«ақша қаражаттарының есебі»

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3
I тарау. Ақша қаражаттарының сипаттамасы
1.1. Ақша қаражаттарының түсінігі және олардың баламалары.
Есеп айырысу нысандары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. Вексель арқылы есеп айырысу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.3. Төлем карточкаларының есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.4. Ақша қаражаттарының ішкі бақылау жүйесі ... ... ... ... ... ...
II тарау. Ақша қаражаттарының есебін ұйымдастыру
2.1. Кассалық операциялар есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
а) кәдімгі кассаның есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
б) шетелдік валюта түріндегі қолма . қол
ақшаның есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
в) оперативтік кассаның есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
г) кіші кассаның ұйымдастырылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2. Қолма . қол емес ақшалай есеп айырысудың есебі ... ...
а) есеп айырысу шотындағы операциялар есебі ... ... ... ... .
б) валюталық операциялар есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
в) банктегі арнайы шоттардағы ақша
қаражаттарының есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.3. Ақша қаржысы, құнды қағаздарын және есеп берудің
бланкілерін түгелдеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.4. Ақшаның қозғалысы туралы есептіліктегі ашып көрсетулер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Ақша қаражат арқылы субьектілер бір - бірімен есеп айырысуды ұйымдастырады. Мекемелер қолма – қол есеп айырысуды және банктік операциялар негізінде әртүрлі қаржылық қатынастарды ұйымдастырады. ҚР –да ақшалық байланыстар Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі, Қазақстан Республикасының Қаржы Министрлігінің заңдарымен нормативтік актілер, ережелер арқылы реттеледі.
Олардың арасына:
1. ҚР ҰБ бекіткен кассалық операцияларды жүргізу тәртібі;
2. 24. 12. 1996 № 54-1 «Валюталық реттеу туралы» ҚР - ң заңы;
3. ҚР ҰБ 20.04.2001ж. № 115 «ҚР- да валюталық операцияны жүргізудің
ережесі»;
4. ҚР-ғы «Вексель айналымы туралы» заң;
5. 02.05.2000ж №266 ҚР-ның «Банктердегі клиенттердің банктік
шоттарын ашу, жүргізу және жабу тәртіптері» туралы заң;
6. ҚР-ның ҚМ-гі бекіткен «Бухгалтерлік есеп стандарты»;
Қазақстан Республикасының аймағында әрекет етіп тұрған барлық субъектілерге (Қазақстан Республикасының аймағында тіркелген резиденттік емес өкілдіктер мен филиалдар, занды тұлғалар, кәсіпкерлік қызметпен шұғылданатын жеке тұлғалар) қаржылық есеп беруді және бухгалтерлік есепті жүргізу міндеттілігі жүктеледі.
Субъект өз қызметін дербес жоспарлайды және даму болашағын, материалдық-техникалық жағдайын қамтамасыз етумен қатар, ол күрделі кұрылысын да белгілейді. Ол өз өнімін, жұмысы мен қызметтерін Қазақстан Республикасы заңдарында анықталған жағдайларды қоспағанда, өз бетінше белгілеген бағасына немесе шарттардың негізінде сата алады.
Кәсіпорынның бастапқы бақылауын жүзеге асыру үшін таңдап алынған тәсілдер жиынтығы, кұндық өлшемдері, ағымдағы топтастыруы және бухгалтерлік есептегі шаруашылық қызметіне жасалған қорытынды шолу фактілері кәсіпорынның есептік саясатында көрініс табуы тиіс. Басқаша айтқанда, есептік саясат — бұл бухгалтерлік есептің әдісін жүзеге асыратын тетігі.
1. «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» 2002 жылғы 24 маусымдағы Қазақстан Республикасының №309-ІІ заңы.
2. «Бухгалтерлік есеп стандарттары». Қазақстан Республикасының Ұлттық комиссиясы. – Алматы, 1996-2003ж.
3. «Қазақстан Республикасының Салық Кодексі». Алматы, 2005ж.
4. «Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі». Алматы, 2001ж.
5. Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі банк пен бөлек банктік операцияларды жүзеге асыра алатын мекемелерде кассалық операцияларды жүргізудің 3 наурызынан 2001 жылдың №58 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк қаулысымен қабылданған Ережелер.
6. Бухгалтерлік есептің типтік шоттар жоспары. Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігінің 2002жылғы 18 қыркүйектегі №438 бұйрығымен бекітілген.
7. Әбдіманапов Ә.Ә. «Бухгалтірлік есеп теориясы және принциптері». Алматы, АЙАН, 2001ж.
8. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н., Құдайбергенов Н.А. «Бухгалтерлік есеп принциптері». Алматы, Экономика, 2003ж.
9. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н., Құдайбергенов Н.А., Жантаева А.А «Қаржылық есеп». Алматы, Экономика, 2001ж.
10. Назарова В.Л. «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп». Алматы, Экономика, 2005ж.
11. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.Н. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп». Алматы, Центраудит,1998ж.
12. ТасмағанбетовТ.А., Омаров А.Ш., Әлібекова Б.А., Рабатов О., Байбол таев Н.Э., Радостовец В.К. «Қаржы есебі». Алматы, Дәуір, 1998ж.
13. Укашев Б.Е., Әжібаева З.Н. «Бухгалтерлік есеп теориясы». Алматы, Ұлағат, 1999ж.
        
        «Ақша  қаражаттарының  есебі»
Мазмұны
|Кіріспе.............................................................|3 |
|................................................. | |
|I ... Ақша ... ... | ... қаражаттарының түсінігі және олардың ... | ... ... ... | ... | |
| 1.2. ... ... есеп айырысу | ... | |
| 1.3. ... ... ... | ... | |
| 1.4. Ақша ... ішкі бақылау | ... | ... ... Ақша ... ... ... | |
| 2.1. ... операциялар есебі | ... | |
| а) ... ... | ... | |
| б) ... валюта түріндегі қолма – қол | ... | ... ... | |
| в) ... ... есебі | ... | |
| г) кіші ... | ... | |
| 2.2. ... - қол емес ... есеп ... | |
|есебі........ | |
| а) есеп ... ... ... ... | ... | |
| б) ... ... есебі | |
|.......................................... | |
| в) ... ... ... ақша | ... | ... | |
| 2.3. Ақша ... ... ... және есеп | ... | ... | ... |
| 2.4. ... ... ... ... ашып | ... |
|.................... | ... ... | ... ... | ... ... | ... ... ... ... бір - бірімен есеп ... ... ... – қол есеп ... және ... ... ... ... қатынастарды ұйымдастырады. ҚР –да
ақшалық байланыстар Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... актілер,
ережелер арқылы реттеледі.
Олардың арасына:
1. ҚР ҰБ бекіткен кассалық ... ... ... 24. 12. 1996 № 54-1 ... ... ... ҚР - ң ... ҚР ҰБ 20.04.2001ж. № 115 «ҚР- да валюталық операцияны жүргізудің
ережесі»;
4. ҚР-ғы ... ... ... ... 02.05.2000ж №266 ҚР-ның «Банктердегі клиенттердің банктік
шоттарын ашу, жүргізу және жабу тәртіптері» туралы заң;
6. ҚР-ның ... ... ... есеп ... ... ... әрекет етіп ... ... ... ... аймағында тіркелген резиденттік
емес өкілдіктер мен филиалдар, занды тұлғалар, кәсіпкерлік ... жеке ... ... есеп ... және ... есепті
жүргізу міндеттілігі жүктеледі.
Субъект өз қызметін дербес жоспарлайды және даму болашағын, материалдық-
техникалық жағдайын қамтамасыз етумен ... ол ... ... ... Ол өз ... ... мен ... Қазақстан Республикасы
заңдарында анықталған жағдайларды қоспағанда, өз бетінше ... ... ... негізінде сата алады.
Кәсіпорынның бастапқы бақылауын жүзеге асыру үшін таңдап ... ... ... өлшемдері, ағымдағы топтастыруы және бухгалтерлік
есептегі шаруашылық ... ... ... шолу ... ... саясатында көрініс табуы тиіс. Басқаша айтқанда,
есептік саясат — бұл ... ... ... ... асыратын тетігі.
Бухгалтерлік есеп жүйесін жүргізудің жалпы қағидасы мен ... ... ... ... ... ... нақты кәсіпорынның есептік ... ... ... ... кәсіпорын өз мүлкімен өзімен-өзі болушылығы (кәсіпорын өз балансында
тек заң бойынша танылған мүліктерді ғана ... ал ... ... мен міндеттемелер баланстан тыс шоттарда есепке алынады);
- толассыз қызметі (есеп саясатының мәселесі бойынша қандай да ... ... ... өз қызметін болашақ кезеңде тоқтатпайтындығы
немесе қызмет масштабын қысқартпайтындығы басшылыққа алынуы керек);
- есеп ... ... ... ... ... көрсету
әдісінің тұрақтылығы, есеп беру жылының барысында міндеттеме мен ... ... бір ... ... ... өткен кезде де);
- шаруашылық қызметіндегі фактілердің мерзімділік анықтылығы (әр
фактілердің түскен немесе төленген кезіне ... олар ... ... орын алған кезеңіне жатқызылуы керек).
Пайдаланатын есеп саясатының басты міндеті мен негізгі ... ... ... ... пара-пар көрсету, іс мүддесі үшін осы
қызметтің ... ... ... ... объективті және шынайы
ақпаратпен қаптастыру.
Шаруашылық жүргізуші субъектісі өзінің нақты жағдайына, көлеміне ... ... ... ... ... ұйымдастыруды жүзеге асырады:
бухгалтерлік жұмысты ұйымдастыру нысандарын дербес ... ... ... ... пен ... ... ... қызмет
ету аясын белгілейді; шаруашылық операцияларына бақылау тәртібін әзірлейді,
сондай-ақ бухгалтерлік есепті ұйымдастыру үшін ... да ... ... ... ... ... ... операцияларын
орындаған кезде оның зандылығын сақтауға кәсіпорынның басшысы жауапты болып
келеді.
Субъектінің құрылымдық бөлімшелерінде бухгалтерлік ... ... ... бас бухгалтері басшылық етеді. Егер де кәсіпорынның дербес
бухгалтерлік ... ... онда ... есеп пен ... есеп беру
арнайы мамандандырылған фирмалардың немесе келісім-шарттың негізінде жұмыс
істейтін мамандардың көмегімен жүзеге асырылады.
Бас ... ... ... ... ол ... тағайындалған бас
бухгалтерге субъектінің басшысы бекіткен тәртіпке сай ... ... ... ... ... ... жағдайына және есеп
мәліметтерінің дұрыстығына тиісті ... ... ... ... ... ... және олармен
жасалатын шаруашылық операцияларының қосарлана немесе екі жақты жазылатын
жазу тәсілімен бухгалтерлік есеп шоттарының Бас ... ... ... ... ... басты мақсаты субъектіні жедел басқару үшін қажет
ақпараттармен, субъектінің қаржылық нәтижесі мен ... ... ... және ... ... қамтамасыз ету, сондай-ақ
инвесторларға, ... ... ... ... ... ... және басқа да мүдделі тұлғаларға
бухгалтерлік есептің стандартына сәйкес қаржылық есеп ... ... ... қаражаттарының бухгалтерлік есебін жүргізген кезде субъект мына
жайларды ... ... ... есеп беру ... ішінде ақшаларды бағалау мен есептік саясатқа
сәйкес ұйымдастырылуын;
- қаржылық міндеттемелерімен мүліктерді ... ... және ... жүзеге асқан барлық ақшалай операцияларының есепте толығымен
көрініс табуы;
- тиісті ... ... ... операцияларды есептік регистрлерге
және есептілікке дұрыс қатыстырылуы;
- әрбір айдың басына синтетикалық есеп ... ... ... ... ... ... ... керек.
Жасалған шаруашылық операцияларын тіркейтін алғашқы құжаттардың
мәліметтері бухгалтерлік ... ... жазу үшін ... болып
табылады.
Бухгалтерлік құжаттарда жасалған ... ... ... ... ... ... ... түрінде берілген жарлығы
екендігін көрсетеді. Кез ... ... ... ... ... ... таппауы, олардың тиісті ... ... ... ... ... негізгі бөлімінде қаржылық есептілік және ақша
қозғалысының жүргізудің тәртіптері келтірілген. ... ... ... ... ... өйткені ақша қаражат операцияларының
дұрыс ... ... ... ... ... ... ... кезінде. Сондықтан да мен осы тақырыпты дипломдық жұмыс ретінде
таңдадым.
Дипломдық жұмыстың мақсаты ақша қаражат ... ... ... ... ... ... ... қарастыру. Осы
мақсатқа байланысты дипломдық жұмыста келесі тапсырмалар ... ақша ... ... ұйымдастыру және ақша қаражаттарының
қозғалуының ішкі бақылау жүйесі
- кассалық операция ... ... есеп ... ... ... ... валюталық операция есебі
- ақшаның қозғалысы туралы есептіліктегі ашып көретулер
І ... Ақша ... ... Ақша қаражаттарының түсінігі және олардың баламалары.
Есеп айырысу нысандары
Қаржылық нарықтың қиындылығына байланысты ақша ... ... ... ... ... ... ... қаржы таба алатындай және одан әрі
дамитын, жаңа ... ... ... қабілетін талап етеді. Ақша
қаражаттың және оның баламларының классификациясы мен ... ... ... ... ... анықтайды.
7 Қаржылық Есепкерліктің Халықаралық Стандарты (ҚЕХС) “Ақша қаражатының
қозғалуы туралы есепте” ақша қаражаттарына және оның ... ... ... ... ... ... Ақша ... өзіне қолда
бар ақша мен талап етілгенге дейін ... ... Ақша шоты ... ... ... ... ғана ... Ақша қаражатына
қаржылық мекемелердің ағымдағы шоттардың қалдықтары, нақты қолда бар қағаз
ақшалар, монета, валюта, кіші ... ... бар ақша және ... ... ақша ... берілуі, қаржылық мекемелермен
қабылданған жедел ... мен ... ... Бұл ... ақша
құжаттарына: қарапайым чектер, кассалық ордер, клиенттердің чектері, ... және тағы ... ... ... қаражат” – баланстық баптың бүкіл
ақша шотының атауларын көрсетеді. Ақша ... ...... өтімділігі жоғары, ақша қаражатына тез айналатын, ... ... бар ... ... баламалары инвестиция емес қысқа мерзімді ... ... ... Инвестиция ақша баламасы болуы үшін ол ақша
қаражатының белгілі сомасына тез ... ... ... төмен
болуы керек. Мұндай кезде инвестиция ақша ... бола ... ... ... ... ... ... 3 ай немесе одан да төмен болса.
Ақша қаражатына пошталық марка, аванс, іс-сапар шығындары, кәсіпорынның
жұмыскерлерінің ... ... ... және ... төленген ақша аванстар (төленуге тиісті шот) жатпайды.
Есепкерлік мерзімнің соңында төленбеген ақша аударымдары, чектер ақша
қаражат шотының ... ... ... ... ... ... ... азайтпайды. “Ақша қаражат” шотына еркін
қолдануға болмайтын компенсациялық қалдық сомасын ... ... ... минималды сома болып табылады және мұны кәсіпорын өз шотында ... ... ... ... бұл ... бар соманы шектейді және
кәсіпорынның өтімділігін төмендетеді.
Банктік займдар негізінен қаржылық ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның ақша қаражатымен басқаруының
негізгі бір бөлігі ... ... ... ... ... овердрафтар ақша
қаражат және баламаларының компоненті ретінде кіргізіледі.
Овердрафт – Банк ... шоты ... ... (шоттағы
қалдықтан тыс) есептен шығару арқылы берілетін, соның нәтижесінде ... ... ... ... кредит нысаны. Әдетте, банк пен
пайдаланармен ... ... ... ... көп ... ... шарты, өтеу тәртібі белгіленеді.
Овердрафт негізінен қысқа мерзімді міндеттеме болып табылады. Мұнда
банкпен келісім нәтижесінде банк ... ... ... ... өзгереді.
Ақша қаражат ағымы ақша қаражат ... ... ... ... ... ол ... операциондық, инвестициондық, қаржылық қызметтің
бөлімі емес, ақша ... ... ... компоненттердің
негізі болып табылады.
Егер ақша қаражаттарының ағымдағы актив ретінде емес басқа мақсатқа
пайдаланса, онда олар ... ... ... ... ... ... ... өз ақша қаражаттарын банкі
мекемелерінің тиісті шоттарында сақтап және ... ... ... осы ... арқылы ақшасыз нысанда, ал қажет жағдайда
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісінің нормативтік құжаттарымен және
Қазақстан ... ... ... ... шегінде нақты
ақшамен есептесуді жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасының ақша ... ... ... табылады. Теңге
Қазақстан Республикасының ... ... өз құны ... ... ... ... ... болып табылады.
Валюталық қазыналар деп танылатын мүлік және олар арқылы мәмілелер жасау
тәртібі заң құжаттарында белгіленеді. ... ... ... құқығы
Қазақстан Республикасында жалпы негіздерде қорғалады.1
Ақша қаражаттарын сақтау үшін және ... ... ... есеп ... ... ... банк мекемелерінде банк шоттарын ашады. Банк
шоттары — бұл банк мен ... ... ... ... әдіс. Банк шоттары ... де, ... ... ... және ол ... ... және корреспонденттік болып бөлінеді.
Шетелдік валютадағы қаражаттардың қолда бары мен қозғалысын есептеу ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Ол сыртқы
экономикалық қызметін жүзеге асыратын және өнімін ... ... ... ашылады. Аккредитивтер, чек (аванс) кітапшаларының шоттарын және
басқаларын субъектілер ақша қаражаттарын ... ... үшін және ... ... үшін ... ... ... олардың иелерінің әмірі ... ... (4) 47,48 б. (127,128 ... ... ... қаражатты есептен шығаруға соттың,
мемлекеттік салық қызметінің рұқсатымен және ... ... ... ... ... ғана жол берілуі мүмкін.
Субъектілердің шоттарынан төлем жасау, егер зандарда өзгеше көзделмесе,
субъектінің басшысы белгілеген ... ... ... ... ... ... төлеу мен аударуды жүзеге
асыруда келесі әдістерді: қолма-қол ... ... ... ... ... ... ... немесе олардың индоссаменттері
арқылы беруді; төлем карточкасын пайдалануды; тікелей дебеттік ... ... ... ... ... ... ... республиканың заң актілерімен белгіленген басқа да әдістерін
пайдаланады.
Ақшасыз есеп ... ... ... ... тапсырма; чек; вексель;
тапсырма-талап төлемдері; кеден мен ... ... ... жарлықтары болып табылады.
Төлеуші мен алушылар өзара есеп айырысу нысандарын келісім-шарт негізінде
анықтайды, сондай-ақ ... ... ... ... мен ... да ... ... тапсырмаларымен есеп айырысу. Төлем тапсырмалары онда ... ... ... ... ... ... ... банк-
алушының ақшаны аударғаны туралы тапсырмасы болып табылады. Қызмет пен
жұмысты және тауарлы-материалдық, ... өтеу үшін есеп ... ... ... пен ... алдын-ала төлем жасаған ... ... ... ... ... ... ... жасаушы банкке белгіленген нысандағы бланкілердегі төлем тапсырманы
ұсынады. ... қоса ... ... ... ... етуі ... ... шот-фактуралары және төлемдердің мақсатын растайтын
басқа да құжаттары ... ... ... ... ... ... ... 10 күн бойы күшінде болады (жазылған күні есепке алынбайды).
Төлем тапсырмалары төлем жасаушының шотында ... ... ғана ... ... ... электрондық түрінде де, қағаз ретінде де
ұсынуы мүмкін. Бұл ... ... ... банк ... ... анықтайды.
Негізінен алғанда, олар екі ... ... ... ... да, оның ... ... ... жіберіледі, ал
екіншісі иесіне, яғни ақшаны жіберушіге қол ... ... ... (Қосымша №1)
Төлем тапсырмасын толтыру кезінде келесі реквизиттері (көрсеткіштері)
көрсетіледі:
- төлем тапсырмасының нөмірі;
- төлем тапсырмасының жазылған ... жеке ... ... ... ... коды ... ИИК)
- жіберуші мен бенефициардың банкі шоттарының нөмірі;
- бенефициардың коды (БК ... КБе) және ... коды ... КОд) - бұл ... екі ... (белгіден) тұрады: біріншісі –
резиденттік белгісін, ал екіншісі — экономиканың секторын көрсетеді;
бенефициар — аудару жасалған ақша ... ... ... ... — банк атауы, аударылған ақшада, оның мекен-жайы көрсетіледі;
- бенефициар ...... ... келіп түскен ақша
қаражатын кабылдайтын банк жіберушімен жасалған келісім-шарттың негізінде;
- жіберушілердің теңестірілген ... ... ... коды (ЖТБК немесе ИИК) — филиаларалық ... коды ... ... ... арналымының коды - ҚР ҰБ нормативтік-құкықтық актісімен
белгіленген және соның негізінде ... ... ... ... ал ол үш ... (белгілерден) тұрады;
- бюджеттік классификациясының (жіктемесінің) коды — салықтарды кері
қайтаруда қойылатын код;
- валюттелген күні — ақша ... ... ... ... акша қаражатын аударған күні төлем жасаушының ынтасымен анықталады.
Төлем құжатына кез келген жөндеудің түрін жасауға рұқсат ... ... ... ... жасалған келісімдері бойынша
төлем тапсырмалары: жедел мерзімді, мерзімінен бұрын және ... ... ... ... ... мерзімді төлем мынадай нұсқалар бойынша жүзеге асырылады: ... яғни ... ... ... ... ... кейін, яғни тауарлар
үшін шоттарды тікелей акцептеу жолымен; ірі ... ... ... бұрын немесе мерзімі кейінге қалдырылған төлемдер шарттық
қатынастар аясында тараптардың қаржылық жағдайына зиян келтірмейтіндей етіп
жасалуы ... жеке ... ... қаражатты (зейнетақы, алимент, жалақы,
іс-сапар шығыстары, авторлық қаламақы) жекелеген азаматтардың атына; жалақы
төлеуге арналған, банк мекемелерінде аударым алушының атын, оның ... егер ... ... ... тиіс болса, онда ол орналасқан
банктің аты мен ... ... ... ... ... ... ... онда кім, қандай мақсаттарға ақша ... ... ... кәсіпорындарға жолданған әрбір аударым алушы бойынша
барлық ... ... ... төрт дана етіп ... ... ... ... кейін төлейді.
1.2. Вексель арқылы есеп айырысу
Векселъ — біржақты сөзсіз орындалатын ақша міндеттемесін ... ... ... төлем кұжаты. Ол жай және аударма болып келеді.
Жай вексель (соло-вексель) - ... етуі ... ... ... келешекте вексельде көрсетілген ақша сомасын вексель ұстаушыға
төлейтіні туралы вексель ... ... ... ... ... ... - ... берушінің (трассанттың) үшінші тұлғаға
(трассатқа) бірінші вексель ... ... ... оның ... ... ... бір ... не ұсынған кезде, вексельде
көрсетілген ақшаны төлейтіні туралы ... ... шарт ... ... ... вексель өз табиғаты бойынша "бұйрыққа" ұқсас
болып келеді.
Вексель: құжат мәтініне (текстіне) ... ... қай ... онда сол ... "вексель" деп жазылған атауды, белгілі бір ақша
сомасын төлеуге еш нәрсемен негізделмеген бұйрықты; төлеуге тиіс тұлғаның
(төлеушінің) ... — тек ... ... төлеу мерзімін, төлем жасалатын
орнын көрсетеді; кімге ... ... ... ... төлем жасалатындығын,
сол тұлғаның атауын, вексель жасалған күн мен орнын көрсетеді және онда
вексельді ... ... қолы ... ... ... құжатта тұтастай сақталмаса, тек төмендегі
белгіленген жағдайларды қоспағанда, вексельдің күші болмайды. Төлем ... ... ... талап етуі бойынша төленетін ... ... ... ... ... ... ... қатар белгіленген орны,
төлем жасау орны және сонымен бірге ... ... ... орны ... ... жасалған орны көрсетілмеген жағдайда вексель
берушінің атымен қатар ... ... қол ... ... ... вексель вексель берушінің бұйрығы бойынша ақы төлеуге жататын
вексель ретінде берілуі мүмкін. Ол вексель берушінің ... ... ... есебінен берілуі мүмкін. Аударма вексель үшінші тұлға тұрған жерде
немесе төлем жасаушының тұратын жерінде немесе қандай да бір ... ... ... ... ... ... ... көрсетілуі тиіс,
мұндай нұсқау болмаған ... ... қол ... (жазылмаған) деп
саналады. Пайыздың есептелген күні көрсетілмесе, аударма вексель жасалған
күннен бастап есептелінеді.
Кез келген аударма ... ... ... ... де, ол ... ... берілуі мүмкін.
Егер вексель беруші аударма вексельде "Бұйрыққа емес" ... ... ... сөз ... және ол ... ... сақтаса, онда ол қарапайым
цессиямен берілуі мүмкін. ... ... ... ... не
вексель бойынша міндетті басқа кез келген адамның пайдасына вексельді
акцептегеніне, не акцептемегеніне ... ... ... ... ... Бұл тұлғалар, өз кезегінде, вексельді табыстай ... ... ... ... ала ... келісім-шарт койылмаған
болып келеді. Оның шартты жағдайларының бірі ... ... онда ... ... яғни ... ... ... ұсынушыға бланктік күші бар индоссамент болып табылады.
Индоссамент аударма вексельде немесе оған қосылған параққа ... ... ... Индоссамент аударма вексельде қаралған барлық ... ... Егер ... ... ... онда вексель ұстаушы бланкті
өз атына немесе басқа бір ... ... ... ... өз ... банк ... немесе басқа бір адамның атына табыстай алады; бланк
толтырмай және ... ... ... ... ... бере ... басқаша кері шарт болмаса, индоссант акцепт пен ... ... Ол ... ... ... сала ... бұл ... вексель
кейінгі табысталған адамдардың пайдасына шешілсе де, ол олардың ... ... ... векселі бар тұлғаның құқығы үздіксіз бірқатар индоссамент
жасау арқылы негізделсе де, соңғы ... ... ... ... вексель ұстаушы тұлға ретінде қарастырылады.
Бұл ретте сызылып тасталған индоссаменттер жазылмаған деп ... ... ... ... ... ... ... қол
қойған тұлға бланктік вексельді сатып алған индоссамент болып есептелінеді.
Аударма вексельді төлем мерзімі басталғанға дейін вексель ұстаушы ... ... ... ... тұлға да төлем жасаушыға акцептеу ... ... ... ... де ... жасаушы өзінің келісімі туралы вексель ұстаушыға немесе қол
қойған адамдардың біріне хабарласа, онда ол олардың алдында өз келісімінің
шарттарына сәйкес өз ... ... ... ... ... ... төлем толықтай немесе вексель сомасының, бір бөлігін аваль арқылы
қамтамасыз етуіне болады. Мұндай қамтамасыз етуді үшінші адам ... ... қол ... ... бірі бере алады.
Аваль аударма вексельде немесе қосымша парақта беріледі. Аваль берілген
орын ... онда ол жеке ... де ... мүмкін. Ол "аваль деп
есептелсін" деген сөздермен ... ... ... бар ... мәтіндегі
формуласымен білдірсе, онда оған аваль берген адам қол қояды. Аваль үшін
төлем жасаушы ... ... ... ... ... ... аударма
вексельдің бет жағына авальшының қойған қолы жеткілікті. Авальда ол ... ... ... Ол ... ... аваль вексель
беруші үшін берілген деп ... ол үшін ... ... ... ... ... ... Аударма
вексельге ақы төлей отырып, авальшы ... ... ... қарсы және
аударма вексельге байланысты осы соңғы тұлғаның алдында міндетті ... ... ... құқықтарды иеленеді.
Аударма вексель ақы төлеу үшін ұсынғанда ұсынғаннан ... ... ... ... ... кейін белгіленген бір күнде берілуі мүмкін.
Тағайындалған өзге мерзімдер немесе төлемнің бір ізді ... ... ... ... болып табылады. Аударма вексель ұсынған
мерзімінде төленуі тиіс. Ол жасалған күннен бастап бір ... ... ... ... ... ... ... аудармалы вексельде төлемге
ұсынылатын мерзім белгіленуі мүмкін, бірақ белгіленген ... ... ... етуге болмайды. Мұндай жағдайда ұсыну мерзімі осы мерзімнен
бастап жүреді. Ұсынғаннан кейін белгілі бір ... ... ... ... ... ... не акцептелген күнімен, не қарсылық білдіру
күнімен айқындалады. Қарсылық білдіру ... ... күні ... акцептантқа қатысты акцептке ұсыну үшін көзделген ... ... ... ... ... ... бір ... немесе жасалғаннан кейін немесе ұсынғаннан
кейін белгілі бір уақытқа белгіленген ... ... ... ... ... не ... екі жұмыс күнінің бірінде ұсынуға тиіс. Аударма
вексельді есеп айырысу палатасында ұсыну төлемге ұсынғанмен ... ... ... ... ... ... бас тарта алмайды. Бөліп
төленген жағдайда төлем ... ... ... туралы білген болса, онда ол
бұл туралы қолхат беруі тиіс.
Вексель ұстаушы аударма вексель бойынша төлемді ... ... ... тиіс. Мерзімі келгенге дейін төлем жасауды төлем жасаушы өз
тәуекелділігіне алады.
Егер аударма вексель төлем жасау орнында ... ... ... ... ... жергілікті валютада төлем мерзімі келген күніндегі бағам
бойынша жергілікті валютамен төленеді. Егер ... ... ... алса, онда вексель ұстаушы өз қалауынша аударма ... ... ... төлеу мерзімі келген күнгі бағаммен төлеуді талап ете
алады.
Вексель ұстаушылар индоссанттарға қарсы тұрған регрестерге өз ... ... ... ... де және одан ... да сата ... ... толық немесе ішінара бас тартқан орын алса;
2) егер де төлем жасаушы вексельді акцептегені немесе акцептемегеніне
қарамастан банкрот деп ... ... онда ... ... ... ... ... сот анықтамаса да немесе оның мүлкінен өтем алу нәтижесіз
болмаған жағдайда;
3) вексель ... ... ... ... ... ... ... жағдайда.
Вексель бойынша жасалатын төлем мен акцепт үшін жауапты тұлғаға регрестік
талабы (искы) вексель бойынша төлем мерзімінен кешіктірілмей ұсынуы мүмкін.
Акцепт ... ... бас ... ... немесе төлем жасамауға
қарсылық білдіру) факті куәландыратын актімен расталады.
Вексель беруші аударма векселінің мәтінінде ... ... ... ... қарсылық білдірген кезде төлеушінің қолы қойылған
өтінішпен ... ... ... ... ... үшін ... мерзімдерде жасалуы
керек. Акцептеуге қарсылық білдіру төлемге ұсынудан және төлем жасамауға
тағы да басқаша қарсылық ... ... ... бұл ... ... ... өту керек, онсыз оның күші болмайды.
Егер төленуге жататын аударма вексельдің ісі ойдағыдай ... ... оның ... адам ... ... бола ... да; немесе төлем жасаушы
басқа жерде тұрып, өзінің тұрған жерінен төлем ... ... бола ... ... ... бір ... өткен соң, яғни ұсынылған кезде ... ... ... да, оның ... тыйым салынады.
Төлем жасаушы оның вексельді ... ... ... ... деп ... ... вексель берушіні акцептеуге
жатпайтын вексель бойынша ... деп ... ... ... ... ... ... асыруы үшін оның банкрот деп танылғаны туралы сот
шешімін ұсынуы ... ... ... индоссантын және вексель берушісін акцептемеу
немесе төлем жасамайтыны туралы қарсылық ... ... ... төрт
жұмыс күнінің ішінде, "шығынсыз айналым" деп хабарланған жағдайда, онда
оның қабыл алынуы ... ... ... ... ... ... ... жұмыс күнінің ішінде алдыңғы хабарламаны жібергендердің аттары мен
мекен-жайларын көрсете отырып, өз индоссантына, одан әрі ... ... ... тиіс. Жоғарыда аталған мерзімдер алдыңғы хабарлама алынған
сәттен бастап жүре бастайды.
Акцептемеу ... ... ... ... ... ... ... бұл туралы вексель бойынша міндетті барлық адамдарға вексельдегі
не қарсылық білдіруді талап ... ... ... мекен-жайларға сәйкес
жазбаша хабарлама жібере отырып, ... ... ... ... ... шығыстар қарсылық жөніндегі шығындарға қосылады.
Вексель беруші индоссант немесе ... ... ... және ... ... ... "қарсылықсыз" деген немесе басқадай мағыналас
сөздер арқылы вексель ұстаушыны оның ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырудан босатады. Бірақ вексель
беруші енгізген сөзге (ескертуге) ... ... ... ... онда қарсылық білдіруге байланысты ... оның ... Егер ... ... ... авалист тарапынан жасалынса,
онда қарсылық бойынша ... ... өз ... ... ... ... ... Аудару векселін беруші, акцептеуші, индоссанттаушылардың
барлығы немесе онда аваль қоюшылар вексель ... ... ... міндетті болып табылады. Вексель ұстаушы осы адамдардың әрқайсысына
жеке-жеке және барлығына ... ... ... ... ... жасағаннан кейін аударма вексельге қол ... ... дәл ... құқығы болуы керек. Міндеттемелердің біріне қойылған
талап олардың бастапқы алған міндеттемелері бола тұрса да, ... ... ... ... керек.
Вексель ұстаушы өзі талап (иск) қойған адамнан мыналарды: ... ... ... ... ... ... қоса, егер
олар белгіленген болса; вексель сомасынан Қазақстан Республикасының Ұлттық
Банкі белгілеген қайта қаржыландыру мөлшерлемесі бойынша өсім ... ... ... ... бойынша шығындарын хабарлама жіберген кезінен
бастап талап ете ... қоса ... ... ... ұстаушы талап қою сомасына вексель
сомасының 0,01 проценті мөлшерінде комиссиондық шығындарын да ... ... ... ... ... басталғанға дейін қойылса, онда вексель сомасынан
есептік пайызы бойынша ұсталады. Бұл ... ... ... ұстаушы тұратын
жердегі талап қойылған күнгі ... ... ... ... ... сәйкес) есептеледі.
Аударма вексельге ақы төлеген тұлға оның ... ... ... ... өзі ... барлық сомасьн;
- аталған сомаға Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі белгілеген қайта
қаржыландыру мөлшерлемесін; проценттерді;
- өзі төлеген шығыстарды ... ете ... ... ақы ... ... ... етілетін сомаға қоса 0,05 пайызда
үстеме (комиссиондық) төлем жасауын талап ете ... де ... ... ... ... онда ... ұстаушы оған өз
есебінен бірнеше дана беруді талап ете алады. Бұл үшін ол ... ... және сол ... ... ... ... өтініш жасай алады.
Индоссанттар жаңа даналарын индоссаменттерге қайта шығарып беруге міндетті.
Қазақстан Республикасының ... ... және жеке ... жай ... ... ... есеп ... пайдалануға құқылы, бұл ретте ол
тиісті шартта көзделген және ... ... ... ... ... ... ... болғаны. Байланыс мекемелері инкассаға
қабылдаған ... ... ... ... ... уәкілетті
органдарының және Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкімен келісе отырып,
шығарылған нормативтік құқықтық актілерімен және байланыс ... ... ... ... ... белгіленеді.
Сатушы сатып алушыға ұсынатын төлемнің мерзімін ... ... ... ... ... ... ... белгіленген
талаптарға сәйкес жүзеге асырылады.
Вексельдердің бланкісін (вексельдік кітапшасын) сатып алған кезде олар
өзінің нақты өзіндік кұны ... ... ... ... ... және әкімшілік шығыстар
Кт Төленуге тиісті шоттар
Кт Өзге де кредиторлық берешек
Вексельдер ... ... ... ... ... ... ... карточкаларының есебі
Инкассациялау шығындарын қысқарту бухгалтерияның жұмысын жеңілдету,
Қазақстаннан әлемнің кез ... ... тез ... ... ... ... ... карточкаларын пайдаланады.
Төлем карточкалары – ақша қаражатына электрондық терминал немесе басқа да
қондырғылар арқылы қол жеткізу, ... ... ... айырбастауға,
қолма-қол ақшаны жасауға мүмкіндік береді.
Төлем карточкалары: дебеттік, кредиттік және корпоративтік болып бөлінеді.
Дебеттік карточкалар қаржы-шотындағы ақша ... ... ... ... төлем жасауына мүмкіндік береді және оны ұстаушылар,
өздерінің қарызын банк берген қаржы көлемінде төлей алады.
Кредиттік карточкалар бойынша банк ... ... ... ... ... төлем жасай алады.
Одан басқа кәсіпорын іс-сапарының шығыстарын төлеуге, офистік, үстеме
шығыстары үшін корпоративтік төлем карточкаларын ... ... ... — бұл да төлем карточкалары, ол оны ұстаушыға
банк пен заңды тұлғалардың арасында ... ... ... негізінде
беріледі.
Бүгінде әлемнің көптеген елдерінде ол қазіргі шақтың қаржылық тетігі
(инструменті) ретінде 2 млр. ... ... жүр. 30 ... ... ... Visa және Master Card халықаралық карточка ... ... ... ... оны 14 млн. ... ... карточкалары
ретінде өздерінің күнделікті өмірінде пайдаланады. Олардың қатарына:
супермаркеттер, ... ... ... ... ... ... т.б. жатады.
Қазақстан Республикасының аймағында Ұлттық Банкінің лицензиялауымен
шығарылған төлем карточкалары пайдаланады.
Төлем ... ... ... ... ... ... ... жағдайы;
- төлем карточкаларымен жасалатын төлем түрлері және оның жағдайы;
- төлем карточкаларын алған тұлғалардың тізімі;
- төлем карточкаларын қайтарып алудың және ... ... ... ... ету ... ... құқы мен ... тараптардың жауапкершілігі.
Қазақстан Республикасының аймағында төлем карточкалары тек теңгемен
төленеді және Азаматтық ... ... ... көрсету», 38 тарауында
келесі талаптармен анықталады:
1. Банктік қызмет көрсету ... ... бір ... ... ... ... ... бойынша банктік қызмет көрсетуге, ал клиент, егер
шартта өзгеше көзделмесе, осы ... ... ақы ... ... қызмет көрсету шарты:
1) банктік шот шарты;
2) ақша аудару шарты;
3) банк салымы ... ... ... ... келісімінде көзделген өзге де шарт
түрлері болып бөлінеді.
3. Банк ... өз ... ... ... ... құқығына кепілдік
бере отырып, шотта бар ақшаны пайдалана алады.2
4. Заңды ... мен ... ... ... тек ... орындары және анықтау органдары және ... іс ... ... іс ... қылмыстық және азаматтық іс жүргізу
заңдарында және ... іс ... ... ... ... және ... ... сала алады.
5. Заңды тұлғалар мен азаматтардың банктердегі ақшаларына тыйым салу
мерзімі тиісті істерді жүргізу үшін ... іс ... және ... ... ... ... ... аспауға тиіс.
6. Тергеу орындары мен анықтау органдарының ... ... ... ... ... заң ... тәртіппен сотқа шағым жасалуы мүмкін.3
Төлем карточкаларымен төлем жүйесін жүзеге асырмастан бұрын оларға
авторизация ... ... ... процесі автоматталған тәртіпте немесе
телефон байланыстары арқылы жүреді.
Төлем құжаттары ... ... ... ... ... ... ақша төлеу туралы нұсқау береді. Қолма-қол ақша алған кезде төлем
құжаттары ... ... ... ... бойынша банк эквайері
қолма-қол ақшаның орнын толтыру ... ... ... ... операцияларды жүзеге асыру кезінде міндетті түрде
не қағаз, не электрондық нысанда құжаттарын жасайды. Егер ол ... ... онда ол: ... ... ... ... ал егер ... нысанда жасалса, онда ол: электрондық журнал
құжаттарынан немесе банкоматынан ... ... ... мен қызметін төлеу үшін ... ... ... ... ... ... сомасына екі данада
берілген сауда чегімен расталуы мүмкін. Слип үш ... ... ... ... кәсіпорынға, үшіншісі карточка иесіне беріледі.
2 (4) 197 б. (739 бап)
3 (4) 197 б. (740 бап)
Төлем құжаттары келесі ... ... ... ... құжатының нөмірі және жазылған күні, айы, жылы;
- операцияны жасаған ... ... ... ... және ... карточка төлемінің реквизиті;
- төлем сомасы;
- төлем валютасы.
Төлем құжаттары (слип) төлем карточкаларын ұстаушылардың ... ... ол ... олар ... құжаттарын негізге алады. Төлем
құжаттарын жөндеуге, өшіруге ... ... чегі - ... карточкасын жүзеге асыру кезінде жасалады, яғни төлем
жасалып біткен соң карточканы ұстаушыға беріледі (слиппен де, ... ... ... ... ... тұрады:
- құжат нөмірі және оның жазылған күні, айы және жылы;
- операцияны жүзеге асырушы ұйымның ... ... ... ... ... ... валютасы;
- төлем карточкаларының реквизиттері.
Енді біз төлем карточкасын әртүрлі жағдайда пайдаланған кезде болатын
шоттар корреспонденциясын мысал ... ... ... Visa халықаралық корпоратвитік карточкасын шығару мен
қолдану үшін банкімен келісім-шартқа отырған. Кәсіпорын сол келісім шарттың
негізінде ... ... ... ... қоса ондаған еңбеккерлеріне
іс сапарымен, ... ... ... есеп ... үшін ... ... шетелдік валюта ашылған және ол АҚШ долларымен
есептелінеді. Демек, ... ... ... кезінде келесі корреспонденция
болады:
Дт Банктердегі арнаулы шоттардағы ақшалар
Кт Есеп айырысу шотындағы ақшалар
Кт Ел ішіндегі валюталық шоттардағы ақшалар
Ай ... ... ... ұстаушылары бойынша банк төлемдерінің
көшірмесі беріледі.
Шот-картасының көшірмесінде екі дата ... "Шот ... ... - ... ... жасалған күнін көрсетеді;
- "Күні" - операцияның өзінің жасалған нақты күнін көрсетеді.
Төлем ... ... ... іс- сапарының шығыстары алғашқы
құжат мәліметтері бойынша (шоттары, тауар ... ... ... ... ... ... ... операциялар) Ұлттық
банкісінің белгілеген бағамы бойынша анықталады. Осыдан бір күнгі екі түрлі
валютаның айырмасын табамыз.
Төлем карточкадан ... ... ... кезде есеп беретін адамға ақша
қаражатын берген сияқты рәсімделеді, операциялар одан әрі ... ... ... бойынша көрініс табады.
Мысал. Қолма-қол ақшаны және оны есептеумен байланысты уақытын және басқа
да шығындарын қысқарту мақсатында ... ... ... ... ... ... ... Төлем карточкасы әзірленіп,
еңбеккерлерге берілген. Енді біз осы бойынша ... ... ... ... ... ... ... бойынша жасалған шығыстар
сомасы төленді
Дт Қызметкерлердің және басқа да тұлғалардың борышы
Кт Есеп ... ... ... ... ... ай үшін жалақысы есептелінді
Дт Жалпы және ... ... ... ... сату ... ... Жұмысшылардың ... ... ... бойынша есептесу
3. Жалақыдан ұсталынатындары жасалды
а) 10 % міндетті зейнетақы жарнасы ұсталды
Дт Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есептесу
Кт ... ... ... ... Жеке табыс салығы ұсталды
Дт Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есептесу
Кт Жеке ... ... ... карточкаларын әзірлеуге кеткен шығындары ұсталды
Дт Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есептесу
Кт Жалпы және әкімшлік шығыстар
4. Есептелген жалақы еңбеккерлердің төлем карточкасына ... ... ... ... есептесу
Кт Есеп ... ... ... ... үшін төлем карточканың негізінде ... ... ... ... ... ... ақша ... деген шот
пайдаланылады.
«Аударылған жолдағы ақшалар» шотының дебеті бойынша сауда ұйымдарының,
түсімдері көрсетіледі, ал кредиті бойынша сауда ұйымдарынан ... ... ... ... ... ... ... шот бойынша есепке алу үшін
банкке байланыс бөлімшелерінің квитанциялары, банк инкассаторына түскен
қаржыны ... ... ... ... ... және т.б. негіз
болып табылады.
Мысал. шілденің 29-да ... ... ... 142900 теңге
сомасын қабылдап алған, бұл түсім есеп айырысу шотына тек ... ... ... ... ... шілдеде келесі корреспонденция бойынша
көрсетіледі:
Дт ... ... ... ... ... валюта түріндегі қолма-қол ақшалар 142900
Тамыз айында мына корреспонденция көрініс табады:
Дт Есеп ... ... ... ... ... ... ... тапсырмалары арқылы есеп айырысу. Төлем талап тапсырмасы
тауарларды ... ... ... ... көрсеткенде
бенефициарлардың ақшаны төлеушіге жіберген талабы ... ... ... ... тапсырманы банкке ұсынады және төлем талап
тапсырмалары ... ... ... ... ... ... тапсырмасы реестрмен бірге бенефициар-банкісіне ұсынылады, ал
бенефициар барлық реквизиттердің толық толтырылғанын ... ... ... ақша жіберуші банкке бағыттайды,
Егер де бенефициарға қызмет көрсететін де, ... ... де бір ... онда ... ... жанай өтіп, төлем талап-тапсырмасы
реестрсіз бірден жіберушінің банкісіне ұсынылады.
Егер де ... ... ... үшін қажетті ақша қаражаты
болмаса, онда төлем талап-тапсырманы ... ... және ... мерзімі
бөлініп төленуі мүмкін. Сондықтан ... тек ... ... ... ... ... ғана ... мүмкін.
Осы туралы төлем талап-тапсырманың бет жағына белгі соғады.
Төлем талап ... ... ... ішінара ақы төлеуден бас тарту
кезде ол туралы оған қызмет көрсететін банкке үш күннің ішінде ... ... ... қоса оған ... тиеу ... ... ... туралы хабарламасымен бірге тікелей жабдықтаушыға (өнім
берушіге) қайтарылады.
Төлеушілердің келісімінсіз олардың шоттарынан қаражатты ... ... ... ... ... алып ... Азаматтық Кодекс бойынша
ұйымдастырылады:
"Заңды тұлғалар мен азаматтардың банктердегі ақшаларын ... алып қою тек ... ... ... енген үкімінің немесе
шешімінің, сот бұйрығының негізінде, сондай-ақ Қазақстан Республикасының
Салық кодексінде ... ... ғана ... ... ақшасын алу кезектілігін заңды түрде келесідей ұйымдастырады:
1. Клиенттің ... ... ... ... ... ... үшін ... болған жағдайда егер заң актілерінде өзгеше
көзделмесе, ақшаны алу клиенттің ... өзге ... ... ... ... (күнтізбелік кезектілік) жүзеге асырылады.
2. Клиенттің банктегі ақшасы клиентке қойылған кезекті ... үшін ... ... ... банк сомасы аталған талапты
қанағаттандыруға жеткілікті, клиенттің пайдасына түсетін ... ... ... ... қойылған жағдайда, Қазақстан Республикасының заң
актілерінде көзделген жағдайларды қоспағанда,
4 (4) 197 б. (741 ... ... ... ... ... ... алуды жүргізеді.
1) бірінші кезекте адам өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды өтеу
туралы талаптарды, сондай-ақ алименттерді өтеу ... ... ... ... құжаттар бойынша ақша алу жүзеге
асырылады;
2) ... ... ... ... ... оның ... ... бойынша
жұмыс істейтін адамдармен демалыс жәрдемақылары мен еңбекақы төлеу бойынша,
авторлық шарт жөніндегі сыйақы төлеу бойынша есеп айырысу үшін ақша ... ... ... ... ақша алу ... үшінші кезекте клиенттің бюджет алдындағы міндеттемелері бойынша ... ... ... ... ... да ... талаптарын қанағаттандыру көзделген
атқарушы құжаттар бойынша ақша алу жүргізіледі;
5) бесінші кезекте клиентке қойылған ... да ... ... ... ... ... ақша алу ... кезекке жататын талаптар бойынша ... ақша алу ... ... ... ... ... ... Клиент болып табылатын заңды тұлға тараған кезде кредит ... ... осы ... 51 ... көзделген
кезектілікпен жүргізіледі.5
Баптар бойынша төлеушілердің келісімінсіз олардың, шоттарынан ... ... тек ... ... банктің өкімімен, не мына төмендегі
орындау құжаттары негізінде қолданылып жүрген заңдарда көзделген ... ... ... ... алу ... өкімі; несиелерді
пайдаланғаны үшін есептелген проценттері және есепке қате алынған ... ... ... ... ... ... соттар берген орындау
қағаздары; соттың шаруашылық істері ... ... ... ... ... ... ... органдарының салықтар мен
басқада міндетті төлемдер ... ... ... ... ... айыппұлдары, өсімдері және өзге де өндіріп алынатын санкциялары
туралы өкімдері; колданылып жүрген зандарға ... ... ... алынатын айыппұлдардың және өзге де санкциялардың ... ... ... ... ... ... ... де зақымдануының салдарынан жұмысшы мен қызметші, сондай-ақ жұмыспен
байланысты және субъект әкімшілігінің ... ... ... өзге де ... ... ... немесе қызметші қайтыс
болған жағдайда шеккен залалды өтеу сомасын өндіруге берілген сот шешімі;
сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... Салық төлеушілердің берген төлем кепілхаттары
мен салық органдарының инкассалық өкімдері негізінде бюджетке төленетін
5 (4) 198 б. (742 бап)
төлем ... ... ... бастап, банктер кезек күттірмей-ақ
жүзеге асырады. Банктің ... ... ... кідіртуге құқығы
жоқ.
Төлеушінің келісімінсіз каражаттарды өндіріп алу үшін тиісті құжаттарды
қоса тіркей отырып, банкке ... ... ... ... өкімді
тапсырады.
Инкассалық өкімде төлемнің мақсаты көрсетіледі және де осы төлемдерді
(күні, ... мен ... ... яғни ... ... ... ... есептен шығару құқығын көздейтін заң актісіне сілтеме жасайды.
Өндіріп алудың дұрыстығы ... ... ... ... ... ... сілтеме үшін өндіріп алушы жауапты ... ... ... олардың шоттарынан қаражаттарды есептен шығаруға
білдірген қарсылықтарды шын мәнінде қарамайды. Төлеушілердің келісімінсіз
шоттарынан қаражаттарды ... ... ... ... ... ... арқылы сот органдарының көмегімен шешіледі.
Борышкер мойындаған соманы есептен шығаруға берілген инкассалық ... ... ... туралы жауабының нөмірі мен күні, сондай-ақ
талаптың сипаты (тауарлы-материалдық құндылықтар үшін есеп ... ... алу және ... ... ... алуды тоқтата
тұру немесе тоқтату тек мынандай жағдайларда жүзеге асады, атап айтқанда:
есептен ... өкім ... ... ... мен ... ... сот ... ерекше ұйғарым жасаған кезде, қылмыстык іс
қозғалуына байланысты өндіріп ... ... тұру ... ... органдарының
өкімі бойынша. Өкімдерде, ұйғарымдарда және мәлімдемелерде өндіріп алуды
тоқтата тұру ... ... ... ... күні мен ... ... Өндіріп алуды тоқтату жөніндегі кұжаты өндіріп алушыға қайтарылуы
керек.
Кәсіпорын таратылған немесе қайта ... ... ... ... ... өзге ... ... құрылған) жағдайда
орындау және басқа да есеп ... ... өтем ... ... ... ... заңға сәйкес жауапкершілік жүктелген
субъектінің есеп айырысу немесе ағымдағы шотынан жүргізіледі.
1.4. Ақша ... ішкі ... ... ... ішкі ... жүйесі – бұл өңделген әдіс – тәсілдер:
- активтерді қорғау;
- кәсіпорынның қаржылық жағдайымен сәйкестіруді қамтамасыз ету;
- бухгалтерлік ... ... ... ... ... үшін ... қаражаттар мен активтердің өтімділігіне орнатылған қатан ішкі
бақылау жүйесі ақша қаражаттар мен олардың ... ... ... ... және сенімді ақпарат екенінің ықтималдығын көрсетеді және
оны қаржылық есепкерлікте қолданылады.
Ақша қаражаттарын қорғау көптеген кәсіпорынның ... ... ... Ақша қаражаттартарды жасыру, тасымалдау өте оңай, өйткені оларда
меншіктелген таңба жоқ және олар айналмалы ... ... ... ... ... ... ... тікелей қатынасы бар және есептік
жүйеге кіре алатын адамдар бар ... ақша ... ... де ... тығыз байланысты.
Ақша қаражаттың ішкі бақылау жүйесі келесі функцияларды орындау керек:
( Ақша ... ... ... бөлек есеп;
( Барлық операцияларды тіркеу және қолда бар активтерді есептеу;
( Кассада тек керек қалдықты сақтау;
( Кассадағы қалдықты мерзім сайын ... Ақша ... ... ... ... түсу ... көп, ... көптеген бақылау операциялары
көп. Бірақ, келесі әдістер жиі қолданылады:
1. Ақша қаражаттардан төлеуде міндеттемелерді бөліп беру, ... ... ... тексеру. Бұл әдістер ұрлану ықтималдығын
төмендетеді.
2. Әр қызметкерге бекітілген ... ... ақша ... ... ... бүкіл ақша қаражаттар ағымын есептеу, тіркеу. Бұл
бақылау:
а) көпке созылмаған есеп;
ә) көпке созылмаған жазулар;
б)барлық алынған ақша қаражаттардың өз ... ... Ақша ... бақылау және жазуларды жүргізудің үздіксіз бақылау.
Бұл бақылау ... ... және ... ... ... ... ... төленгенін және қалдықты ішкі тексеруді (ревизия),
күнделікті есепті кіргізеді.
Ақшалай шығындарды бақылау.
Көптеген кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... Әр ... өзінің ақша қаражаттардың бақылау жүйесін орнатқанымен
келесі ережелер көптеген кәсіпорында қолданады:
1. Ақша шығындары құжаттарын жүргізу міндеттемелерін ... ... ... ... қол қою; ... ... жазуларды жүргізу;
2. Ақша шығындарын алдын-ала нөмірленген чектермен (шығын ... Егер ... шоты ... онда оны ... ... ... Шығыс ордер тек шығысты дәлелдейтін тепе-тең құжат ... ... ... ... және ... ... ... тарау. Ақша қаражаттарының есебін ұйымдастыру
2.1. Кассалық операциялар есебі
Ақша қаражаттарын сақтау, қабылдау мен беру үшін ... ... ... ... ... — материалдық жауапты адам. Ол касса операцияларын жүргізу
тәртібімен таныс болуға тиіс. Осыдан ... ғана оның ... ... ... жауапкершілігі туралы онымен шарт жасалынады. Егер еңбек ақы мен басқа
да төлемдерді беру үшін субъекті басшысының жазбаша бұйрығы ... ... ... ... онда ... ... ... жеке дара
жауапкершілігі туралы олармен де шарттар жасалынады. Кассалық операциялар
Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... болады.
Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі банк пен ... ... ... ... ... ... кассалық операцияларды
жүргізудің 3 ... 2001 ... №58 ... ... Ұлттық
Банк қаулысымен қабылданған Ережелер бойынша:
Қолма-қол ақша мен құндылықтарды қабылдау немесе беру бойынша құжаттар
белгілі ... ... қолы ... ... ... ... берген кезде
ондағы типографиялық номерлерді қол қою үлгілер мен мөр ... ... ... және ... бұл чектер түскен кезде ондағы номерлер
қол үлгілері мен мөр таңбасы бар ... ... ... ... бар ... ... қолы ... және мөр таңбасы бар құжатқа
тіркеледі. Есеп ... ... ... банктің басқарушысы
куәландырған және банктің мөр ... ... ... ... қол
үлгілері болу керек. Кассалық құжаттарда сома цифр мен және ... ...... және ... құру ... де көрсетіледі. Сома бас әріппен
жазылады. Қатесі бар ... ... ... жібереді.6
Құжаттарды беру белгілі банктің ішкі құжат айналымының тәртібі ... ... ... ... беру ... тыйым салынады. Ал,
берілуге тиісті құжаттарды клиенттерге ... ... ... беру ... ... ... ... тыйым салынады.
Артықшылық немесе кемшілік акт бойынша кассирден талап етіледі.
Кассалық құжаттар баланстық шоттар бойынша (өспелі ... ... ... пен шығыс бойынша тіркеледі. Баланстан тыс құжаттар баланстан тыс
шоттар бойынша: бірінші- кіріс, ал, одан ...... ... ... ... ... ... күніне дейін реттелінуі керек және бөлек
папкаға салыну керек. Есептелген лента кассалық құжаттардың ... ... ... ... қолы қойылады. Папкаға банктің кіріс және
шығыс құжаттары кіргізіледі және титульный беті болады,
6 (5) 12 б. (2 ... онда ... ... ... болу ... ... есеп ... тексергеннен кейін оның бірінші
бетіне ... ... және ол ... ... мен ... ... шетел валютасымен жүргізілген кассалық операциялар әр валютаны бөлек
папкаға тіркейді және операция болған күннің ҚРҰБ-і бекіткен курс ... ... ... және ... ... бойынша қорытынды сомаларды бас бухгалтерлік
немесе басқа лауазымды адам тексереді де қол қояды. Ал, ... ... ... онда ... күннің қорытындыларын (бірақ бір ай мерзімінен
аспайтын) біріктіруге болады, дегенмен, әр күннің ... ...... ... тиіс. Осы барлық ... әр ... ... ... ... ... ... шкафта) – бір жыл ... ал одан ... ... ... және ... кассада жұмыс уақытына тек керек сомадағы ақшаны ... ал ... ... ... ... сақталу керек.
Қоймада ақша мен құндылықтар сақталады және олар бухгалтерлік ... ... ... қойманы басқа қызметкерге өткізу кезінде банктің ... ... ... және ... ... ... ... қолда бар ақшаны бекітілетін сейфте, тележкада, шкафта сақтау
тиіс, және кілтті қалдыруға болмайды.
Қолда бар ақша мен ... ... ... және оған ... адам ... ... қоймасында сақталады:
1. Нақты қолда бар ақша;
2. Нақты қолда бар шетел валютасы;
3. Төлем құжаттар (чек, вексель, пластикалық және өзге де ... ... есеп беру ... ... ... залог түріндегі банк клиентінен сақтауға алынған құнды
қағаздар;
6. Алтын, күміс, платина, өзге де ... ... ... аппараттардың кілттері;
8. Банктің (филиал) қоймасының кілттер жинағының дубликттары;
9. Қолданылмайтын пломбирлер мен ... ... және ... ... ... ... есептілік құжаттар,
басқа да төлем құжаттар, бағалы бланктер мен қағаздар;
11. Сақтауға арналған құндылықтар;
Жоғарыда көрсетілмеген заттарды қоймада сақтау ... ... ... ... ... беретін лауазымды адам ғана
кіреді.
Банктік қойма есіктері оқ өтпейтін 3 құлыпқа жабылатын ... ... (5) 13 б. (2 ... ... ... ... өзгермейтін код кілтті
құлыптарға теңестіріледі. Банктік қойманың кілті банк ... бас ... ... ... ... ... Жұмыс күннің аяқталуы кезінде банк қоймасы лауазымды адаммен
жабылады. Кілтті құлыпта тастап ... ... ... банкнот, монета және басқа да құндылықтарды ... ... Әр ... ... жыл ... ... ... Құндылықтарды сақтау лауазымды адамдарды ауыстырған кезде;
3. Банк басқарушысының байқауы бойынша ... ... ... ... жоспардағы жоқ тексеру);
Көрсетілген тексерулер белгілі құжат бойынша рәсімделеді және ... банк ... ... ... құрамына алдын-ала дайындалған адамды кіргізеді және
одан ... ол ... ... ... ... ... ... туралы Ереже, басқа да нормативтік ... ... ... ... 3 адамнан кем болмайды, және оның біреуі ... ... ... ... ... адам ... сақталуына жауап беретін
адам болмаса Акта міндетті түрде көрсетіледі.
Тексеру аяқ астынан жүргізіледі. Өйткені ондай жағдайда ұрлау ... ... ... ... ... тәртібі бұзылмау керек. Бұл
жұмысқа тексеру комиссиясының төрағасы жауап береді.8
Тексеру туралы Актіде келесі мәліметтер болуы тиіс: (Қосымша № ... ... ... ... ақша ... мен ... сандары;
2.Нақты құндылықтар сомасы;
3. Тексеру кезінде анықталған ... мен ... бұзу ... Кассалық құжаттардың дұрыс рәсімделуі;
5. Кілттер мен таңбалар (штамп);
6. Комиссия мүшелерінің ескертпелері, егер ондай ескертпелер болса,
онда, тексеру нәтижелері банк ... 3 күн ... ... көрсетілген кемшіліктерді жою үшін белгілі шаралар қолданылады.
Тексеру құжаттар банк басқармасында сақталады.
2.1. а) Кәдімгі кассаның есебі Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... ақша қабылдау кассаның кіріс ордерлері бойынша жүзеге асырылады,
оған бас бухгалтер мен ... қол ... ... ақша салған
8 (5) 39 б. (9 Тарау)
жеке немесе занды ... бас ... мен ... қол қойған ақшаны
қабылдағаны туралы түбіртек (квитанция) (ордердің қиынды бөлігі) беріледі.
Төлемдерге ақшаны ... ... ... ... ... анықтау
тәртібін" басшылыққа алуға міндетті. ... ... ... ... ... тиын ... ... жазылады. (Қосымша № 3)
Кассадан ақша беру кассаның шығыс ордерлерімен немесе басшы мен бас
бухгалтер кол ... ... ... ... ... ... жазылған өтінішпен, шоттармен және басқа да құжаттармен рәсімделеді.
Егер касса шығыс ордерлеріне қоса тіркелген құжаттарда ... ... ... қолы ... ... оның қол қоюы міндетті емес. Жекелеген
адамға кассаның шығыс ордері бойынша ақша берген кезде ... ... ... жеке ... куәлігін көрсетуді талап етеді. Оның атауы
мен нөмірін, оны кімнің және қашан бергенін ордерде көрсетеді. Алушы ... кол ... және ... ... ... - ... тиынды -
сандармен көрсетеді. (Қосымша № 4)
Сенімхат бойынша берілген ақша жағдайында касса шығыс ордерінде ... ... ... ... ... аты мен әкесінің аты көрсетіледі.
Егер ақша төлем тізімдемесі бойынша жүргізілетін болса, ол ... ... ... жазу ... Бұл ... ... шығыс ордеріне
немесе ведомостка (төлем тізімдемесіне) қоса тіркейді.
Кіріс және шығыс касса ... мен оның ... ... ... дәл әрі айқын етіп сиямен немесе түтікше қаламмен ... ... ... ... ... ... жәрдемақылар мен
сыйлықтар төлем тізімдемесі (ведомосы) бойынша таратылады, оның қас бетінде
(титул) ақша беретін ... мен оның ... ... ... және ... мен бас бухгалтер қол қояды.
Банктен ақша алғаннан кейін үш күн өткен соң, кассир төлем тізімдемесіне
еңбек ақысы бойынша ... ... ... ... ... ... соғады немесе "Депозитке салынды" деп қолымен жазып белгі соғады,
берілмеген сома төленбеген жалақы ... ... ... нақты
төленген сома мен депозитке салынуға тиісті сома жөнінде жазылады.
Егер төлемді кассир емес, уәкілдік ... адам ... ... ... "Тізімдеме бойынша ақша таратқан (қолы)" деген ... ... ... ... ... бүлдіруге және түзетуге жол
берілмейді. Жазылған касса ордерлері ... ... ... жүретін құжаттар
кіріс және шығыс касса құжаттарын тіркеу журналында ... ол ... ... ... құжаттарына жеке-жеке ашылады. Онда мыналар көрсетіледі:
кіріс және шығыс ордерінің толтырылған күні мен нөмірі, кассаға түскен ... ... ... сыйлықтар, стипендиялар, іссапарға төленген
және ... да ... ... ... көрсетіледі. Егер ақша
қаражаттарьшың нысаналы мақсаты туралы деректерді ... ... ... ... және ... ... құжаттарын тіркеу журналында тек
құжаттың ... ... ... мен ... ... ... ... ақшаны қабылдау мен беру тек олардың рәсімдеген
күнінде ғана жүргізіледі. Ордерді алған кассир басшы мен бас ... ... ... ... ... ... қосымшалардың
болуын тексеруге міндетті. Операциялар жүргізіліп болғаннан ... ... қол ... ал оған тіркелген қосымша ... ... ... ... ... айы мен ... көрсете отырып " ... ... деп ... ... ... ... ... Касса кітабында жүргізеді, ол
нөмірленуге, тігілуге және оған сүргі ... ... ... ... ... мен бас ... қол қойып куәландырады. (Қосымша № 5)
Касса кітабының әрбір ... тең екі ... ... ... ... ... ... бірінші дана ретінде толтырады және ол кітапта
калады; екіншісі (көлбеу сызықсыз) көшіргі қағаз арқылы ... және ... ... Ол ... ... ... парақтың, жыртпалы бөлігі болып
табылады. Касса операцияларының жазбалары парақтың жыртпалы емес бөлігінің
бет жағынан ... ... ... ... деген жолдан кейін)
басталады. Алдын ала парақтың жыртпалы бөлігі кітапта қалатын ... ... етіп ... ... ... ... қойғаннан кейін жазу үшін
жыртылатын ... ... ... ... бет жағына салып,
парақтың жыртылмайтын бөлігінің сыртқы жағының көлбеу ... ... ... әрі ... бланкісі операциялар аяқталғанға дейін бір күн бойы жыртылмайды.
"Соның ішінде жалақыға" деген ... ... ... ... шығысқа есептен
шығарылмаған жалақыға арналған төлем тізімдемелері бойынша сомасы ... ... ... болса, онда касса есебі 3-5 күнде бір ... ... ... кітабында ақшаның кімнен алынғаны және кімге
берілгені жөніндегі ... ... ... ... ... шығыс) көрсетіледі. Күн сайын, жұмыс күнінің аяғында ... ... ... шығарады және күн аяғындағы калдықты есептейді.
Өшіру мен ... ... ... кітапта жол берілмейді.
Түзетулерге кассир мен бас ... қол ... ... есебінде корреспонденцияланатын шоттарға белгі жасалады, содан
соң оның деректері "Кассадағы ұлттық ... ... ... ... ... мен кредиті бойынша машинограммаға немесе есеп регистрлеріне
көшіріледі.
Касса бойынша операциялардың, яғни "Кассадағы ұлттық валюта түрінде қолма-
қол ақшалар" ... ... мен ... ... ... ... жазулар бухгалтерияға кассир есебінің түсуіне ... ... ... шоттардың сомалары
біріктіріледі. Айдың аяғында ... ... ... ... ... қалдық шығарылады, ол кассирдің есебіне және Бас ... ... ... ... қолма-қол ақша" шоттың қалдығына сәйкес
келуге тиіс.
Кассаға ақша кірістелген кезде келесі корреспонденция беріледі:
Дт Кассадағы ұлттық валюта түріндегі ... ... Есеп ... ... ... ... Қызметкерлердің және басқа да адамдардың қарыздары
Кт Дайын өнімдерді (жұмыстарды, ... ... ... ... ... ... ... түскен табыс
Кт Басқа табыстар
Кассадан ақша берілген кезде мына корреспонденция беріледі:
Дт Қызметкерлермен еңбек ақысы бойынша есеп айырысу
Дт Қызметкерлер мен ... да ... ... Есеп ... ... ... Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақша
2.1. б) Шетелдік валюта түріндегі ... ... ... ... есеп ... ... кезде субъектілер "Кассадағы шетелдік
валюта түріндегі ... ... ... ... Валюта касасындағы есеп
субъект кассасындағы операцияларға ұқсас жүргізіледі, тек оның айырмашылығы
мынадай: кіріс және ... ... ... касса кітабында каражаттар
сомалары шетел ... және ... ... ... ... үшін жеке ... ... ашылады. Валюта операциялары үлкен
көлемде жүргізілген кезде жеке машинограммалардың және ... да ... ... ... түскен кезде:
Дт Кассадағы шетелдік валюта түріндегі қолма-қол ақша
Кт Ел ішіндегі ... ... ... ... ... тиісті қарыздар
Кт Бағам айырмашылығынан түскен табыс
Кт Қызметкерлер мен басқа да ... ... ... ... берген кезде:
Дт Қызметкерлер мен баска да адамдардың карыздары
Дт Ел ішіндегі валюталық шоттағы қолма-қол ... Ел ... ... ... ... ... айырмашылығы бойынша шығыстар
Кт Кассадағы шетелдік валюта түріндегі ... ... в) ... ... ... ... тамақтандыру мен бөлшек
сауда кәсіпорындарының ... ... ... ... ... ... қолма-қол ақша қаражаттары бойынша түсетіндіктен, оларға
оперативтік ... ... ... тура ... ... ... ... залында орналасады. №1034 6 тамызда шыққан Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... барлық шаруашылық жүргізуші субъектілердің (әсіресе, сауда және
кызмет көрсететін кәсіпорындар) Ережесі» ... ... ... ... бар ... ... машинасын (ТЖБКМ) енгізуді ұсынған
болатын.
ТЖБКМ көмегімен ... ... ... шаруашылық жүргізуші
субъектілер тауарын сатып алушыларға бақылаушы-кассалық машинаның, чегін
беруге міндетті, өйткені ол сатушы мен ... ... ... ... ... ... орындалуын қуаттайды.
Кассалық аппараттарды міндетті түрде салық ... ... Оны ... ... үшін ... кұжаттарды ұсыну керек: арыз,
заңды тұлғаның мемлекеттік тіркеуден өткені туралы куәлігінің көшірмесі,
БКМ (бақылаушы-кассалық ... ... ... ... ... т.б. ... органдары арыз бланкісінің дұрыс толтырылғанын және БКМ-
ның белгіленген талапқа сәйкес келетіндігін тексеріп есепке қояды, ... ... ... ... ... ... біткен соң салық
органына қайтарылады. БКМ қондырған кезде салық ... ... ... жадында сақтайтын қондырғыға пароль енізеді. Пароль
шаруашылық ... ... ... өткен салық органдарында
сақталады.
Ақша ... ... ... ... ... ... көрініс
табады:
Дт Операциялық кассадағы қолма-қол ақша
Кт Дайын өнімдер (жұмыстарды, қызметтерді) сатудан түскен кіріс
Кт Көлік ... ... мен ... ... ... түскен табыс
Кт Алынуға тиісті қарыздар
2.1. г) Кіші ... ... Кіші ... ... фондтың бір
түрі болып келеді және ол әрдайым күнделікті шығындарды төлеуге ... ... ... фонд - ... ... ... және онда ... сомасын әр кез сайын толтырып отырады. Фондтың мөлшері 5-0, одан төмен
және 10000 және одан көп. ... ... ... кіші ... ... Кіші ... әр қайсысында бөлек кіші сома болғанымен ... ... ... ... баруы мүмкін. Кіші касса қызметтердің
транспорттың шығындарын жабуға, ... ... ... ... ... ... Кіші ... қалдығы ақша қаражаттың қалдығы
болып ... ... кіші ... – 3000 тг. Бұл сома ... ... арналған. Ақша қаражат негізінен қауіпсіз жерге – сейфке сақталады.
Есепте ақша кассадан кіші касса шотына 3000 ... Кіші ... ... ... ... бар ақша ... ... қол ... алу үшін рұқсат қағаз - кассалық ордерді көреді
де, керек соманы ... ... ... кассаның нақты ақшамен
сақталады.
Мысалы: 1-ші ... ... кіші ... 560 тг. қалады. 1-ай ішінде
2440 тг. төленген. (3000-560). Демек, бұл кассир кассалық ордерде 2400 ... болу ... ... бар ... ордерлер келесідей; пошталық төлем
–900, канцелярлық тауар - 700, ... ... - 800 ... ... ... 40 тг. ... ... кассалық ордер жоғалған немесе нақты
төленген сома кассалық ордерде төмендетіліп ... ... ... ... ... товарға шығын 700
Транспорттық шығын 800
Ақша қаражатының жетіспеушілігі ... ... қол ... ... пен ... ... ... мерзім сайын кассир емес
бухгалтерия тексереді. Ақша қаражаттың ... ... ... ... ... ... (дебеттік қалдық) немесе табыс (кредиттік қалдық).
Жауапты адамның қателігі – Ақша қаражатының жетіспеушілігі ... ол ... ... де дебиторлық берешек” шотына жазылады. ... ... Егер ... адам табылмаса онда жетіспеушілік шығын
ретінде көрсетіледі.
Касса толтырылғанда, шығындалғанда немесе табылғанда кіші ... ... бар ... ... байланысты қажетті жазулар жазылады.
Мысалы: ақша қажет ... кіші ... ... ... онда ... болады;
Дт Кіші касса 2000
Кт Кассадағы қолма - қол ақшалар ... ... қол емес ... есеп ... ... а) Есеп ... ... операциялар есебі
Банкі шоттары теңгемен де, шетелдік валютасымен де ашылуы мүмкін. Банк
келісім бойынша ағымдағы немесе корреспонденттік ... ... ... ... ... келіп түсетін ақшаны қабылдауды, оның ... ... ... ... ... ақша ... ... (беру) жөніндегі
ұйғарымын орындауды және басқа да қызмет түрлерін ... өз ... Банк ... ... ... ... ... мәліметтерден
тұрады: (жақтардың) реквизиттері; келісім мәні немесе ... ... ... ... ... ... ... төлеуші-шот иесінің,
тіркеме нөмірі; банктің көрсететін қызметінің шарты және ... ... және ... Азаматтық Кодекс бойынша келесідей:
1. Банктік шот ... ... бір ... ... екінші тараптың
(клиенттің) пайдасына түсетін ... ... ... ... ... тұлғаларға ақшаның тиісті сомаларын аудару (беру) туралы өкімдерін
орындауға және ... шот ... ... ... да қызметтерді
көрсетуге міндеттенеді.
Банктік шот шарты бойынша клиентке немесе ол көрсеткен адамға клиенттің
банктегі ақшасына есеп ... ... ... ... шарттар бойынша
клиенттің бір ыңғайландырылған дербес коды беріледі. Клиенттің бір ізге
түсірілген ... ... ... жою, ... клиент ақшасына есеп жүргізу
тәртібі банктік заңдармен белгіленеді.
2. Заңды тұлғалар мен азаматтар ... ... ... өз ... және олар ... шот ... бір ... де, бірнеше банкпен де
жасауға құқылы.
3. Егер заң актілерінде немесе тараптар келісімінде өзгеше ... шот ... ... ... ... ... шот ... жазбаша түрде жасалуға тиіс.
5. Банктік шот шартының жазбаша түрін сақтау осы шарттың жарамсыздығына
әкеп соғады.10
6. Банк клиентінің ... ... ашып ... егер заң ... ... шот ... ... көзделмесе, клиент өкімінің негізінде
жүзеге асырады.
Егер заңдарда немесе банктік шот ... ... ... ... ... ... ... белгілеу мен бақылауға және оның ... ... ... ету ... ... көзделмеген шек қоюға құқығы
жоқ.
7. Егер ақшаны азамат салған болса, банктегі ақшаға билік ету құқығын ... өзі, не ол осы ... ... ... адам ... ... заңды тұлға салған болса, банктегі ақшаға билік ету ... ... ... ... және ... ол ... ... өзге адамдар
пайдаланады.
8. Банктегі ақшаға клиент атынан билік етуді жүзеге асыратын адамдардың
құқықтары клиент ... ... және ... ... ... ... ... Банктік шот шартында банктегі ақшаға билік етудің тәртібі белгіленуге
тиіс. Мұндай ... ... ... ... ... ... жақтар тарапынан келісілген басқа да ... ... пен ... Республикасыньң резиденті - заңды тұлға мен оның
жекелеген құрылымдық бөлімшесі (филиал мен өкілдігі) арасында келісім ... ... қол ... және мөр ... (оттискісі) бар кұжаты
(Қосымша № 6) клиенттің салық есебіне қойылғанын растайтын,
9 (4) 199 б. (747 ... (4) 199 б. (748 ... (4) 199 б. (749 ... ... органдары берген, белгіленген үлгідегі кұжаты аудандық еңбек
және халықты әлеуметтік қолдау бөлімі берген ... ... ... Республикасының Зейнеткерлік қорына жарналар
төлеуші ретінде тіркелгендігі жөніндегі ... ... ... ... мемлекеттік тіркеуден (қайта тіркеуден) ... ... ... ... ... ... ... көшірмесі
немесе оған теңестірілген кұжаттың көшірмесі; Қазақстан ... ... ... ... ... ... (құжаттардың)
көшірмесі (көшірмелері) тапсырылады.
Банкте жинақ ... ... ... ... салымдарды салушылардан
қабылдауға келісім-шартта көрсетілген тәртіпте, оларға марапаттау төлеуге
және әрекет етіп ... заң ... мен ... ... және келісілген жағдайында салымдарды қайтаруға өз міндетіне
алады.
Егер де банкте шот иесінің ... ... ... кеткен ақша
қаражатының фактысы анықталса, онда ол сол ... шот ... ... ... ... ... бұл жағдай келісім-шартта
қарастырылғаны жөн.
Банктегі шоттардың көшірмесін беру келісім-шартқа сәйкес банктер арқылы
жүзеге ... Банк шот ... ... есеп ... ... ... қызметін электрондық тәсілмен, егер бұл келісімде карастырылған
болса, арнайы адам жұмсау арқылы атқаруға құқылы. Банктердегі ... ... ... ... ... ... ... сәйкес, шот иесінің ақша каражаттарының жұмсалынбауына ... ... ... ... салу ... бар өкілетті органдардың ... ... ... ... ... есепшоттары бойынша
операциялардың жаңартылуы осы шешімдерді ... ... ... ... ... ... ... негізінде жүзеге
асырылады.
Жаңадан ашылатын занды тұлғалар ... ... ... сәйкес
жарлық капиталын төлегенін қуаттайтын құжаттарды ұсынуы тиіс, ол
үшін банк келісім-шарттың негізінде оларға уақытша жинақ шоттарын ... ... ... ... соң ... тұлғаға ағымдағы шоттар ашады.
Есеп айырысу және басқа да ... ... үшін ... ... ... ... ақша жарнасына берілетін хабарлама. Шот иесінің
банктегі шотына қосып есептеу үшін ... ... және ... ... ... да ... банкке қабылдау жөніндегі бұйрығы.
Хабарлама ... бір дана етіп ... ... ақшаға банк түбіртек
береді және ол кассаның шығыс ордеріне қоса ... ...... ... шоты бойынша операциялардың есебі "Есеп айырысу шотындағы
қолма-қол ақша" шотында жүргізіледі. Субъектілер шоттары бойынша банк ... етіп бет ... ... ... дана бет ... ... ... және ол бастапқы құжаттармен бірге шаруашылық жүргізуші субъектіге
беріледі, екіншісі - бет есебі болып қалады.
Көшірме атқарушының ... ... және ... ... ... мөрінің
таңбасымен (оттискісімен) расталынады.
Көшірмелердегі әрбір түзету атқарушы мен бас ... ... ... ... қолдарымен куәландырылуы және банк мөрінің таңбасымен
бекітілуі тиіс. Көшірмелерге қоса тіркелінген құжаттарда көшірмеге ... ... ... қызметкердің қолымен бірге штамп және осы
құжаттардың бет есебі ... ... ... күні ( ... )
көрсетілген календарлық штемпелі қойылуы тиіс. Көшірмелер бірінші ... ... қол қою ... бар ... ... ... бойынша
бекітілген мерзімде беріледі. Көшірмелер субъектілерге ... ... ... банк ... үшін ... жерде орналастырылған
абоненттік жәшік арқылы жіберілуі мүмкін.
Клиент өкілінің көшірмені алғаны жөнінде бет ... ... ... қойған қолы болуы керек. (Қосымша № 8)
Банк ... оған қоса ... ... ... Банкінің
қате аударған сомаларының мән-жайын анықтағанға дейін "Есеп ... ... ... шоты ... ... да ... ... дебетіне есептен шығарылады, ал есепке алынған сомалар "Есеп
айырысу ... ... ... ... және ... да ... ... кредиті бойынша көрініс табады. Банкі шоттары ... ... ... ... ... - шот иесін тарату немесе қайта ұйымдастыру ... ... ... ... бір ... ... ал жеке тұлғалардың шотына үш жылдан
астам кезенде ақша келіп түспеуіне байланысты банкі ... ... ... жағдайда оны жабуға тыйым салынады.
Банкідегі есепшот жабылғаннан кейін субъект осы ... он ... ... шот ... ... ... жабылғандығы туралы хабарлама жасауы
тиіс.
Есепшоты жабылған кезде сондай-ақ иесінің аты немесе ... ... - шот иесі ... ... ... ... қайтаруы
керек.
Есеп айырысу шоты бойынша мынадай шаруашылық операциялары көрініс табады:
Дт Есеп айырысу ... ... ... ... ... ... түріндегі қолма-қол ақша
Кт Алынуға тиісті қарыздар
Есеп айырысу шотынан ақша алынған кезде:
Дт Жабдықтаушылармен және ... есеп ... ... ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақша
Дт Еншілес серіктестіктерге салынған инвестициялар
Дт Акциялар
Дт Облигациялар
Дт Басқа да қаржылық инвестициялар
Дт Банктер несиелері
Дт ... ... ... Қосылған құн салығы
Дт Жеке және мүліктерін сақтандыру бойынша есебі
Дт Төленетін ағымдағы табыс салық
Кт Есеп айырысу шотындағы қолма-қол ... ... ... ақша ... ... шоттарды және басқа да қаржылық мекемелердің ақша қаражаттарын
бақылау өте маңызды. Банктік шоттардың бірнеше артықшылығы бар:
( Ақша қаражаттың ... ... ... ... Ақша ... ... есебі банкпен жүргізіледі;
( Ақша қаражатты басқару нәтижесінде ұрлану қауіп-қатері минимумға
дейін төмендетілген;
( Қолма-қолсыз ақшаны ... банк ... ... ... ... ақша ... ... алады;
Қаржылық мекемелер ақша қаражаттармен байланысты келесі қызметтерді
көрсетеді; Ақша қаражат ... ... ... ақша ... басқа
мемлекетке аударып, жинақтаушы шоттар бойынша пайыздарды төлеу.
Электрондық төлем ... – бұл ... ... ... ... ... аралығында аудару. Мұның артықшылығы – қағазбен
жұмыстарды ... ... ... ... шығынын
төмендетеді.
Кассалық қалдықты салыстыру.
Кассалық қалдықты әр есеп беру ... ... ... ... ... Сақталу орнына байланысты ақша қаражаттарының бөлек шоттардың
болуы тексеруді жеңлідетеді және ... ... ... ... ... кезеңдерден тұрады:
1. Кассадағы нақты қалдықты есептеуді кассир емес, нақты қаражаттарды
есептеуді жүргізбейтін лауазымды адам ... және екі ... қол ... көрсетіледі;
2. Нақты қаражат пен бухгалтерлік есептегі қалдықты тексеру өте маңызды.
Кез келген сәйкессіздік міндетті түрде ... б) ... ... ... ... ... ... операцияларының барлығы,
нормативтік актілерде қарастырылғаннан ... тек ... ... ... Қазақстан Республикасындағы резиденттер және резидент
еместер арасындағы валюталық операциялар Ұлттық банктің нормативті-кұқықтық
актілерінде, ... пен ... ... ... ... ... ... және банктік емес қаржылық мекемелер арқылы
жүргізіледі.
Валюталық операцияларды жүргізу үшін 24 ... 1996 ... ... реттеу туралы" Қазақстан Республикасының Заңы және 20 сәуір 2001
жылғы № 115 Ұлттық ... ... ... ... ... операцияны жүргізудің ережесі" негіз болып
табылады.
Қазақстан Республикасында валютаны реттеудің негізгі органы болып ... ... Кез ... ... ... ... бар ... рұқсат етілмейді. Осындай операцияларды жасау үшін өкілетті банктер
заңды тұлғалар үшін валюталық ... ... ...... өкілетті банктердегі шетелдік валютада және
оларды жабуы 2 ... 2000 ... №266 ... ... клиенттердің банктік шоттарьн ашу, жүргізу және жабу тәртіптері
туралы" ... ... ... ... өкілетті банктердегі есеп шоттарына қолма-қол ақшасыз
тәртіппен келіп түскен шетелдік ... ... ... ... ... ... экспортталған тауары (қызметі, жұмысы) үшін
төлем ретінде алған валютасы, 120 күннен аспайтын мерзімді, ... ... ... ... ... тұлғалар-резиденттер, резидент еместердің пайдасына төлемдер
жүргізген кезде, өкілетті ... ... ... ... ... ... контрактілер, инвеойстар, коносаменттер, т.б.)
тапсыруы тиіс. Лицензия немесе бұл бойынша ... ... ... ... ... талап етілетін операциялар жүргізілген жағдайда занды тұлға-
резиденттері өкілетті банкке тиісті құжаттарын тапсыруы ... ... ... ... ... ... қосымша
ақпараттар мен құжаттарды талап етуге құқылы.
Резиденттер мен резидент еместер ... ... ... ... ... кез ... ... түріндегі келісімдері бойынша жүзеге
асырылады. Резиденттер мен резидент ... ... ... ... асырылатын ағымдағы операциялары шектеусіз жүргізіледі.
24 желтоқсан 1996 жылғы "Валютаны реттеу туралы" Зандарына және 31 наурыз
2001 жылғы №88 ҚР ҰБ ... ... ... ... ... ... ... тіркеудің Ережелеріне"
сәйкес қаражаттардың резидент еместерден ... ... ... ... ... капитал қозғалысына байланысты
операциялардың есебін ... және ... ... сол ... белгіленген.
Капитал қозғалысымен байланысты Қазақстан Республикасына келіп түсетін
100 мың АҚШ ... ... ... соған сәйкес басқа валюталық
операцияларынан ... ... ... ... ... ... ... еместерден 120 күннен астам мерзімге алынған несиелер, лизингіні
де қоса алғанда;
- резидент еместердің экспорттық-импорттық мәмілелеріне сәйкес алған
несиелері;
- резидент ... ... ... интеллектуалды меншік объектісін толық
әрі айрықша құқын берген жағдайда;
-резидент еместердің ... ... ... ... ... мүліктік
құқын берген жағдайда.
Бұл операцияларды тіркеу дегеніміз, ондағы тиесілі келісім-шарттарды
тіркеу және әрекет етіп ... ... ... ... ... бойынша нақты каражат қозғалысы туралы тоқсан сайын
мәлімет беріп отыру болып ... ... ... ... ... ... орны бойынша тіркелген келісім шарттың әрекет ету кезінде
болған барлық өзгерістері мен қосымшалары туралы хабарлап отыруға ... ... ... ... ... ... ... көшуін (орын алмастыруын) қарастыратын валюталық
операциялардың түрлері тәртіп бекітілген келесі тәртіп бойынша жүргізіледі:
120 күннен ... ... ... ... алу; 120 ... ... ... экспорттық-импорттық мәмілелерге байланысты ... ... ... ... ... және қозғалмайтын
мүліктерге қатысты басқа да құқықтарға төленетін аударымдар болған жағдайда
жүзеге асады.
Заңды ...... ... ... ... есеп айырысулар
олардың есеп шоттарындағы қолында бар валюталық қаражаттарының ... ... ... ... ... ... шығу тегі
жариялы болуы және келесі көздерден занды түрде ... ... ... түсім; жарғылық капиталға төленетін жарналар; резидент еместерге
қаржылық жәрдем (грант) беру; ... ... ... ... ... және басқа шетелдік заңды ... ... ... жеке тұлғалар-резидент еместер берген қарыздар;
өкілетті ... және ... ... ... ішкі ... (рыногында)
теңгеге сатып алынған валюта.
Заңды тұлға резиденттерінің банк шоттарында шетелдік валютасында қолма-
қол ақшасынан резиденттік емес еңбеккерлеріне жалақы төлеу үшін және ... ... ... ... ... ... байланысты
кеткен шығыстарын жабуға алынуы мүмкін. Осы қаражатты алу үшін занды-тұлға
резиденттері ... ... ... ... рәсімделген құжатты ұсынады
(іс-сапар туралы бұйрық, іс-сапарының шығыстарына жасалған сметасы, жалақы
төлеу туралы өтініш т.б.).
Заңды ... - ... ... ... үшін контракт бойынша ақы
төлеу валюталық ... ... ... қол ақша ... ... тыйым салынады. Салық салудың ресми деңгейін Ұлттық банкінің
бағамдық негізінде анықталған ... ... және ол ... ... мен ... пунктері арқылы шетел валюталарын алып-сату
арқылы екі жақты мәмілелер кезінде сатып алушылар мен ... ... ... ... ... ... кұқылы.
Резидент - занды тұлғалар ішкі валюталық нарығында шетелдік валютаны және
тек резидент еместермен есеп айырысу үшін шетел валютасында ... ... және ... ... ... ... ... бойынша міндеттемелерін
орындайды. Шетел валютасында несиелер қолма қол ақшасыз тәртіппен беріледі.
Валюта шоты бойынша жасалатын ... мына ... ... оның ... ... төменде келтіріліп отыр.
Банк мөрімен (штампымен) және кассирдің, ... мен ... ... ... ... ... кіріс ордері валюталық
шығыс касса ордерін толтыру үшін негіз болып табылады.
Қолма-қол валютаны беру ... ... ... ... Банк ... ... ... шығыс ордерінің)
көшірмесі валюталық кіріс касса ... жазу үшін ... ... ... ... ... валюта қаражаттарын ... ... ... өтінішті" жазу арқылы рәсімделеді.
Валюта шоттары бойынша операциялардың ... "Ел ... ... ... ақша" және "Шет елдердегі валюталық шоттағы ... - ... ... және ... да ... ... банк ... шотының бет
есебіне тиісті жазуын жазады, ал оның көшірмесі кәсіпорынға жіберіледі.
Валюталық шот оның иесінің өтініші ... ... ... соң ... ... ... көрсететін банк мекемесіне жіберіледі. Шот жабылған
жағдайда, сондай-ақ субъектінің ... ... ... ... ... өзгерген
жағдайда шот иесі валюталық шоттағы қаржының қалдығын растайтын құжатты
өтінішке қоса тіркеуге міндетті.
Есеп айырысу ... ... ... ... ... басқа да шоттарды есеп айырысу (валюталық)
шотты тексеру салыстыру процессін оңайлатады, ... ... ... ... ... ... ... Есепте көрсетілмеген, бірақ есеп айырысу шотынан ақша ... ... ... қайта қарау (бұл банктік операциялар үшін комиссиондық жиын
болуы мүмкін);
2. Есепте көрсету;
3. Есеп айырысу (валюта) ... ... ... есепте банктік
көшірмедегі қалдықпен салыстыру;
4. Кейбір аударымдар жетпеген кезде ... ... ... алу ... Ақша ... ... қалдығын салыстыру Актісінде тексерген
уақытын және банк пен кәсіпорын қызметкерлерінің қолтаңбалары болу керек.
2.2. в) Банктегі арнайы ... ақша ... ... ... ... ... ... операцияларының
есебі "Банктегі арнайы шоттардағы ақша қаражаттары" деген бөлімшесінің
шоттарында жүреді. Олардың қатарына келесі шоттар ... ақша ... ... Бұл шотта аккредитивтегі ақша
қаржыларының қозғалысы есепке алынады. ... - ... ... ... отырған контрагенттің пайдасына берілген банкісінің сөзсіз
орындалуы тиісті міндеттемесі. Ол ... ... ... банк ... жабдықтаушыларға төлем жасай алады немесе осындай төлемдерді олар
аккредитивте көзделген құжаттарды ұсынған ... ... ... ... ... бере ... ... түрлері ашылады: жабылатын (депоненттелген); қайтарып
алынатын немесе қайтпайтын; дәлелденген және ... ... ... ... аккредитивті ашқан кезде банк эмитент
орындаушы банкке аккредитивтің сомасына тең ақша ... ... ... ... ал ол ... ... әрекет ету мерзімінде осы
ақшаны мүмкіндігінше аккредитив бойынша төлем жасау үшін ... ... ... ... банк-эмитент бенефициармен алдын-ала
келіспей-ақ (мысалға, келісім-шартта қаралған жағдайды сақтамаған жағдайда)
жоюы немесе өзгертуі ... ... ... ... ... ... ... туралы жағдайды төлеуші тек ... ... бере ... Бірақ өзгерту мен жоюдың алдында ... ... ... ... ... қойған және бенефициар банкісі
қабылдаған құжаттарды төлеуге міндетті.
Қайтпайтын ... ... ... ... ... жағдайын орындаған кезде аккредитив бойынша төлем жасауды қатаң
түрде өз міндетіне алады. ... ... ... ... ... жоюға жатпайды.
Бенефициар аккредитивтің пайдалануын өз мерзімінен бұрын ... ... де ... ... ... қаралса.
Дәлелденген аккредитив — бұл банк-эмитент болып ... ... ... ... кепілдігі бар болса ғана ... ... ... ... — бұл ... өзінен басқа
(екінші бенефициар болып саналатын) ... ... ... ... ... ішінара пайдаланатын мүмкіндігін қарастыратын аккредитив.
Аккредитив тек бір ғана ... есеп ... ... ... ... есеп ... тәртібі және оның мерзімі бенефициар мен
төлеушінің арасындағы келісім-шартта белгіленеді. Сондай-ақ ... ... ... ... түрі және оны пайдалану
тәсілі, аккредитивтің ашылғаны жөнінде жабдықтаушыны хабардар ету тәсілі,
аккредитив ... ... алу үшін ... ұсынған құжаттардың толық
тізімі және нақты сипаттары, тауарларды тиегеннен кейін құжаттарды ұсыну
мерзімі, оларды ... ... ... ... ... ... ... болуы қажет.
Аккредитивтің қандай түрге жататындығы анық болуы ... яғни ... ба, жок, әлде ... ... ба? Егер де ... ... болмаса, онда ондай аккредитивтер қайтарып алынбайтын болып саналады.
Сондай-ақ аккредитивтің, пайдалану ... де анық ... жөн: ... ... ... ... ... болатын және аудармалы
вексельді акцептеу немесе негоциациялау үшін пайдаланатын болып бөлінеді.
Аккредитив бойынша қаржы алу үшін ... ... ... ... тиелгені жөнінде және басқа да ... ... ... ... ... банк ... ұсынады. Аккредитив
бойынша төлемді растайтын құжаттар жабдықтаушы арқылы ... ... ... дейін ұсынылуы және аккредитивтің, барлық шарттарының,
орындалғанын айғақтауы керек. Осы ... ... ... ... ... ... ... асырылмайды.
Бенефициар банкісі аккредитив бойынша қаржының ... ... сол үшін ... ... оған ... ... ... делдалдық ақша төлейді. Аккредитив ұсынылған тапсырыста делдалдық
ақшаның сомасы жеке көрсетіледі.
Бенефициар банкісі ... ... ... ... ... ... ... барлық шарттарын сақтағанын тексереді,
сондай-ақ шоттар тізбесінің дұрыс рәсімделгенін, ондағы бенефициардың қолы
мен мөрінің белгіленген ... сай ... ... міндетті.
Егер аккредитивтің шарттарында уәкілетті сатып алушының ... ... онда ... ... бар ... және ... қолының
ұсынылған үлгіге сәйкестігі тексеріледі.
Сатып алушының уәкілі ... ... ... алар ... ... ... ... күні, тауарлы-көлік кұжаттарының нөмірі,
тауарды байланыс ... ... ... ... почта квитанциясының
нөмірі, қабылдау, қабылдау-өткізу құжаттарының ... ... ... және ... ... ... түрі ... шот-тізбесін төлеуге
беруге болмайды.
Жабдықтаушы арқылы ... ... ... үш данасы
үсынылады, олардың ішінен бір ... ... ... ... ... данасы шот-тізбесінің қабылданғанын білдіретін қолхат
ретінде жабдықтаушыға ... де, ал ... ... ... қаттамасымен және банкінің белгісімен жабдықтаушыға тапсыру
үшін банк-эмитентке жіберіледі.
Аккредитивті қолма-қол ақша түрінде төлеуге рұқсат етілмейді.
Егер ... ... ... ... ... ... көзделген
болса, онда аталған тұлғалар атқарушы банкіге келесі құжаттарды: төлқұжат
немесе оны алмастыратын құжат; банкіде жоқ ... ... өз ... ... үлгілері карточкасының бланкісіне толтырылады); іс-сапар
куәлігі немесе аккредитив ашқан ұйым ... ... ... ... ... төлеу үшін, акцептелінген шоттар тізбесінде
(реестрінде) ... ... ... ... өкілеттік
берілген тұлға акцепт жөнінде жазбаны береді.
Аккредитивтің мерзімінің ... ... ... ... ... ... ... Аккредитивтің жабылғаны жөнінде
атқарушы банк банк-эмитентті хабардар етеді. ... ... ... пайдаланылмаған сомалар оның көрсетуімен қаржылар алынған
шотқа қайтадан аударылады; сатып алушының өзімен тұтастай немесе бөлшектеп
кері қайтарылған аккредитивтің сомаларына ... ... ... күні ... ... жабылғаны жөнінде банк-эмитентке
хабарлама жіберіледі.
Банктің кінәсінен жіберілген кемшіліктерден басқа барлық бенефициарға
түскен шағым ... ... ... өз арасында қаралады.
Егер аккредитив қысқа мерзімге берілген немесе ұзақ ... ... ... ... ... ... несиелері" шотында, ал егер
аккредитив есеп айырысу шотынан ұсынылған ... ... ... ... ... шотында аккредитивтің ашылуы мүмкін, ол ... ... ... ... ақша ... Есеп айырысу шотындағы ақшалар
Жабдықтаушылар шотын:
Дт Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу
Кт Аккредитивтегі ақшалар
Банктерге комиссиондық төлемдері төленген ... ... және ... ... Есеп ... ... ... кітапшаларындағы ақша қаражаттары" шоты бойынша есеп ... ... ... ... ... ... Чек — бұл ... шот
есебінен қаражатты алушының (чек ұстаушы) шотына белгілі бір соманы аудару
жөніндегі арнаулы ... ... ... ... (чек ... қызмет көрсететін банкке берген жазбаша тапсырмасы.
Чек кітапшасы бойынша депоненттелген сомасы берілген кезде:
Дт Чек кітапшаларындағы ақшалар
Кт Ел ... ... ... ... Шет ... валюталық шоттардағы ақшалар
Кт есеп айырысу шотындағы ақшалар
Кт Банк мекемелерінің қарыздары
Кітапшалардағы чектерге төлем ... үшін ... чек ... ... чек реестрімен ұсынылады. Чек кітапшаларын есеп ... ... және ... тұлғаларға беру кезінде
"Басқа да дебиторлық қарыздар" шотының, ... ... чек ... есеп ... ... деп ... аналитикалық шоты дебеттеліп,
"Басқа кредиторлық қарыздар" шотының "Чек кітапшалары бойынша есеп ... есеп ... деп ... ... шоты ... ... ... Өзге кредиторлық берешектер
Кт Чек кітапшаларындағы ақшалар
деген корреспонденция беріледі.
"Банктердегі арнайы ... ... ... ... айрықша
сақтауды талап ететін қаражаттар есепке алынады.
Бұлар үкіметтің жәрдемі ретінде алынған ... ... ... ... ... ... ... мекемелерін қаржыландыратын
кәсіпорында және басқа да ұйымдардың қаражаты, мәдени-ағарту мекемелерінің,
демалыс ... ... ... ... ... ұстауға
жұмсайтын қаражаттары, кәсіпорынның, өтініші бойынша жеке шоттан күрделі
қаржыны қаржыландыруға шоғырландыратын және ... ... да" ... ... ... ... филиалдардың,
құрылымдық бірліктердің ақша қаражаттары көрініс табады, онда ағымдағы
шығыстарын (еңбек ақы, кейбір шаруашылық шығыстары, іс сапар ... ... ... үшін жергілікті банк мекемелерінде ағымдағы шотын ашады.
2.3. Ақша қаржысы, құнды қағаздарын және есеп берудің бланкілерін
түгелдеу
Кассаны түгелдеу кезінде кассада ... ақша ... мен ... ... ... бар болуы тексеріледі. Қатаң есептегі бланкілер ... ... ... ақша ... мен ... да құндылықтардың
нақты бар болуын есептеу кезінде қолма қол ... ... ... ... ... ... коносаменттер және заңға
сәйкес құнды қағаздар ретінде шығарылған ... да ... және ... ... ... ... жөне санаторийлерге ... және т.б.) ... ... ... ... ... яғни ... көрсетілген ақшаның сомасы қалдыққа қосылмайды;
кассада осы ... ... емес ақша ... және ... ... бар ... ... кассирдің мәлімдемесі қабылданбайды.
Түгелдеу актісінде ақша қаржысының бар болуы түгелдеу күні жасалған
есепке алудың ... ... және ... ... Кем
шығу немесе артық шығу табылған жағдайда ... ... ... болу ... ... ... ... сақталатын құнды қағаздар мен ақша кұжаттарын
түгелдеу оларды парақтап ... ... ... ... ... жекелеген түрлері бойынша актіде атауы, нөмірі, сериясы ... ... ... ... ... ақша ... ... осы шотта тұрған сомаларды: банк
мекемелері, байланыс бөлімшелері берген квитанцияларының деректерімен бірге
түсімді өткізу кезінде, банк инкоссарторларына түсімді ... ... ... ... өткізу кезінде және ... ... ... ... ... ... ... одан түскен
сомалармен қатар олардан мерзімі, тапсырманың нөмірі, сомасы және аударымды
қабылдаған банк мекемесінің немесе байланыс ... ... ... ... ... ... бірге салыстырып тексеру арқылы
жүзеге асырылады.
Банктерде есеп айырысу (ағымдағы), валюталық және арнайы ... ... ... ... алу, ... бухгалтериясының, деректері
бойынша берілген деректермен салыстырып, тексеру арқылы жүзеге асырылады.
Ақша қаражаттарын, құнды қағаздарды және ... есеп беру ... ... қалдықтарымен салыстыру арқылы жасалады.
Ақша қаражаттарының және құнды қағаздардың артық шыққан сомалары кіріске
алынуға тиісті ол ... ... ... ақшалар
Дт Чек кітапшаларындағы ақшалар
Дт Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ... ... шет ... ... ... қолма-қол ақшалар
Кт Негізгі емес қызметтен алынатын өзге де табыстар
Кем шыққан ақша каражаттары мен ... ... ... үшін ... тұлғаның есебіне шығарылады:
Дт Өзге де дебиторлық борыш
Кт Аударылған жолдағы ақшалар
Кт Чек ... ... ... ... валюта түріндегі қолма-қол ақшалар
Кт Кассадағы шет елдік валюта ... ... ... де ... ... ... онда:
Дт Қызметкерлердің және басқа да тұлғалардың борышы
Кт Өзге де дебиторлық борыш
Егер де кінәлі,тұлғалар табылмаса, онда кем ... ... ... де
дебиторлық борыш" кредитінен "Жалпы және ... ... ... ... ... Ақшаның қозғалысы туралы есептіліктегі ашып көрсетулер
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есептілік – есепкерліктің бір ... ... ... ... ... әрекетерді анықтау үшін көмектеседі:
▪ Кәсіпорынның ақша қаражаттың және оның ... ... ... ақша ... пайдаланудағы кәсіпорынның қажеттілігін
бағалау;
▪ Кәсіпорынның таза активтерінің ... ... ... ... ... мен өтімділігін қоса), және қаражат ағымына, саласына
ықпал ете алатын қабілеттілігін бағалау;
▪ Әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... қызметтерге әртүрлі бухгалтерлік есеп
әдістерін қолдануды салдарын жояды;
Есепті ашу кезінде іс-әрекеттердің түрлері.
Операциондық іс-әрекет – ... ... ... жатпайтын
заңды тұлғаның табыс алуға бағытталған немесе басқа қызметтің негізгі іс-
әрекеттері.
Кәсіпорынның қаржыландырудың басқа көздерін тартпай, тек ... ... ... дәрежесін сақтау, дивидендтерді төлеу, жаңа капитал
жинау үшін негізгі ... ... ақша ... ... ... тиімділігінің ең негізгі көрсеткіші.
Инвестициялық іс-әрекет – инвестицияларды, ұзақ ... ... ... алу, ... алу және ... ... – кәсіпорынның займы мен меншікті капитал құрылымын
өзгертетін іс-әрекеттер түрлері.
Инвестициялық, ... ... ... ақшалай емес
операцияларға негізгі құралға, ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... сипаттағы ақшалай ... ... жай ... ... ұзақ ... ... ... құралдар сатып алуды жатқызуға болады. Бұлар кәсіпорынның
ақша қаражатқа ... ... олар ақша ... ... ... ... емес. Дегенмен, болашақта кәсіпорынның
ақша қаражат ... ... ... ... ... іс-әрекеттер
Ақша қаражаттарының қозғалуы туралы есептеілікте ... ... ... емес ... ... міндетті түрде көрсетілуі
керек.
Тікелей әдіс – Ақша қаражаттарының негізгі түрлері ашылады. "Пайда мен
Зиян" ... әр ... ... ашып ... әдіс - Ақша ... ... қозғалуы туралы ... ... ... әдісті қолданғанда: барлық тәсілдер мен ... ... ақша ... ... ... ... ... болады.
1. Есептік регистрлерден
2. Өткізуден түскен түсімді түзету жолымен және өткізуден түскен түсімнің
өзіндік құны мен ... және ... ... ... ... ... ... болған ТМҚ-ның, дебиторлық, кредиторлық
берешектердің өзгеруі;
б) Ақшаға ... емес ... ... ... ... байланысты ақша қаражаттарына
ықпал ететін өзге де ... әдіс – ... мен ... әр ... ... ... іс-әрекет нәтижесіндегі ақшалай емес қаражаттар операциялары:
есепкерлік мерзімнің ... ... ... ... үшін жанама әдіс
түсім мен шығынның толық сомасын көрсетеді. Сонымен қоса ... ... ақша ... қозғалуының пайда мен шығын баптары
көрсетеді. Операциондық қызмет нәтижесінде ... болу ақша ... ... ... ... таза ... мен ... түзету
есебімен анықталады және келесі өзгерістерді есепке алады:
1) Операциондық қызметтегі: ТМҚ, дебиторлық берешектің, ... ... ... ... өзгеріс.
2) Ақшалай емес баптар: резерв, тозу, кейінге қалдырылған салық, шетел
валютасын ұлттық ... ... іске ... қалған табыстар мен
зияндар. Ассоциацияланған кәсіпорынның контрольдік емес ... ... ... ... ... ... нәтижесінде ақша қаражатқа ықпал
ететін басқа да баптар. (Негізгі құралды сатудан түскен пайда мен зиян ... ... ... ... комитеті жанама және
тікелей әдістерді қабылдайды және таниды. ... ... ... ... олар ... ... қолдануды ұсынады.
Тікелей және Жанама әдістің арасындағы айырмашылық тек операциондық
қызмет нәтижесінде ақша қаражат қозғалуы ... ... ғана ... ... ... ашып ... ... қызметтен түскен ақша қаражаттың қозғалуының
есептілігі. Субъект ақша қаражат қозғалуының Нетто - ... ... мен ... төлемдері арасындағы айырмашылық ... ... ... ... ... ... мен барлық
төлемдер туралы есепті бөлек береді.
Ақша қаражат қозғалуының Нетто - әдісінде есептілігі.
Нетто - ... ақша ... ... ... ... ... ... түсуі мен төлемдері, бұл кезде ақша қаражаттың
қозғалуы субъектінің емес клиенттің қызметі көрсетіледі. (Талап ... ... алу, ... ... ... Баптар бойынша ақшалардың түсуі мен төлемдері. Мұнда тез ... ... өтеу ... ... ... ... ... қарызының алдын-ала төлеуімен төлемдері, инвестицияларды алу
мен сату; төлем мерзімі үш айдан ... ... ... ... келесі қаржылық мекемелердің ақша қаражат қозғалу есептілігі
болуы мүмкін:
а) Бекітілген мерзімі бойынша қабылданған және жабылған депозиттер
бойынша ... ... ... ... қаржылық мекемелерден депозиттерден алумен орналастыру;
в) Клиенттерге арналған ақшалай ... мен ... және ... валютасында ақша қаражаттың қозғалуы.
Шетел валютасандағы жүргізілген операциялар ... ... ... ... ... ... ... ұлттық валютаға ауыстырылуы
керек.
Валюталық айырмашылықтан пайда болған ... мен ... ақша ... ... баптармен байланысты ақша қаражат қозғалыстар.
Операциондық, инвестициялық, қаржылық қызмет негізінде төтенше баптармен
байланысты ақша ... ... ... ... ... қаржылық қызмет негізінде төтенше баптармен
байланысты ақша қаражат қозғалуы бөлек тарауда көрсетіледі. Бұл ... ... және ... ... мен болашақ ақша қаражат қозғалысы
әсер етуін байқауға болады.
Операциондық, инвестициялық, қаржылық негізінде бір ... ... ... ... мен пайыздарды (%) төлеумен байланысты ақша
қаражат ... ... ... қызметіне байланысты
классификациаланады. Төленген барлық пайыздардың ... ... ақша ... қозғалысы көрсетіледі және ол «Пайда мен Зиян»
есебінде ... ... ... ... ... ... ... активтің құнына қосылған).
Қаржылық мекемелерге төленген пайыздар мен ... ... ... ... негізінде ақша қаражат қозғалысы ... ... ... мекемелерге төленген, ... ... ... ақша қаражат қозғалысы ретінде жіктеледі.
Төленген дивиденттер қаржылық қызмет негізінде ақша қаражат қозғалысы
ретінде ... ... олар ... ... ... ... ... Немесе олар операциондық қызмет негізінде ақша ... ... ... бұл кәсіпорынның қолданушыларға ақша қаражат қозғалысынан
дивидендтерді төлеу қабілеттілігін анықтауға көмектеседі.
Салықты төлеу кезіндегі ақша ... ... ... салығы немесе басқа
салық түрін төлеу ... ақша ... ... ... ... ... ... егер олар қаржылық, ... ... ... пен ... кәсіпорынды сату, сатып алу еншілес пен басқа
кәсіпорынды сату, ... алу ... ... ақша ... ... ... ... жіктеледі және есептілікте бөлек ашып көрсетеді.
Қорытынды
Қазақстан Республикасы өз егемендігін алғаннан бастап, ... ... ... ... ... әр ... өзіндік
ерекшеліктер пайда болды. Кәсіпкерлікті жүргізу үшін ... ... ... ... ең негізгісі бухгалтерлік есептілікті жүргізу. Яғни
шығыс пен пайданың нақтылығы, дәлдігі ... есеп беру ... ... ... салық кодексіне сәйкес белгіленген салық нормасын
төлеу. Бухгалтерияда ақша ... ... ең ... роль ... ... банктегі есеп айырысу шоты арқылы да есеп ... Ол ... ... ... ... ... ... бөлімінде
жүзеге асады.
Банкі шоттары теңгемен де, шетелдік валютасымен де ашылуы мүмкін. Банк
келісім бойынша ағымдағы немесе корреспонденттік ... ... ... ... ... келіп түсетін ақшаны қабылдауды, оның ... ... ... (жақтарға) тиесілі ақша сомаларын аудару (беру) жөніндегі
ұйғарымын ... және ... да ... ... ... өз ... жинақ шоттарын ашқан кезде, банктер салымдарды салушылардан
қабылдауға ... ... ... ... ... ... әрекет етіп тұрған заң ... мен ... ... және ... жағдайында салымдарды қайтаруға өз ... ... ... реттеудің негізгі органы болып Ұлттық
Банкі саналады. Кез келген валюталық операцияны өкілеттілігі бар банксыз
жасауға рұқсат ... ... ... ... үшін ... ... тұлғалар үшін валюталық шоттар ашады.
Кассаны түгелдеу кезінде кассада тұрған ақша белгілері мен ... ... ... бар болуы тексеріледі. Қатаң есептегі бланкілер де
тексеруден өткізіледі. Кассадағы ақша белгілері мен басқа да ... бар ... ... ... ... қол ... кұнды қағаздар
(акциялар, облигациялар, чектер, вексельдер, коносаменттер және заңға
сәйкес құнды қағаздар ... ... ... да ... және ... (маркілер, демалыс үйлеріне жөне санаторийлерге жолдама,
авиабилеттер және т.б.) ... ... ... ақша ... бар ... түгелдеу күні жасалған
есепке алудың мәліметтерімен салыстырылады және нәтижесі ... ... ... ... шығу ... ... ... оның пайда болу себебі және
сомасы көрсетіледі.
Кәсіпорын кассасында ... ... ... мен ақша ... ... парақтап қайта есептеу жолымен жүргізіледі. Тексеріс
құжаттардың жекелеген түрлері ... ... ... ... ... және
нақтылы бағасы көрсетіліп жүргізіледі.
Шаруашылық субъект ақша қаражаттарын түгелдегеннен ... ... ... ... ... ... Бухгалтерлік Есеп Стандартына және Қаржылық Есепкерліктің Халықаралық
Стандарттына сәйкес субъекттер жасаған "Ақша ... ... ... ... тұлғаньң қаржылық жағдайындағы өзгерісті бағалауға
мүмкіндік береді, бұл оларды есепті кезен, ... ... ... ... ... пән ... және ... қызметтеріне жатпайтын
өзге де қызметі), инвестициялық (ұзақ мерзімді ... ... алу ... және қаржылық қызметі (жеке капиталы мен займ қаражаттарының мөлшері
және құрамындағы өзгеріс нәтижесі болып табылатьн заңды тұлғаның ... ... ... ... мен ... ... хабарламамен
қамтамасыз етеді. Ақша каражаттарының ... ... есеп ... ... ... ... есебнің құрамында беріледі.
Ақша қаражаттарының қозғалысы операциондық, инвестициялық және қаржылық
қызметі тұрғысынан алған мағлұматтардың мазмұнын ашу үшін ... ... ... тұлғаның қаржы жағдайын және қызмет түрлерінің ықпалын бағалауға
мүмкіндік береді.
Сөйтіп біз, шаруашылық субъект өз ... ... ... есеп ... ақша ... ... ... қаражаттың қайда және қандай мөлшерде
жұмсалғанын, және қайдан, ... ... ... ... Сонымен қатар бұл
есептілік арқылы мемлекет әр ... ... ... субъекттің
қаржылық жағдайын біліп отырады. Мемлекетке де, субъектке де бұл есептілік
қажет.
Қазіргі таңда ақшалар қозғалысын басқару ... ... ... маңызды мәселе болып саналып отыр. Бәсеке ... ... мен ... ... ... ... сай, алдағы уақыттарда
дамуына қажетті құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілуін талап етеді. Ақшалар
мен оның ... ... ... ашып ... және жіктеу
кәсіпорын қызметінің нәтижесін дұрыс (нақты) ... үшін ... ... ... ... яғни кәсіпорынның ақша қаражатымен
байланысты барлық бөлімдер қарастырылып, талдау жасалды. Бухгалтерлік есеп
әр жұмыс ... ... ... ... ... қажет. Қазіргі кезде
бухгалтерияны ... ... ... және ... ҚЕХС ... ... тізімі
1. «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» 2002 ... ... ... Республикасының №309-ІІ заңы.
2. «Бухгалтерлік есеп стандарттары». Қазақстан Республикасының Ұлттық
комиссиясы. – Алматы, 1996-2003ж.
3. «Қазақстан Республикасының Салық ... ... ... ... ... ... Кодексі». Алматы, 2001ж.
5. Қазақстан Республикасының екінші ... банк пен ... ... ... ... ... ... кассалық операцияларды
жүргізудің 3 наурызынан 2001 ... №58 ... ... Банк қаулысымен қабылданған Ережелер.
6. Бухгалтерлік есептің типтік шоттар жоспары. Қазақстан Республикасы
Қаржы ... ... 18 ... №438 ... ... Ә.Ә. «Бухгалтірлік есеп теориясы және ... ... ... ... Қ.К., Әжібаева З.Н., Құдайбергенов Н.А. «Бухгалтерлік есеп
принциптері». Алматы, Экономика, 2003ж.
9. Кеулімжаев Қ.К., ... З.Н., ... Н.А., ... ... есеп». Алматы, Экономика, 2001ж.
10. Назарова В.Л. «Шаруашылық жүргізуші ... ... ... Экономика, 2005ж.
11. Радостовец В.К., Радостовец В.В., ... О.Н. ... ... ... ... ... Омаров А.Ш., Әлібекова Б.А., Рабатов О., Байбол
таев Н.Э., Радостовец В.К. «Қаржы есебі». Алматы,
Дәуір, 1998ж.
13. ... Б.Е., ... З.Н. ... есеп ... ... 1999ж.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ақша қаражаттарының есебі."41 бет
«Мұнай кенорынды игеруге және пайдалануға салынған ақша қаражаттарының тиімділігін талдау»8 бет
Ағымдағы шоттағы шетел валютадағы ақша қаражаттарының есебі43 бет
Ақша қаражаттарының аудитін жүргізудің тәртібі43 бет
Ақша қаражаттарының есебі32 бет
Ақша қаражаттарының есебі жайлы26 бет
Ақша қаражаттарының есебі және аудиті89 бет
Ақша қаражаттарының есебі және ақша қаражаттар қозғалысы15 бет
Ақша қаражаттарының есебі туралы22 бет
Ақша қаражаттарының есебі,талдауы32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь