Ұлттық сана-сезім – шексіз дүние (Өзбекстандағы қазақтар жайында)

Ұлттық сана-сезім, ұлттық патриотизм әр адамды, әр халықты ұлттық ойлау қабілеті, ұлттық әдет-ғұрып, ұлттық салт-дәстүр қоршауында сақтайтын негізгі рухани байлық. Егер бір ұлттың бір бөлшегі басқа жерде, я өз Отанында бөлек ұлттың сана-сезімі негізінде тәрбиеленсе, онда ол қоғамның мүшелері басқа ұлттың әдет-ғұрыпын, салт-дәстүрін қабылдайды, біраз уақыттан кейін сол ұлтқа сіңіп кетеді. Сондықтан халықты ұлт ретінде сақтайтын жалғыз жол бар. Ол жол – жас ұрпақты ұлттық сана-сезім негізінде тәрбиелеу (әсіресе мектепке дейін және мектепте). Ұлттық сана-сезімнің қалыптасуы бала дүниеге келгеннен бастап отбасындағы ұлттық тәрбиеге тікелей байланысты. Егер отбасында ұлттық тәрбие болмаса, балалардың ұлттық тұлға болып қалыптасуы сондай теріс тәрбиеге лайықтанып қалыптасады.
Көп ұлтты Өзбекстан Республикасында жасайтын қазақ елінің ұлттық сана-сезімі бекем, әдеп-ғұрып, салт-дәстүрді сақтау өте жоғары деңгейде дамыған.
Ұлттық сана-сезімді қалыптастыратын құралдардың ең негізгісі – ана тілі. Өзбекстанда жасайтын қазақ халқының ана тілі мақтайтындай жағдайда жақсы сақталған. Қолданылу жиілігі жоғары, әлеуметтік қызмет атқаруы (тұрмыстық қарым-қатынас, мектепте білім беру барысында) бірінші орында тұрады.
Бүгінгі күнде Өзбекстан Республикасында жасайтын қазақтар саны әртүрлі беріледі. Кейбір деректерде бір милионнан астам дейді, басқа бір деректерде 850000-ға жуық дейді. Қазақстанда «Оралман» бағдарламасы жүзеге асқаннан соң, Өзбекстаннан қазақтардың Қазақстанға көшуі күшейе түсті. Сол себептен Өзбекстан жерінде қазақтың саны азайып келеді. Өзбекстандағы қазақтардың басым көпшілігі баяғыдан сол жерде өсіп-өнген, сол жерде қазақ болып қалыптасқан ел, сондықтан Өзбекстанда қазақтар ата-бабасының тұлпары таптаған жерде өмір сүреді.
Өзбекстан Республикасында қазақ халқының өкілдері төменгі аудан-аймақтарда шоғырланған:
1. Ташкент облысының барлық аудандарында, бірақ басым көпшілігі Бостандық, Жоғары Шыршық, Орта Шыршық, Төменгі Шыршық, Жаңа Жол, Қыбырай, Шыназ, Бөке аудандарында және Шыршық қаласында;
2. Қарақалпақстан Республикасында;
3. Науаи облысында. (Тамдыбұлақ, Кенимех аудандарында, Үшқұдық, Зеравшан қалаларында);
4. Жызақ облысында;
5. Сырдария облысында;
6. Бухара облысында (Қарауыл базар, Газли);
Жоғарыдағы тізімде қазақтардың шоғырлануы қалың аудан-аймақтарды атап өттік. Жалпы қазақтар Өзбекстан Республикасының басқа облыстарында да тұрады.
Соңғы 15 жылда қазақтардың Қазақстанға көшуі көбейді. Оған бірнеше себептер бар:
1. Келешек балаларын Қазақстан Республикасының жоғары оқу орындарында оқуын және жұмысқа орналасуын көргісі келгендер;
2. Ағайын-туысқандарға қосылғысы келгендер;
3. Әлеуметтік-экономикалық факторлар (жұмыс бабымен);
4. Көшіп жатқан азаматтарға еліктеп көшу т.б.
Өзбекстаннан Қазақстанға қазақтардың көшуі жалғасады, бірақ Өзбекстандағы қазақтың бәрі көшпейді, себебі сол жердегі қазақи тамыры
        
        ҰЛТТЫҚ САНА-СЕЗІМ – ШЕКСІЗ ДҮНИЕ
(Өзбекстандағы қазақтар жайында)
Ұлттық сана-сезім, ұлттық патриотизм әр адамды, әр халықты ұлттық
ойлау ... ... ... ... ... ... ... рухани байлық. Егер бір ұлттың бір бөлшегі басқа жерде, я ... ... ... ... ... ... онда ол қоғамның
мүшелері басқа ұлттың әдет-ғұрыпын, ... ... ... кейін сол ұлтқа сіңіп ... ... ... ұлт ... ... жол бар. Ол жол – жас ұрпақты ұлттық сана-сезім негізінде
тәрбиелеу ... ... ... және ... ... ... бала дүниеге келгеннен бастап отбасындағы ұлттық ... ... Егер ... ... ... ... ... ұлттық
тұлға болып қалыптасуы сондай теріс тәрбиеге ... ... ... ... ... ... ... елінің ұлттық сана-
сезімі бекем, әдеп-ғұрып, салт-дәстүрді сақтау өте ... ... ... ... ... ... ең ... – ана
тілі. Өзбекстанда жасайтын қазақ халқының ана тілі мақтайтындай ... ... ... ... ... ... қызмет атқаруы
(тұрмыстық қарым-қатынас, мектепте білім беру ... ... ... ... ... ... ... қазақтар саны әртүрлі
беріледі. Кейбір деректерде бір милионнан астам дейді, басқа бір ... жуық ... ... ... бағдарламасы жүзеге асқаннан
соң, Өзбекстаннан қазақтардың Қазақстанға көшуі күшейе түсті. Сол ... ... ... саны ... ... ... ... көпшілігі баяғыдан сол жерде өсіп-өнген, сол ... ... ... ел, ... ... ... ата-бабасының тұлпары
таптаған жерде өмір сүреді.
Өзбекстан Республикасында қазақ халқының өкілдері төменгі ... ... ... ... ... аудандарында, бірақ басым көпшілігі
Бостандық, Жоғары Шыршық, Орта Шыршық, Төменгі Шыршық, Жаңа Жол, ... Бөке ... және ... қаласында;
2. Қарақалпақстан Республикасында;
3. Науаи облысында. (Тамдыбұлақ, Кенимех аудандарында, ... ... ... ... ... ... ... облысында (Қарауыл базар, Газли);
Жоғарыдағы тізімде қазақтардың шоғырлануы қалың аудан-аймақтарды атап
өттік. Жалпы ... ... ... басқа облыстарында да
тұрады.
Соңғы 15 жылда қазақтардың Қазақстанға көшуі көбейді. Оған ... ... ... ... ... ... ... оқу орындарында
оқуын және жұмысқа орналасуын көргісі келгендер;
2. Ағайын-туысқандарға қосылғысы ... ... ... ... ... ... ... азаматтарға еліктеп көшу т.б.
Өзбекстаннан Қазақстанға қазақтардың көшуі ... ... ... бәрі ... себебі сол жердегі қазақи тамыры
терең кеткен, сол жердегі қазақша өмір сүру ... ... ... биік деңгейде қалыптасқан, ұлттық сана-сезімі ... ... ... ... ... сезімдерден басым.
Ұлт тілінің, әдет-ғұрпының, ұлттық ... ... ... сол ұлт ... тек бір ... емес, басқа
территорияларда тұруына байланысты. Сондықтан қазақ тілінің, әдет-ғұрпының,
салт-дәстүрінің басқа халықтар арасында тең ... ... ең ... ... өкілдерінің сол (жат) жерлерде шоғырланып тұруымен байланысты.
Яғни егер қазақ шоғырланып тек Қазақстанда емес, ... да ... ... ... ... ... омір ... қазақша болмысты қабылдау
дамиды. Бұл жағдай тек қазаққа емес, жалпы әлем халықтарына ортақ құбылыс.
Әрине бүгінгі жағдайда ... ... ... көбейту керек,
қазақтарды тарихи ... ... ... ... ... ... басқа мемлекет
жерінде қазақи орталарды жоғалтпау керек. Олардың даму, тереңдеу, бекемдеу
жолдарын ойластыру керек.
Басқа мемлекеттерде өмір ... ... ... ... (мұғалім, ғалым,
дәрігер, заңгер, инженер, онер саласының мамандары) әрқашан да керек.
Бүгінде Қазақстанға көшіп ... ... ... ... ішінде басым
көпшілігі болмаса да, жартысы осындай қоғамға қажет ... ... ... ... ... ... ... әлсіретіп барады.
Өзбекстандағы қазақтар тұратын жерлердің аттары көп жағдайларда
қазақтың ру-тайпаларының аттарымен аталған. Бұл ... ... ... және ... ... көп орын ... ... Сіргелі ауданы,
Қыбрай ауданы, Жалайыр, ... ... ... ... ... ... ... Шақшам т.б. ауылдары.
Сонымен бірге Өзбекстан Республикасындағы қазақтардың басым көпшілігі
бір жақтан көшіп келген ... ... ... ... бұл ... ... кемінде мың жылдан бері өмір сүретінін дәлелдейді. Бұл ... ... ... көп. ... ... Ташкент қаласының төрі –
Шайхванд-Тахур тарихи комплексінің ішінде орналасқан Төле би ... ... ... ... ... ХҮІІ ... жерленген Сіргелі
руынан шыққан Жабай ата зираты; Ташкенттің солтүстік батысында орналасқан
Шымыр бабамыздың ... ... ... ... кезінде Өзбекстан жеріне Қазақстаннан
біраз қазақ келді. Бірақ олар Өзбекстандағы қазақтардың ... ... Олар ... ... қазақ халқының бір тармағы, бір
бұтағы.
Өзбекстанда жасайтын қазақтардың басым көпшілігі (шамамен 75-80%) ... ... ... қазақ тілінде жақсы сөйлейді. Қазақ тілінде нашар
сөйлейтіндер, я сөйлей алмайтындар өте аз. Олар көп ... ана ... ... болмағандар, басқа ұлттар арасында бір-
екі үй болып қалған қазақ отбасылары.
Әр ұлтқа басқа ұлттың өкілдері сіңіп ... ... бар. Ол ... жиі ... жағдай. Мысалы, Қазақстанда қазақ болып кеткен
(яғни ассимиляцияға ұшыраған) басқа ұлттың өкілдері кездеседі. Дәл ... ... да бар. ... ... қазақтар арасында мұндай
жағдай өте сирек кездеседі. Олар 1930-1935 жылдары ... ... ... ... ... ... ... ішінен
қазақ арасына түспегендердің ұрпақтарының біразы ассимиляцияға ұшыраған.
Неге бұл жағдай Өзбекстан қазақтары арасында сирек кездеседі? Оған не
себеп? Оның себебі ... ... ... ... шоғырланып тұрады.
2. Қазақ ауылдарында, қазақтар көп тұратын ... ... ... ... ... Үй ... – қазақша, қарым-қатынас – қазақша, той-думан –қазақша,
келін түсіру (беташар) – қазақша, қыз шығару – ... ... ... ... ... ... тілінде білім
беретін мектептер саны – 550. Сол қазақ тілінде білім беретін 550 мектептің
220-ға жуығы таза ... ... ... аралас мектептер (қазақша және
өзбекше, қазақша және қарақалпақша, қазақша және орысша). ... ... ... ... Өзбекстандағы қазақ тілінде білім беретін
мектептердің саны ... ... еді. Неге ол ... саны ... себеп – қазақ отбасыларының, қазақ ауылдарының Қазақстанға ... бес ... оқу ... ... тілі мен ... ... ... Низами атындағы Ташкент мемлекеттік педагогикалық университеті,
Ташкент облыстық мемлекеттік педагогикалық институты, Гүлістан мемлекеттік
университеті, Навои мемлекеттік ... ... ... ... ... атындағы Қарақалпақ мемлекеттік педагогикалық
институты.
Қазақтың ұлттық мәдениеті – тұрмыстық қарым-қатынас, қыз ... ... ... рәсімін жасау, ұл мен қызды гендерлік айырмашылықты ескере
тәрбиелеу, ұл ... – ер ... қыз ... – ана ... ... жасайтын қазақтарда дәстүрлі ұлттық ... бір ... ... ... ... ... ... үй тәрбиесімен тікелей
байланысты, үй тәрбиесі негізінде қызмет атқарады.
Өзбекстан Республикасында мәдениет ... ... ... ... ... ... істейді. Республикалық қазақ ұлттық
мәдени орталығы және оның ... ... ... ... өз
жұмыстарын атқарады. Республикалық қазақ ұлттық мәдени орталығы ғимаратында
кітапхана, домбыра үйірмесі тағы басқа мәдениетке, өнерге қатысты үйірмелер
бар.
Республика ... ... ... ... жол» газеті шығады.
Өзбекстан теледидарының бірінші арнасында ... атты ... ... Қазақ облыстық музыка-драма театры ... ... ... ... ауданы, Шақшам ауылында ұлттық-этнографиялық
мұражай ашылған.
Өзбекстанда жасайтын қазақ халқы арасынан ірі мемлекет ... ... өнер ... ... ... ... Олар,
Кеңес одағының батыры, қазақтың бірінші генералы С.Рахимов, Халық
сүретшісі, ... ... ... О.Тансықбаев, Екі мәрте еңбек ері
Ж.Балиманов, Еңбек ері ... ... ... ... ... ақын
Т.Айбергенов, белгілі жазушы Р.Раимқұлов, ақын Ө.Қожамұратов, Орта Азия
политехникалық ... көп ... бойы ... ... ... ... Өзбекстан Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі,
профессор Н.Кенесарин, Мемлекет және ... ... ... ... ... ... ... қызметін атқарған Б.Насыров, Облыс
әкімі, облыстық атқару комитетінің төрағасы ... ... ... ... ... ... – 1972 ... Мюнхен Олимпиадасы чемпионы,
үш дүркін Еуропа чемпионы, тоғыз дүркін Кеңес Одағының чемпионы, баскетбол
бәйтерегі Ә.Жармұхамедов, 2008 ... ... ... чемпионы әйгілі
боксшы Б.Сәрсекбаев т.б. Бұл тізімді тағы да жалғастырса болады. ... ... ... ... қазақ азаматтарының саны Өзбекстандағы
қазақ елінің өзегі мықты екендігін ... ... ... ... қазақ халқының қаны да, жаны да – қазақ.
Олардың жүрегі «Алаш» деп ... ... көп ... Өзбекстан
Республикасында жасайтын қазақтардың шығу тегі, дамуы қазақ халқының рухани
болмысымен, қазақи ... ... ... тікелей байланысты.
Ол қазақ елі ұлттық сана-сезім негізінде, ұлттық намыс ұғымы негізінде,
ұлтаралық достық ... ... ... тілі – бабаңның есімі, балаңның бесігі.
Сырбай Мәуленов

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры7 бет
1917-1920 жылдар аралығындағы Астрахан қазақтары158 бет
1999 жылғы Қазақстандағы халық санағы бойынша елдің деморафиялық жағдайы4 бет
XV-XVIIIғғ. Қазақтардың дәстүрлі мәдениеті9 бет
«Бөлшек сандары бір санау жүйесінен екінші санау жүйесіне ауыстыру»4 бет
Іс-әрекет және мінез-құлық мотивациясы. сана мен зейін бірлестігі7 бет
А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Ш. Құдайбердиев, М. Жұмабаев жайында қысқаша мәліметтер6 бет
Абай, Шәкәрім мұрасындағы рухани тұтастық немесе жантану ілімі жайында7 бет
Абайдың «Желсіз түнде жарық ай» өлеңінің аудармасы жайлы4 бет
Абайдың «желсіз түнде жарық ай» өлеңінің аудармасы жайында3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь