1941-45 жылдардағы қанды майдан туралы

1. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
2. Өзегіміз талып жүріп, өзгені жарылқадық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
3. Республиканың еңбек және материалдық ресурстарын майдан мұқтажына жұмылдыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
4. Теміржол транспорты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
5. Колхоз шаруаларының еңбектегі ерлігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
6. Майдан мен тылдың бірлігі. Елдің қорғанысына қаражат жинау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
7. Республиканың халық шаруашылығы соғыстың соңғы кезеңінде(1944.1945). Өнеркәсіптегі табыстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
8. Азат етілген аудандарға көмек ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
9. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
10.Қолданған әдебиеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
1941-45 жылдардағы қанды майдан...Ол Қазақстан жерінен қашық болса да бізге соншалық жақын болды. Украина,Белоруссия республикаларында, Фин-Балтық жағалауында қанды майдан жүріп жатқанда Қазақстанның әрбір облысында, қаласында, өндіріс орындары мен ауылшаруашылығында, ауылы мен қыстауында, бригада, звено, цехтарында тылдағы майдан жүріп жатты. Себебі коммунистік жүйе мен фашистік тәртіптің өзара текетірес соғысы басталған күннен бастап Кеңес өкіметі мен Коммунистік партияның Орталық Комитеті, Қорғаныс комитеті алдын-ала жасалған жоспар жасап, Қазақстанды бірден майдан арсеналына айналдырып жіберді. Өйткені, олар Қазақстанның жерінің кеңдігін, табиғи ресурстары мол екенін ескерді. КСРО Халық Комиссарлары Кеңесі мен БК(б)П Орталық Комитетінің 1941 жылғы 16 тамыздағы қаулысы бойынша республиканың барлық шаруашылығы, өндіріс, құрылыс орындары мен экономикасы соғыс мүддесіне бағындырылды.
1. Т.Балақаев, Қ.Алдажұманов. “Қазақстан еңбекшілері майдан қызметінде”, ІІ тарау (60-165 бет). Қазақ ССР-інің “Ғылым” баспасы. Алматы 1985 жыл
2. “Ана тілі” газеті, 8-ші номері(8-9 бет), ақпанның 24-і, 2005 жыл.
3. “Тағзым” газеті, 2-ші номері(2 бет), 5 мамыр, 2002 жыл.. К.С.Әбжанов,
доцент, тарих ғылымдарының кандидаты.
4. Ә.Бектемісов “Жау жағадан алғанда”, ІІ-тарау, І-бөлім. Алматы-1997.
5. Д.Жамбылов. “Қазақстандағы ұлт-азаттық қозғалыс”, ІІІ-тарау, ІІ-бөлім (1940-1980 жыдардағы Қазақстан ), 126-130 беттер. Алматы “Жеті Жарғы” 2001 жыл.
6. Ә.Әбдікімұлы. “Қазақстан тарихы”, 16-шы бөлім, 212-227 беттер.
7. “Қазақ ССР тарихы”, V-том, ІІІ-ші, ІV-ші тарау, 112-227 беттер. Ш.Ш.Уалиханов атындағы тарих, археология және этнография институты.
8. Бас редакциялық коллегия: С.Б.Бәйішев, С.Б.Бейсембаев, Г.Ф.Дахшлейгер (бас редактордың орынбасары), І.К.Кеңесбаев, Ә.Х.Марғұлан, Ғ.М.Мүсірепов, А.Н.Мүсіпбеков (бас редактор), Б.С.Сүлейменов, Б.А.Төлепов
        
        Жоспар:
1.
Кіріспе.................................................................
....................................3
2. Өзегіміз талып жүріп, өзгені
жарылқадық..........................................4
3. Республиканың еңбек және материалдық ресурстарын ... ... ... ... еңбектегі
ерлігі.............................................10
6. Майдан мен тылдың бірлігі. Елдің қорғанысына қаражат
жинау..................................................................
...................................12
7. Республиканың халық шаруашылығы соғыстың соңғы кезеңінде(1944-1945).
Өнеркәсіптегі
табыстар............................................................13
8. Азат етілген аудандарға
көмек...........................................................15
9.
Қорытынды...............................................................
............................21
10.Қолданған
әдебиеттері...............................................................
.........22
Кіріспе
1941-45 ... ... ... ... ... ... болса да
бізге соншалық жақын болды. Украина,Белоруссия республикаларында, ... ... ... ... ... жатқанда Қазақстанның әрбір
облысында, қаласында, өндіріс орындары мен ... ... ... бригада, звено, цехтарында тылдағы майдан жүріп ... ... жүйе мен ... ... ... ... ... басталған
күннен бастап Кеңес өкіметі мен Коммунистік партияның Орталық ... ... ... ... ... жасап, Қазақстанды бірден
майдан арсеналына айналдырып жіберді. Өйткені, олар ... ... ... ... мол ... ... КСРО Халық Комиссарлары
Кеңесі мен БК(б)П Орталық Комитетінің 1941 ... 16 ... ... ... ... шаруашылығы, өндіріс, құрылыс орындары мен
экономикасы ... ... ... ... ... ... өзгені жарылқадық
Халқымыз ХХ ғасырдың 30-жылдарындағы аштық нәубетінің, байларды тап
ретінде жоюдың, қуғын-сүргін қасіретінен ... ... ... ... ... ... ... майданға қажетті қару-жарақ, оқ-дәрі
даярлады, азық-түлік өндірді. Соғыс мүддесі үшін ақшалай, ... ... Ең ... ... ... – алтын, күмістен, қымбат металдар мен
асыл ... ... ... ... ... Қорғаныс қорына тапсырды.
1941-1945 соғыс жылдары арасында республика еңбекшілерінен ... ... сома – төрт ... 700 мың сом ақша ... ... ... үш ... 184 миллион 395000 сомның заемдарын еріксіз сатып
алып, Қорғаныс қорын молайтқан. Бұл – ... ... ет, ... ... 8 ... сом ... қомақты қаржы. Ол заманда аз қаржы емес. ... ... ... ... ... ... ... Сол кездегі осндай
келеңсіздіктерді көзімен көргендер ... де бар. ... мен ... мен ... эскадрилияларын жасау қорына ұжымдағы бастауыш
комсомол ұйымының хатшысы ретінде ақша жинаушының бірі ... ... ... ... таппағандарға еңбеккүн есебінен ұстауға ведомстволарға
қолдарын қойғызған есеп қызметкерінің куәгері ретінде ... Бұл ... ... ... ... республика көлемінде қолданылған ақша өндірудің
бірден-бір тәсілі болған әрекет. Міне, осындай тәсілмен жиналған ақша, жылы
киім, ... ... ... жаңа жылы мен ... ... ... , 1 ... Қазан төңкерісі секілді мерекелеріне вагон-
вагон сыйлықтар жіберуді дағдылы іске айналдырды. Бұл ... ... ... ... ... бір ... ретінде соғыс жылдары
майдандағы жауынгерлерге 3 миллион дана жылы киім, 1600 ... ... ... да ... ... ... Қорғаныс қорына, майдангерлерге жіберілетін
жоғарыда ... ... жылы ... ... ... ... ... халықтарға көрсетілетін
жәрдемдер есебі адам жаңылдыратын есепсіз көп салықтардан тыс жиналды.
Ол да ... ... жоқ. ... ... ... Көзі тірі куәлердің айтуынша, мысалы, 1941-1945 соғыс жылдарында
әр отбасы үйінде тышқақ лағы жоқ болса да 50 келі ет, 3 келі ... жоқ ... да 30 ... ... ... ... ... Олар
табылмаған күнде орнын ақшамен өтеуге тиіссің. Ол ... ақша ... ... ... ... еді. Тапқан азық-түлігіңді, мүлкіңді
салық үшін сата қоятын жақын ... ... да жоқ. ... ... ... ... ... жоқтығына көзі жеткендер өтетін нәрселерін арқалап, 100-
200 шақырым жердегі базарға жаяу ... Не ... етіп ... ... бала-шағасының аузынан жырып астығын, асқатығын беріп
құтылады.Ауылшаруашылығында ... ... ... құл ... ... тозағы мұнымен де бітпейді. Олардың әрқайсысы екі ... ... ... ... күрмегінен тазартып беруге міндетті.Ол
да бір өзінше ауыр жұмыс. Қойма меңгерушісі таза тұқымнан айыған арам ... мен ... ... ... ... ... еңбекақыңнан ұстап
қалады. Міне, осындай сан-сапалық ... ... ... ... ... ... орамал, кеудеше, тон тігіп, шұлық тоқып
беру тапсырмасын сөзсіз ... ... үшін ... жүн ... ескі
көрпелерін сөгіп, оны түтіп, иіріп, белгіленген күні комиссияға тапсырады.
Ол орындалмаса майданға қарсылық жасаған жан ... шыға ... ... ... өзгені жарылқады.
Әділдігін айтқанда, бұл кезде Қазақстан еңбекшілері, әсіресе,
қазақтар өздері ішер асқа, киер киімге ... ... ... ... ожау, тостаған, жыңғыл тамырынан қасық жасап күн ... ... ... ... ... ... көптеген
жерлерінде жыңғыл, қоян сүйек, ... тал, т.б. ... ... ... ... бояу алып ... ... аяқ киім жасап киді. ... ... бар ... ... несі бар, ... ... Қызыл империяның Қысымымен
істелді. Өйткені, осындай қамқорлық жасалып ... ... ... облыстарында 1932 жылғыдай адам жеу фактілері болмағанымен, өзегі
талып өлмес үшін қоғаның түбіртегі мен ... ... ... ... ... ... Өзімізді өзекке теуіп, өзгені жарылқаудың
салдарынан еңбекке жарамсыз ... мен ... ... қайыршылық етті.
Бір уыс бидай алғаны үшін ұры атанып, халық жауы болғандар қаншама?! Амал
не, бұл ... күні ... ... ... қақпақпен жабылып,
кілттеулі жатыр.
Қазақстан еңбекшілерінің, әсіресе, Ақтөбе, Батыс ... ... ... ... жүріп жатқан аудандардан кезінде айдалып
келген малдарды екі жылдан астам ... ... ... өсімімен 1943 жылы 5
қыркүйекте өздеріне кері қайтарып ... ... ... ... ... ... ... кең пейіл, адал жүректің бір ... ... дау айта ... ... бұл ... бас мал емес, 82000
бас мал. Оның ішінде 18000 бас мүйізді ірі қара, 49300 бас қой, ... мен ... бар. Бұл ... ... ... 20000, ... 21000, ... АКСР-на 32800 бас мал айдалды. Қазақстандықтар- дың
өзегі талып жүріп жасаған жомарт жүрегінің жылуы мұнымен де шектелмейді.
1941-1945 ... ... да ... ... жұмыстарды тылдағы майдан
ерлері – қарттар мен ... ... ... ... ... Олар
өлмешінің күнін көрсе де, ерлікпен еңбек ... ... ... ... мен азық-түлікпен, жылы киіммен қамтамасыз етті.
3. Республиканың еңбек және ... ... ... ... ... ... ... Балқаш металлургтері,
Жезқазғанның мыс қорытушылары, Шымкенттің қорғасыншылары, Ембі мұнайшылары,
Түркістан-Сібір және ... ... ... ... мен ... ... ... тыл еңбеккерлерінің күрделі
әскери-шаруашылық міндеттерді шешкен кезде ... ... ... ... сай ... ... ... республиканың металлургтері
1941 жылғы июльде айлық ... ... ... ... мыс
балқытушылары “өздерін қорғаныс жұмысына мобилизацияланған” деп жариялады.
Қаншама күш –жігер жұмсау ... ... ... ... ... ... ... Армияға фашистік басқыншылардың желкесін үзуге қанша керек болса,
сонша металл береміз”.
Соғыс ... ... ... ... ... ... ... 1941 жылғы 19 ... ... 1230 ... орындады. Онымен жарысқа түскен кенші Н.Добродеев
25 қыркүйекте оның рекордынан асып түті. ... ... ... кеншілері олардан үлгі алды. Олар жан аямай еңбек етті.
Майдан ... алды ұрыс ... ... мен ... ... сонымен бірге киім-кешекті, жабдықты ... ... Сан ... ... киіндіру, оны киім-кешекпен, жабдықпен қамтамасыз ету соғыс
жағдайында оңай ... ... жоқ. ... ... және ... қызметкерлері де соғыс заказын орындау үшін өз жұмысын қайта
құрды. Өнеркәсіптің бұл салалардың бұрыннан бар кәсіпорындары да, ... ... де ең ... ... ... ... ... сырт киім т.б шығаруға көшті. 1941 ... ... ... жылдығында
Қазақстанның жеңіл өнеркәсіп орындары 116 ... ... 329 ... 322,5 мың ... шалбар, 160,6 мың жылы сырт киім, 170 мың пима
және т.б. шығарды. ... ... ... ... сай жұмыс істеп,
өнім шығару жоспарын асыра орындады. ... ... ... ... тыс ... өнімінің құны ғана 30 миллион сомнан
асты.
Қазақстанның теміржолшылары да аса зор жұмыс атқарды. 1941-1942 ... ... ... бір ... жуық ... халық,
өнеркәсіп орындары жабдықтарының аса зор көлемі көшіріліп әкелінді.
Теміржол ... ... не ... бәрімен жабдықтап қоймай, сонымен
бірге қорғаныс ... ... ... шикізат жеткізіп отырды.
Поездардың жүрісі айрықша әскери графикке ... ... жүк ... қабілетін арттыру
үшін Ақмола-Қарталы линиясы қатарға ... ... ... 29 ... СССР ... ... ... комиссариатына
жолдаған мына телеграммасы Қазакстан ... ... ... ... ... ... 251 850 ... болған жағдайда 28
желтоқсанда 254 623 вагон тиеді. Жылдық жоспар мерзімнен бұрын ... ... тыс 8200 ... ... жүгі тиелді.”
Соғысқа дейінгі уақытта республикада кең өріс ... ... салу ... халықтық қозғалыс соғыс жылдарында да ... жылы ... ... ... ауданы колхозшыларының инициативасы
бойынша ұзындығы 76 километр Лепсі ... - ... ... ... ... ... Егін ... жұмыстары басталуы қарсаңында
71,5 километр жол төселді. Жамбыл облысы колхозшыларының күшімен 134,3
километр жол ... ... ... ... ... ... ... дегенді білмей еңбек етті. 1941 жылғы егін орағы
егіншілер үшін ғана емес, сонымен бірге тылдың ... ... үшін ... сын ... ... ... ... күндіз-түні бір толастаған емес.
1941 жылы республика бойынша негізінен алғанда колхоздар ... 271,1 мың пұт ... ... Отан ... ... Қазақстан облысының Арыс, Созақ, Шаян және Түркістан
аудандарының мақташылары шитті мақта өткізу ... 23-57 ... ... Арыс ... ... ... ... 440 гектар
жердің әр гектарынан 31,5 центнердан ... ... жылы ... егу ... ... рет ... мол өнім ... Республикада мақта
дайындаудың жылдық жоспары 111,8 процент орыдалды.
Қазақстанның егінжай ... 1941 жылы ... ... ... мен ... өткізуде де ерекше көзге түсті. Қант ... ... 4433,9 мың ... ... ал 1940 жылы 3846
мың центнер болған еді. Темекі өткізу жоспары асыра орындалды.
4. Теміржол транспорты
Қазақстанның ... ... ... мен тыл ... ... ... роль атқарды. Совет-герман майданында ... ... ... байланысты қорғаныс және халық
шаруашылығы ... ... ... да ... ... ... мен жаңа өнеркәсіп объектілерінің пайдалануға
берілуіне орай жүк ... жаңа ... мен ... жол ... ... күштерді орналастырумен жүк тасқынының өзгеруіне орай
жолдардың өткізу қабілетін ... ... ... ... ... қосымша разъездер, станция жолдары, жөндеу-өндірістік базалары
салынды. Республика теміржол транспортының ... ... ... ... қабілетін барынша арттыра ... ... ... атап көрсетілгендей, сонымен бір
мезгілде жаңа линиялар төседі. Теміржол линияларының ұзақтығы 1940
жылғы 6581 ... ... ... ... 8,2 мың ... дейін
артты. Теміржолшылар республиканың болат магистралі ... ... ... ... ... Руда мен ... ... жеткізу
төрт есе, көмір мен қара металл ... екі есе ... ... ... азат ... ... ... теміржолшылары РСФСР-дің батыс облыстары мен Украинаның
теміржолдарын қалпына келтіруге ... ... жеке ... ... ... қаржыларды
үнемдеу жолындағы күрес өріс алды. Түркістан – Сібір жолында локомативтерді
күтіп ұстаудың озық әдістерін ... 1944 жылы төрт мың ... ... мен локомативтерді жөндеуде 210 мың сом қаржы үнемдеуге мүмкіндік
берді.
5. Колхоз шаруаларының ... ... ... ... ... бар ... ... алқаптарын
ұлғайтуда үлкен роль атқарды. 1942 жылы республика колхоздарының жалпы егіс
алқабы 1940 ... ... 1,1 ... ... оның ... ... ... 872,4 мың гектарға артты.
1942 жылдың 1 январында республикада 6809 ... ... 1942 ... ... ... ... ... қатарына және өнеркәсіп
орындарында жұмыс істеуге 215,5 мың ерлер кетті. Соғыс ... ... ... ... ... қабілетті әрбір колхоз мүшесі жыл ішінде
өндіруге тиісті міндетті еңбеккүн ... ... ... үшін бұл ... 120 ... ... ... қабілетті әрбір
колхозшы атқарған жалпы еңбеккүн мөлшері республикада ... ... ... ... 250 ... ... ... 350 еңбеккүнге дейін
көтерілді.
1942 жылы республикада 84,3 миллион пұт астық дайындалып, дәнді
дақылдардың шығымдылығы орта ... әр ... 7,9 ... ... ... ... Қазақстан, Жамбыл, Алматы, Қызылорда, Қарағанды
және Семей облыстарының колхоздары астықпен басқа да ауылшаруашылығы өнімін
тапсыру жоспарын ... озат ... мен ... сондай-ақ социалистік жарыс
озаттары-колхозшылар қажырлы еңбектің үлгісін көрсетіп, мол өнім алды.
Ақтөбе облысының Ойыл ... ... ... (қазір
Ш.Берсиев атында) звено жетекшісі Ш.Берсиев тарының қуаңшылыққа төзімді,
жоғары өнімді, ... ... ... ... ... ... ... деп аталатын сортын) өсіріп шығарды. Ш.Берсиев 1942 жылы әр
гектардан 175 центнерден, ал 1943 жылы 202 ... өнім ... ... ... шеберлері Ы.Жақаев пен Ким Ман Сам
күріштен мол өнім ... ... ... ... ... “Авангард”
колхозындағы Ким Ман Сам 1942 жылы әр ... 154,9 ... ... сол ... ... ту” колхозынан Ы.Жақаев 1943 жылыәр гектардан
алынатын күріш шымылдығын 172 центнерге дейін ... ал 1943 ... ... аз жыл ... ... ... шеберлері
Ш.Берсиевтің, Ы.Жақаевтің және Ким Ман Самның арқасында Қазақстан тары мен
күріш өнімінің дүние жүзілік рекордтарының отанына айналды.
Республиканың ... және ... ... мал ... ... міндеттерді шешуге тура келді. Соғыс жағдайында
миллиондаған малды жемшөппен қамтамасыз ету, оның ... ... ... жасау оңай емес еді.
Партия мен үкімет халықтың сан ғасырлық тәжірибесіне сүйене отырып,
жайылымдық мол жерлерді мал отарлары үшін жазда ғана ... ... ... да ... ... ... қажырлы еңбектің нәтижесінде мал
қыстатуды қамтамасыз ете алды.
1942 жылы Қазақстанның колхоздары мен ... мал саны ... ... 1942 жылы ет ... ... 160,4 мың ірі қара мал
өткізді, мұның өзі 1941 ... ... 2 ... көп еді, сондай-ақ 878,1
мың қой (1941 жылы – 189,8 мың қой ... , бұл 1941 ... ... ... көп болатын.
1943 жыдан бастап республика малшылары ... ет ... ... қоса жыл ... ... Қызыл Армиясының қорына
жоспарлы тапсырмадан тыс ... мың ... ет ... колхозшылары мен колхозшы әйелдерін колхоздардың мал
шаруашылығын өркендетуде жеткен табыстарымен құттықтай отырып, М.И.Калинин
былай ... ... ... ... ... ... ... күрестегі күш-жігеріне қосылған зор үлес болып табылды.
Қазақстанның колхозшы шаруалары – ерлер, әйелдер мен ... ... ... ... ... үшін майданға қажеттінің бәрін беруге бұдан да зор күш-
жігермен, шеберлікпен және ... ... мен ... ... тыл ... ... қаншалықты зор болғанмен
де, сұрапыл зор ... ... ұрыс ... қару – ... мен ... ... көп ... талап етті. “Бәрі де майдан ... Бәрі ... ... – деген сөздерді Қазақстан еңбеккерлері жауынгерлік ұран етіп
берік ұстады.
6. Майдан мен ... ... ... ... ... жинау
Тыл мен майданның мызғымас бірлігі тылдың ерлік еңбегінен ғана ... ... ... ... ... ... бүкіл халықтық патриоттық
қозғалыстан, халықтың Совет Армиясы жөніндегі орасан зор ... ... ... ... ... ... ... көрсету жөніндегі халықтық
қозғалыс бір ғана мақсатты – майдан мен ... ... ... ... ... ... қорғаныс қорын жасау жолындағы кең өрістеген бүкіл халықтық
қозғалыс советтік патриотизм көрінісінің ... ... бірі ... ... ... ... бүкіл еліміздің еңбекшілері сияқты
Қазақстан еңбекшілері соғыстың ... ... ... ... ... ... заемдер облигацияларын, алтын, күміс,
қымбат бағалы ... ... ... мен қызметшілер қосымша
жұмыстарға шығып, жексенбіліктер өткізді, ол тапқан ... ... ... ... жылдарында Қазақстан еңбекшілерінен
қорғаныс қорына ... ... және ... заттармен есептегенде бір
миллиард сомнан астам қаржы түсті. ... ... ... ... 1940 ... қарағанда соғыстың 1-заемы бойынша екі есе, соғыстың 2-
заемы бойынша-үш жарым есе және 3-заемы бойынша-төрт жарым есе көп ... ... ... ішінде республика бойынша мемлекеттік ... ... ... ... ... 3 181 395 мың сом болды.
Бүкіл еліміздегі сияқты Қазақстан еңбекшілері ... ... ... ... 538 ... сомның лотереясын
алды.
Майданға жасалған бүкіл халықтың қамқорлық ... ... да ... ... оған Шымкент ... ... ... болды.1941 жылғы октябрьде, Москва түбінде ... ... ... ... олар ... ... мен ... комсомолы атындағы танк колоннасына қаржы ... ... 1942 ... қыркүйегінен өзінде-ақ комсомолецтер мен жастар танк
колоннасына 11 650 мың сом жинады, сөйтіп көп кешікпей ... ... ... ... бар 45 ұрыс ... ... Арал ... инициативасы бойынша 1942 жылғы 21 октябрьде республика
жастары самолеттер мен истребительдер эскадрильясын құруға ... ... ... ... ... танк колоннасын
жасауға қаржы жинады. Сонымен бірге Совет Армиясы мен ... ... ... олар 782 мың пұт ... 82 мың пұт ... және 34 ... жуық ... да ауылшаруашылығы өнімдерін өткізді.
Алматы селолық ауданы колхозшыларының инициативасы бойынша село
еңбеккерлері “Советтік Қазақстан” авиациалық ... ... ... жинай
бастады. Бірнеше күннің ішінде бұл қорға 100 573 мың сом ақша, 842 533 ... 46 203 пұт ... және 32 185 пұт ... да ... өнімдері
түсті.
Қалалардың еңбекшілері жеке жинақ қаражаттары мен еңбек ақысын
“Қазақстан ... ... ... “Қарағанды шахтері”,
“Түрксибші”, “Озық ғылым үшін”, ... ... ... ... ... ... осоавиахимшісі”, “Совхоз
жұмысшысы” және басқа да танк ... мен ... ... ... ... мен ... ... мүшелері ғана
“Түрксибші” танк колоннасын ... 3133 мың сом, ал ... ... мың сом өткізді. “Қазақстан комсомолы”, “Қазақстан пионері” торпедолық
катерлерін, сүңгуір қайықтарын, ... ... ... мен танктер және
т.т. жасауға ақша жиналды. Майданға көмекке еңбекшілер коллективтерінің
қаржыларына ғана ... ... ... ... ... ... да ... мен танктер жасала бастады. Ұлы Отан ... ... ... ... танк ... ... ... 723 миллион сом өткізді.
Република еңбекшілері Совет Армиясының жауынгерлері үшін майданға
жылы киімдер жинап ... ... ... ... ... колхозшыларының
инициативасы бойынша соғыс жылдарында майданға 2.5 миллион данадан астам
сомның түрлі жылы ... ... ... Азат ... ... ... ... майдан арсеналдарының бірі – Қазақ республикасының
- өнеркәсіп орындары елдің қорғаныс өнеркәсібінің қажеттері үшін ... ... ... мен ... ... ... ... жеткен табыстарды баянды етіп және жұмыс істеп тұрған ... ... ... республика еңбекшілері жаңа өнеркәсіп
объектілерін іске қосты. Совет ... ... ... ... пайдалы қазбаларының ондаған жаңа кен орындары ашылды.
Қазақстан полиметалл рудаларын, түсті және сирек металдар қазу ... ... елде ... орын ... ... ... Алтайдың,
Жезқазғанның, Ащысайдың және басқа кәсіпорындардың кеншілері ұдайы әскери
вахтада ... ... ... ... ... ... ... және жеңіл өнеркәсібі майданды ... ... ... зор роль ... ... ... ... армияға арналған өнімдер – кептірілген овощ пен ... С ... ... ... Қазақстанның ет-сүт өнеркәсібі
түгелдей майданға қызмет етіп, төрт жыл ... өнім ... 50 ... өнеркәсібінің 36 объектісі, оның ішінде май-экстракция заводы,
Алматы кондитер фабрикасы, ... ұн ... ... ... ... ... кәсіпорындары майданға және ... ... 31,4 мың ... нан ... 1,6 мың ... ... және
макарон өнімдерін, қорғаныс өнеркәсібі мен емдеу мекемелерінің қажеттері
үшін 633 мың ... ... және ... ... да ... шығарып,
жөнелтті. 1944-1945 жылдары Қазақстанның балықшылары жүздеген мың тонна
балық ... және ... ... мен ... кооперациясының
артельдері СССР Қорғаныс халық ... ... ... ... ... үшін ... аяқ-киімнің және әр түрлі әскери жарақтың 50-
ден астам түрін беріп тұрды. Қазақстан кәсіпорындарында дайындалған ... ... ... ... ... етуге мүмкіндік берді.
Сонымен бірге Алматы кәсіпорындары ... және ... ... ... ... және ... ... бірге
фашизмге қарсы шайқасқан басқа да шетелдік әскери бөлімдерді киіммен және
әскери жарақпен жабдықтап тұрды.
Өнеркәсіптің жоғары ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптің жалпы өнімінің үлес
салмағы 1940 ... 60 ... 1945 ... 66 ... ... өсті.
8. Азат етілген аудандарға көмек
Гитлершілер соғыс жылдарында 1710 совет қаласы мен ... ... ... село мен ... ... қиратып кетті, 25 миллион совет
азаматы баспанасыз қалды. Майдандағы ... ең ... ... тез ... ... ... ... орасан зор маңызы болды.
1942 жылдың 26 мартында Қазақстанға Москва ... азат ... ... ... ... ... көптеген колхоздарда,
совхоздарда, өнеркәсіп орындарында болды. Делегация ... ... ... жендеттердің бұрын-соңды құлақ естімеген айуандықтары
мен зұлымдықтары ... ... ... колхоздарда делегациямен кездесуге арналған
митингілер болып өтті. ... ... ... ... ... ... ... Москва облысының еңбекшілеріне
материалдық көмек көрсетуге бірауыздан тілек білдіреді.
Алматы облысының Шелек ... ... ... ауыл
шаруашылық артелінің колхозшылары Москва облысының Боровницкий ауданындағы
“Передовик” ауыл шаруашылық артелінің колхозшылары мен ... ... деп ... ... ... мен азат ... аудандардың колхозшыларына
мүмкіндігінше көп көмек көрсетуге ұмтыла отырып, біз өзіміздің 1942 жылғы
5 апрельдегі жалпы жиналысымызда ... ... ... ... еңбек күнге шағып 30 мың сом ақша, 200 қой және 5 пар өгіз ... Осы ... біз ... тыс 15 ... бидай себеміз; осыдан
жиналған өнімді қорғаныс қорына - азат етілген колхоздарға көмектесу қорына
өткіземіз. Қорғаныс қорына берілетін 50 бас мал ... жеке ... ... ... ... ... ... мүшелерінің инициативасын Қазақстанның
барлық еңбекшілері ... ... ... жұмысшылары мен қызметшілері
басқыншылардан азат етілген аудандар ... ... ... ... ... аударды. Қарағанды облысынан 100 мың пұт тұқымдық
астық жөнелтілді. ... ... ... ... ... ... 1273 қой, 142 ... 184 шошқа, 35 жылқы, 9 тонна
тұқымдық астық және басқаларын бөлді.
Фашист ... ... ... жаппай қуып шығу оккупациядан
азат етілген аудандарда халық шаруашылығын ... ... ... ... ... ... етті. Неміс оккупациясынан азат етілген
аудандарда халық шаруашылығын қалпына ... ... СССР ... ... ... комитет құрылды. Алдағы соғыс қимылдарын
табысты жүргізу, Совет Армиясының жақын тылын тез арада қалпына келтіру ... ... ... көп ... еді. СССР ... ... Советі
мен ВКП (б) Орталық Комитетінің 1943 ... 23 ... ... ... кадрларды, оның ішінде бұрын эвакуацияланғандардың
ішіне 20 мың тракторшыны, 3 мың ... 2,8 мың ... ... 800 агрономды, 400 машина- трактор станцияларының
директорлары мен ... ... және тағы ... ... Білікті кадрлардың тапшылығына қарамастан Қазақстанның партия,
Совет органдары азат етілген аудандарға жан-жақты көмек көрсету үшін қолдан
келгеннің ... ... 1942 ... 1 ... 1943 ... 1 ... бір ... ішінде ғана Қазақ ССР-і елдің азат етілген ... ... 593 ... ... бригадирін, 106 механик, 221
комбайншы, 69 машина-трактор станциясының директорын, 115 ... ... ... азат ... аудандарға көмек көрсетуге партияның
шақыруы бойынша бүкіл еліміз ... Бұл ... ... ... ... ... мал, ... техникасы жіберілді.
1943 жыдың көктемінде көптеген колхоздарда жоспардан тыс ... ... да ... ... оның түсімі Сталинград облысының еңбекшілеріне
берілетін болды.
Оңтүстік Қазақстанның колхозшылары жоспардан тыс 30 мың ... ... ... ... ... ... мен совхоздар
азат етілген аудандар үшін тракторлар, комбайндар, соқалар және басқа ... ... ... ... мен ... жексенбіліктер
өткізіліп, олардан түскен ақша Волгадағы қаһарман-қаланың қорына аударылды.
Солтүстік Кавказ бен ... азат ... ... ... ... ... ғана 4000 трактормен басқа да ауыл шаруашылық техникасын
жіберді. Бұл жерлерге трактор бригадаларының 700 ... 300 ... ... ... ... ... және т.б. ... К(б)П Орталық Комитеті мен Қазақ ССР Халық Комиссарлары
Советі ... ... ... ... азат етілген аудандарға
жөнелту үшін мемлекетке мал сатып алу жөнінде зор жұмыс атқарды.
Қазақ ... азат ... ... мал ... қалпына
келтіруге көрсеткен көмегі мынадай болды: біріншіден, жау ... екі жыл бойы ... ... ... ... ... толық қайтарылды; екіншіден, барлық түліктегі жүздеген мың ... ... ... ... ... сол ... ... азат етілген аудандардың малын ... ... ... ... және ... ... зор роль атқарды. Малды
қайтадан айдап апаруға 3300 колхозшы мен 120- дан ... ...... қызметкерлер қатыстырылды. Ростов, Сталинград, Воронеж
облыстарының және Ставрополь өлкесінің азат ... ... 208 ... ... ... іс ... 210 мың астам мал қайтарылды.
1943 жылдың күзіне таман Алматы, Шығыс Қазақстан, Жамбыл және Семей
облыстарының мал дайындау ... 52 299 қой мен ... 2056 ... бұл ... ... ... Курск, Орел және Сталинград
облыстарына арналған еді.
Азат етілген аудандардың ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның жекелеген облыстары мен аудандарын
фашистік оккупациядан азат етілген территорияларға жасалған ... ... ... ... ... Орел облысын, Ленинград, Сталинград, Калинин облыстарының
кейбір аудандарын қамқорлық ... ... ... ... Ленинградқа
көмектесті, ал халық шаруашылығын қалпына келтіру жұмысы басталған кезде
Батыс ... ... ... ... азат ... аудандарын
қамқорлыққа алды. Қарағандылықтар Брянск қаласын және ... ... ... ал ... - Калинин облысын қамқорлық көмекке
алды.
1943 жылғы 20 қазанда Қазақстан К(б)П Орталық Комитеті мен ... ... ... ... ... оккупациясынан азат етілген Орел облысын
қамқорлыққа алу және көмек беру туралы” ... ... Онда ... ... ... “Орел облысына қамқорлық көмек көрсетіліп, ол
үшін жылқы, ірі қара мал, ұсақ мал, құс, тракторлар, автомашиналар, ... ... мен ауыл ... ... ... ... мен ... медициналық саймандар, дәрі-дәрмек, көркем
әдебиет, оқулықтар мен оқу ... ... көп ... әр түрлі
мамандықтары бар қызметкерлер кадрларын бөлу ұйымдастырылсын” делінген.
1943 жылдың аяғына таман Қазақстанның малшылары Орел өңіріне 11,8 ... қара мал, 74 ... қой мен ... 552 өгіз, 722 жылқы, 18 мыңнан астам
шошқа жіберілді. Сонымен ... ... ... ... 148 ... ... 178 трактор сеялкалары мен соқаларын, двигательдер, станоктар, әр
алуан жабдықтар мен басқа да ... ... ұсақ ... алды.
Қазақстандықтар өздерінің шағын автомобиль ... 38 ... ... ... ... тапты.
Азат етілген аудандар тұрғындарының мәдени-тұрмыстық ... ... ... ... ... ... мен ... жазу машинкасын
жіберді. Орел облысының тұрғындары үшін республика еңбекшілері өздерінің
жалақысынан 3,3 миллион ... ... ... оның ... 2 ... ... мекемелерін қалпына келтіру үшін арнайы аударды. Семей темір жол
торабының қызметкер әйелдері Орелдықтардың ... үшін бір мың ... ... ... ... үш ... бақшасы мен яслиін,
әйелдер босанатын бір үй, екі аурухана, үш фельдшерлік пункт, бір сан-эпид
отряд, 11 селолық кітапхана ... үшін ... ... 1944 ... Алматы қаласының еңбекшілері Орелдықтарға сыйлықтар тиелген 20
вагоны бар эшелон жөнелтті.
Туысқан Украинаның өнеркәсібін қайта ... ... ... үшін
Қарағанды кәсіпорындарынан көмір және металлургия өнеркәсібінің 250 маманы,
партия-совет және ... ... ... ... азат ... аудандардың өнеркәсіп орталықтары
мен қалаларын қалпына келтіруге белсене қатысты. ... ... ... ... ... Ленинградқа, Сталинградқа, Киевке, Донбассқа
жөнелтіліп жатты.
Қазақстан еңбекшілері Украинаның өнеркәсіп орындарына, әсіресе Донецк
көмір бассейніне зор көмек көрсетті. 1944 ... ... ... ... ... 15 ... кен жабдығын жеткізді. Республиканың
фабрикалық-заводтық білім беру мектептері мен ... ... ... ... үшін ... мамандықтағы жүздеген жас жұмысшыларды даярлады.
Украинаға халық шаруашылығын қайта өркендетуге көмектесуге партия, совет
және шаруашылық ... ... ... ... оккупанттары қиратып кеткен
Украинадағы оңтүстік жолын, батыс ... ... да ... ... ... ... ... теміржолшылары
Украинаға қалпына келтіру жұмыстары үшін әр түрлі жабдықтар мен ... ... мен ... ... және РСФСР-дің жекелеген облыстары
Қазақстан мал түліктері, тұқымдық астық, ауыл шаруашылық техникасы келіп
жатты.
Қорытынды
Совет ... мен оның ... ... бұдан 60 жыл бұрын адам баласының
қас жауы фашизмді талқандады. 1945 жылы 8 мамырда Совет Қарулы Күштері мен
оның ... ... ... ... сөзсіз тізе бүкті.
Коммунистік партияның басшылығы мен ... ... Ұлы Отан ... ... ... мен ... ... қалды, Европа халықтарын
фашизмнің қанды ... ... ... ... ... азапты жолдың ауыр сабақтарын совет халқы ешқашан да ұмытпайды.
Оның ауыр сабақтары біздің санамызға ұялап, ... ... ... ... ... болашағымызды қорғауға әрдайым дайын тұруға
шақырады.Соғыстың барлық ауыртпалықтарына ... ... ... ... ету жолында қолдан келгеннің бәрін істеді. Мектептегі жас бала
мен еңкейген кәріге ... бір ... ... ... ... ... ... үлгілерін көрсетті.
Қазақстан еңбекшілерінің майдан қызметіндегі патриоттық жқмысы ... Өз ... ... ... соғыстың небір қиын сәттерінде ... ... ... күнін жақындатуға үлес қосқан абзал совет
патриоттарының еңбегі еліміздің ерлік шежіресінен лайықты орын алды.
Қазақстан ... азат ... ... ... ... ... ... - СССР халықтарының туысқандық ... бірі ... ... мызғымас беріктігін көрсетті.
Қолданған әдебиеттері:
1. Т.Балақаев, Қ.Алдажұманов. “Қазақстан еңбекшілері майдан қызметінде”,
ІІ тарау (60-165 бет). Қазақ ССР-інің ... ... ... ... ... ... газеті, 8-ші номері(8-9 бет), ақпанның 24-і, 2005 жыл.
3. ... ... 2-ші ... бет), 5 ... 2002 жыл.. ... тарих ғылымдарының кандидаты.
4. Ә.Бектемісов “Жау жағадан алғанда”, ІІ-тарау, І-бөлім. Алматы-1997.
5. Д.Жамбылов. “Қазақстандағы ұлт-азаттық ... ... ... жыдардағы Қазақстан ), 126-130 беттер. Алматы “Жеті Жарғы”
2001 жыл.
6. Ә.Әбдікімұлы. “Қазақстан тарихы”, 16-шы бөлім, 212-227 беттер.
7. “Қазақ ССР ... ... ... ІV-ші ... 112-227 беттер.
Ш.Ш.Уалиханов атындағы тарих, археология және этнография институты.
8. Бас редакциялық коллегия: С.Б.Бәйішев, С.Б.Бейсембаев, Г.Ф.Дахшлейгер
(бас редактордың орынбасары), І.К.Кеңесбаев, ... ... (бас ... ... ...

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1941-45 жылдардағы қанды майдан13 бет
Мәлік батыр10 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Ұлы Отан соғысы жыдарында марапатталған қазақстандық Совет одағының батырлары9 бет
I сынып қазақ тілі оқулығын қатысымдық бағыт тұрғысынан тузу әдіс-тәсілдері38 бет
XIX ғ. ІІ-жартысындағы Қазақстан7 бет
Алакөлдің көпжылдық су деңгейі режимі43 бет
Бастауыш сынып оқулықтарының лексикалық қорын анықтау62 бет
Кеңестік дәуірдегі дамуына орыс тілінің тигізген әсері16 бет
Соғыстан кейінгі жылдары очерктерден құрастырылған жинақтар12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь