Еңбек рыногындағы жұмыс күші ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
Көп ғасырлық тарихы бар еңбек рыногының дамуы оның қызмет етуінің айтарлықтай ерекшеліктерін көрсетеді. Жалпы рынок мәселесі төңірегінде осы күнге дейін теориялық айтыстар толастамай келеді. Экономикалық әдебиеттер мен зерттеулерде «рынок» деген терминнің мәні осы күнге дейін толық ашыла қойған жоқ.
Көпшілігі рыноктық қатынасты стихиялық күштер үстемдік ететін ұйымдастырылмаған, у-шуы көп кәдімгі базармен теңесе, ал енді біразы рынокты экономиканы барлық ауруынан тез жазатын керемет «дәрі» деп те, немесе осы салада орын алып отырған олқылықтар мен қайшылықтарды тез реттейтін керемет «күш» деп те дәріптеуде.
Рыноктың атқаратын басты қызметтеріне өндіріс пен тұтынудың арақатынасын реттеу, ұдайы өндірістің үйлесімділігін қамтамасыз ету жатады.
Рынокты сапалы жақсы тауарлармен толтыру мен қызмет көрсетуді жақсарту, біздің әлеуметтік саясатымыздың басты міндеті. Ең бастысы реттелетін әлеуметтік рынокты дамыту алыпсатарлармен күрестегі жеңістің «Көлеңкелі экономиканы» жоюдың алғы шарттары.
1. Я.Әубәкіров Экономикалық теория негіздері. Алматы 1998
2. Б.С.Мырзалиев, С.А.Қалтаева, Ғ.З.Успанова,
С.С Ыдырыс. Экономикалық теория. Түркістан 2006.
3. Я.Әубәкіров. Экономикалық теория. Алматы 1999
4. Н.Назарбаев. Қазақстан 2030. Алматы 1997
5. А.С.Булатова. Экономика. Москва 1997
6. О.Қалдыбаев, А.Темирбаев Экономика. Алматы 1997
7. Н.Назарбаев. Қазақстан 2030. Алматы 1997
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
............................................3
І . Еңбек рыногын реттеу, рыноктың мәні, атқаратын қызметі
1.1 Еңбек рыногындағы мемлекеттің аралық қызметінің ролі............4
1.2 Қазақстан Республикасындағы халықтың еңбекпен қамтылуы....6
ІІ. Халықты ... ... ... ... ... ... және қазіргі
теориясы................8
2.2 Еңбек ... ... ... ... ... бар ... рыногының дамуы оның ... ... ... ... ... рынок мәселесі төңірегінде осы
күнге дейін теориялық айтыстар толастамай келеді. ... ... ... ... ... ... мәні осы күнге дейін толық ашыла
қойған жоқ.
Көпшілігі ... ... ... күштер үстемдік ететін
ұйымдастырылмаған, у-шуы көп кәдімгі базармен ... ал енді ... ... барлық ауруынан тез жазатын керемет «дәрі» деп те,
немесе осы ... орын алып ... ... мен ... ... ... ... деп те дәріптеуде.
Рыноктың атқаратын басты ... ... пен ... ... ... өндірістің үйлесімділігін қамтамасыз ету жатады.
Рынокты сапалы жақсы тауарлармен ... мен ... ... ... ... саясатымыздың басты міндеті. Ең бастысы
реттелетін әлеуметтік ... ... ... ... ... экономиканы» жоюдың алғы шарттары.
І. Еңбек рыногын реттеу, рыноктың мәні, атқаратын қызметі.
1.1 Еңбек ... ... ... ... ... ... ... тиімділігін өсіруге, ғылыми – техникалық
прогресті жеделдетуге осы негізде ... ... ... ... ... Еңбек рыногы жұмыс орны мен кәсіпті таңдауға, ... ... ... ... тәуелсіздігін қамтамасыз етуге
жол ашады. Еңбек рыногы ... ... ... ... ... Мемлекет әр адамға нақтылы жұмыс орнын дайындау міндетінен арылады,
сонымен әр адам өзіне лайықты еңбек орнын таңдап алуға ... ...... ... ... ... ... жағдай жасаумен бірге
уақытша жұмыссыз ... ... ... ... ... ... ... қорғау.
Еңбек рыногы туралы сөз болғанда жұмысқа тарту теориясында ... ... ... атау ... ... ... экономикалық
әдебиеттерде ондаған жылдар бойы социализм ... ... ... ... ... салыстырғандағы белгілі бір артықшылығы
деген қағида берік орын алып ... ... ... ... ... және корпорациялар тарапынан
реттеушілік ықпалына ұшырауда. Тағы бір атап өтетін жай осы рынокты реттеу
мұндағы тауарлардың ерекшеліктерімен жеңілдеу ... ... ... ... ... көрінісі ерекше сипатта болады.
Мұның себебі жұмыс күшін сатып алу, сату әр ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан жекелеген жұмысшылар еңбек
рыногының ... ... ... ... ... келісінде
көрсетілген уақытша сатушы ағымдағы рынок конъюктурасынан ... ... ... ... ... ... тиімділігімен байланысты
экономикалық мәселелермен ... ... ... моральды – этикалық
жақтарына да ерекше көңіл бөлінеді.
Еңбек рыногын ... ... ... ... пен ұсынысқа әсер етуді
қамтиды. Реттеу объектілері ... ... ... ... демалыс,
жұмысқа алу және босату, әлеуметтік қорғаудың түрлері және т.б.
Қазіргі рынок ... ... де ... сезінуде. Мемлекеттің заң
шығару қабілеті еңбек ... ... ... ... Ол ... ... ... жұмыс күшіне сұранысты анықтап қана
қоймай, сонымен қатар жеке саланы да ... ... ... ... ... ... негізгі көлемін анықтайды.
Еңбек рыногына мемлекеттік әлеуметтік ... ... ... ... ... ... әр түрлі әлеуметтік төлемдер,
зейнеткерлерді қамсыздандыру және т.б.) ... ... бар. Бұл ... ... ... тұрған еңбекшілердің әлеуметтік – экономикалық
жағдайын тұрақтандырып, рыноктың механизмінің «ауырлық» тудыратын жақтарын
жақсартады. Нәтижесінде ... күші ... ... ... ... ... рыногының қызметіне тікелей байланысты емес, одан тыс принциптерден
пайда болады.
1.2 Қазақстан Республикасындағы халықтың ... ... ... ... ... ... де ролі ... жұмыс орындарын іздестіріп ... ... ... орналастыру
жөнінде информациялық орталық құрады. Жұмысшыны оқыту және қайта оқытудың
мемлекеттік ... ... ... отыратын рынок талаптарына, тез
үйренуіне көмектеседі.
Еңбек рыногын реттеуде еңбек биржасының ... орны ... ... – ол ... мен ... жұмыс күшін сатып алу, сату ісін
жүргізгенде және жұмыссыздықты тіркегенде аралық қызмет атқаратын мекеме.
Алғашқы ... ... ХІХ ... ... ... ашылды. Ресейде
еңбек биржасы ХІХ ғасырдың ... ... ... Олар ірі ... атап ... Москва, Петербург, Рига, одесса сияқты
қалаларда құрылды. Ресейде еңбек биржаларымен ... 1917 ... ... ... ... конторлар қанат жайды. Бұл күндері еңбек биржасы ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамту
бюролары деп атайды және олар еңбек ... ... ... етудің мемлекеттік бюросы ... ... ... ... ... еңбекпен қамтып,
мамандықтарын өзгерткісі ... ... ... ... ... жұмыс күшіне сұраныс пен ұсынысты зерттейді; ... ... ... ... береді; төртіншіден, жастарды жаңа кәсіпке
баулиды және әзірлейді. Мемлекеттің ... ... ... әр ... бойынша жұмысшыларды жалдаудың ақылы жеке агенттіктері де бар.
Кәсіподақтардың, жастардың діни ... ... ... ... ... ... ... биржалары айтарлықтай ықпал ете
алмай отыр. Еңбек биржалары беретін жұмысқа жіберу қағаздары кәсіпкерлер
үшін ... бола ... ... ... жұмысшыларды өздерінің
кәсіпорындарындағы кадр бөлімі арқылы жалдап, ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындармен байланысты.
80-жылдардың ортасында еңбек рыноктарын реттеуде елеулі өзгерістер
болды. Мұның өзі батыстың ... ... ... ... ... ... ... енуімен де байланысты еді.
Неоконсервативтік теоирялық көзқарас бойынша ... ... ... ... ... ... ... қалған. Оның теңдігінің бұзылуы
тұрақты сипат алған, мұның ... ... ету ... ... ... шектен тыс болған. Мұның нәтижесінде экономикалық
өмір өндірістің тиімділігінің ... ... ... және кең ... ... Жағдайдың одан әрі шиеленісуіне ... ... ... ... мен оның жаңа ... ... және ішкі
рыноктағы бәсекенің күшеюі жұмыс күшіне ерекше талаптар қойды. Ол жаңа
жағдайда ... ... ... ... ... ... тіпті
халықаралық деңгейге ... ... ... нәтижеге
неоконсерватистердің пікірінше, кәсіподақ пен мемлекеттің рынокқа тосқауыл
қойған жағдайында жету мүмкін емес.
ІІ. Халықты ... ... ... ... ... ... және қазіргі теориясы
Жұмыссыздық – экономикалық теорияның бұрынғы және қазіргі
тарихындағы ең өткір ... ... ... әр ... ... әр ... ... Мысалы, мальтузиандық теория жұмыссыздықтың
пайда болуын тұрғындардың тым ... ... ... ... ... ... рыноктық сұраныстың жетіспегендігімен түсіндіреді, ... ... ... ... ... ... туындайтынын айтады, яғни ол ... ... ... Еркін
кәсіпкерлік теориясы қазіргі өкілдері- «монетаристер»- осы ... ... ... теориясы мен қазіргі технологиялық теория
жұмыссыздықтың болуын ... ... ... екіншіден,-
техника прогрессімен болатындығын көрсетеді.
Мальтузиандық теорияны ағылшын экономисі Томас Роберт Мальтус (1766-
1834ж.ж) жасаған. Ол 1798жылы ˝ ... саны ... ... тәжірибесі ˝
кітабын шығарған. Онда ол былай жазған: Жер ... ... ... ... яғни ... 25 ... 2 есе өседі; ал өмір
сүру жабдығы тек арифметикалық прогрессиямен өседі : ... ... ал өмір сүру ... ... ... санының және өмір сүру әдісінің өсу қарқыны жоғарыдағы
көрсетілген ... ... ... мынадай қорытындыға келген:
тұрғындардың жоғары қарқынмен өсуі қайыршылық пен жұмыссыздықтың себеп-
салдары болып ... ... ... Мальтус ( әрбір 25жылда 2 есе өсуі)
17-ші ғасырда АҚШ-да тұрғындар саны тек ... ... ғана ... ... легінің келуімен де өскенің ескермеді.
Қазіргі жағдайда ... өмір сүру ... ... тез ... ... үшін ... көп. Бұл ... ағылшын
экономисі Джон Бернал өзінің 1954 жылы шыққан ˝ Қоғам тарихындағы ғылым ˝
кітабында былай ... : ... ... атом ... бөлінуі
негізіндеге ядролық энергия алынды және оны ядролық ... ... ... ... ... ... бар , ... тамақ өндірісін ары ... ... ... экономисі Джон Кейнетің баяндауынша, жұмыссыздық дұл тауарға
сүранымның төлем қабілеттілігінің ... мен ... ... ... деп түсіндірді. Төлем сұранымының жеткіліксіздігін ол
адамдардың қор жинауға бейімділігімен және күрделі қаржыға ынталандырудың
әлсіздігімен ... Оның ... ... жұмыстылықпен қамтамасыз етуге
болады, ол үшін адамдардың қор жинауға бейімділігін жою қажет және ... құру үшін ... ... ... ... ... дұрыс.
Батыс мектебінің өкілдері ХХ-шы ғасырдың 30-шы жылдарына
дейін жұмыссыздықты дәстүрлі түсіндірумен, яғни ... ... ... ... ... деп есептеледі. Жұмысшылар шектен тыс
жоғары жалақы талап ... ... ... күшіне сұраным төмендейді.
Бұл теорияны ағылшын экономисі Кембридж ... ... Пигу өте ... жасады . Ол өзінің ойын 1923 жылы ... ... ... ˝ ... ... . ... ХХ- шы ғасырдың
30- шы жылдарындағы жаппай ... ... бұл ... ... ... ... ... .
Қазіргі жағдайда “ монетарлық теория ” өзі ... ... ... білуде . Осы ... ... ... ... ақша ... дұрыс жүргізбеуінде екендігімен
түсіндіреді. Ақша массасын дұрыс түсіндіре ... ... ... ... ... ойынша, түзу инфляция ... және ... ... ... , Жаңа ... ... Филлипс ( 1914ж.ж) осы тәуелділікті ... ... ... ... ... ол ... қисығы ” деп
аталады .
Ауыл ... ... ... АҚШ- да 1955 жылы ... ... 1990 жылы ... адамға қысқарды , ал қызмет көрсету
саласында 1955 жылы 30,1 млн ... 1990 жылы 85,3 млн ... , ... ... ... 75 пайызын құрады . Кәсіби
құрылымда ой ... ... ... арта түсті . Олар
1991 жылы ... ... ... ... ... 51 ... ... құрылымында жұмыс күші ... ... ... АҚШ- да 1970 -1992 ... ... орташа білім алған
адамдардың саны өсті және жұмыс ... ... ... ... ... алмағандар 21% - дан 38 % - ға ... ... ... ... ... ... күші құрылымына
тезірек ... ... . АҚШ – да ... ... ... 1980 жылы 34% - дан 1992 жылы 60% - ке өсті ... –да осы ... дейін еңбек нарқы болған жоқ . ... көшу ... ... ... ... ... рыногы -
бұл жұмыс күшін тауар ретінде сату - сатып алу ... ... ... . ... ... әсер етуінің арқасында
жоғарғы ... ... ... ... , ... жұмыс орнының
бағасы өседі , жұмыскерлерге және оның еңбегіне ... ... ... ... өте ... және ... жұмыскерлерге қатаң ... ... ... . Рынок еңбекке қабілетсіздерді , жалқау ... ... ... . Ол ... ... ... ... , іскерлік пен бастамашылдықты ... ... – дағы ... ... еңбек рыногы нақты ... ... . ... ... ... ... ... сату жүзеге
аспай тұр және оның болуы әкімшілік ... және ... ... Әлі де ... ... ... режим
сақталуда , жұмыс күшінің еркін аумақтық құйылуын ... ... жай ... ... тұр . ... , ... және тау ... өндіру ,
мұнай өңдеу ... ... ... ... . ... ... еңбегін қолданатын ... ... ... , ... ... жұмыссыздардың 3 -тен 2- сін әйелдер құрайды .
Республикада 1991 жылы ... рет ... ... ... 4000- нан ... ... ... оның ішінде 75 % әйелдер ... ... 2000 жылы ... арнайы тіркелген саны 247,6 ... ... . ... ... ... ... саны бірнеше
мыңға ұлғаюы мүмкін . Бұл ... ... ... жөн ... тәжерибелерге сүйене отырып , оны ... ... ... .
Тұрғындарды еңбекпен қамтудың ... ... ... ... арнайы мекемелер бөлімшелерін , экономикалық тетіктер
жүйесін ... Осы ... ... ... ... ... жүргізуге міндетті : ... ... ... ... ... мен жаңа ... орындарын құру
және әлеуметтік саясат және т.б.
Жұмыссыздық мәселесін ... ... ... ... ( ... ... қамту орталығы ) алады . Еңбек
биржасы – бұл тұрақты негізде ... ... ... , ... ... кезінде жұмыскер мен кәсіпкер арасындағы делдалдық іс ... ... ... ... ... ... ... еңбек ... ... ... болу ... алға ... ... тұрғындарды жаппай жұмыспен қамту орталығы 1991 – ші
жылы 1 ... ... ... ... ... . ... кезде мұндай
биржалар орны өсіп келеді . Қоғамдық қатынастары ... елде ... ... ... ... ретінде пайда болып , ... ... ... ... еді . ... өте келе және бұл
елдегі еңбек ... ... сай ... ... ... ... . ... жылдағы еңбек биржасы еңбек нарығын
реттеудің иаңызды ... ... , ... ... ... жасап
әрі оны өмірге ендірді . ... ... ... кездегі негізгі
қызметі мынау болып табылады : ... ... ... ... реттей білу , жұмыссыздар санын есепке алу , бос ... ... , ... ... және жұмысқа тұрғысы келетін адамдарға
ақпарат беру , жұмыс іздеген ... ... ... және
жаңа дайындықтан өткізу , жастар арасында ... ... ... ,
адамдарды жұмысқа орналастыру кезінде делдалдық іс ... ... ... ақы төлеу болмақ .
Мемлекет кәсіпорын және ... ... ... биржа арқылы еңбек нарығына әсер ... . ... ... ... ... кәсіпкер үшін ұсыныс болып табылады . Себебі
олар ... ... десе де ... ... ... және ... ... арқылы жұмыскерді жалдауға ... бар ... ... елдер кәсіпорын компаниясында жұмыс ... ... ... ескре отырып жүргізіледі :
- біріншіден , фирманың ағындағы ... , оның ... ... және ... өз ... ... даярлау
мүмкіндіктерін ескеру керек ;
- екіншіден , ... ... ... нарығының жағдайын ескерту
керек ;
- жұмыс күшін ... ... ... ... қолданылады ;
- жоғарғы және орта оқу ... ... ... ;
- ... ... ... ... кадрларды жалдау ;
- жарнамалық хабарлау мен жаппай ақпараттық ... ... ... ;
- ... ... негізінде мұхият таңдау , сондықтан
бір жұмыс орнына бірнеше орналасатындарды тарта білу . ... ... ... ... , рнда әр ... тестілерді қолдану
ескеріледі . Тестілер ... ... ... ... ... ... әр ... болып құрылады .
Тесті ... ... ... ... , кейде әл
түрлі дайындық деңгейін байқататын , жалпы және ... ... ... , оның ... талапкердің
таңдап алған мамандығы бойынша сұрақтарға негізделіп жасалады
.
Қазақстан ... ... ... ... ... жасалған . Еңбек нарығындағы ... ... , ... ... ... ... қарастырылған , жастар,
әйелдер, мүгедектерді жұмыспен ... ... ... ... ... ... жұмысқа алудың үлесі белгіленген .
Қазір еңбек биржасында , жұмыс күшіне ... мен ... ... ... ... ... Осы ... өнеркәсібі
дамыған Батыс елдерінің тәжірибесін ... ... . АҚШ – та ... , аймақты және жергілікті деңгейде жұмыс күшінің электронды
банкілері құрылған . Онда ... ... ... ... ... көмек көрсетіледі . ... ... ... ... 40 ... бір айдең ішінде жұмысқа
орналасады . ... – ақ ... ... ... ... . ... , Вашингтон штатында ... ... ... , ... тәжірибесі ьар және өз ісінің маманы
болғысы келген 400 ... ... бір ... ... ... , ... ала жәрдемақы төлейді . ... өзі , ... ... ... ... бар , ... ... өткен , сондай –
ақ жаңа істі ... ... ... ... беріледі
.
Қазақстан Республикасы ˝ Тұрғындарды жұмыспен ... ... ... үшін ... , ... ... 50 % - нан төмен емес
мөлшерде ... ақы ... . Ол ... ... ... , күн көру деңгейімен ... ... ... ... үшін жұмыссыздық бойынша ақы мөлшерін ... : АҚШ – ... 50 % - ын ... , ... ... жас ... басқада көрсеткіштеріне бйланысты 3 – 12 ... ... - 60 ... % ... , ... – 1 – 2,5 ... жалақының 42 % - ын құрап ,
қосымша ... 40 ... ... , ал 3 жыл бойы ... ақы
төленеді . Ұлыбританияда 52 апта бойы 28,5 фунт стерлинг ... ... ... ... шегеріліп , сол жиналған соммалардан
арнайы қор пар құрылады .
Нарықтық экономикасы дамыған ... ... ... ... ... категориядағы адамдарға дифференциялды ... ... . ... ... . Осы ... ... арасындағы
жұыссыздықпен күресу үшін арнайы бағдарлама жасалып , ол ... Бұл ... ... ... ... үшін
жұмыс орнын құру шараларына ерекше орын берілген , кәсіпер ... ... ... , мемлекет кәсіби ... ... өз ... ... . ... Республикасы
Президентінің1996 – шы жылы 6 қазанда ˝ ... ... ... шаралары туралы ˝ шешім шығып , онда осы ... ... ... таңда Қазақстанда жұмыспен қамтамасыз ету ... ... ... елде ... ресурсы 1992 жылы 9,4 млн адамға жетті немесе
халықтың жалпы ... ( 17 млн адам ) 55 % - ін ... . ... ... ... салаларында 7,4 млн адам ... . ... 6 млн – ға ... ... 81 % - і ... ... жұмыс істейді . Бұл мемлекеттік кәсіпорындардың
әлі де басым екендігін , яғни , ... ... тән ... ... қалыптасуы өте баяу ... ... . ... қатар қазіргі еңбекпен қамту қатынастары ,
әкімшілдік ... ... ... жұмыспен қамтамасыз ету
қатынастарының терең дағдарсын ... отыр . ... ... ... жүиесі жағдайында халықты толық , әсіресе ... ... ... шеше ... .
Қазақстан Республикасының ˝ Халықты жұмыспен қамту ... ... ... , ... босап қалып , ... деп ... , ... жұмыс орнындағы негізгі жалақысының 50 % - ... емес ... , ... ... ... ... жалақы
мөлшерінен жоғары және өмір сүру ... ... ... ... ... ... ... .
Осымен бірге мемлекет жұмыс күшінің ұстанымын ... ... ( ... ... ... ) ... , ... репартациясын ( отанына қайту ) ... , ... ... ... , ... ... бөлу және мерзімінен
бұрын ... ... ... ... ... ... ... . Мемлекет қосымша жұмыс орындарын жасау үшін ... ... ... ... , ... жұмыссыздықтан мейлінше жапа
шеккен , бірінші ... ... мен ... ... болатындарға
жәрдем көрсетеді .
Нарықтық қатынастары дамыған көп ... ... ... әр түрлі
топтардағы адамдарды , әсіресе жастарды жұмыспен ... ... ... ... .Ол үшін арнайы бағдарламалар қабылданып
іске асырылады . Осы ... ... ... ... үшін
жалақы шығындары ... және ... ... ... шығындарды мемлекет толық өз мойнына алады .
Еңбек нарығы және ... ... ... ... ... ...... даму аспектісінің орталық
мәселелері болып ... . ... ... ... ... тікелей
тұрақты жұмыспен қамтылу және еңбек ... ... ... ... ... алумен байланысты .
Нарықтық қатынастарға көшу мен ... ... жаңа ... ... жұиыспен қамтылу , жұмыссыздық
мәселелері пайда болды . Еліміздегі нарықтық ... әсер ... және ... тұтқалардың , нарықтық инфрақұрылымның
жетілдірілуі көптеген әлеуметтік мәселелерді , ... ... ... ... ... ... өте ... ете түсті .
Жаңадан қалыптасып келе ... ... ... нарығы
аймақтық еңбек нарықтарының қарама – қайшылықтарын бойына жинақтаған .
Сондықтан да ... күші мен ... ... ... үшін және ... ... ... стратегия құру үшін облыстардағы
жұмыспен ... ... ... талдау жасау қажет .
Қазақстан Республикасынаң 2003 жылғы экономикалық белсенді ... ... 6985,2 мың ... ... ... . ... қамтылу деңгейі 91,2 % болды .
Қазақстан Республикасының еңбек ... |2001 |2002 | |2003 |
| | |жыл |4кв |1кв ... ... |7479,1 |7399,7 |7326,4 |7244,5 ... | | | | ... ... |70,2 |40,1 |69,4 |68,7 ... % | | | | ... ... |6698,8 |6708,9 |6646,8 |6545,2 ... ... % |89,6 |90,7 |90,7 |90,3 ... ... |3863,3 |4030,2 |4122,5 |4084,1 ... ... ... |57,7 |60,1 |62,0 |62,4 ... % | | | | ... ... |2835,5 |2678,7 |2524,3 |2461,1 ... ... ... |42,3 |39,9 |38,0 |37,6 ... % | | | | ... ... |780,3 |690,8 |679,6 |699,3 ... деңгейі % |10,4 |9,3 |9,3 |9,7 ... ... ... |17,3 |17,4 |16,8 ... ... жұмыссыздық |7,6 |6,0 |5,8 |6,2 ... % | | | | ... ... |3175,8 |3155,3 |3229,6 |3303,7 ... халық | | | | ... ... |29,8 |29,9 |30,6 | ... халық деңгейі % | | | | ... ... ... ... ... ... ... бөлігі жұмысшы күшінің сипатына да анықтама
беру керек. Соңғы ... ... ... ... жұмыс күші
біздің елімізде тауар емес, оның себебі ... өз ... ... ... ... үстем таптар жойылды, сондықтан жұмысшы өз
еңбегін өзіне сата алмайды деген түсінік кең орын ... Осы ... ... өмір ... ... беді.
Қазіргі экономикалық теориядағы жаңа көзқарас бойынша жұмыс күші
тауар ретінде қаралуы керек. Олай болса ... ... ... құны және бар.
Жұмыс күшінің тұтыну құны дегеніміз оның ... және ... ... қызмет көрсетуді атқару қабілеті. Жұмыс күші арқылы
адам құн және ... құн ... ... ... жұмыс күшіне сұраныс
тауап өндірушінің сапалы өнім шығарып, оны ... ... ... ... ... ... ... проблемасы экономикалық өсумен
тығыз байланысты. Әрине, ... бұл ... ... және ... реттеуі
мүмкін. Ол үшін ... ... ... ... ... күрделі қаржылар жұмсау көзделуге тиіс.
Көп укладты экономикада жұмысшыны қабылдайтын кәсіпорын оның жұмыс
күшінің ... ... ... аударады. Осыған орай ... ... ... ... мөлшеріне түрлі факторлар әсер етеді,
оның ішінде еңбек туралы заң, ұжымдық шарт, салық саясаты т.б.
Қазір мемлекет еңбекақыны жанама ... ... ... ... механизмі арқылы еңбекақыны реттеу әлі де болса қалыптасқан жоқ.
Бұрынғы кеңес елінде ... ... ... ... ... жоспарлы реттеп, еңбек ресурстарын даярлап, толық пайдалануға
болады деген ұғым берік орнады. Осыған орай жеке адамның ... ... өз ... ... күн ... еңбегі жоқ деген қағида орын
алды. Сонымен барлық қоғам мүшелері еңбекке толық қамтылуы ... ... ... ... ... ... аз ... болмаған «кадрлар
тапшылығы» пайда болды. Жұмыс орны көп ... оны ... адам ... ... да ... ... ... қатары көбеюде.
Қазақстанның село, ауылдарында озат елдермен салыстырғанда еңбек өнімділігі
төмен, мамандығы шамалы, ауыр қол еңбегінің үлес ... көп. Оған ... ... ұлғаюын да айтпасқа болмас. Көптеген мекемелерде
атқаратын еңбегінің ... ... ... саны аз ... Оның ... және ... ... дәрежесі көп жерде ойдағыдай болмай
отыр. ... ... ... қызмет етпейді. Өндірісте бос ... ... ... да жиі ... ... ... тарту ұтымды болу үшін әрбір еңбекке
жарамды адам ... ... ... өзінің жеке басының қабілеті мен
мүмкіншілігіне сай таңдап алуы керек. Сонда ғана ол ... ... ... ... Сонымен бірге өндірістің қажетіне сәйкес жұмышының
да кәсіптік дәрежесі болуы керек. Еңбек рыногын ... ... ... да ... пен ... заңдары әрекет етіп, жұмыс
күшін сатып алу және сату ... және ... ... жағдайларында
жүреді. Еңбек рыногында сұраныс пен ұснысты теңдестіретін ерекше «баға тепе-
теңдігі» орнайды. Мемлекет пен кәсіподақтың еңбек рыногына әсері ерекше.
Әуелі ... ... ... ... ... қарайық.
Классикалық теория деп маркстік емес әдебиетті, әлбетте ағылшын мен
американдықтардың теориясын ... ... ... ... егер ол ... жұмысбастылықпен
сипатталатын болса. Толық жұмыстылық түсінігіне анықтама беру қиын. Бір
қарағанда, оны ... ... ... бар ... ... қамтылуы,
яғни 100% жұмыс күші жұмыс істейді деп түсінуге болады. Бірақ олай ... ... бір ... ... ... ... жұмыстылықты
түсіну үшін жұмыссыздықтың типтері мен жұмыссыздықтың табиғи нормасы
түсінігімен танысу керек.
Жұмыссыздықтың ... ... ... ... ... және жасырын.
Фрикциондық жұмыссыздық – жұмыс іздеу және оны ктумен байланысты. ... ... үшін ... ... ... және индвидуальдық
талабына жұмыс іздеудің белгілі бір уақытын қажет етеді. Кейбір ... ... және ... төленетін жұмыстарды орындауға қабілеттілігін
сезінеді және ... ... ... іздейді.
Құрылымдық – жұмыссыздық. Өндіріс құрылымы өзгеріссіз қала алмайды.
Кейбір мамандық ... ... ... ал ... ... ... Бұрын болмаған жаңа мамандықтарға сұраныс пайда болады.
Циклдық жұмыссыздық нақты жұмыссыздық ... ... ... ... ... циклдық құлдырау жағдайында
капитал және тұтыну тауарларына сұраныстың ... ... алып ... Бұл ... ... ... ... негіз
болады.
Қорытынды
Ірі корпорациялар, әдетте, жалақы ставкасының уақыты жағынан тұрақты,
стандартты болуын жақтайды, оларды еңбек рыногындағы сұраныс пен ... ... ... бас ... рыногына үлкен икемділік, ауқымдылық беру ... ... алу ... бас ... алып келді. Еңбекке қамту деңгейі
олар ... ... ... пен ... ... ... ... сұраныс көлемі де икемді варианттардың ... ... ... бір өнім рыногының жағдайына ... ... ... біркелкі болмайтыны, себепті, икемді еңбек жылын орнату көзделеді.
Сонымен қатар икемді жұмыс апталары және ... әр ... ... де қолданылады.
Фирманың жұмысшыларымен еңбек қатынастары да ... ... ... ... ... ... ... еңбек шарттарына ауысу белгіленеді. Ал бұл кәсіподақтардың ... ... ... тежейді. Оларды жекелеген қызметкерлердің
кеңесшісі ... ... ... тікелей еңбеку қатынастарына түсуге
итермелейді.
Еңбек рыногының реттеу шеңберінің тарылу барысында заңдарды ... ... ... ... ... Рынокта бәсекелестікті күшейту
мақсатымен оның әлеуметтік негізін әлсірету жүргізіледі. ... ... ... түрі – ... ... ... жеке ... келісімі болуға.
Еңбек рыногын флексиблендірудің қорытындысы оны ... ... ... түгелдей жоюы болмауы керек. Бұлай болған күнде
әлеуметтік қатынастар күрт ... ... ... ... ... ... оны ... арқылы экономикалық тиімділікпен қоғамның
әлеуметтік бағдарламасын қолайлы түрде сәйкестендіру туралы болып отыр.
Пайдаланылған ... ... ... теория негіздері. Алматы 1998
2. Б.С.Мырзалиев, С.А.Қалтаева, Ғ.З.Успанова,
С.С Ыдырыс. Экономикалық теория. Түркістан 2006.
3. Я.Әубәкіров. ... ... ... ... ... Қазақстан 2030. Алматы 1997
5. А.С.Булатова. Экономика. Москва 1997
6. О.Қалдыбаев, А.Темирбаев Экономика. Алматы 1997
7. ... ... 2030. ... ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек рыногын реттеу, рыноктың мәні, атқаратын қызметі13 бет
Валюта жүйесі66 бет
Қазақстандағы жұмыссыздықты реттеу және шешу жолдары29 бет
Валюта қатынастырын рыноктық және мемлекеттік реттеу8 бет
Нарық шаруашылығының жалпы сипаттамасы7 бет
Нарық шаруашылығының жалпы сипаттамасы12 бет
Нарықтың мәні, атқаратын қызметі, түрлері мен құрылымдары20 бет
Натуралды және тауарлы шаруашылықтың пайда болуы мен дамуының негізгі факторлары7 бет
Рынок шаруашылықты ұйымдастырудың тиIмдI жүйесI ретIнде26 бет
Рыноктық шаруашылық3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь