Өр Алтайға хош келіпсіздер!

Қазақстанның қиыр шығысындағы Өр Алтай - ел аузында жыр болып жырланған, ән болып шырқалған жер жаннаты. Катонқарағай осы асқақ Алтайдың алтын алқасы іспетті. Бұл аймақ ежелден барша түркі жұртының кіндік отаны, ақ жайлау ата қонысы болғаны да аян. Алтайдың табиғи байлығы ұшан-теңіз. Түгін тартсаң майы шыққан, ағашынан бал тамған қазақтың қасиетті мекені. Орманы нулы, өзені шулы, бұлағы шипалы, ауасы дауалы киелі де кұйқалы жерұйық. Сонымен бірге Катонқарағай археолог-ғалымдарды табындырған көне тарихтың көзі болып отыр. Мұнда талай сырлы көмбелер мен құпия қорымдар бар. Осы өңірдің барша байлығын сақтап, табиғи ажарын тоздырмай, келер ұрпаққа аман жеткізу мақсатында Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 17 шілдедегі қаулысымен Катонқарағай Мемлекеттік ґлттық табиғи паркі құрылды. Оның негізгі аумағы 643477 гектарды алып жатыр. Парктің барлық аймақтары - туризм мен демалысты ґйымдастыруда табиғат кешенінің экологиялық жағдайы ескеріліп, табиғи және мәдени құнды объектілерге задал келтірмеу жағы ойластырылып, айрықша қорғауға алынған.
Паркте тағы аңдардың алуан түрлері: қоңыр аю, қасқыр, түлкі, құну, күдір, бґлғын, құндыз, борсық, елік, марал, тау ешкісі т. б. мекендейді. Өсімдіктер әлемінен дәрілік қасиеті мол емдік шөптер мен хош иісті гүлдердің 1000-нан астам түрі бар. Бґлардың 30-дан астам түрі Қазақстанның Қызыл кітабына енген сирек өсімдіктер.
Парк территориясында жер бетінде кездесетін омыртқалы жануарлардың 369-ы тіркелген. Флорасы мен фаунасының байлығына қарап бұл паркті табиғаттың өзі жасай салған әрі ботаникалық, әрі хайуанаттар паркі десе де болғандай.
Қазіргі уақытта мұнда Табиғатты Қорғау Халықаралық Одағының (МСОП) Халықаралық Қызыл кітабына енген аса сирек аң-құстар да (қызыл қасқыр, сусар, қар барысы, алтай ґлары, қара тырна, қыран, қаршыға, бүркіт т.б.) кездеседі.
        
        Қазақстанның қиыр шығысындағы Өр Алтай - ел аузында жыр болып жырланған, ән
болып шырқалған жер жаннаты. ... осы ... ... ... ... Бұл аймақ ежелден барша түркі жұртының кіндік отаны, ақ жайлау ата
қонысы болғаны да аян. Алтайдың табиғи байлығы ұшан-теңіз. ... ... ... ... бал ... ... қасиетті мекені. Орманы нулы,
өзені шулы, бұлағы шипалы, ауасы дауалы киелі де кұйқалы жерұйық. Сонымен
бірге Катонқарағай ... ... көне ... көзі ... ... ... сырлы көмбелер мен құпия қорымдар бар. Осы өңірдің барша
байлығын сақтап, табиғи ... ... ... ... аман жеткізу
мақсатында Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 17 шілдедегі
қаулысымен Катонқарағай Мемлекеттік ... ... ... ... ... аумағы 643477 гектарды алып жатыр. Парктің барлық аймақтары -
туризм мен демалысты ґйымдастыруда табиғат кешенінің экологиялық жағдайы
ескеріліп, табиғи және ... ... ... ... келтірмеу жағы
ойластырылып, айрықша қорғауға алынған.
Паркте тағы аңдардың алуан түрлері: қоңыр аю, ... ... ... ... ... ... ... марал, тау ешкісі т. б. мекендейді.
Өсімдіктер әлемінен дәрілік ... мол ... ... мен хош ... ... ... түрі бар. ... 30-дан астам түрі Қазақстанның
Қызыл кітабына енген сирек өсімдіктер.
Парк территориясында жер бетінде кездесетін омыртқалы жануарлардың 369-
ы тіркелген. Флорасы мен ... ... ... бұл ... табиғаттың
өзі жасай салған әрі ботаникалық, әрі хайуанаттар паркі десе де ... ... ... ... ... ... Одағының (МСОП)
Халықаралық Қызыл кітабына енген аса сирек аң-құстар да (қызыл қасқыр,
сусар, қар ... ... ... қара ... қыран, қаршыға, бүркіт т.б.)
кездеседі.
Парк ... ... ... мол орманды алқапты
қамтыған. Сыңсыған орман адамның шаруашылық ... ... ... түскені рас. Баз бір аймақтар, әсіресе сирек ... ... ... ... ... де зардап шекті. Орманды қґрайтын негізгі
ағаш - қарағай, самырсын мен балқарағай. Бґта-қарағанның 50-ден астам түрі:
мойыл, делана, ... ... ... көк ... мен ... т.б.
өседі. Парктің жалпы орманды алқабының көлемі облыс бойынша есептегенде ... ... Оның ... бұл экологиялық аса маңызды, әрі құнды орман
ретінде бағаланады.
µлттық парктың аумағында мынадай табиғи ... ... су ... - бұл Қазақстан бойынша ең үлкен сарқырама. Ені 10
метрден астам тентек тау өзені бүктетіле ... ... 80 метр ... ... ... ... ... т†мен қарай құлаған сарқырама гүрілі
қґлақ тґндырады. Табиғаты көрікті, балқарағай, самырсын мен шырша ... ... күн жылт етсе ... кемпірқосақ ойнап шыға келеді. Сөйтіп
шатқал іші сан түрлі сәулемен, судың буымен қґбылып, сарқыраманың ажарын
аша түседі.
Арасан ... - ... ... санаторийінен 6 шақырымдай
төменде, таудың кіндік тұсындағы су ... ... ... ... көрікті тұсына орналасқан.
Қарайры сарјырамасы - ұлттық парктің бұл да ... бір ... ... ... ... тау ... арасымен етекке қарай
құлдилай аққан Қарайрық өзенінің бойында. Өзен Қаракөлден ... ... ... ... ... жасап берген керемет сыйы деп бағалауға
болады.
Рахман сарқырамасы - бұл да биік таудан гүрілдей ... ... ... ... ... алатын құбылмалы жалт-жұлт еткен гранитті ... ... үш ... ... төменге қарай арқырай сорғалаған
сарқыраманың көрінісі аса әсерлі.
Қаракөл көлі - ... ... ... ... бірі. Осы тұстан ... ... ... ... қақ күмісше жарқырай көрінеді. Мұзтаудың
көл айнасына ... ... ... ... әсем ... көз алдыңа
әкеледі.
¦шк†л к†лi - аты айтып тұрғандай, мұнда үш көлдің басы тоғысқан, әсем
қойнаулы, табиғат көрінісін ... ... ... ... ... ... 52 метрлік құз жартастың суреті көлдің айна ... ... ... қорымы - ежелгі сақтардың көсемдері жерленген теңдесі жоқ
археологиялық ескерткіштер орналасқан мекен. Бұқтырма ... ... ... 1200 метр ... ... ... дәуірімізге дейін IV
ғасырдағы сақ княздерінің мүрделері мен табыттары, ... ... ... ... мұз ... ... ... бұзылмай, сол
қалпында жақсы сақталған. Көпшілігі әлі ... ... ... ... бұл ... ... ... алқабы" деп атап кетті.
Көккел кеніші - аумақтық геологиялық маршрутты жүргізу ... ... ... ... вольфрам мен молибден алынып, Ұлы Отан соғысы
жылдарында танктердің броні үшін пайдаланылған. Тасқорымды ... ... ... ... ... ... өтінде, 3000 метр биіктіктен
біздің бабалармыз бен әкелеріміз қолмен кен қазған.
Кеніш 1955 ... ... ... ... келді. Салқын климаттың арқасында
кеніштің құрылысы қазір де жақсы сақталған. Ашық ... ... ... ... ... ... ЖолыныЎ Солтүстік тармаЈы - ұлттыј парктің үстін ... ... ... ... аңғарларымен алтын-күміс, қола-мыс артқан
керуендер Шығыстан Батысқа қарай сапар ... Бұл ... ... ... ... деп атайды.
2002 жылы тамызда Катонқарағай мемлекеттік ұлттық табиғи парктің
аумағында "Мұзтау - 2002" атты ... ... ... ... хош ... ... ... солтүстігінен оңтүстігіне ... ... ... ... тап ... бір ... ... тауға қарай бой
түзеп, ақ сағымға шомған жапан дала көз алдыңыздан өтеді, тау өзендерінің
сарылы ... ... ... жапырағы қалың жасыл шыршалар мен
жапырағы ... ... ... ... жиі ... ... шыңдардың ґшар басында ақ қар мен көк мґз көз шағылыстырады. Теңіз
деңгейінен 5018 метр ... ... ... ... ... ... Ыстықкөлі мен алып ... кең ... ... ...... ... шығысында 25 километр қашықтықта
89,5 мың гектар алқапты алып ... ... ... ... Бұл ... ... †те ... әрі бірнеше түрлі табиғи ландшафтарға б†лінетін
өсімдіктер мен жан-жануарларға аса бай тамаша †лке.
Алматы қорығына Іле ... ... ...... тау ... Үлкен және Кіші Қалқан атты таулары бар ш†лді аймақ жатады.
Қорықты аймақтың таулары ... ... ... сол ... ... — оң арнасымен өтеді, содан әрі биік таудаЈы Есік ... ... Есік ... ... ... өзені бастамасына дейін барып
Қырғыз ССР-інің шекарасына тіреледі.
Шығысы мен батысында Үлкен және Кіші ... ... ... Іле өзенінің шөлді тоғайларының оң жағалауын алып жатады.
Жалпы алғанда, таудың Жерорта теңізі климатына жақын ... ... шөл және ... ... та ... ... астасып жатады. Тауға
кетерілген сайын Ѕара теңіздің солтүстік жағалауынан Ақ теңізге қарай ... ... ... сала береді. Қорықта ш†л және ... ... ... дала мен ... орман, сексеуіл тоғайлары мен жеміс
ағаштары кездеседі; мґнда тянь-шань аюы мен ешкіемер, ... ... ... пен ш†л јґсы — ... бґлдырық кездеседі.
Ѕорықта өсетін өсімдіктер мен жануарлардың бәрі де қорғауға алынып,
зерттеледі. Бұл жердің ... ... ... немесе «жақсартылмаған»
ландшафтардың даму заңдылықтарына сәйкес қалпында қалған. Алматы қорығы —
табиғат ... оған ... ... қолы ... ... үлгісі. Оны
адам әрекеті „серінен табиғи ортаның өзгерту ... ... ... ... ґқыпты да тиімді пайдалану жолын ... ... ... өте ... ... ... ... әбден болады. Іле
жағалауындағы шөл мен Солтүстік Тянь-Шань ... ... ... ... жануарлардыЎ тіршілік заңдылықтарын терең білмейінше олардың ... ... ... ... емес.
Қорық ғалымдары оның табиғи комплекстерін терең зерттеп, олардың
биологиялық тепе-теңдік заңдары мен ... ... Бұл — ... Ол ... ... ғана ... ... шаруашылығы үшін де аса
маңызды. Оны шешу — табиғат байлықтарын ... ... мен ... дұрыс
қорғаудың кілті.
Өте күрделі, „р түрлі табиғи бірліктердің биологиялық тепе-теңдігі бір
немесе бірнеше ғана өсімдіктер мен ... ... ... ... болғанына мысал аз емес. Табиғаттың биологиялық байланысындағы
ондай ... ... ... оңай ... ... Ол „р түрлі саладағы
жоғары квалификациялы мамандардың бірлескен күшімен ғана ... да ... ... және оның ... ортасы, сүт ... ... ... қос ... ... ... тағы ... табиғат комплексінің өзге де компоненттері бір
мезгілде зерттеледі. ... ... өз ... ... ... Бәрін де бақылап отыру оңай ... ... ... дүниесі јґрамында жоғары сатылы өсімдіктердің 590-нан астам
түрі, мүктің 107 түрі, қынаның — 77, ... 159-ға жуық түрі ... аңға да аса бай; ... —170, сүт ... ... ... насекомдардың 700-ден астам түрі бар. Ѕазір
қылқаны қою ... ... ... ... ... зерттелуде. Мґның бірқатар
бөлегін қорық ұйымдастырылғанға дейін сондағы шаруашылықтар біраз зиян
келтірген ... Ол ... ... таяу ... да ... мен ... өрттерінен қатаң қорғауды қажет етеді. Антропогендік
тығыздық жабайы аңдарды ... ... ... ... ... қоныс аударуға мәжбүр етеді. Міне, булардың бәрі шыршалы тау
ормандарының ... ... ... ... түседі.
Ғалымдарға Шренк шыршасы жайында көп нәрсе мәлім: оның гүл жару
және ... салу ... ... көлденең бітуі, сүт қоректі
жануарлардың, пайдалы және зиянкес ... бґл аса ... ... ... ролі зерттелді. Ѕазір орман өсірушілер, геоботаниктер,
териологтар, герпетологтар Тянь-Шань шыршасының табиғи түрде біркелкі қайта
көбею жолдарын ... ... ... ... тек ... ғана ... ... ССР Ғылым академиясының ботаника және
зоология институттарын, ... ... Ту ... ... ауыл ... ... орман шаруашылығы және агромелиорация ғылыми-зерттеу
институтын, ауа райын зерттеу институтын, Ѕазақ ССР ... ... ... ... және ... ... де ... Олар қорық қызметкерлерімен бірлесе отырып, ормандардың табиғи
жаңарып отыруын, оған шөп жамылғыларының, талшіліктердің жалпақ жапырақты
ағаш түрлерінің, ... сүт ... ... ... ... түрлі табиғи бірлестіктерінің компоненттерін зерттеуде. Осы ретте
јґмырсјалардың атқаратын қызметін зерттеуге ерекше көңіл бөлініп отыр.
Ғалымдар «Табиғат ... ... ... мұны тек олар ... ... ... да көптеген мәліметтер түсіп жатады. Әрбір
қорық сақшысы өзіне белгіленген фенологиялық учаскеде ... мен ... ... яғни ... ... ... ... жануарлардың есебін жүргізеді. Барлық қызықты фактілерді қорық
басқармасына хабарлайды.
Қорыта ғылыми жґмыстар оның ... ... ... ... ... Ол сонау отызыншы жылдары құрылып, Кіші Алматы өзені
бассейнінде он бес ... ... алып ... Рдан соң ... ... ... рет ... 1935 жылы қорыққа Үлкен
Алматы, Талғар, Есік, ... ... ... ... орманды
алқаптары кірді. Ал, 1936 жылы ... ... ... ... ... ... ... жерлерінің Іле өзеніне жақын жағы кірді. Енді
қорықтың жалпы ... 856680 ... ... ... ... ... ... айналды. 1941 жылға қарағанда қорық Іле Алатауы ... ... ... бойлай отырып Кетпен жотасының бір бөлігін және Іле өзеніне
дейінгі ш†л ... ... оның ... бір ... ... ... Ол сол
кезде Совет Одағындағы ең ірі қорықтардың бірі ... ... ... жылы ... ... ... µлы Отан ... қорық дамудың даңғыл жолына түсті. Бұл аса ірі ... ... ... Украинадан, Сібірдегі жоғары оқу орындарынан
құрамында жүздеген ғалымдар бар ... ... ... Қорықта
белгілі ғалымдар С. И. Огнев, П. А. Мантейфель, Н. В. Павлов, И. Г. ... К. ... А. Г. ... тағы басқалар еңбек етті. Құрамында 150-ден
астам адамы бар Қазақстанның 25-тей ... „р жыл ... ... ... ... жүргізді. 1941жылға қарағанда жүздеген студент
қорықта өздерінің диплом ... ... ... жаңа бағыт
өсімдіктердің экологиялық морфологиясы ілімінің ... ... ... ірі ... И. Г. ... ... ... ... осы ... студент-практикант болудан бастады.
Ѕорықтың ғылыми бөлімі барлық экспедицияларды территорияларға ... ... ... отырады. Қорық қызметкерлерінің аса бай ... мен ... ... қорығы ж†ніндегі ғылыми еңбектердің он
томдығында жарияланған. Сондай-ақ олардың көптеген ... ... ... және ... „р ... ... ... жарық көрді.
орықтың ғылыми өмірін 1941 жылы ... Ұлы Отан ... ... ... ... жылдарда қорық бұрынғы келбетінен ... Оны ... ... 1960 ... ... басталды. Содан бері
қорықтың өсімдіктер ... мен ... ... ... ... ... ал ... қорғауға ерекше көңіл бөлінген.
Қорықтың барлық аумағы учаскелерге ... ... ... ... Мұнда рұқсатсыз жүруге ... ... ... ... ... бар, ... авиациямен бақыланады.
Қорықтың әрбір қызметкері белгілі тәртіпті ... ... жол ... үшін ... ... жүріп аралайды,
табиғатты қорғауды насихаттау үшін ... ... ... ... ... радио, телевизор арқылы әңгіме өткізеді,
қорық музейінде сан ... ... ... Тек ... он ... ... ... қызметкерлер одақтық және республикалық баспасөз беттерінде табиғат
пен ... ... ... ... ... ... ... музейінде барлық аңның, құстардың, өсімдіктердің, насекомдардың
экспонаттары, түрлі тау жыныстары коллекциясы жиналған. Музей ... ... ... терең танып біле алатындай етіп безендірілген.
Музейді үйымдастыруға Қазақстан суретшілері мен таксидермистері үлкен ... ... ... ... ең ... музейлердің бірі болып саналады
дел толық сеніммен айтуға болады. Буған музейді ... ... ... кітапта қалдырған қолтаңбалары куә болады. Олардың
арасында біздің ... ғана ... ... ... ... ... ... жолға қойылған күзет, оны аралаудың пропускалық жүйесі ... ... ... ... Қорыңтағы жан-жануарлар саны өсе
түсуде. Қорық қалпына келгелі бері Талғар өзені бассейнінің ... саны ... ... ... Қызыл кітабына кірген қорықтың жан-
жануарлары — Тянь-Шань аюы, Орта Азия ... ... ... ... құс, су ... ... ... тіршілік етуде. Орман өмірін зерттеу
жөнінде үлкен жұмыс ... Түйе ... ... ... алған белгілі
бір жерде ойдағыдай өсіру мүмкіндігі дәлелденді. Бұл жергілікті жағдайда
жаңғаң өсірудің мол мүмкіндігі бар ... ашып ... ... ... ... ... ... терең зерттелуде. Егер
оның түбірінде тіршілік қабілеті бар бұтаңтар ... ... ... бір дің ... бірнеше жаңа дің өсіп жетіпеді. Сөйтіп орман
жағдайын қалпына кептіру процесі ... ... ... ... ... түнгі тіршілігін
зерттеу әдісі қолға алынды. Ғалымдар жабайы аңдар, ... мен ... ... үшін зор ... ... бар көптеген жайларды
анықтады.
Қазір қорықтар туралы ... бола ... ... Ален аңшылық
мамандары ғана емес, қорық ... ... жоқ ... да бір ... ... ... ... есебінен алынып тасталған қорықтар
территориялары жалпы мемлекеттік ... ие. ... ... қорықтар
мәдени мұралар сияқты еліміздің ұлттық мақтанышы. ... ... ... ... деп ... ... ...

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ислам дIнIндегI хошкөрушIлIк7 бет
«Зиянды әдеттерден аулақ бол!». Тәрбие сағаты7 бет
Ірімшікке арналған қаптамалардың жаңа түрлері6 бет
Арақ технологиясы20 бет
Бал6 бет
Балмұздақ9 бет
Ет сапасына әсер ететін табиғи факторлардың тізімі3 бет
Жемістер және көкеністер9 бет
Мұнай химиялық өнеркәсіптің даму тарихы57 бет
Сыра-шарап өңдіру технологиясы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь