Өр Алтайға хош келіпсіздер!


Қазақстанның қиыр шығысындағы Өр Алтай - ел аузында жыр болып жырланған, ән болып шырқалған жер жаннаты. Катонқарағай осы асқақ Алтайдың алтын алқасы іспетті. Бұл аймақ ежелден барша түркі жұртының кіндік отаны, ақ жайлау ата қонысы болғаны да аян. Алтайдың табиғи байлығы ұшан-теңіз. Түгін тартсаң майы шыққан, ағашынан бал тамған қазақтың қасиетті мекені. Орманы нулы, өзені шулы, бұлағы шипалы, ауасы дауалы киелі де кұйқалы жерұйық. Сонымен бірге Катонқарағай археолог-ғалымдарды табындырған көне тарихтың көзі болып отыр. Мұнда талай сырлы көмбелер мен құпия қорымдар бар. Осы өңірдің барша байлығын сақтап, табиғи ажарын тоздырмай, келер ұрпаққа аман жеткізу мақсатында Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 17 шілдедегі қаулысымен Катонқарағай Мемлекеттік ґлттық табиғи паркі құрылды. Оның негізгі аумағы 643477 гектарды алып жатыр. Парктің барлық аймақтары - туризм мен демалысты ґйымдастыруда табиғат кешенінің экологиялық жағдайы ескеріліп, табиғи және мәдени құнды объектілерге задал келтірмеу жағы ойластырылып, айрықша қорғауға алынған.
Паркте тағы аңдардың алуан түрлері: қоңыр аю, қасқыр, түлкі, құну, күдір, бґлғын, құндыз, борсық, елік, марал, тау ешкісі т. б. мекендейді. Өсімдіктер әлемінен дәрілік қасиеті мол емдік шөптер мен хош иісті гүлдердің 1000-нан астам түрі бар. Бґлардың 30-дан астам түрі Қазақстанның Қызыл кітабына енген сирек өсімдіктер.
Парк территориясында жер бетінде кездесетін омыртқалы жануарлардың 369-ы тіркелген. Флорасы мен фаунасының байлығына қарап бұл паркті табиғаттың өзі жасай салған әрі ботаникалық, әрі хайуанаттар паркі десе де болғандай.
Қазіргі уақытта мұнда Табиғатты Қорғау Халықаралық Одағының (МСОП) Халықаралық Қызыл кітабына енген аса сирек аң-құстар да (қызыл қасқыр, сусар, қар барысы, алтай ґлары, қара тырна, қыран, қаршыға, бүркіт т.б.) кездеседі.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Қазақстанның қиыр шығысындағы Өр Алтай - ел аузында жыр болып жырланған, ән
болып шырқалған жер жаннаты. Катонқарағай осы асқақ Алтайдың алтын алқасы
іспетті. Бұл аймақ ежелден барша түркі жұртының кіндік отаны, ақ жайлау ата
қонысы болғаны да аян. Алтайдың табиғи байлығы ұшан-теңіз. Түгін тартсаң
майы шыққан, ағашынан бал тамған қазақтың қасиетті мекені. Орманы нулы,
өзені шулы, бұлағы шипалы, ауасы дауалы киелі де кұйқалы жерұйық. Сонымен
бірге Катонқарағай археолог-ғалымдарды табындырған көне тарихтың көзі болып
отыр. Мұнда талай сырлы көмбелер мен құпия қорымдар бар. Осы өңірдің барша
байлығын сақтап, табиғи ажарын тоздырмай, келер ұрпаққа аман жеткізу
мақсатында Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 17 шілдедегі
қаулысымен Катонқарағай Мемлекеттік ґлттық табиғи паркі құрылды. Оның
негізгі аумағы 643477 гектарды алып жатыр. Парктің барлық аймақтары -
туризм мен демалысты ґйымдастыруда табиғат кешенінің экологиялық жағдайы
ескеріліп, табиғи және мәдени құнды объектілерге задал келтірмеу жағы
ойластырылып, айрықша қорғауға алынған.
Паркте тағы аңдардың алуан түрлері: қоңыр аю, қасқыр, түлкі, құну,
күдір, бґлғын, құндыз, борсық, елік, марал, тау ешкісі т. б. мекендейді.
Өсімдіктер әлемінен дәрілік қасиеті мол емдік шөптер мен хош иісті
гүлдердің 1000-нан астам түрі бар. Бґлардың 30-дан астам түрі Қазақстанның
Қызыл кітабына енген сирек өсімдіктер.
Парк территориясында жер бетінде кездесетін омыртқалы жануарлардың 369-
ы тіркелген. Флорасы мен фаунасының байлығына қарап бұл паркті табиғаттың
өзі жасай салған әрі ботаникалық, әрі хайуанаттар паркі десе де болғандай.
Қазіргі уақытта мұнда Табиғатты Қорғау Халықаралық Одағының (МСОП)
Халықаралық Қызыл кітабына енген аса сирек аң-құстар да (қызыл қасқыр,
сусар, қар барысы, алтай ґлары, қара тырна, қыран, қаршыға, бүркіт т.б.)
кездеседі.
Парк территориясы республикамыздағы ағашы мол орманды алқапты
қамтыған. Сыңсыған орман адамның шаруашылық қызметінің әсерінен шамалы
өзгерістерге түскені рас. Баз бір аймақтар, әсіресе сирек кездесетін қылқан
жапырақты ормандар аздап өрттен де зардап шекті. Орманды қґрайтын негізгі
ағаш - қарағай, самырсын мен балқарағай. Бґта-қарағанның 50-ден астам түрі:
мойыл, делана, итмґрын, долантопшы, шәңгіш, көк бүлдірген мен қарақат т.б.
өседі. Парктің жалпы орманды алқабының көлемі облыс бойынша есептегенде 12
пайызды құрайды. Оның үстіне бұл экологиялық аса маңызды, әрі құнды орман
ретінде бағаланады.
µлттық парктың аумағында мынадай табиғи ескерткіштерді тамашалауға
болады:
Көккөл су кґламасы - бұл Қазақстан бойынша ең үлкен сарқырама. Ені 10
метрден астам тентек тау өзені бүктетіле арқырап, биіктігі 80 метр биік
жартастан өкіре құлап жатыр. Жоғарыдан т†мен қарай құлаған сарқырама гүрілі
қґлақ тґндырады. Табиғаты көрікті, балқарағай, самырсын мен шырша көмкерген
аңғар јойнауында күн жылт етсе болды, кемпірқосақ ойнап шыға келеді. Сөйтіп
шатқал іші сан түрлі сәулемен, судың буымен қґбылып, сарқыраманың ажарын
аша түседі.
Арасан сарјырамасы - "Рахман қайнары" санаторийінен 6 шақырымдай
төменде, таудың кіндік тұсындағы су құламасы. Туристердің тамашалауына
ыңғайлы, табиғаттың көрікті тұсына орналасқан.
Қарайры сарјырамасы - ұлттық парктің бұл да көрікті бір бұрышында
жатыр. Сатылы күз-жартастың, терең тау шатјалының арасымен етекке қарай
құлдилай аққан Қарайрық өзенінің бойында. Өзен Қаракөлден бастау алады. Бұл
сарқыраманы адамдарға табиғат жасап берген керемет сыйы деп бағалауға
болады.
Рахман сарқырамасы - бұл да биік таудан гүрілдей құлаған адуын, қуатты
сарқырама. Көздің жауын алатын құбылмалы жалт-жұлт еткен гранитті құз-
жартастың арасымен үш айырыққа бөлініп, төменге қарай арқырай сорғалаған
сарқыраманың көрінісі аса әсерлі.
Қаракөл көлі - табиғаты әсем, көрікті жердің бірі. Осы тұстан ашық
күндері Мұзтау барша келбетімен қақ күмісше жарқырай көрінеді. Мұзтаудың
көл айнасына түскен көлеңкесі тұңғиық сиқырлы әсем суреттерді көз алдыңа
әкеледі.
¦шк†л к†лi - аты айтып тұрғандай, мұнда үш көлдің басы тоғысқан, әсем
қойнаулы, табиғат көрінісін тілмен суреттеп жеткізе алмайтын көрікті жер.
Жоғарыдағы 52 метрлік құз жартастың суреті көлдің айна бетіне төңкеріліп
түсіп тұрады.
Берел қорымы - ежелгі сақтардың көсемдері жерленген теңдесі жоқ
археологиялық ескерткіштер орналасқан мекен. Бұқтырма аңғары бойында теңіз
деңгейінен 1200 метр биіктікте, шамамен біздің дәуірімізге дейін IV
ғасырдағы сақ княздерінің мүрделері мен табыттары, алтындалған әшекейлі
заттары табылды. Мәңгі мұз тоңның әсерімен ескерткіштер бұзылмай, сол
қалпында жақсы сақталған. Көпшілігі әлі зерттелмеген, отыздан астам обасы
бар бұл қорымды ғалымдар "патшалар алқабы" деп атап кетті.
Көккел кеніші - аумақтық геологиялық маршрутты жүргізу кезінде 1936
жылы ашылған. Негізінен вольфрам мен молибден алынып, Ұлы Отан соғысы
жылдарында танктердің броні үшін пайдаланылған. Тасқорымды асудың үстінде,
қысы-жазы боран борап тұратын желдің өтінде, 3000 метр биіктіктен
біздің бабалармыз бен әкелеріміз қолмен кен қазған.
Кеніш 1955 жылға дейін жұмыс істеп келді. Салқын климаттың арқасында
кеніштің құрылысы қазір де жақсы сақталған. Ашық аспан астындағы музей десе
де болады.
µлы Жібек ЖолыныЎ Солтүстік тармаЈы - ұлттыј парктің үстін көктей
өтеді. Алтай тауларының шатқалды аңғарларымен алтын-күміс, қола-мыс артқан
керуендер Шығыстан Батысқа қарай сапар шеккен. Бұл жолды тарихта
Терістіктегі Алтын Тармақ деп атайды.
2002 жылы тамызда Катонқарағай мемлекеттік ұлттық табиғи парктің
аумағында "Мұзтау - 2002" атты халыјаралыј фестиваль өтті.
Өр Алтайға хош келіпсіздер!
Егер Алматы қорығының солтүстігінен оңтүстігіне қарай жол
тартсаңыз, тамаша өлкеге тап боласыз: бір күннің ішінде тауға қарай бой
түзеп, ақ сағымға шомған жапан дала көз алдыңыздан өтеді, тау өзендерінің
сарылы құлағыңыздан кетпейді, қылқан жапырағы қалың жасыл шыршалар мен
жапырағы сыбдыраған жабайы жеміс ағаштарын жиі кездестіресіз, сонау
алып шыңдардың ґшар басында ақ қар мен көк мґз көз шағылыстырады. Теңіз
деңгейінен 5018 метр биіктегі Талғар шыңынан бауырлас қырғыз елінің
көгілдір Ыстықкөлі мен алып таулардың кең панорамасы көрінеді.
Ѕазақстан астанасы — Алматы қаласының шығысында 25 километр қашықтықта
89,5 мың гектар алқапты алып жатқан Алматы қорыЈына басталады. Бұл —
климаты орташа, †те әдемі, әрі бірнеше түрлі табиғи ландшафтарға б†лінетін
өсімдіктер мен жан-жануарларға аса бай тамаша †лке.
Алматы қорығына Іле Алатауының орталық жотасы — Талғар тау тізбегі,
құмдар, Үлкен және Кіші Қалқан атты таулары бар ш†лді аймақ жатады.
Қорықты аймақтың таулары батысында Талғар өзенінің сол арнасымен, ал
солтүстігінде — оң арнасымен өтеді, содан әрі биік таудаЈы Есік көліне
дейін, шығысында Есік өзені бойымен Шелек өзені бастамасына дейін барып
Қырғыз ССР-інің шекарасына тіреледі.
Шығысы мен батысында Үлкен және Кіші Ѕалқан таулары етегімен
шектелетін Іле өзенінің шөлді тоғайларының оң жағалауын алып жатады.
Жалпы алғанда, таудың Жерорта теңізі климатына жақын салқын, дымқыл
климаты шөл және шөлейттің құрғақ та ыстық аптабымен астасып жатады. Тауға
кетерілген сайын Ѕара теңіздің солтүстік жағалауынан Ақ теңізге қарай бет
алғандай, климат өзгеріп сала береді. Қорықта ш†л және альпі шалғынды
өсімдіктері, қґрғақ дала мен шыршалы орман, сексеуіл тоғайлары мен жеміс
ағаштары кездеседі; мґнда тянь-шань аюы мен ешкіемер, кесіртке, сілеусін,
қарақґйрық, тоқылдақ пен ш†л јґсы — қарабауыр бґлдырық кездеседі.
Ѕорықта өсетін өсімдіктер мен жануарлардың бәрі де қорғауға алынып,
зерттеледі. Бұл жердің табиғаты қолдан өзгертіліп немесе жақсартылмаған
ландшафтардың даму заңдылықтарына сәйкес қалпында қалған. Алматы қорығы —
табиғат эталоны, оған адамның шаруақор қолы араласпаған табиғат үлгісі. Оны
адам әрекеті „серінен табиғи ортаның өзгерту бағытын анықтайтын және
табиғат байлықтарын ґқыпты да тиімді пайдалану жолын қарастыратын қазіргі
кезде ғалымдарға өте қажет табиғи лаборатория деуге әбден болады. Іле
жағалауындағы шөл мен Солтүстік Тянь-Шань тауына қоныс тепкен өсімдіктер
мен жануарлардыЎ тіршілік заңдылықтарын терең білмейінше олардың ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Табиғат зонары
Европа территориясының климатін қалыптастырушы факторлар
Еуразия климаты
Қорықтар Аймағы
Қ.Шабданұлы "Қылмыс" романын талдау
Қытайдағы қазақ диаспорасының қалыптасу тарихы
Өсімдіктер әлемі
Ұлы жібек жолы жайында
Бастауыш сыныптарына өткізілген тәрбие сағаттары
«Қорқыт», «Қойлыбайдың қобызы», «Оқжетпестің қиясында» поэмаларындағы этно психологиялық жақтары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь