Қазақстанда балықтарды жерсіндіру

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
I. ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Элеотристің систематикалық орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2. Элеотристің морфологиялық сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
1.3 Элеотристің биологиялық сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
II ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ МЕН МАТЕРИАЛДАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.1 Морфоанализ көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
2.2 Балықтардың биологиялық анализі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15 2.3 Алматы облысындағы тоған шаруашылықтарын зерттеудің
сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
2.4 Балықтардың морфоанализ әдістерінің экологиялық негіздері ... ... ... ... .19
III ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
3.1 Қытай элеотрисінің қазіргі таралуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
3.2 Элеотристің морфобиологиялық сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
Қазақстанда балықтарды жерсіндіру тарихы бойынша үш кезеңге бөліп қарастырылады.
Республикамыздың суқоймаларына балықтардың алғашқы жерсіндірілуі революциялық кезеңге дейінгі уақытта болған. Ол 1885 – 1890 жылдары Алматы қаласының тоғандарына бірнеше дана сазан балықтарын жіберуден басталған.
Екінші кезең 1848 – 1956 жылдары аралығында әр түрлі суқоймаларға балықтардың 18 түрі, сонымен қатар бірінші кезеңнен екі есе көп отырғызылған. Арал бассейініне балықтардың 13 түрі енгізілген. Осы уақыт аралығында Арал теңізіне шоқыр балықты жерсіндіру жұмыстары оралдың дельта бөлімінен алынды.
Үшінші кезең 1950 жылдардан басталды. Бұл кезеңде ақсаха, көксерке және өсімдікжемді балықтарды жерсіндіру жүзеге асырылды. Осы уақытта қазақстанда әдейі ұйымдастырылған топтың қатысуымен Кәсіптік жерсіндіру станциясына әкеліп отырғызды. Қазақстанның тоған шаруашылықтарына және Орталық Азия суқоймаларына – Қытай елінің суларынан және Амур бассейіндерінен әкеліп ақ амур және ақ дөңмаңдай балықтарын жерсіндіргенде кездейсоқ әкелінген тағы басқа бірнеше түр балықтары болды. Солардың ішінде Қытай элеотрисі балығы кездескен.
Қытай элеотрисінің Micropercops cinctus - тіршілік ету аймағы – қытай мен ТМД - ның, Въетнамның суқоймалары болып табылады. ТМД - ң суқоймаларынан алғашқы рет 1960 жылы Түркменияда табылған. өсімдік жемді балықтарды жерсіндіргенде кездейсоқ әкелінген. Қазіргі уақытта Сырдария, Іле, талас, Шу және Балқаш көлдері, Алматы облысының суларында кең таралған түр осы қытай элеотрисі - Micropercops cinctus.
Өрістеуі – порционды, сәуірдің соңынан қыркүйектің басына дейін. Жылу сүйгіш объект [1].
Өндірістік маңызы жоқ, бірақ алматы облысындағы суқоймаларда таралған жеріндегі басқа жыртқыш балықтардың қоректік тізбегіне қатысады. Қоректік конкуренцияда маңызды роль атқарады.
Мақсаты: Қытай элеотрисін әдебиет көздері бойынша зерттеу тәсілдерін үйрену арқылы терең танысып, меңгеру.
Міндеті: қазақстанның әр түрлі суларында тіршілік ететін қытай элеотрисін экологиялық өзгерістерге байланысты морфологиялық зерттеу.
1. Еловенко В.Н. Систематическое положение и географическое распространение рыб семейства Eleotridae (Gobioidei, Perciformes), нитродукцированных в водоемы Европейской части СССР, Казахстана и Средней Азии. // Зоол. Журнал. 1981. Т. 60. №10. – С. 1517 – 1522
2. Рыбы казахстана. Акклиматизация, промесел // Алма – Ата: Ғылым, 1992. Т. 5. – С. 250 - 269.
3. Бәйімбет Ә.А., Жұмалиев М.Қ. Жануарлар әлемінің биологиялық әртүрлілігі. Алматы. Қазақ университеті. 2005. 1 – Бөлім. – Б. 7.
4. Bleeker P. Esquisse ď un systeme nature des Gobioides //Arch. Neer. Lond. 1874 –V. 9. P. 1 – 43 - Глуховцев И.В. Дукравец Г.М., Карпов В.Е. Семейство Eleotridae – Головешковые, или элеотровые // рыбы Казахстана – Алма – Ата: Ғылым 1992. Т.5. - С.250 – 269. бойынша
5. Jordan D.S., Metz C.W. A. Catalog of the fishes known from the waters of Korea // Mun. Carnegie Mus. 1913. V.6, №1. P.1 – 65 - Глуховцев И.В. Дукравец Г.М., Карпов В.Е. Семейство Eleotridae – Головешковые, или элеотровые // рыбы Казахстана – Алма – Ата: Ғылым 1992. Т.5. - С.250 – 269.бойынша.
6. Воробьева Н.Б. Значение бентоса в питании рыб озера Балхаш // Рыбные ресурсы водоемов Казахстана и их испльзование. Алма – Ата: Қайнар, 1974. Вып. 8. – С. 62 – 67.
7. Глуховцев И.В., Дукравец Г.М. К систематике, морфологии и экологии представителя семейства Eleotridae (Gobioidei, Perciformes), акклимтизированного в Балхаш – Илийком бассейне // Вопросы ихтиологии. 1987. Т. 27. Вып 2. – С. 194 – 202
8. Садуакасова Р.Е. Влияние снижения молоди рыб // Прогноз компл. Их охрана и перспективы природных ресурсов, их охрана и перспективы развития производит. сие бассейна оз. Балхаш в период до 1990 – 2000гг. Алма – Ата: Наука, 1982. И.2. – С. 147-152
9. Алиев.Д.С., Веригина., Световидова.А.А. Видовой состав рыб, завозимых в месте сбелым амуром и толстолобиком из Китая // Мат – лы совещ. По рыбохоз. Освоению растительноедных рыб. Ашхабад, 1963. – С. 178 – 180.
10. Васильева Е.Д., Макеева А.П. Морфологичесуие особенности и таксикология головешковых рыб (Pisсes Eleotridae) фауны СССР // Зоол. Журнал. 1988. Т. 67. №8. – С. 1194 – 11204.
11. The freshwater Fishes of China in cloured illustrations. 1982. Pt 1. 182 p. 65 - Глуховцев И.В. Дукравец Г.М., Карпов В.Е. Семейство Eleotridae – Головешковые, или элеотровые // рыбы Казахстана – Алма – Ата: Ғылым 1992. Т.5. - С.250 – 269.бойынша.
12. Nichols J.T. The fresh - water fishes of china N.Y., 1943. 322 p. - Глуховцев И.В. Дукравец Г.М., Карпов В.Е. Семейство Eleotridae – Головешковые, или элеотровые // рыбы Казахстана – Алма – Ата: Ғылым 1992. Т.5. - С.250 – 269. бойынша.

13. Chu. Y.T. Fishes of the West hake. Hangshow. 1932. -59 p. 65 - Глуховцев И.В. Дукравец Г.М., Карпов В.Е. Семейство Eleotridae – Головешковые, или элеотровые // рыбы Казахстана – Алма – Ата: Ғылым 1992. Т.5. - С.250 – 269.бойынша
14. Fowler H.W., bean B.A. A small collection of fishes from Soochow // Prac/ U.S. Mus. 1920. V. 58. H. 307 – 321 - Глуховцев И.В. Дукравец Г.М., Карпов В.Е. Семейство Eleotridae – Головешковые, или элеотровые // рыбы Казахстана – Алма – Ата: Ғылым 1992. Т.5. - С.250 – 269. бойынша
15. Митрофанов. В.П. Экологические основы морфологического анализа рыб. Учебное пособие для студентов – ихтиологов. Алма – Ата: 1977 – С. 3 – 34.
16. T. Gille. On. The gobioides of the lastern coast of the United states // Prac. Acad. Nat. Sci. Phil. 1853. V.15. 267 – 271 p. - Глуховцев И.В. Дукравец Г.М., Карпов В.Е. Семейство Eleotridae – Головешковые, или элеотровые // рыбы Казахстана – Алма – Ата: Ғылым 1992. Т.5. - С.250 – 269. бойынша
17. Mori. T. the fresh – water fishes of jehol // Rep. 1 – St. sci/ exp. To Manchoukou. 1934. Ject.5, №1. P.1 – 61. 65 - Глуховцев И.В. Дукравец Г.М., Карпов В.Е. Семейство Eleotridae – Головешковые, или элеотровые // рыбы Казахстана – Алма – Ата: Ғылым 1992. Т.5. - С.250 – 269.бойынша.
18. Баекешев А.Ш. Димитриев В.М; Дукравец Г.М. и др. Динамика ската молоди рыб в реке Или //влияние хозейств деятельности на биол. ресурсы водоемов Казахстана. Алма – Ата: Наука. 1988. – С. 118 – 128.
19. Макева А.П. Эмбрионально – личиночное развитие китайского элеотриса Micropercops cinctus (Eleotridae) // Вопр. Ихтиолог. 2002. Т. 42. №2. – С. 651 – 663
20. Anderson J.R., Lake J.S., Mackay N,J. Notes on reproductive behavior and ohtogeny in tvo species of Hypseleotris (Carassiops) (Gobioidei: Telestei) // Aust. Jour. Mar. Freshwat. Res. 1971. V.22. P. 139 – 145. 65 - Глуховцев И.В. Дукравец Г.М., Карпов В.Е. Семейство Eleotridae – Головешковые, или элеотровые // рыбы Казахстана – Алма – Ата: Ғылым 1992. Т.5. - С.250 – 269.бойынша.
21. Берг. Д.С. Рыбы пресных вод СССР и сопредельных строн. Т:З.М. – Л.; АНСССР, 1949. – С. 930 – 1381
22. Атлас пресноводных рыб России: В двух томах 2002 // Под. ред. Ю.С. Решетникова. М.; Наука Т.2. – С. 251.
23. Choi Ri – Chul, Leon – Sang – Rin, Kim IK – Soo, Son Yeong – Mak. Coloured iuustrations of Fresh water Fishes of Korea 1990. P. 277. 65 - Глуховцев И.В. Дукравец Г.М., Карпов В.Е. Семейство Eleotridae – Головешковые, или элеотровые // рыбы Казахстана – Алма – Ата: Ғылым 1992. Т.5. - С.250 – 269.бойынша.

24. Никольский.Г.В. Рыбы бассейна Амура. М.; Изд – во, АНСССР, 1956. - С. 551.
25. Mashiko K. Ecological study on bpeeding of on eleotrid goby odontobutis obscurus (Temminck et Schlegel) under rearing conditions // jap. J.Ecol. 1976. V.26. P. 91 -100 -Глуховцев И.В. Дукравец Г.М., Карпов В.Е. Семейство Eleotridae – Головешковые, или элеотровые // рыбы Казахстана – Алма – Ата: Ғылым 1992. Т.5. - С.250 – 269. бойынша.
26. Дмитриев В.М. и др. Изучить закономерности распределение молоди рыб в осовных районах водохозяйственного строительства и выдать рекомендации по рациональному размещению и режиму работы водозаборов // Отчет о НИР (промежут). № ГР 01860019952. КазНИИРХ. Алма – АВта, 1986. С – 28.
27. Gunther A. Report on a collection of fishes from China. Ann. Mag. Nat. Hist. 1873. V. 12. 239 – 250 p. - Глуховцев И.В. Дукравец Г.М., Карпов В.Е. Семейство Eleotridae – Головешковые, или элеотровые // рыбы Казахстана – Алма – Ата: Ғылым 1992. Т.5. - С.250 – 269. бойынша.
28. Воробьева Н.Б. Значение бентоса в питании рыб озера Балхаш // Рыбные ресурсы водоемов Казахстана и их испльзование. Алма – Ата: Қайнар, 1974. Вып. 8. – С. 62 – 67.
29. Селезнев И.И. молоценные и сорные виды рыб китайского комплекса в Капчагайском водохранилище // Рыбные ресурсы водоемов Казахстана и их использование. Алма – Ата: Қайнар, 1974. Вып.8 – С. 143 – 148.
30. Правдин. И.Ф. Руководство по изучению рыб. Вып.1. М.; 1931 – С. 8 – 23.
        
        МАЗМҰНЫ
бет
КІРІСПЕ
............................................................................
.....................................4
I. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... тоған шаруашылықтарын зерттеудің
сипаттамасы.................................................................
..................................18
2.4 Балықтардың морфоанализ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... тарихы бойынша үш кезеңге бөліп
қарастырылады.
Республикамыздың суқоймаларына балықтардың алғашқы жерсіндірілуі
революциялық кезеңге дейінгі ... ... Ол 1885 – 1890 ... Алматы
қаласының тоғандарына бірнеше дана сазан балықтарын жіберуден басталған.
Екінші кезең 1848 – 1956 ... ... әр ... ... 18 ... сонымен қатар бірінші кезеңнен екі есе көп
отырғызылған. Арал ... ... 13 түрі ... Осы ... Арал ... ... ... жерсіндіру жұмыстары оралдың
дельта бөлімінен алынды.
Үшінші кезең 1950 жылдардан ... Бұл ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылды. Осы уақытта
қазақстанда әдейі ұйымдастырылған топтың ... ... ... әкеліп отырғызды. Қазақстанның тоған шаруашылықтарына және
Орталық Азия суқоймаларына – ... ... ... және ... ... ақ амур және ақ ... ... жерсіндіргенде
кездейсоқ әкелінген тағы басқа бірнеше түр ... ... ... ... элеотрисі балығы кездескен.
Қытай элеотрисінің Micropercops cinctus - ... ету ... ... мен ТМД - ның, ... ... болып табылады. ТМД - ң
суқоймаларынан алғашқы рет 1960 жылы ... ... ... ... жерсіндіргенде кездейсоқ әкелінген. Қазіргі уақытта Сырдария,
Іле, талас, Шу және Балқаш көлдері, Алматы облысының суларында кең ... осы ... ... - Micropercops cinctus.
Өрістеуі – порционды, сәуірдің соңынан қыркүйектің басына дейін. Жылу
сүйгіш объект [1].
Өндірістік маңызы жоқ, бірақ ... ... ... ... ... ... балықтардың қоректік тізбегіне қатысады. ... ... роль ... ... элеотрисін әдебиет көздері бойынша зерттеу тәсілдерін
үйрену арқылы терең танысып, меңгеру.
Міндеті: қазақстанның әр түрлі суларында ... ... ... ... ... байланысты морфологиялық зерттеу.
I ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ
1.1 Элеотристің систематикалық орны
Тип: Chordata - ... ... ... - ... Gnathostomata - Жақтылар
Класс үсті: Pisces - Балықтар
Класс: Osteichthyes – Сүйекті балықтар
Отряд ... ... - ... ... – Алабұғатәрізділер
Отряд тармағы: Gobioidei – Бұзаубастәрізділер
Тұқымдас: Eleotridae - Элеотристер
Туыс: Micropercops - ... ... cinctus – ... элеотрисі[2,3].
Өсімдікжемді балықтармен бірге элеотрис тұқымдастары Орта Азияға және
Қазақстанға келді. Алғашқы рет 1960 жылы табылып, анықталды. Ол ... ... 1963 жыл және т.б. ... ... ... Hypseleotris
swinhonis түрі болды.
Басқа туыстық өкілдері – ротан Perccottus glenii (Dybowski) алғашқы
кезеңдерде ... ... осы ... ... ... содан
келе ихтиофаунаның тізіміне қосылды. Сырдарияның орта ... ......... ... ... ... туыстарының систематикасы толық зерттелмеген. СССР
суқоймаларында тек 2 туыс ... ... , ... ... ... – Іле ... головешка (ротон) ретінде анықталды.
1960 жылдардың ортасында Іле өзенінің, Қаскелең, Талғар, Түргеннен ... ... ... ... ... ... 1970 ... дана, ұзындығы – 4 және 6 см, 1975 жылдары 12 дана, ... – 1,4 – ... – 2,8 см, ... – 0,2 – 1,1 г; ... 0,6 г түрлері және олардың
қорегінің түрлері 1969 – 1976 ... ... ... ... ... зерттеулер – ротон – головешка бойынша Орта Азия және
Қазақстанда ғана ... ... ... ... бұл ... ... ... аудандарының құрамында морфологиялық және биологиялық
зерттеулер ... ... ... ... элеотристің қорегінің Балқаш көлінде
бар екендігі туралы қысқаша сипатамалар берген. Аталығы 2 ... ... өз ... Орта ... ... [6].
1960 жылдары Балқаш көлінде ротон, гипсоэлеотрис түрлері кездескен.
Басқа да 1980 жылдардағы мәліметтер ... ... ... ... ... Оңтүстік қазақстанда және Орта Азияда кең таралған
Элеотристердің түрлерін басқа туыстың өкілі ... ... ... ... ... қиыншылықтар туындайды. Алғашқы кезде
анықтағанда Hypseleotris swinhonis , содан ... ... cinctus ... Дукравец және И.В. Глуховцевтар [ссылка!] толық анализ өткізген
соң, бұл ... ... ... ... ... өз ... ... түріне жақын келеді деп зерттеген.
Е.Д. Васильева бұл элеотристі басқа туысқа жатқызады. Оның ... ... ... ... cinctus ... жатқызады [10].
H.W. Fowler, B.A. Bean бұл зерттеген түрді бұл туысқа жатпайды ... ... ... ... ...... желбезек
қақпағында болмауын және қақпақалды ұзындығы 45 мм немесе 47 мм – ге ... ... ... ... G.T. Nichols ... түрде осы түрдің
белгілерін желбезек қақпағы бар, ерекше қабыршақтармен ... ... ізі ... ... ... сондықтан осы белгісі бойынша
балықтарды сипаттайды. Ұзындығы 40 мм – ге тең ... ... ... ... ... ал ... ... басында қабыршақтары
болмаған. Типтегі туыстың өкілдеріне құрсақ қанаттарында 14 ... ... ... Сол ... ... ихтиофаунада Micropercops туысына
жататынын анықтайды [22].
Eleotris swinhohis – ті ... ... ... ... қақпағында қабыршақтың болмауы және ... және ... ... саны бойынша батыс көлдерінде 15 сәулесі бар
болумен және қабыршақсыз ... Eleotris ... ... жатқызылады
[13,14].
Іле және Сырдария бассейіндеріндегі балықтарды зерттеулер бойынша
қабыршақтары ... және ... ... ... саны – 15 – ... 15 – ке сәйкес келеді [13].
Қытай ихтиофаунасын зерттеудегі ... ұсақ ... ... ... балықтардың сипаттамасын берді және ... dadery ... ... cinctus) ... ... толық
зерттеді. Бертін келе осы туыстың өкілдерінде көп ... ... бар ... және ... ... біршама қозғалған, тегіс емес
дейді. толықырақ ... ... ... ... ... ... өсінді, 24 – 31 омыртқасы болуымен сипатталады. Денесі ... ... ... қанатынан құйрық қанатына дейін 28 – ден ... ке ... ... ... ... ... алдына дейін, желбезек
қақпағын және қақпақ алдын жауып тұрады. Көзінің ... ... әр жақ ... ұсақ ... бар ... Д1 = V – VIII, Д2= 10 – 13, A= 10 – 14, V=15. ... ... сипатталған материалдар туысқа сипаттама береді. Тек
омыртқаларының саны Орта Азиялық элеотристарда көбірек, бірақ оның ... – 31 ... және ... ... 32 -36 –ға тең ... ... анықтауы бойынша Іле өзенінде тіршілік ететін
балықтардың ашық орналасқан тесіктері бар болуымен ... ... ... ... ... туысының және түрлерінің Орта ... ... ... ... және ... таза басқа
зерттеулерді қажет етеді. Micropercops ... ... ... ... ... ... ... Hypseleotris туысына
қойылған диогноздар бойынша Орта Азия және Қазақстан ... ... түрі деп ... кетті [12].
Қазақстанда 2 тұқымдас тіршілік етеді, оның ... ... ... ... ... 50 – ге жуық ... белгілі [10,13].
1.2 Элеотристің морфологиялық сипаттамасы
Элеотристің құрсақ және арқа қанаттары өте жақсы орналасқан. Алдыңғы
арқа қанаты әдетте өте ... ... ... ...... жүзбе қанаттары өзінің негізгі белгілерімен
ажыратылады, бірақ диск тәрізді емес ... ірі ... ... өсіп ... Бұл ... ... 15
– 20 см – ден аспайды. Көбінесе табиғи тіршілік етеді.
Балқаш – Іле бассейініндегі элеотрис ... ... ... тағы ... ... Нәтижесінде белгілердің қатарының кең
көлемде ауытқуы байқалады, ... ... ... ... біріншіден
қабыршағының көлденең орналасуы және желбезек өсінділерінің санының ... ... ... қарағанда қиындау болды. Осылай бола тұрса да,
ғалымдармен келіспеуге болмайды, «қабыршағын ... ... ... ... ... ... 2 – 3 ... оңай шатасасың»
- деген [7,10].
Іле өзенінің төменгі бөлігіндегі жаңа жасалған ... ... VIII – IX(X), Д2=I – II, 8 – 13, A=I – II 7 – 116 P= I (10) ... 12 – 13 (14), V=I – 5 [7].
Көлденең орналасқан ... саны ... ... жағында 31 –
36 немесе 33 – 365, омыртқасы 32 – 33 (34), (35); ... ... ... 17; 1 – ші ... ... ... 11 – 13 (14). ... – ұршық
тәрізді, 2 бүйірінен қысыңқы, құйрық қалақшасы қысқа. Аузы – төменгі жағы,
төменгі жағы алға ... ... жағы ... ... ... дейін созылады.
Тістері жақтарында қалқантәрізді бірнеше қатар орналасқан. Қабыршағы бүйір
жағында және денесіндегі ктеноидты,ал ... ... ... қанатының арасы біршама бөлінген. Аналь қанаты 2 – ші арқа ... ... және ... ... ... және ... қанаты
дөңгеленген, құрсақ қанаты бөлінген және үшкірленген. Қақпақалды ... ... ... жоқ. ... жұп, ... бар. Түсі ашық – ... 6 – 13 күңгірт көлденең жолақтары бар. Арқасында және ... ... ... бар. ... астындағы күңгірт жолақтары астыңғы
жағына дейін созылып жатыр. Көзі – ... ... ... ... ... ... төменгі бөлігі құсақ және басының төменгі
бөлігі сарғыш – ... ал ... ... – кілем түстес.
Денесіндегі жалпы түсі және ... ... ... ... ... ... ... ұзындығы 48 мм –к балықтың толық
массасы – 1,1 г, ал аквариумда олар ... 68 мм –ге ... ... ... ... ететін элеотрис балықтардың аталығы ... ... ... – 8 ... белгілері табылған.
Аталықтың қабағының кең болуы, денесі онша биік емес, басының
биіктігі – екі ... ... 2 – ші арқа ... биіктігі және аналь
қанатының биіктігі - өте биік емес, орташалау. Денесінің ... ... ... жоқ ... ... ... балықтың барлығы ұсақ кезінде аталығы
аналығынан ... ... ... тек ... ... ... ... – басы және маңдайы биіктеу болады, аналықтарында
желбезек өсіндісі көп болады. Соңғы кезде өсінділерінің санын ... ... тек ... ... және ... түрде анықталады. Тіршілік
ететін балықтардың ... және ... ... ... бойынша
анықталған. Өрістеу кезінде аталықтарының түсі қатты өзгереді. Аналықтарына
қарағанда олардың түсі – қараяды немесе сұр түсті болады. ... ... ... ... ... ... кезеңде құйрық қалақшасының
төменгі бөлігінің түсі – ашық – қызғылт – сары, ... және ... ... де ... ... ... өзгерістердің болуы австралиялық
аталықтардың түсі Hypseleotris golil – да ... ... ... ... бөлігіндегі 1 популяция ішіндегі ... ...... ... жас және ... ... арас ында 22 ... ішінде 12 пластинкалық белгілері
бойынша ... ... ... ... арқа ... (Д2) ... аналь қанаттарының арасы кеңейеді, ал салыстырмалы түрде денесінің
биіктігі, құрсақ қанатының ұзындығы; көзінің диaметрі және ... ... ... Бұл ... ... ... өзгерістерде
және бассейіннің әр түрлі ... ... ... ... ... ... түрде экологиялық өзгерістері бойынша бірдей жастағы әр
түрлі бассейіндерде жеткілікті айырмашылықтары – 18 белгісінің ішінде ... ... ... ... ... Іле ... ... балықтың түрі
Е.Д. Васильева және А.П. ... ... ... бассейініндегі
сипаттамаға сай келеді. Тек біршама айырмашылықтары – кеуде қанаттарындағы
сәулелер саны ... – 9 – 12; ал Іле ... 11 – 15 –ке тең ... ... ... ... деседе, тек айырмашылық 1 – 2
сәулелерінің сақталуы, ауытқуында әзірше болық қанағаттанарлық мәлімет ... ... ... сипаттамасы
Элеотрис балықтың өкілдері теңізде, тұзды суда және ... ... ... Көбею уақытында уылдырықты жыныс органдарының ішкі
жағының жоғары бөлігіне салады.
Hypseleotris туысының ... ... ... - ... ... ... судың жоғарғы қабатына, тереңдігі 25 см – ... ... ... дамуы Hypseleotris compressus түрінде 10- 14 сағат, ... abcura ... ... ... 10 – 14 күн. ... ... ... өрістеуі – порционды. ... ... ... өмір ... ... сипаты – эврифагтар.
Тіршілік ету аймағы немесе ареалы ... және ... ... ... ... – дің суқоймаларында алғаш рет 1960 жылы Түркменияда табылған.
Өсімдікжемді балықтарды әкелгенде кездейсоқ ... ... ... ...... ... Шу және Балқаш бассейіндеріне әкелінген [22].
Қазіргі ... ... ... және оның Өзбекстан
территориясындағы ... ... және ... ... Шардара
суқоймаларында кең таралған. Осы өзендердің төменгі ағыстарында да тіршілік
етеді.
Іле өзенінде және оның ... ... ... ... ... қатар Қапшағай су қоймасында және өзендерде тіршілік етеді. Саны
жағынан көп түрлері ... ... және Шу ... кездеседі.
Қазақстан территориясының Талас өзенінен бұрын, Қырғызстандағы Кировский
суқоймасында 1987 жылы осы ... ... 1 ... табылған [23].
Іле және Сырдария бассейінінде элеотристің жыныстық ... 2 – ... ... 28 – 41 мм және 24 – 25 мм – ге тең ... ... ... жақсы жетілген жыныс өнімдері және аталықтарында оның
көрінетін неке сәні ... ... ... ... Іле ... 1:1
– ге қатынасына тең [24].
В.Н. Еловенко зерттеуі бойынша элеотристардың популяциясы көбінесе
аталықтан тұрады ... ... ... саны ... бас ында 122 – ден ... дейін ауытқиды. Олардың орташа диaметрі 0,6 – 0,85 мм және жыныстық
жетілу индексі 4,17 – ден 12,95 ке тең.
♀ - тың III ... ... саны 1,62 – 350 ... ... 0,49 – 0,63 мм, жетілу индексі 1,20 – 3,98 [9].
♂ - да III ... 0,17 – ден 0,67, ал IV – V ... 0,79 ... 1,67; ... 1,19 – ға тең. Бір ♀ - тың ... 33,3 мм болатын, дене
массасы 592 мг – ға жететін гонада массасы 35 мг болатын ... ... ... 5,91 – ге тең ...... Іле ... ... айының соңынан немесе
мамырдың басынан қыркүйек айына дейін өтеді [22].
Іле аймағындағы мемлекеттік шекарадан Қапшағай суқоймасына ... ... 1988 ... ... балығының дернәсілдерінің өрістеу уақыты 90
күнге созылған және қыркүйек айының бірінші жартысына дейін ... ... ... бір ... – тан 50 күн ішінде 7 порция уылдырық
салынған [25].
Уылдырығын ... ... ... ... қос ... ... және ... төменгі қабатты жерлерге бір қатарлы
орналастырады. Уылдырығы – ұсақ., бір жақ ... ... ... ... сол ... ... ... бекінеді. Уылдырығын
бір рет салғанда оның құрамында 35 – тен 150 ... ... 0,9 – 1,0 ... тең ... ... мәліметтері бойынша табиғи ... ... ... ... бір ... ... бірнеше
аталық қатысады.
Аквариумдағы бақылаулар бойынша өрістеу бір күнде әр ... ... ... ... ... уылдырық салуға таза орын дайындайды.
Бұл ... ... да ... ... ... ... ... сайын аталықтары
аналықтарын ұяға шақырады. Уылдырығын салған соң аналықтары ... ... ұяны ... кетеді. Бірақ аталықтары қарауылдап жүреді және аналықтарын
қайтадан субстратқа қайтарады. Бұл көрініс көп уақытқа ... ... ... ... ... ... ... [26].
Өрістеу кезінде температура 250 С– қа тең ... ... ... ... 18 – 200 С– қа тең ... да ... береді. Өрістеу
уақытында аталықтары аналықтың ізімен ... ... ... ... ... бір бөлігін салғанда оның саны 20
– 24 дана. Содан кейін аталықтары өсімдіктердің өскіндерінің ... ... ... ... кейін өрістеу қайта жалғасады және жалпы толық
өрістеуі 1 ... ... Егер тағы бір ... ... ... шашуға
дайын болса, біраз уақыттан кейін осы әрекеттер тағы жалғасын ... ... ... жүру аталықтың кеуде қанаты арқылы және
субстратын тазалап жүру арқылы өтеді. Егер ұяға ... ... ... ... үрей көрсетеді: басы және арқа ... ... ... және ... ... Аузын кең ашып, желбезек қақпағы көтеріліп,
бүйірінен қозғалып қарсыласын өз территориясынан қуып жіберуге тырысады.
Ұясын күзету ... ... ... ... ... сол ... ... соңғы дернәсілдер шыққан соң, аталықтары ары
қарай ұрпақтарын ... ... ... даму ... ... 17 – 200 С – қа тең болғанда 10 – 14 күнге, ал температура ... 28 0С ... 4 – 5 ... ... ... ... дернәсілдік
кезеңде субстратқа бекінгіш болып келеді. Пелагикалық тіршілік деңгейіне
көшкенде денесінің ұзындығы 2,8 – 3,2 мм- ге ... Бұл ... олар ... ... ... бар кері әсер ... қасиеттері болады.
Экзогенді қоректенуге 2 – ші күні көшеді. Осы кезде су ... ... ... ... ... әлі дамыған жүзу торсылдағы болмайды
және қозғалуы баяу болады. Элеотристің дернәсілдерінің ... ... оның ... кең ... ... ... ... туғызады. Іле
өзенінің төменгі бөлігінде пассивті өрістейтін жас ... ... – ң ... ... ... С1 ... дернәсілдерінің
ұзындығы 4,0 – 5,9 мм –ге тең [127.
Дондық ... ... ... 30 – 40 ... ... өтеді. Бұл
уақытта жас балықтардың денесінің пішіні және түсі ірі балықтардың пішініне
сәйкес келеді.
Жас кезіндегі су ... ... Іле ... ... ірі ... ... ағыспен орнын ауыстыруы мүмкін. Элеотристің
максимальды жасы 5 жасқа тән болған ... ... ... ... ... ... оның ... 2 жас шамасында, (2+) жас шамасында, толыө 3 жастық түрлері бірқалыпты
кездескен. Ал кейінгі кездерде ... ... ... ... ... ... күзде ауланған биылғы
шабақтар 20 – 250С температурада тез өсуімен және уылдырықтан шыққан соң 30
– 40 ... ... ... ... 50 күн ... ... балықтар ары қарай өсуі жалғасқан және оның абсолютті ұзындығы 68 ... ге тең ... ... бұл ... ... себепсіз жойылған. Олардың
қаңтар айында шыққан ұрпақтары бірқалыпты ... ...... ... ... ... ... соң, қараша – желтоқсан айында ұзындығы
55 мм – ге жетті және бір жыл ғана өмір ... ... ... ... өрістеу кезеңінен өткен соң, 2 жасқа
жеткенде өледі. Мысалы, Қытай, Корея және ... ... ... ... тұқымдастың өкілі Odontobutis obscura өрістеген соң ... ... ... ... және көбею кезеңінің созылуы,
экспериментальды жағдайда ... ... ... – 1 ... ... соң, 15,4 – 32,9 мм; ... – 23,1 мм ... ауытқиды. Бұл
кезде аналық пен аталық арасында дене мөлшері ... ... ... жылы ... ... ... ... активті түрде өсуі негізгі
топтардың мөлшері 19 – 23 және 23 – 27 мм –ге тең. ... ... ... тірі ... ... ... ... басында осындай мөлшердегі топ
балықтардың саны біршама көбейіп, ал ірі балықтар саны азайған.
1986 ... ... ... 15 – 19 мм –ге ... балықтардың саны
арқылы толықтырылған. Көбінесе топта ... ... ... ... ... ... 1985 ... және 1986 жылдардағы мөлшері 19 – дан 23
мм –ге ... ... ... ... балықтар шілде айларында аздап
кездеседі. Қыркүйек айында көбеюі ... және ... ... ерте көктемдік топтық балықтардың мөлшері 11 – 15 және 15 – ... жылы ... ... мөлшері 15 – тен 27 мм – ге дейін ауланған
балықтардың 87,5 % құрайды
Элеотристің ... өте аз ... Тек, Іле – ... мәліметтер туралы ғана нұсқаулар кездеседі. «Головешки»
қорегінің ... ... ... ... ... ... ... кезде Балқаш көлінде олардың құрамына: бұтақмұртты шаяндар 22,3 %,
ескекаяқты шаяндар – 19,4 %, ... ... – 31,3 ... 8,7 % ... ... ... ... – 13 – 15 мм –ге
жеткенде пайда болады. Қоректенуі жоғары – 179 ‰ ... ... ... ... әр түрлі аралас қоректенеді, планктонды
шаянтәрізділер, ... ... ... және дернәсілдері [6-8].
Көбінесе торта және сазанның уылдырығы мен дернәілдері кездеседі.
Маусым айында тұқы ... ... ... ... ... ... ... кездеспейді. Негізгі қорек рационы мамыр
және маусым айында – хирономид ... ... ... ...... ... және ... балықтарда аз ажыратылады. ♂
өнімділігі жоғары, ♀ - ры әр ... ... ... ... ... ... ... қорегінің құрамы [6]
|Компоненттер |Мамыр ... |
| | | |
| |1 |2 |1 |2 ... |10,0 |- |44,0 |15,0 ... |10,0 |6,0 |12,5 |5,3 ... |70,0 |61,0 |57,0 |45,5 ... | | | | ... |- |- |28,0 |10,3 ... ... |30,0 |40,0 |30,0 |9,8 ... ... |20,0 |12,0 |3,0 |0,9 ... |25,0 |20,0 |21,0 |13,2 ... | | | | ... ... жоқ. Ихтиоценозда белгілі бір рольді атқаруы мүмкін
және жыртқыш балықтарға қорек болып табылады [4-7].
Іле ... ... ... ... бойынша элеотристің
дернәсілдерінің ... ...... ... су ... 210 С
– қа тең болғанда бірқалыпты айдың соңына дейін жалғасты. Дернәсілердің
тығыздығы 2,8 – 15,3 дана 1100 м3 су. Іле ... ... саны ... ... ... Қапшағай суқоймасындағы құятын бөлігінде 1984 жылы
ауланған балықтардың ішінде элеотрис ... ... ал 1985 ... ұсақ және ... ... жалпы саны тек 5% - ті құраған[18].
1986 – 1987 жылдары элеотрис ауланған балықтың ... ... саны көп ... ал 1988 жылы ... түрде аулау мөлшері
азайған, осыған сәйкес 1989 жылы да аз ... ... ...... көп
болуымен байланысты деп айтылуы мүмкін [19,20].
II ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ МЕН МАТЕРИАЛДАР
2.1 Морфоанализ көрсеткіштері
Балықтарға морфоанализ И.Ф.Правдиннің ... ... ... ... ... оның ... штангенциркуль арқылы жүзеге асырылады.
L – денесінің толық ...... ... ... ... – антедорсальды арақашықтығы
pD – постдорсальды арақашықтығы
Lca – А ... ... ... ... ... ... ... – антепектральды арақашықтық
aV – антевентральды арақашықтық
aA – антеанальды арақашықтық
lc - басының ұзындығы
ao – тұмсығының ұзындығы
o – көзінің диаметрі
ap – ... ... ... ... ... дейінгі арақашықтық
lmx - жоғарғы жағының ұзындығы
lmd – төменгі жағының ұзындығы
io - екі ... ...... алдынан басының биіктігі
hZa – көзінің артынан басының биіктігі
H – денесінің ең биік жері
h – денесінің ең аласа жері
ID – арқа ... ... – арқа ... ...... ... ... – аналь қанатының биіктігі
IP – кеуде қанатының ұзындығы
lV – ... ... ... - ... ... ... ... – құйрық қалақшасының ортасы
lci – астыңғы құйрық қалақшасының ұзындығы
ll - ... ... ... ...... ... үстіңгі қабыршақтар саны
под - бүйір сызығының астыңғы қабыршақтар саны
llca - құйрық қалақшаларының ... ... ... ... – арқа ... сәулелер саны
A – аналь қанатының сәулелер саны
P – кеуде қанатының сәулелер саны
V – құрсақ қанатының сәулелер саны
Spbr – 1– ші ... ... ... ...... ... - ... толық салмағы
q – денесінің іш құрылыссыз салмағы
пол – жынысы
стад - стадиясы
тамақ – ішектегі тамақ мөлшері
АИП - абсолютты уылдырығының ... ... ... ... ... ... ... топқа бөлініп қарастырылады:
1. Қозғалуына байланысты белгілері
2. Қоректенуіне байланысты белгілері
3. Көбеюіне байланысты белгілері
4. Тыныс алуына байланысты белгілері
1. Қозғалуына ... ... :L; l; aD; pD; lcd; aP; AV; aA; ... A; P; V; lmx; lmd; ll; llca; H; h; lA; hA; lP; lV; lCs; lCm; ... ... ... ... Q; q; Sp.br; ao.
3. Көбеюіне байланысты белгілері: пол; стад; АИП.
4. Тыныс алуына байланысты белгілері: lc; hCs; hZa; ... ... ... ... ... бойынша:
Кларк бойынша:
2.2 ... ... ... биологиялық анализіне келесідей өлшемдер кіреді:
1. балықтың толық салмағы, г ... ... ішкі ... ... ... ... толық ұзындығы (L)
4. Құйрық қанатынсыз ұзындығы ( l )
Кейде балықтардың кеңейтілген биоанализі жүргізіледі, бұл ... ... ... ең биік ... ... ең ... жері, басының ұзындығы
Биологиялық анализді сонымен қатар ... ... ... ... ... ... жасына байланысты анықтау
да болып табылады.
Балықтың жасын анықтау барлық балықтар үшін маңызды. Ол үшін ... бар ... ... ... қабыршағы жоқ балықтардың
желбезек қақпағын және омыртқаларын алады. Балықтың жасын желбезек ... ... ... арқа және ... қанаттарының қатты бірінші
сәулелері бойынша анықтайды – ... ... ... ... ... ... ... түрлерінің денесінің ортасынан арқа қанатының
алдыңғы бөлігінен алған жөн. Егер арқа ... ... ... ... біріншісінің астынан, басына жақын жерінен алады. Қабыршақты
бүйір сызығы жоғары, бірақ одан алыс емес ... алу ... Егер ... ... жоқ ... онда ... ... ортасынан арқа қанатының
астынан алады.
Гонаданың жыныстық жетілу стадиялары
Балықтың ішін жарғанда гонадаларының жынысын және жетілу ... ... және ... ... Соңғысын балмен есептейді: 0
– ішегінде майы жоқ, I – майы өте аз, II – аз, III – ... ... IV ... V – ... ... маға ... ... сыртқы түрі жыныс клеткаларының даму процесінде
айтарлықтай өзгереді. Олардың жетілу сатысын жеке ... үшін ... ... оларды пайдаланып жыныс өнімдерінің жетілу дәрежесін
анықтауға болады.
Аталықтары мен аналықтары үшін жыныс бездерінің алты жетілу дәрежесін
анықтауға ... ... мен ... үшін ... ... ... шкаласын бөледі, олар оогенез бен сперматогенез процестерінің барлық
периодын қамтиды. ... мен ... ... ... ... ... ... оъективті бағасы тәуелді болады. Әдетте
жыныс бездері I даму сатысындағы дараларды анықтау қиынға түседі, ... ... ... (juv) деп ... да, ... ... үшін ... гонаданың жыныстық жетілу стадиялары
I стадия
Жыныс бездері бұл ... – жұқа ... кей ... сарғыш немесе күлгін
түсті болады. Жыныс клеткалары жай көзбен ... анық ... ... сыртқы пішініне қарап, жыныстық жетілгенін анықтау
қиын. Жыныс клеткалары оогония мен жас ... ... I ... ... ... ... ... стадия
Жұмыртқа қапшығы біршама ұлғаяды, бірақ бұрынғыдай түссіз немесе мөлдір
болып тұрады. Лупамен ... ... ... жеке – жеке уылдырық
жақсы көрінеді. Ол түссіз және ... Бұл ... ... ... ... ... ... бар, ол I стадиясында қалыптасады да, ... ... ... бір ... ... ... стадия
Әр түрлі балықтардың жыныстық жетілуі кезінде ... ... ... ... ... көрінеді. Жалпы сүйекті балықтар үшін бұл
стадияның белгілері – жұмыртқаның көлемі біршама ... дене ... ... алып ... Уылдырығы қорек заттың немесе трофикалық заттардың
әсерінен түсі кіреді. ... және ... ... ... ашық сарғышқа
дейін өзгертеді. Соған сәкес жұмыртқа қапшығының түсі өзгереді.
IV стадия
Жұмыртқа қапшығы денесінің ... ... алып ... түсі әр ... әр ... ... сары, сарғыштау, бекірелерде жұмыртқасының түсі
сұр немесе қаралау. Уылдырығы жеке ... ... үшін ... ... мөлшеріне жеткен.
V стадия
IV стадиядан V ... өтер ... ... ... ... Басынан
көтергенде немесе ақырын құрсағынан қыссаң аналь ... ... ... ... ... ... ... синхромды, ал басқа
балықтарда ол созылмалы.
VI стадия
Жұмыртқа орташа пішінді, көбінесе қоңыр – қызыл ... Ол түсі ... ... VI ... белгісі препараттарда ... ... ... ... ... ... ... стадиялары
I стадия
Ұрықтары анатомиялық жағынан толық жетілмеген. Гонадалар өте жұқа ... ... ... ... ... Қан ... көпшілік
балықтарда онша дамымаған, гонада түссіз, сарғыштау немесе сұрлау. ... да ... ... ... жұп болып келеді.
II стадия
Ұрық клеткасы даму барысында көлемі үлкейген. Олар мөлдірлігін жоғалтып,
күңгірт түске айналады. Гонадалары жіңішке лента ... және ... ... ашық – ... ... ... ... сперма өседі, піседі, қалыптасады. Стадия соңында піскен
сперматазоидтар түзіледі. Ұрық көлемі үлкейеді. ... ... оның ... – сұр ... ал соңында сарғыш – ақ түсті. Ұрық каналдары
ооцисталармен және ұрық ... ... ... өте жіңішке, сол
себепті ұрығы тығыз және ... ... ... ... ... ... соңында 1 – ші топтағы жетілген сперматазоид ақ түсті болып ... ... ... өте ірі . ұрық ... тек ... ... болады. Ірі жеке
сперматогониялар келесі ұрық клеткасының дамуына дейін тұрады. ... ... ... үлкен сперматазоидтардың қалыптасуына
қатысатын клеткалар өте ұсақ, ұрықтың түсі ақ түсті. Гонаданы кескен ... ақ ... ... және қою ... ... Құрсағын қатты қысқанда
қою сперма алуға болады.
V стадия
Балықтың сыртқы ... ... ... ... Осы ... ... қалыптасады. Құрсағын қысса оңай шығады. Ол кезде ... ... ... ... ... – сүт ... ... тез шығады. Шәуеті – ... ақ ... ... ... жұмсақ. Жыныс өнімдері шығу барысында
шәует мөлшері біртіндеп кішірейе бастайды.
VI ... ... ... ... ... қан ... кеңейген. Сол себепті
ұрықтың түсі ... ... ... ... ... Оны ... ... немесе
қысса біршама мөлшерде сарғыштау сұйықтық шығуы мүмкін VI стадиядан кейін
ұрығында сперматогонидің ары ... ... ... ... ... II стадияға жыныстық жетілуге өтеді.
Әр балықтың жынысы және оның ... ... ... өлшеу немесе биологиялық анализ журналына, сонымен ... және ... ... ... қысқаша, жалпы қабылданған
белгілермен жүргізіледі. Мысалы, егер ... ... ... ... ... онда - ♂ II деп жазылады. Сәйкесінше аналықтарының барлық жетілу
сатылары: ♀ I, ♀ II, ♀ III,♀ IV, ♀ V, ♀ VI, ... үшін ♂I, ♂II, ... ... деп ... Егер гонаданың жетілу сатысын анықтау қиынға
түсіп қандай екені белгісіз болса, онда былай деп ... ... ♀I - ... – III, ♂I – II, ♂II – III және т.с.с.
Порционды уылдырық шашатын балықтардың жұмыртқа ... ... ... ... бір ... ... ... қарағанда өзгеше
жазылады. III стадияның басына дейін жоғарыдағыдай ... ал ... ... келесідей белгіленеді: ♀ III1. Бұл уылдырықтың бірінші
порциясының әлі шығарылмағанын ... Тек ... ... ... ... VI1 ... сатысы келеді.
Аталықтарында порцционды және бір рет уылдырық шашатындарында шәуеті
порциямен бөлінеді, ... V даму ... екі ... де аналықтарына
қарағанда созылмалы болады. Ол сәйкесінше жоғарыда ... ... ... ... ... ... зерттеудің сипаттамасы
Балықтарды аулау - ұсақ тор ... ... және ... ... ... ... және күндізгі сағаттарда ауланады.
Ауланған балықтардың ... саны 428 дана ... ... ... қытай
элеотрисі балығы 91 дана.
1. Алматы тоған шаруашылығы АҚ «БЕНТ».
Ащыбұлақ өзені бассейіні ... ... ... Тоған
шаруашылығында қарқында тәсілді пайдала отырып, поликультурада өсірілетін
тұқы және өсімдік жемді балықтарды тауарлы ... ... ... ... материал өсіру тоғандарындатұқы және өсімдік ... ... ... ... көктемде жинағанда ауланды.
2. Шелек тоған шаруашылығы – ... және ... ... ... Бұл ... ... ... жемді балықтармен
бірге тұқы балықтарын өсіреді. Материал осы шаруашылықтан жаз айларында 3
пункт бойынша жиналды:
1. Бас ... ... ... ... өзенінің тоған суларынан.
3. Кәсіптік жерсіндіру станциясы - өндірістік тоған ...... ... ... ... ... орналасқан. Кәсіптік
жерсіндіру станциясы балық питомнигі ретінде өз тоғандарында тұқы ... ... ... шабақтарын өсіреді.
4. Балықтардың морфоанализ әдістерінің экологиялық ... ... ... балықтар үшін морфологиялық анализ
өте маңызды бұл ... ... ... үшін қажет.
Балықтардың экологиялық өзгерістері және сол ... ... ... ... ... кең көлемде қамтылған[15].
Толық тұлға ретінде организм – тіршілігіне қажетті ... ... ... ... үшін 3 ... маңызды функциялары
бар. Олар: 1. Қорегі
2. Өмір сүру ... ... ... ... ... ... қозғалуы немесе өрістеу орнына
жылжуы, қашып құтылыуы және жауынан қорғану т.б. белгілері ... ... ... ... ... ... ... жауап береді,
сонымен қатар қозғалу жылдамдығын және уылдырығын қорғауда, тағы көптеген
қызметтер ... тағы ... ...... алу ... ... органдары әртүрлі кезінде қажетті ... ... бар. Осы ... И.Ф. ... бойынша
топтастырылады, бір – бірінен есептік санау жүйесінде және белгілер арқылы
ажыратылады [30].
Балықтарға морфоанализ жасап ... 2 ... ... ... ... ... зерттеулер арқылы анықтау.
2. Тіршілік ету ортасындағы популяцияның немесе зерттелетін белгілі ... ... ... ... жету үшін, зерттелетін түрдің немесе популяцияның мекен
ету ортасын, ... ... ... сипатын тағы да ... ... ... білу ... ... ... «Неге осы белгілердің өзгеруі немесе
ауытқуы болады?» деген сұраққа жауап аламыз. Анықтау ... ... ... ... болғанын зерттеуге болады. Морфологиялық
өзгерістерге экологиялық жағдайдың әсер етуі – ... ... ... ... ... [11].
Жалпы жиналған және зерттелген балықтардың саны 2-ші ... 1-ші ... ... ... ... ... ету ... 2
Жалпы зерттелген балықтар
|Суқойма аты,жылы, күні |Биоанализ ... ... ... ж АО ... |6 |8 |14 ... ... шаруашылығы 2006ж ... ж. ... ... |- |14 |14 ... ж. Бас ... |1 |17 |18 ... ... ... |- |2 |2 ... ... ... 2007 |4 |12 |16 ... ... ... өзені |1 |22 |23 ... ... |2 |2 |4 ... ... | | | ... |14 |77 |92 |
1- ... Кіші ... ... ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ
3.1 Қытай элеотрисінің қазіргі таралуы
Қытай элеотрисі – су ... ... ... суы ... ... ұсақ ... ... жоқ жерлерде көп
кездесті. Ашық аудандарда, ұсақ ... және ... ... ... нәтижесінде тоған шаруашылығында барлығы (428) 16 ... ... ... ... құнсыз балық түрлері – 8 олардың арасында қытай
элеотрисі ( Micropercops cinctus) кездесті ... 2)
2 ... – Кіші ... ... элеотристары
1. АҚ «БЕНТ» - те тоғанда жиналған материалдар бойынша: қытай элеотрисі (
Micropercops cinctus) – 22 және 26,2 % ... ... ... ... жиналған жаз айындағы материалдар
бойынша:қытай элеотрисі ... cinctus) ... ... ... ... ... кездеспеген, ал бас тоғаннан
алынған материалдарда элеотристің саны 20 және 6,7 % ... ... ... ... кездеспеген.
3. Кіші Алматы өзенінде элеотрис саны 3 және 14,3 % құраған. Үлкен Алматы
өзенінің ... ... ... ... ... ... элеотристің саны 2 және 22,2 % ... ... ... ... саны 1 және 1,3 ... Кіші Алматы өзенінде
элеотрис мүлде кездеспеген.
Алынған қорытынды бойынша, Алматы және ... ... ... құнсыз балықтардың ішінде өзен қытай элеотрисі шаруашылықта
салыстырмалы түрде 13,9 және 67 % ... Бұл ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Зерттеу нәтижесінде қытай элеотрисінің таралуына тоқталар болсақ, олар
көбінесе ағысы жай ... ... ... түсі ... – қара ... лайлы,
бентосында ұсақ тастар, құмдары көп, жағалауында өсімдік көп суларда көптеп
кездеседі.
Аналық және аталық қатынасы 3-ші кестеде көрсетілген.
3.2 Қытай элеотрисі балығының ... ... ... және ... ... |♀ |♂ |juv ... |
|ө. Кіші Алматы |6 |13 |4 |23 ... ж. | | | | ... ... |4 |11 |1 |16 ... 2007ж. | | | | ... жерсіндіру |1 |1 |2 |4 ... | | | | ... | | | | ... ... ... ... 1:4 қатынасына тең, Шелек тоған
шаруашылығы 1:2 қатынасына тең, Кәсіптік ... ... ... тең. Әдебиет көрсеткіштерімен салыстырғанда Амур өзенінде бұл
көрсеткіш 1:1 қатынасына тең, Балқаш-Іле бассейінінде 1:2 ... ... және ... көрсеткіштер қатынасы Шелек тоған ... ... ... ... әдебиет көрсеткішімен
толық сәйкес. Кіші Алматы өзеніндегі көрсеткіште біраз ауытқу бар.
Морфологиялық көрсеткіш белгілері 4-ші кестеде ... ... ... ... ... ... |Іле өзені|Сырдария |Шелек тоған | Кіші ... ... ... |[4] ... ... ... ... |
| | |[4] ... ... | |
| |min-max |min-max |min-max |M ± m |min-max |M ± m |
|L ... |23,5-33 ... |27,87 |
| | | | |,49 | |1,51 ... |28.0-34.2|26.4-34.3 |20,9-34,8|24,69|22,2-36,7|26,77 |
| | | | |2,38 | |2,44 ... |4.5-8.7 |3.3-6.9 |2,7-6,6 |5,8 |2,8-6,8 |5,8 |
| | | | |0,11 | |0,12 ... ... |5.7-9.0 |3,9-8,7 |3,9 |4,1-9,7 |6,8 |
| | | | |0,21 | |0,22 |
|O ... |6.2-9.0 |3,7-7,8 |6,48 |3,8-8,8 |7,32 |
| | | | |1,29 | |1,36 ... ... ... |
| | | | |0,89 | |11,98 ... |18.1-24.8|20.5-24.4 |15,8-24,9|19,58|16,3-26,9|20,55 |
| | | | |2,43 | |2,71 |
|h ... ... ... |8,97 ... |9,95 |
| | | | |1,9 | |2,01 ... ... ... |
| | | | |2,96 | |3,95 ... ... ... |9,3-14,2 |9,98 |8,2-13,8 |10,98 |
| | | | |1,04 | |1,07 ... ... ... |
| | | | |1,86 | |2,43 ... ... ... ... |10,87|7,3-18,5 |12,98 |
| | | | |2,78 | |2,89 ... ... ... |
| | | | |2,15 | |2,25 ... |7.5-15.9 |10.0-18.6 |9,9-18,7 |12,95|10,2-19,2|13,40 |
| | | | |1,79 | |1,82 ... ... ... |
| | | | |2,58 | |2,61 ... ... ... |
| | | | |1,67 | |1,68 ... ... ... ... ... ... ... Васильева Е.Д, Макеева А.П. мәліметтері бойынша Іле ... ... ... ... ... ... 2006 ... Алматы өзеніндегі қытай элеотрисі балығына жасалған морфологиялық
көрсеткіштерімен салыстыру барысында мынадай белгілері бойынша ... ... ... ... , екі ... арасы,
басының ұзындығы, денесінің ең аласа жері белгілері біраз кішірейгендігі
байқалады. Сонымен қатар, Арқа ... ... және ... ... ... кеуде қанатының ұзындығы, құрсақ қанатының ұзындығы
көлемдері де бірнеше см - ге ... ... ... мәліметтердің қазіргі уақытта ... ... яғни ... ... кең ... ... өзгеруі орын алады. Сонымен қатар тамақ мөлшері де шамамен 2 – 3 % ... тең ... ... Яғни ... аулау барысында олармен бірге ... ... ... ... амур ... ... – балығы тәрізді басқа да
балықтар ұсталған болатын. Олармен қоректік бәсекелестік тудыруы мүмкін.
2007 ... ... ... ... ... ... ... тоған
шаруашылығында жазда маусым, шілде айларында ауланған материалдарды 2006
жылғы кіші Алматы өзенінен ... ... ... ... ... жүргізілді.
Шелек тоған шаруашылығында Қытай элеотрисі балығын ... ... ... және ... ... ... ... жайлым,
қыстату тоған, бас тоған, аналық тоғандарының суын түсіргенде каналдардан
жиналып алынды. Балықтардың кездескен биотоптары көбінесе, лайлы ... ... көп, ... емес ... күндіз күн жылы кезде
температура 22 – 240 С ... ... ... Ал, ... күн ... ... кездеспеді
Бұл кестедегі нәтижелерді қорытындылау мәліметтерін атап көрсететін болсақ,
морфологиялық анализ негізінен 48 дана балыққа жүргізілді. Оның ішінде 22 ... 17 – ... 9 - juv ... ... ... жылы Кіші ... ... ұсталған Қытай элеотрисіне жүргізілген
морфологиялық ... ... 2007 ... мәліметтің
қорытындысы біршама ауытқып, жылдан жылға ... ... ... ... Атап көрсеткен Денесінің толық ... ... ... ... ... ... ... көзінің диаметрі, денесінің ең ... ... ең биік ... 1-ші арқа ... ұзындығы, 2-ші арқа
қанатының ұзындығы белгілері арасында үлкен ... ... ... ... ... ... қытай элеот рисі балығы
көптеп кездескен, қазіргі кезде кездесуі салыстырмалы аз ... ... ... салыстырғанда біздің алған мәліметтерде қытай
элеотрисі жаңа ... ... ... пішінін өзгерте алады.
Кесте 5
Қытай элеотрисінң қоңдылық коффициенті
| |Іле ... ... ... ... алматы өзені (Сәуір 2006) |
|n саны |(қазан. 1982) | |
| ... ... ... ... |
| | | | | ... | | | | ... ... элеотрисі балығының салыстырмалы сипаттамасы ( Кіші Алматы, 2006 және
Шелек тоған шаруашылығы, 2007ж.)
|Көрсеткіштер |d21.2 |CD |Tst ... мм ... |0.66 |1.10 |
|l ... |0.59 |1.03 ... |18,67 |1.72 |1.68 ... |10,7 |0.13 |0.21 ... |14,69 |0.14 |0.14 |
|o |11,48 |0.31 |0.38 |
|H |23.92 |0.18 |1.10 |
|h |11.88 |0.9 |1.02 ... |82.14 |3.24 |3.27 ... |91.13 |2.11 |2.59 ... |89.12 |2.8 |2.51 ... |78.16 |2.12 |2.67 ... |74.28 |2,09 |2.62 ... |68.19 |0.48 |0.49 ... |79.11 |0.01 |0.06 ... |0 |0.04 |0.08 ... арақашықтығы, 1-ші, 2-ші арқа жүзбе қанаттарының
ұзындықтары,1-ші,2-ші арқа жүзбе ... ... ... ұзындығы
және денесінің ұзындықтары осы белгілерде біраз өзгешеліктер бар. Қытай
элеотрисі балығы сыртқы өзгерістерге бейімделіп өз ... ... ... элеотрисі Micropercops cinctus Қазақстанға жерсіндірілгеннен
кейін қазіргі уақытта көптеген суқоймаларға таралған.
Бұрындары қытай элеотрисі балығы Іле бассейнінің ... ... ... ... Іле бассейнінің зерттелген суқоймаларында кездесуі
салыстырмалы түрде аз болып барады.
Шелек тоған шаруашылығында кездесуі біршама көп деуге ... ... ... ... бар. ... ... станциясында кездесуі
біршама аз жаз айларында.Үлкен Алматының жоғарғы және төменгі бөлігінде
мүлде кездеспеді.Кәсіптік ... ... ... ... ... ... қытай элеотрисі балығымен бірге тіршілік ... ... ... тәрізді балықтар ұсталынған болатын.
Олардың кездесу жиілігі қытай элеотрисі балығымен салыстырғанда өте ... ... ... ... ... ... ... біздің алған мәліметтерде
қытай элеотрисі балығы жаңа жағдайларға бейімделіп, сыртқы пішінін өзгерте
алады.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. ... В.Н. ... ... и географическое
распространение рыб семейства Eleotridae (Gobioidei, Perciformes),
нитродукцированных в ... ... ... СССР, Казахстана и
Средней Азии. // Зоол. Журнал. 1981. Т. 60. №10. – С. 1517 – 1522
2. Рыбы ... ... ... // Алма – Ата: ... ... 5. – С. 250 - ... ... Ә.А., Жұмалиев М.Қ. ... ... ... ... ... университеті. 2005. 1 – Бөлім. – Б. 7.
4. Bleeker P. Esquisse ď un systeme nature des ... //Arch. ... 1874 –V. 9. P. 1 – 43 - ... И.В. ... Г.М., Карпов
В.Е. Семейство Eleotridae – Головешковые, или элеотровые // ... – Алма – Ата: ... 1992. Т.5. - С.250 – 269. ... Jordan D.S., Metz C.W. A. Catalog of the fishes known from ... of Korea // Mun. Carnegie Mus. 1913. V.6, №1. P.1 – 65 ... И.В. Дукравец Г.М., Карпов В.Е. Семейство Eleotridae –
Головешковые, или элеотровые // рыбы ... – Алма – Ата: ... Т.5. - С.250 – ... ... Н.Б. ... бентоса в питании рыб озера Балхаш // Рыбные
ресурсы водоемов Казахстана и их испльзование. Алма – Ата: ... Вып. 8. – С. 62 – ... ... И.В., ... Г.М. К ... ... и экологии
представителя семейства Eleotridae (Gobioidei, ... в ...... ... // ... 1987. Т. 27. Вып 2. – С. 194 – ... Садуакасова Р.Е. Влияние снижения молоди рыб // Прогноз компл. Их
охрана и ... ... ... их ... и перспективы
развития производит. сие бассейна оз. Балхаш в период до 1990 ... Алма – Ата: ... 1982. И.2. – С. ... Алиев.Д.С., Веригина., Световидова.А.А. Видовой состав рыб, завозимых
в месте сбелым амуром и толстолобиком из Китая // Мат – лы ... ... ... ... рыб. Ашхабад, 1963. – С. 178 ... ... Е.Д., ... А.П. ... особенности и
таксикология головешковых рыб (Pisсes Eleotridae) ... СССР // ... 1988. Т. 67. №8. – С. 1194 – ... The ... Fishes of China in cloured ... 1982. Pt ... p. 65 - ... И.В. Дукравец Г.М., Карпов В.Е. Семейство
Eleotridae – Головешковые, или элеотровые // рыбы Казахстана – Алма ... ... 1992. Т.5. - С.250 – ... Nichols J.T. The fresh - water fishes of china N.Y., 1943. 322 p. ... И.В. Дукравец Г.М., Карпов В.Е. Семейство Eleotridae –
Головешковые, или элеотровые // рыбы ... – Алма – Ата: ... Т.5. - С.250 – 269. ... Chu. Y.T. Fishes of the West hake. ... 1932. -59 p. 65 ... И.В. ... Г.М., ... В.Е. ... ... ... или элеотровые // рыбы Казахстана – Алма – Ата: Ғылым
1992. Т.5. - С.250 – ... Fowler H.W., bean B.A. A small ... of fishes from Soochow ... U.S. Mus. 1920. V. 58. H. 307 – 321 - ... И.В. Дукравец
Г.М., Карпов В.Е. Семейство Eleotridae – Головешковые, или элеотровые
// рыбы Казахстана – Алма – Ата: ... 1992. Т.5. - С.250 – ... ... В.П. Экологические основы морфологического анализа рыб.
Учебное ... для ...... Алма – Ата: 1977 – С. 3 ... T. Gille. On. The ... of the lastern coast of the United ... Prac. Acad. Nat. Sci. Phil. 1853. V.15. 267 – 271 p. - ... ... Г.М., ... В.Е. ... ...... элеотровые // рыбы Казахстана – Алма – Ата: ... 1992. ... С.250 – 269. ... Mori. T. the fresh – water fishes of jehol // Rep. 1 – St. sci/ ... Manchoukou. 1934. Ject.5, №1. P.1 – 61. 65 - ... ... Г.М., ... В.Е. ... ...... ... // рыбы Казахстана – Алма – Ата: Ғылым 1992. ... С.250 – ... ... А.Ш. ... В.М; Дукравец Г.М. и др. Динамика ската
молоди рыб в реке Или ... ... ... на биол.
ресурсы водоемов Казахстана. Алма – Ата: ... 1988. – ...... ... А.П. ...... развитие китайского элеотриса
Micropercops cinctus (Eleotridae) // Вопр. Ихтиолог. 2002. Т. ... – С. 651 – ... Anderson J.R., Lake J.S., Mackay N,J. Notes on ... behavior
and ohtogeny in tvo species of Hypseleotris (Carassiops) (Gobioidei:
Telestei) // Aust. Jour. Mar. ... Res. 1971. V.22. P. 139 ... 65 - ... И.В. ... Г.М., ... В.Е. Семейство
Eleotridae – Головешковые, или элеотровые // рыбы ... – Алма ... ... 1992. Т.5. - С.250 – ... ... Д.С. Рыбы ... вод СССР и ... ... ... – Л.;
АНСССР, 1949. – С. 930 – 1381
22. ... ... рыб ... В двух ... 2002 // Под. ред. ... М.; ... Т.2. – С. 251.
23. Choi Ri – Chul, Leon – Sang – Rin, Kim IK – Soo, Son Yeong – ... ... of Fresh water Fishes of Korea 1990. P. ... - ... И.В. ... Г.М., Карпов В.Е. Семейство Eleotridae
– Головешковые, или элеотровые // рыбы ... – Алма – Ата: ... Т.5. - С.250 – ... ... Рыбы бассейна Амура. М.; Изд – во, ... 1956. ... ... Mashiko K. ... study on bpeeding of on eleotrid goby
odontobutis obscurus (Temminck et Schlegel) under rearing ... jap. J.Ecol. 1976. V.26. P. 91 -100 ... И.В. ... ... В.Е. ... ...... или элеотровые //
рыбы Казахстана – Алма – Ата: ... 1992. Т.5. - С.250 – ... ... В.М. и др. ... ... ... ... рыб в
осовных районах водохозяйственного строительства и ... по ... ... и ... ... ... Отчет о НИР (промежут). № ГР 01860019952. КазНИИРХ. Алма – АВта,
1986. С – 28.
27. Gunther A. Report on a ... of fishes from China. Ann. ... Hist. 1873. V. 12. 239 – 250 p. - ... И.В. ... Г.М.,
Карпов В.Е. Семейство Eleotridae – Головешковые, или элеотровые //
рыбы Казахстана – Алма – Ата: ... 1992. Т.5. - С.250 – ... ... Н.Б. ... ... в ... рыб ... Балхаш // Рыбные
ресурсы водоемов Казахстана и их испльзование. Алма – Ата: ... Вып. 8. – С. 62 – ... ... И.И. ... и ... виды рыб ... комплекса в
Капчагайском водохранилище // Рыбные ресурсы водоемов Казахстана и их
использование. Алма – Ата: ... 1974. Вып.8 – С. 143 – ... ... И.Ф. ... по ... рыб. ... М.; ... С. 8 – 23.
Түйін
Іле бассейнінің кейбір суқоймаларынан алынған ... ... ... cinctus) ... және биологиялық анализдер
жүргізілді. Қытай элеотрисі балығы Шелек ... ... ... ... ... және Кіші ... ... алынған. Қытай
элеотрисі балығының морфологиялық өзгерістері көрсетілген.
Резюме
Исследованы распространение, морфологические и биологические признаки
элеотриса(Мicropercops cinctus) из ... ... ... обнаружена в Чиликском прудовом хозяйстве, прудах Казахской
производственно-акклиматизационной станции и реке Малая Алматинка. Показана
большая изменчивость морфологических признаков элеотриса.
Summary
Distribution, ... and ... features of the ... ... been ... in some water bodies ... Balkhash watershed. Beautiful slepeer had been found in the ... breeding farm, ponds of the Kazakh ... ... farm ... the Malaya ... river. ... of some ... features
of the beautiful sleeper had been shown.

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақ амурдың (Ctenopharyngodon idella) морфобиологиялық сипаттамасы47 бет
Қапшағай суқоймасындағы кейбір бөгде балықтардың таралуы56 бет
Өзен абботинасы45 бет
Жануарлар дүниесі биосфераның құрамдас бір бөлігі.11 бет
Әуе көліктерімен тасымалдау кезіндегі мемлекеттік ветеринариялық бақылау21 бет
Амур жалған теңге – балығының (Abbottina rivularis) морфобиологиясы27 бет
"балықтардың ас қорыту жүйесі"3 бет
Алакөл көлдер жүйесіндегі жыртқыш балықтардың қоректенуі51 бет
Балықтарды инфекциялық аурулар кезінде ветеринариялық-санитариялық сараптау және санитариялық бағалау алдын алу.24 бет
Балықтардың рикетсиоздық ауруларын ветеринариялық санитариялық сараптау және бағалау18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь