Маркетингтің баға саясаты

Кіріспе
1.1. Бағаның нарықтық экономикадағы рөлі. Баға белгілеу факторлары 3
1.2. Баға белгілеу тәртібі және оны жасау кезеңдері 8
1.3. Баға белгілеудің мақсаттары, стратегиялары және әдістері 12
1.4. Бағаның нарық жағдайына бейімделуі 23
Қорытынды
Қолданған Әдебиеттер
Баға өзінің макро-микроэкономикалык мағынасында объективті нарықтық факторлармен, өндірістің белгілі бір шарттарымен, нарықта тауарды өткізу жағдайларымен анықталады және мемлекеітің әлеуметтік-экономикалық саясатын бейнелейді. Баға белгілеудің маңызды қызметі -барлық шығатын шығындарды жаба отырып, пайда табу.
Баға - нарық реттеушісі, ол тауарлардың нақты түрлерін өндіруге мүмкіндік береді немесе тежейді, сұранысты шектейді немесе ұлғайтады, осылайша белгілі бір өнімнің өндірісі мен тұтынуына тікелей немесе жанама әсер етеді. Бағаға деген маркетингтік көзқарастың классикалық теория-дан айырмашылығы - тұтынушының сұранысына, мүқтаж-дықтарына және нені үнатуына, сонымен қатар, нарықтың құбылмалы жағдайына байланысты бағаның икемділігінде. Тұтынушыны өндіріс шығыны емес, оның нәтижесі, тауардың пайдасы мен сапасы, қажеттілігін қанағаттандыру деңгейі қызықтырады.
Баға - шығындарды талап етпейтін, ерекше күш-жігерсіз-ақ кіріс әкелетін маркетинг-микстің ең икемді элементі. Өндіріс бәсекеге қабілеттілігі, сату көлемі, рентабельділік және тағы басқа экономикалық көрсеткіштер көбіне баға қою бойынша дұрыс шешім қабылдауға байланысты. Өткізу бағасын белгілеу және өзгерту - кәсіпорынның баға саясатын зерттей отырып, жасайтын маркетинг бөлімдерінің маңызды міндеті.
Баға жөніндегі маркетингтік шешімдерге мыналар жатады: бағаның төменгі және жоғары деңгейін, олардың фирма мақсаттарына, тауар сапасына, сұранысқа, бәсекелестердің баға саясатына, ТӨЦ (тауардың өмірлік циклі) пен басқа факторларға байланысты өзгеруін анықтау, оңтайлы өткізу бағаларын белгілеу және жеңілдіктер жүйесін жасау.
Осыған орай маркетингтің баға саясаты фирманың өз мақсаттарына нақты бағаларды белгілеу негізінде жету жолдарын межелейді.
Нарықтық экономика жағдайындағы экономикалық субъектілердің баға қоюы көбінесе мемлекеттің экономикалық саясатына байланысты. Қазақстанның нарықтық қатынастарға өту кезеңінде ХВҚ-ның (Халықаралық валюта қоры) «естен тану терапиясы» ретіндегі бағаны еркіне жіберуде кіретін ортодоксалды-монетарлық ұсыныстарын қолдану нәтижесі елді инфляция мен гиперинфляцияға әкеліп соқтырды. Соның салдарынан баға өзінің экономикалық міндеттерін атқармай, өндірістің өсуіне кедергі келтіріп, бәсекеге қабілетті өнім өндіруді ынталандырмады. Бұл саясат сол кездегі бағалар деңгейіне және кәсіпорындар мен экономика салаларының барлық экономикалық көрсеткіштеріне әсер етті.
1. Сатыбалдыұлы С.
Маркетинг – нарықтану
Алматы, «Білім», 1999.

2. Нысанбаев С.Н., Садыханова Г.А.
Маркетинг негіздері
Алматы, «Қазақ университеті», 2002.


3. Мейірбеков А.К., Әлімбетов Қ.Ә.
Кәсіпорын экономикасы
Алматы, «Экономика», 2003.


4. Қойлыбай Хожаназаров
Маркетинг негіздері
Алматы, «Экономика», 1996.
        
        Тақырып: МАРКЕТИНГТІҢ БАҒА САЯСАТЫ
Мазмұны
Кіріспе Ошибка! Закладка не определена.
1.1. Бағаның нарықтық экономикадағы рөлі. Баға белгілеу факторлары ... Баға ... ... және оны жасау кезеңдері 8
1.3. Баға ... ... ... және әдістері 12
1.4. Бағаның нарық ... ... ... ... Закладка не определена.
Қолданған Әдебиеттер Ошибка! ... не ... ... ... ... ... Баға белгілеу факторлары
Баға өзінің макро-микроэкономикалык мағынасында объективті ... ... ... бір ... нарықта тауарды өткізу
жағдайларымен анықталады және мемлекеітің әлеуметтік-экономикалық ... Баға ... ... ... -барлық шығатын шығындарды
жаба отырып, пайда табу.
Баға - ... ... ол ... ... ... ... береді немесе тежейді, сұранысты шектейді ... ... ... бір ... өндірісі мен тұтынуына тікелей немесе жанама
әсер етеді. Бағаға ... ... ... ... ... - ... ... мүқтаж-дықтарына және нені үнатуына,
сонымен қатар, нарықтың құбылмалы ... ... ... ... ... шығыны емес, оның нәтижесі, ... мен ... ... қанағаттандыру деңгейі қызықтырады.
Баға - шығындарды ... ... ... ... ... ... ең икемді элементі. Өндіріс ... сату ... ... және тағы ... ... ... баға қою ... дұрыс шешім қабылдауға байланысты.
Өткізу бағасын белгілеу және өзгерту - ... баға ... ... ... ... ... маңызды міндеті.
Баға жөніндегі маркетингтік шешімдерге мыналар жатады: бағаның төменгі
және жоғары ... ... ... ... тауар сапасына,
сұранысқа, бәсекелестердің баға ... ТӨЦ ... ... ... ... ... байланысты өзгеруін анықтау, оңтайлы өткізу бағаларын
белгілеу және жеңілдіктер жүйесін жасау.
Осыған орай ... баға ... ... өз ... нақты
бағаларды белгілеу негізінде жету жолдарын межелейді.
Нарықтық ... ... ... ... баға ... ... экономикалық саясатына байланысты. Қазақстанның
нарықтық қатынастарға өту ... ... ... ... ... тану ... ... бағаны еркіне жіберуде ... ... ... ... елді инфляция мен
гиперинфляцияға әкеліп соқтырды. Соның салдарынан баға өзінің экономикалық
міндеттерін атқармай, ... ... ... келтіріп, бәсекеге
қабілетті өнім өндіруді ынталандырмады. Бұл саясат сол ... ... және ... мен ... ... ... ... әсер етті.
Отандық кәсіпорындардың көпшілігінде бағалардың ... ... ... ... ... Мысалы, «Рахат»
ААҚ-да баға саясатын маркетингті басқару бөлімінің мамандары іске асырады,
бүл жалпы алғанда, олардың баға туралы ... ... ... жақсы әсер
етті. Көптеген кәсіпорындарда баға саясатымен экономика немесе басқа ... ... ... ... ... бұл баға ... ... дұрыс шешім қабылдауға әкеле бермейді.
Түпкілікті бағаны бекіту - маркетинг қызметінің өте жауапты кезеңі,
өйткені ол кәсіпорын ... ... ... тигізеді. Өткізу
бағаларын қалыптастыру немесе өзгерту барысында маркетинтік мақсаттарды,
бәсекелестердің іс-қимылын есепке ала отырып, баға ... ... ... ... ... ... ... - тауар өткізуді
тежейді, ал төмен бағалар ... ... ... ... ... үнемі талдап отыру керек.
Нарық жағдайында баға өзін ... ... ... нәтижесі больш табылады, бүл факторлар есепке алынбайынша,
бағалар деңгейін анықтау мүмкін ... ... ... өте көп және ... баға ... ... анықтау, бағалау, есепке алу қиын. Сондықтан
нақты бағаны таңдау осы факторларды талдаудан ... әсер ... ... ... ... Өндіріс шығындары. Өндіріс шығьшдары көбінесе мемлекеттің
экономикалық жағдайына және орта ... ... ... ... ... шығындарына байланысты.
Бағаның негізгі элементі - өзіндік құн, ал оыың ... ... ... ... құрайды. Мысалы, кондитерлік өнімнің өзіндік
құнының үлес салмағын өсу тенденциясы бар шикізат пен ... ... ... ... ААҚ-тың мәліметтері бойынша материалдық шығындардың,
тауардың өзіндік құнындағы үлесі 1996 ж. - 48%, 1997 ж. - 64%, 1999 ... 2002 ж. - 71%-ы ... ... азайту үшін ... ... ... ... ... ... ... еңбек өнімділігі мен
басқаруды жақсарту есебінен оны түсіру ... ... ... ... ... ... пайда мен рентабельділіктің артуына едәуір әсер
етеді. Өнім ... ... ... ... кеңейтілген ұдайы
өндірісті қамтамасыз ету, шығындарды жабу және бюджетке салық ... ... үшін ... ... тиіс.
Шығындардың өзгермелі және тұрақты деген 2 түрі болады.
Тұрақты шығындар өндіріс пен өткізу көлеміне қатыссыз қосымша шығындар
екені белгілі. Компания өндіріс ... ... ай ... ... ... ... несие үшін процентті, жылу ақысын, жалақыны және т.б. төлеуге
міндетті. ... ... ... ... ... - ... ... тікелей байланысты болатын
шығындар. Өнімнің әрбір бірлігі үшін ... ... ... ... ... ... көлемі өндіріс көлеміне байланысты өзгереді. Бұлар —
шикізат, материалдар, құрал-жабдықтар және т.б.
Жиынтық шығындар - бүл ... бір ... ... ... ... және ... шығындардың жиынтық сомасы.
Тауар бағасы шығындар жиынтығы мен пайдадан тұрады:
мұндағы: Б - ... Жш - ... ... П - ... Сұраныс. Нарықтық экономика жағдайында сұраныс -нарықтық бағаның
өзгеруіне әсер ететін негізгі фактор.
Баға мен нарықтық сұраныс арасында тығыз ... бар, олар ... кері ... ... болады. Бұл өзара байланыс сұраныс
заңы мен баға ... ... ... оны ... ... қисығы
түрінде көрсетуге болады. (24-сурет)
24-сурет. Сұраныс қисығы
Бұл қисық баға мен сатылатын өнім көлемі арасындағы кері ... ... ... ... ... ... тауар бағасы өссе,
онда осы тауарға деген сұраныс төмендейді. Бұл ... - ... заңы ... ... ... салыстырмалы өзгерісі бағалардың салыстырмалы
өзгерісінен көп ... ... ... икемдіболады. Мысалы, шоколадқа,
кофеге, алкогольге және т.б деген сұраныс осы ... ... баға ... ... ... іс жүзінде өзгермесе, оны - икемсіз
сұраныс деп атаймыз.
Сұраныстың бағалық икемділігі (эластичность) (Эс) мына ... егер баға 2%-ға ... ... 10%-ға ... сұраныстың
бағалық икемділігі - 5-ті құрайды, бүл сұраныс пен баға арасындағы ... ... Егер баға 2%-ға ... ... 1%-ға азайса, сұраныс
икемділігі 0,5-ке тең, яғни, бүл ... ... ... ... ... ... ... қалайды. Егер сұраныс икемді
болса, сатушы ... ... ... ... ... ... саясат
сату көлемі мен жалпы табыстың өсуіне әкеледі.
Тауар бірегей (уникалды), жоғары сапалы, ... ... ие ... ... табу қиын ... тұтынушының оны алуға кететін бюджетіне
оншалықты әсер етпейтін жағдайларда сатып алушылар бағаның ... ... ... ... ет өнімдеріне қарағанда, еттің белгілі бір
сорттарына деген сұраныс икемді, ал тұзға деген ... ... ... ... ... ... ... тауарлар жоқ.
3. Тұрғындардың сатып алу ... - ... ... ... ... ... ... орташа жалақы өсіп келеді. Мысалы,
1997 ж. республикадағы орташа жалақы - 17300 ... ... 2002 ж. ... ... құрады, бұл тұрғындардың сатып алу қабілетінің біршама
өскендігін айғақтайды.
4. Ақша ... ... ... ... тұтынушыларда бар
ақша көлемі, инфляция деңгейі, оның серпіні, ұлттық ақша ... ... ... және тағы ... ... Ол ... және ... болады. Бағалық бәсеке — тауардың
бағасын өзгерту арқылы бәсекелестік күрес жүргізу. Бағалық бәсекенің
тетігі мынада, ... өз ... ... ... ... ... белгілейді,
сол кезде бағаларды төмендетуге мүмкіндігі жоқ ... ... ... ... ... ~ тауар сапасын, оның ... ... ... ... мен ... және тағы ... жақсарту арқылы жүргізетін бәсекелестік күрес.
6. Бағаларды мемлекеттік реттеу. ... ... ... көбінесе мемлекеттің бағаларды реттеу саясатына байланысты болады.
Бұл реттеу тікелей (табиғи монополия бағасын реттеу және ... ... және ... ... ... мүмкін. Табиғи монополияға: құбыр
арқылы газ және мүнай тасымалдайтын, газ ... ... ... және ... ... қуаты кәсіпорындары, су шаруашылығы
жүйелері және коммуналды шаруашылық саласында қызмет ететін ... ... ... «Казтрансгаз» ЖАҚ, «Қазақстан темір жолы» ЖАҚ,
«Қазтелеком», «Водоканал» РМК, әуежай және т.б. жатады.
Табиғи монополия бағаларын ... ... ... ... ... ... шығаруға кететін шикізаттың, материалдың және
энергия шығындарының бекітілген ... ... ... ... ... және ... тәртібін тексереді.
Реттелетін бағалардың шегін ... ... ... ... ... мен ... немесе қызмет өндірушілер ұсынатын ... ... ... ... салық нормасын, міндетті төлемдер мен
айыппүлдар ... ... ... ... ... ... ... әсер етуі, сонымен қатар ақша-несие саясатын реттеу жатады.
7. ... ... ... сапа тауарларға жоғары баға қоюға
мүмкіндік береді. Төмен ... ... ... ... ... жоғалтуға, сату көлемінің азаюына әкеледі, ... ... ... баға ... ... ... ... Тасымалдау көлемі неғұрлым жоғары болса,
тауардың әрбір данасына кететін шығындар соғұрлым аз ... ... ... ... ... Бұл үшін ... құралдарын
(вагондық, контейнерлік және т.б.) неғұрлым толтыра ... ... ... қажет.
9. Сатушы мен сатып алушы арасындағы ... ... ... ... мөлшері, белгілеген кезде қолданылатын жеңілдіктер үстеме
баға деңгейі мен ... ... ... ... Транзиттік жеткізу кезінде тауарды
жабдықтаушыдан тұтынушыға тікелей ... ... ... дегеніміз
- тауарды делдалдар мен алыпсатарлар желісі арқылы, яғни, ірі ... ұсақ ... ... ... ... ... ... делдал тауар өндірушінің бағасына ... ... ... ... бағасының елеулі түрде өсуіне әсер ... ... ... ... ... ... мен оның түрін
анықтайды.
1.2. Баға белгілеу тәртібі және оны жасау кезеңдері
Кез ... ... бір баға түрі ... ... ... ... ... элементтер бойынша тауар ... ... (Б) ... ... Өқ - тауардың өзіндік құны (тауар ... ... ... ... - ... - ... ... салынатын салық мөлшері, оны мемлекет анықтайды;
Сү - делдалдың ... ... ол оның жеке ... ... ... ... фирма акциздік тауарды өткізетін болса, онда тауар бағасы мынаған
тең:
мұндағы: A - ... ол ... ... ... бір ... ... ... үстемесі олардың жеке шығындарына, тауар ... ... және ... ... ... қарай 10-50%
аумағында тағайындалады.
Баға ... ... ... баға ... ... мен ... ... байланысты бар және әлуетті нарықтар мен сегменттер талданады.
2. Екінші кезеңде баға ... әсер ... ... Ең жоғары ... ... ... ... ... ... деңгейін білу қажет. Осы мақсатпен әр
түрлі ... ... ... ... ... ... ... табылады, сұраныс және тұтыну ... ... ... емес ... әсері және тұтынушылар талғамының өзгеруі
бағаланады. Сұраныс және икемділік коэффиценті жайлы ақпарат ... ... ... шешім қабылдауына көмектеседі. Көптеген азық-түлік
тағамдары үшін сұраныстың баға мен түгынушылар ... ... ... анықталды. Мысалы, «Бахус» ААҚ өндірген «Дары природы» атты шарап
бағасының 1 теңгеге көтерілуі тек оның ... ... ... ғана ... осы өнім ... ... әкелді. Бұл оның бағалық икемділігінің
жоғары екендігін көрсетеді. Сондықтан маркетолог мамандар тауарға қойылған
бағалардың әр ... ... ... ... әсер ... ... Баға ... келесі кезеңі тауардың ең төменгі ... ... ... ... көздейді. Мұның ыңғайын білу ... ... ... ... бәсекелестер шығындарын анықтап, мемлекеттің
бағаға әсер ... ... ... ... құрамын бухгалтерлер «Бухгалтерлік есептің қазақстандық
стандарттары» ... ... ... ... шығындар құрамын
анықтаған кезде жоғарыдағы құжатпен қатар «Өнім өндіру және оны ... ... және ... ... ... туралы» Ереже де іс-
әрекет етеді.
Қазақстанда баға тікелей есептеумен (жұмсалған шығын ... ол ... ... ... ... есептеуді көздейді. Мысалы,
егер өнімнің толық өзіндік құны 100 мың тг, ал жылдық өнім шығару ... дана ... ... ... құны 500 тг ... (100 мың тг: 200
дана). Шартты рентабельділік 30%-дан ... ... ... ... ... 650 тг ... (500 ТГ-К500 тг х 30%: 100%).
Нарықтық экономикасы дамыған елдердің кәсіпкерлері кері ... ... ... ... ... ... бойынша пайда
мөлшеріне емес, ... ... ... ... ... ... бір күнтізбелік уақыт мерзімі ішінде шығындарды біртіндеп өтеу
мүмкіншілігі «шығынсыздық нүктесі» деген ... ... Бұл ... ... «шығынсыздық нүктесі» есебіне, тұрақты және ... ... ... ... ... директ-костинг, ал Еуропа елдерінде-маржиналдық есеп
немесе "өтеу сомалары" әдісі деп аталып кетті. Ол - ... ... ... ... негізделген әдіс. Маржиналды пайда тауар сатудан түскен
түсім мен ... ... ... айырма арқылы анықталады.
Маржиналды ... ... ... ... ... ... ... Бұл әдіс фирма іс-әрекетінің пайда әкелетіндігін анықтаудың
тиімді құралы ... ... Баға ... ... ... қарай шығынсыздық нүктесін ... әр ... ... курсы қарастырады. Қалыптасқан нарыктық баға мен бәсекеге
қарай фирманың бағаларды калькуляциялау мысалын көрсетейік (23-кесте, ... ... ... ... ... ... ... шартты түрде
алынған)
|Көрсеткіштер ... ... ... |
| | ... ... дана ... нарықтық бағасы |Теңге |550 ... ... ... |мың теңге |110,0 ... ... ... | | ... |мың ... |42,0 ... ресурстары |мың ... |5 ... ... ... |мың ... |25 ... ... ... |мың ... |72 ... сомасы (I) |мың ... |72 ... ... |мың ... |131 (72:0,55) |
|Көлік ... |15 ... ... |мың ... |3,0 ... тыс шығындар |Мың ... |8 ... ... |Мың ... |2,0 |
|Өтеу ... (II) |Мың ... |28 ... ... |Мың ... |100 ... ... (II) |мың ... |182(100:0,55) |
|Болжанған өнім көлемі ... |200 ... ... |% |10 ... жағдайда рентабельділік нарықтық ахуалды талдау негізінде
есептеу әдісімен белгіленеді. Біздің мысалда ол 10%-ға тең, оның ... ... ... ... ... ... бір ... мөлшерін
әкеледі.
Халықаралық стандарттардың талаптарына сәйкес өндірістен ... ... ... және өтеу сомасының құрамына қоспау керек.
Сонымен қатар бағалар деңгейіне өнімнің өзіндік құны мен ... ... ... ... және аударымдар әсер етеді. Олардың
ішінде: ҚҚС, оның мөлшері 2001 жылдың ... ... ... ... ... 20%-ын ... ал шілде айынан бастап 16%-ын, 2004 ж. - ... ... ... ... ... ... жылдық құнының 1%-ын
құрайды, жер салығы -1 шаршы метр ауданға 35 теңгеден келеді.
Қазіргі кезеңде ... ... ... ... нарықтағы
барлық бәсекелестердің бағаларын зерттеп, олардың бағалық әрекеттерін және
оған қайтаратын шараларды алдын ала дайындап, іске асыру болып табылады. ... ... ... ... бір ... - баға ... ... баға дещейін анықтау. Тауардың ең төмен бағасы шығындармен, ал ең
жоғары бағасы сұранысқа байланысты ... ... ... осы ... және ... бағаға қатысты
дұрыс шешім қабылдаудың негізі болып табылады. ... ... ... ... ... ... дейін өсіруге, болашақта нарық
үлесін ұлғайтуға, нарыққа әсер ететін әр түрлі ... мен ... үшін ... ... және ... ... ие ... мүмкіндік береді.
6. Баға белгілеудің соңғы кезеңінде барлық ықтимал нұсқалардың ішінен
тауардың өткізу ... ... Баға ... өзі бір өнер ... ... ол ... ... шығып, нарықтың талаптарын,
сұранысты, өндіріс ... ... ... ... ... ... ... мен ерекше қасиеттерін және тағы басқа баға
белгілеуші ... ... ... ... ... мен ... ... шығарады және осы шкала нақты ... ... ... ... кәсіпорындардағы баға белгілеудің ерекшеліктерін кондитерлік
өнімдерге көтерме өткізу ... ... ... ... көрсетейік
(24-кесте).
24-кесте
"Рахат" ААҚ-ның карамельдеріңде 2003 ж. көтерме еткізу бағасын
белгілеу
килограмға шаққандағы теңге бойынша
|Көрсеткіштер ... ... ... |"Му-му"' ... құны |105,3 |103,3 |105,3 ... |15,5 |12,5 |37,2 ... ... |120,8 |115,8 |142,5 ... (20%) |24,2 |23,2 |28,5 ... ... бағасы |145 |139 |171 ... % |14,8 |12,1 |35,4 ... ... бар, оны ... ... ... ... мамандары өнімнің өткізу бағасын дұрыс ... ... баға ... ... және ... отыратын нарықтық
жағдайға сәйкес болуы тиіс. Сондықтан, ... ... ... әр ... ... ... және оларды белгілі бір
нарықтық жағдайға қарай өзгертіп отыруы қажет. Ол үшін ... ... ... ... бағасы мен ТӨЦ кезеңдерінің ерекшеліктерін
білу, пайданы бағалау, өндіріс пен жабдықтау шарттарын және ... ... ... Баға ... мақсаттары, стратегиялары және әдістері
Өмірде баға белгілеудің мынадай мақсаттары қойылады:
• Нарықта қалуды қамтамасыз ету;
• Пайданы мейлінше ... ... ... жаулап алу;
• Тауар еапасы ... ... ... ... ... алу.
Көтерме саудамен айналысатын ірі саудагерлерді, фирманың өндірістік
мумкіндіктерін пайдалану, тауар имиджін жасауда баға белгілеудің мақсаттары
болуы мүмкін.
Қазақстанның нарықтық ... ... ... ... көптеген
фирмалардың баға белгілеудегі басты мақсаты - нарықта сақталып қалуды
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... мейлінше
молайту мен нарық үлесін жаулап алу алға шықты.
Кәсіпорындардың экономикалық жағдайы ... баға ... ... өзгереді. Ағымдағы пайданы молайту жаңа, беделді, стандартты
емес тауарлар өткізілген кезде ғана баға белгілеудің ... бола ... ... ... ... ... ... болса, көбіне баға
белгілеудің мақсаты - ... ... ... алу деп ... ... ... бағаларға ерекше көңіл бөлінеді. Бірақ, нарық
жағдайларына үнемі ... ... баға ... ... ... бір көрсеткіштері бойынша нарық лидері болғысы ... оның ... ... ... ... көмектеседі. Өнім сапасын
жоғарылату көптеген шығыіг-; дарды талап етеді, әйтсе де бүл шығынның орны
тұтыныуы ... озық ... ... ... ... алуға әзір болғандықтан,
тез толады.
Фирма басшылары бағаны есептеудің әдістерін таңдап, ең жоғары ... ... ... ... ... ... ... шығынға,
сұранысқа, бәсекеге, тауардың өмірлік цикл кезеңіне негізделіп, айқындалуы
мүмкін.
Нарық түрін (типін) бағалау ... ... ... ... бір
әдісті таңдауының маңызды шарты болып ... ... ... ... белгілі бір өнімді сатып алатын және сататын көптеген сатып
алушылар мен сатушылардан тұрады. Мұндай нарықта ... ... не ... ... ... ... бағалар деңгейіне көп әсер ете ... ... ... жоғары баға қоя алмайды, өйткені сатып алушы бүл
тауарды төмендеу бағамен басқа бір ... ... алуы ... Мұндай
нарықта бәсекелестік баға белгілеу стратегиясьш қолданған дұрыс болады.
Қазіргі экономикалық теорияда қарастырылатьш ... ... ... ... бір ... ... ... екінші жағынан
шекті шығындарға сәйкес келіп, сұраныс пен ұсыныс қисықтарының қиылысу
нүктесіне ... ... ... өте ... ... ... ... ұқсас /біртектес/ болуы мүмкін (аллюминий, компьютер,
автомобильдер және т.б. нарықтар). Мұндай ... жаңа ... ... Олигополист өз бағасын түсірсе де, оны осы деңгейде ... ... ... ... ... ... өсуі ... әсер етпеуі
мүмкін, тек мұндай жағдайда фирма тұтынушылары бәсекелестерге кетіп ... ... ... ... ... ... (лидерге) қарап, баға
белгілейтін бейімделу стратегиясы қолданылады.
Монополистік бәсеке (жетілмеген полиполия) нарығы тауардың әр ... ... ... кең диапазонды бағалар туралы мәмілелер
жасайтын көптеген сатушылар мен ... ... ... ... және ... баға ... стратегиясын қолдануға
болады.
Нағыз монополия жағдайында нарықта тек бір сатушы ғана болады. Ол ... ... ... ... алу мақсатымен жүзеге асырады. Мұндай
нарықтағы баға монополист бағасына ... ... Егер ... және ... ... ... жатса, баға шығындар
деңгейінен ... де ... ... Егер ол ... ... ... баға
шығындардан артып, көп жоғарылайды. Әрине, монополистер пайданы ең ... ... ... ... оған ... ... ... реттеу
тосқауыл бола алады.
Қазақстанда тұтыну тауарлары мен қызметтері нарықтарының ... ... ... ... ... олар сапа, тұтыну қасиеттері,
буып-түю, орауы және т.б. сипаттамалары ... ... бар, ... ... әр ... бірнеше модификацияларынан тұрады. Сондықтан,
баға тағайындау әр түрлі тәсілдерді қолдануды талап ... ... ... ... ... және ... ... ондағы
факторлар өзгерістерінің тенденциясын анықтау керек.
Жалпы баға үш тәсіл арқылы анықталады:
/. Баға тауар өндіру және ... ... ... шығындарды жабуы
қажет;
2. Кәсіпорын тек шыгындарды ғана ... ... ... ... ... алуы ... ол өз ... тауарға деген сұранысқа байланысты;
3. Нарықта бәсекелестер әрекет ... ... ... әзір баға ... ... байланысты.
Сөйтіп, баға жайында шешім қабылдау шығындарға, тұтынушылар сұранысы
мен ұсынысына, бәсекелестердің ... ... ... ... ... пен бәсекеғе негізделген стратегияларды бөліп көрсетуге
болады.
Көптеген отандық кәсіпорындар бағаны тікелей есептеу арқылы (шығындық
тәсілмен) шығарады, оның мөлшері ... ... ... мөлшерін қосу
негізінде анықталады. Бұл тәсілдің ... ... ... "Шығынға үстеме қосу" әдісі. Бұл жағдайда өнімнің өзіндік ... ... ... ... өнім ... ... құны 20 ... фирма 1 млн. теңгеден гүратын сату көлеміне 20% пайда алуды ... ... ... 24 теңге болады. Делдалдарға мұндай бағаны ... ... өнім ... 4 ... пайда алады. Өз кезегінде делдалдар
тауарды тұтынушыға сатқанда өз үстемелерін қосады.
Бұл әдісті қолдану белгіленген баға ... сату ... ... ... ғана ... ... шығындарға негізделген мұндай әдіс
делдал үшін де, тұтынушы үшін де әділ ... ... Осы әдіс күні ... ең танымал, себебі, шығындарды анықтау сұранысты анықтаумен
салыстырғанда әлдеқайда жеңілдеу.
Бұл әдіс ... ... және ... ... ... сияқты екі
амалға негізделуі мүмкін. Көптеген кәсінорындар баға белгілеген кезде жалпы
шығындарды қолданады, оның құрамына өзгермелі ... және ... ... өндіру үшін қажет барлық тұрақты шығындар кіреді.
Шетелдерде көбіне тұрақты және ... ... ... ... ... жабу сомасы қолданылады.
2. Пайда алуға негізделген баға ... ... әдіс ... ... ... Бұл жағдайда фирманы шығынға
үшыратпайтындай және белгілі бір ... ... ... баға анықталады.
Осы әдісті "General Motors" компаниясы қолданады, ол инвестицияға 15-20%
пайда деңгейін белгілейді.
Осы ... ... әр ... сату ... ... ... ... мен
пайданы бейнелейтін шығынсыздық графигін құруды ... Бұл ... шегі ... ... мен ... табыс қисықтарының қиылысу
нүктесінде анықталады. Мысалы, шығынсыздық шегіне жету үшін компания бір
бұйымды 24 теңге ... ... 30 мың ... ... ... ... ... жиынтық шығындарды жабады. 20% мақсатты пайда алу үшін, өндіріске 1
млн. теңге қаржы ... ... ... 45 ... ... ... қажет. Дегенмен, мұндай жағдайда көп нәрсе сұраныстың
бағалық икемділігіне байланысты болады. Сондықтан, маркетологтар ... ... ... ... ... және әр түрлі ... ... ... ... ... өсуі сату көлемінің азаюына әкеледі,
шығынсыздық шегіне жету үшін ... және ... ... ... ... ... ... жолдарын іздеу керек.
Сұранысқа негізделген баға ... ... кең ... бағаларды үнемі өзгертіп отыру және ... ... ... береді.
Тәжірибеде сұранысқа негізделген баға тағайындау стратегияларьшың
мынадай түрлері қолданылады:
1. "Қаймақ қалқып алу" ... Жаңа ... ... ... көздейді. Тауар жаңа болғандықтан, оған деген сұраныс икемді емес.
Баға ... ... әр ... сегменттерге бөлуге көмектеседі.
Бастапқыда бағаға қарамайтын , ... ... ... ... ... баға ... және тауар бейнесін қалыптас-тыруға жұмсалатын
шығындарға байланысты белгіленеді. Икемділігі ... ... ... ... ... ... ... қалқып алу" стратегиясын
қолданған ... ... ... ... ... ... мүмкін немесе
бәсекелестер де оны ... ... ... алу" ... ... Бұл стратегия бағаны нарықтағы өзгерістер мен ... ... ... ала отырып, өзгертуге мүмкіндік береді.
• Жаңа тауарды өндіру шығындары әрқашан жоғары болады, ал ... ... ... ... ... жоғары бағасы оның ... ... ... ... бұл стратегия фирманың және ... ... ... ... береді.
"Қаймақ қалқып алу" стратегиясының кемшіліктері:
• Бұл стратегия бәсекелестерді тез қызықтырады, олар ... ... өнім ... ... Бастапқы баға деңгейінің сәтсіздігі ТӨЦ-тің ... ... ... ... ... ... әкелуі мүмкін.
Мысалы, 70-жылдары АҚШ-та микрокалькуляторлардың алғашқы үлгілері 200$
және одан жоғары бағамен сатылды. Қазір ... жаңа ... ... 5-
8$.
"Butya" фирмасы қазақстандық сүт өнімдері нарығына "Friesland"
компаниясының өнімін енгізгенде, "қаймақ қалқып алу" ... ... ... ... ... нарық үшін тауардың жаңа екендігі,
сауда маркасының танымалдылығы, тікелей бәсекелестің жоқтығы ықпал ... ... ... стратёгиясы тауарларды жоғары бағамен сатуды
көздейді, ол тауардың сапасына, ерекшелігіне ... ... ... көңіл аударатын нарық ... ... ... ... әлемінде жоғары беделге ие фирмалар қолданады. Беделді
тауар үшін ... ... ... төлеуге әзір. Мысалы,
"Mercedes-Benz" автомобилі, аса бағалы аң ... ... ... ... ... баға тағайындау (маркетингтік немесе
дөңгелектенбеген ... ... ... ... ... Бұл ... ... тұтынушы тауарлар нарығында
қолданылады. Психологиялық баға дөңгелектенген бағадан сәл ... ... ... ... ... 100$ емес 99$ 99 центтен тұрады немесе
4.95$ болуы мүмкін. Мұндай бағаларды ... ... ... - әділ ... баға деп ... дейінгі бағаларда ауытқу 5 центке (29,95$) дейін болса, қымбат
бағалы тауарлар үшін ауытқулар 1$-ды құрайды. ... ... ... 500$
емес 499$ тұрады.
Бірақ кейбір жағдайларда психологиялық әсер ету ретінде басқа сандар
да қолданылуы ... ... "Sears" ... ... ... ... ... тауар бағасындағы 7 деген сан 9 санына қарағанда
күнделікті ... ... ... ... ... әсер еткен.
4. Ассортиментғік баға белгілеу стратегиясы. Бұл стратегия ... ... ... ... ... және ... ... қолданылады.
а) Бағалардың "номиналдан жоғары" стратегиясында негізгі тауарға өте
жоғары баға және бірін-бірі алмастыратын тауарға төмен баға ... ... ... ... ... ал ... ауыстыратын тауар
есебінен шығынға ұшырайды, ... ... ... ... және ... өсуінен пайда алуға мүмкіндігі бар;
ә) "Имидж" стратегиясы дегеніміз - ... ... ... ... ал оның басқа атаудағы немесе басқа түрдегі үлгілеріне жоғары баға
белгілеу. Бұл стратегия фирмалық тауарлар және ... ... ... ... үшін ... ... ... және
сезімдік (эмоциялық) құндылықтары маңызды болып келеді. Мұндай саясат
көбінесе ... ... ... ... ... ... өткізу
кезінде қолданылады, себебі мұнда тұтынушы үшін тауардың эстетикалық ... ... ... ... ... Кешенді баға белгілеу стратегиясы -"екіқұрамды" және "шығынды
лидер", "еліктіргішті (приманка)" атты бағалардың ... ... ... ... "шығынды лидер" бағасы ... ... ... ... ... ... ... дүкенге келтіру мақсатымен
төмендетіледі. Ал, сол тауарды құраушы бұйымдарға ... ... ... тауар төменгі бағамен сатылғандықтан, сатып алушы
көбінесе ... ... ... сатып алуға дайын. Мысалы, сақал қырғышқа
- ұстара, фотоаппаратқа -пленка, автокөлікке - қосалқы бөлшектер. ... ... және "Kodak" ... ... ... көбіне тауар өткізудегі қызмет түрлеріне
белгіленетін тарифтерге ... ... Бұл ... ... қойылған
жоғары баға қызмет шығындарын өтейді, ал ... ... баға ... ... ... Ф. ... мұндай бағаларды
дискриминациялық деп атайды. Баға өзгерісін сегменттер әр түрлі қабылдаған
кезде, нарықты тік және ... ... ... Егер ... ... ... орай, бір-бірімен байланысы жоқ, ... ... әр ... ... және ... ... ... анықтаса,
бағаларды тік дифференциациялау қолданылады. Егер біртұтас тауар нарығы
тұтынушының ... алу ... және ... ... ... ... бөлінсе, нарықты көлденең бөлу орын ... ... бір ... әр түрлі нарық сегменттеріне сатып алу қабілеттілігіне
қарай (шығындарды есепке алмай) әр түрлі бағалармен сатылады. ... ... ... ... ... бір ... өнімді жоғары
бағамен сатып алады да, шығындардың бір бөлігін жабады, басқа сегментге оны
төмен бағамен сатуға мүмкіндік береді.
Осы баға ... ... ... ... ... ... етеді:
• нарықтың оңай сегменттелуі және нақты шекаралары болуы тиіс;
• таңдалған нарық сегменттері ... ... ... ... ... сегменттерден бағалары ... ... ... сату ... болмауы тиіс;
• тауар жоғары бағамен сатылып жатқан сегментке төмен бағалы бәсекелес
еніп кетпеуі керек.
Бағалар дифференциациясының түрлері:
А. Бағалардың уақыт бойынша дифференциациясы. Бұл бір ... ... әр ... ... белгіленген жағдайда жасалады. Оның мақсаты -
сұранысты уақытпен теңестіру және қызметкерлер мен ... ... ... қолдану. Мысалы, телефон байланысы үшін тарифтер, маусымға дейінгі
және маусымнан ... ... ... және ... ... ... Тұтынушылардың сатып алу қабілеттілігше қарай койылатын бағалар.
Қызмет көрсету саласында табысты ... ... ... және ересектерге қойылатын тарифтер, көліктегі ... ... мен ... ... мен балаларға арналған тарифтер.
Әуе транспортында тұтынушыларды: бағаға мән бермейтін бизнесмендер және
сатып алу ... ... ... ... деп 2 ... бөледі. Қарапайым
жолаушылар өз табыстарына қарай әуе саяхатын алдын ала ... олар үшін ... ... Ал, ... ... ... бере бермейді, бірақ оларды рейстер ... ... ... ... ... қызықтырады. Бұл саясатты "Эйр ... ... ... ... ... ... дейінгі билетті үшу
күнінен 24 күн бүрын алғанда, барып-қайту бағасы 180 $-ды ... ... бару ... ... - ... ... нүсқаларын есепке алу арқылы қойылатын баға. Мысалы, "Әсем-
Ай" компаниясы 0,5 литрлік минералды су ... 49 ... ... 55 ... ... Кезеңді жеңілдіктер стратегиясы (бағалардың ... ... ... ... мен ... сыйымдылығына қарай топтастыруға
негізделген. Мысалы, бай ... ... ... ... ... ... бұл ... сату көлемі жоғары болмайды. Сондықтан, фирма сату
көлемін ұлғайту үшін бүл тауарды басқа жерлерде ... ... ... ... ... ... фирма қажетті пайда көлемін ... ... ... ... ... ... салынғанын есте
сақтаған жөн, яғни, ол заңсыз әрекет болып табылады.
Дифференциация стратегиясы белгілі бір ... ... ... ... ынталандырып, әлеуметтік сипатқа ие болады. Дегенмен, дифференциалды
бағаларды қолдану әдістемелік, ақпараттық қамтамасыз ... және ... мен ... көп ... ... баға ... стратегиясы әрқашан бәсекелестерге
қарағанда, төмен баға белгілеуге негізделеді.
Нарық құрылымына, бәсекелестердің саны мен ... ... мына үш ... біреуін таңдай алады:
• нарыққа ену;
• баға лидеріне қарап, баға ... ... ... ... баға ... Нарыққа ену стратегиясы. Мұндай стратегия нарық үлесін жаулап алу
мақсатымен ... баға ... ... ол тек ... және ... ... ... жоғары нарықта тиімді болып табылады.
Бұл стратегия мынадай жағдайларда ғана қолданылады:
• баға ... ... ... Бұл ... сатып алушылардың
кең ауқымын қанағаттандыру мақсатында төмен баға белгіленеді.
• тауар нарыққа енгеннен кейін ... ... тууы ... ал ... ... енудегі кедергі (барьер) болып табылады.
• сату көлемін ... ... ... бір ... ... азайтуға болады.
Нарыққа ену стратегиясы тәуекелді (тәуекелі мол) стратегия ... ... ... жаңа ... қолдану арқылы фирманы
басып озуы мүмкін. Фирма бәсекелестерді ығыстыра отырып, жеңіске ... ... ол ... өсу ... ... ... ... монополист бола
алады. Содан соң өндіріс ауқымының кеңеюі және шығындардың азаюы есебінен
бағалар біртіндеп ... Бұл ... ... ... ... ... те атайды.
Нарыққа ену стратегиясьш сыртқы нарықтарға өту үшін де қолданады.
Мұнда ... ... ... ... ... ... бағалар (өндірістік шығындардан төмен) қолданылуы мүмкін. Жапон
авто-мобилъ өндірушілерінің АҚШ нарығына енуі - осы ... ... ... ... арқылы нарықта қалу оңай емес, бүл пайда алу
мүмкіндіктерін шектейді. ... ... ... өсуі ... ... тудырады. Сондықтан нарықтық жағдайға сай оңтайлы баға деңгейін
таба білген жөн.
2. ... ... ... баға ... ... ... қолданылады. Фирма өз бағасын олигополист-лидердің баға деңгейімен
салыстыру арқылы белгілейді. Бұл стратегия бойынша фирма ... ... ... ... ... ... белгілеуге тиіс емес, олар ... ... ... ... ... ... Осы ... қолдану кейде
қауіп туғызып, күрделі қателіктерге әкеледі, себебі лидер-фирма баға ... ... ... жүргізе алмайды немесе өз бәсекелестерін әдейі алдап,
адастыруы мүмкін. ... ... ... ... ... ... нарықтан ығыстырып шығарады. Мысалы, АҚШ-тың дербес компьютер
нарығында ... ... өз ... "IBM" ... ... белгілейді.
Нарыққа өткен жылдары отандық кәсіпорындарда қалыптасқан тәжірибеден
бағалардың үнемі өсіп ... ... ... ... отандық
кәсіпорындардың негізгі қолданатын бағалық стратегиясы - нарықтағы лидерге
қарап баға белгілеу. ... ... ... қуып ... ... Бұл ... бәсекелестердің бағалары нарықтағы лидердің бағасына
сәйкес көтеріліп, төмендетілетін қарапайым бағалық саясат. Кәсіпорындар әр
тоқсан сайын өз ... ... ... ... ... ... болған жағдайда оларды өзгертіп (түзетіп) отырады. ... ... баға ... бойынша негізгі бәсекелестері ресейлік және украиндық
өндірушілер, әсіресе, Донецк, Екатеринбург, Ульяновск, ... ... ... Егер осы ... өнім ... онда "Рахат" ААҚ-та өз ... ... ... Ал, ... ... ... басқа қазақстандық кондитер
өнімін өндірушілер өздерінің баға ... ... ... ... қарағанда жоғары баға белгілеу. Егер ... ... бар ... ... ... ... онда ол бәсекелестерге
қарағанда, жоғары баға қоя ... Бұл ... ... ... қатар, Қазақстанда да монополияға қарсы баға деңгейіне ... сөз ... ... заң тыйым салады.
«Бәсекелестен жоғары баға» стратегиясын ... өз ... ... екендігіне сенімі зор компаниялар ... ... ... ... және К°" ... тән. ... ... көптеген
қазақстандық компаниялар арасында сөз байласып баға белгілеу жоқ емес және
ол іске асып та жүр. Мысалы, ... және К°" ... ... ... ... ... "Сыра ішуге арналған майлы шұжық" сияқты
жоғары сорітарының ... ... ... 30-40% ... ... ... кәсіпорындардың баға белгілеу әдістері ең
алдымен шығындарға, ... ... ... соң сұраныс пен бәсекелестер
іс-әрекеттеріне сай бейімделеді. Егер ... ... ... шығындарды өтеу қағидасынан туындаса, онда сұраныс пен ... ... ... база мен ... ... ... ... себепті мамандардың біліктілігі мен тиісті ақпараттық базаның болуын
талап етеді.
Баға белгілеудің барлық тәсілдерін үйлестіруге болады. Сұранысты ... ең ... ... шығындарды оның төменгі шегі ... ... ... мен бірін-бірі ауыстыратын (субтитут) ... ... жуық мәні деп ... ... ... ... кем ... және сату көлемін арттыру
қажет болған жағдайда, сонымен ... ... ... төмендегенде бағаны түсіру
саясатын қолданды. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... пайымдауы мүмкін. Сонымен қатар, едәуір қорлары бар мықты бәсекелестер
өз бағаларын төмендетіп, компанияны ңарықтан ... ... ... өсуін тудыратын негізгі фактор - бүл қазақстандық тауарлар
мен қызмет нарығында орын алып отырған ... ... ... ... келмейтін шығындар үлесінің артуы
кәсіпорынның рентабельділігін төмендетіп, баға ... ... ... ... ... ... болатын тағы бір фактор - шамадан тыс
сұраныс.
Маркетологтар бағаны жоғарылатқанда мынадай ережелерді орындауы тиіс:
1. ... ... ... ... деп қабылдауы тиіс, оларды осыған
нандыру қажет.
2. Бағаларды білінбейтіндей етіп, біртіндеп өсіру керек.
3. Шығындарды қымбат емес материалдарды ... ... ... емес ... ... қысқарту, сұраныстағы қызмет
түріне төлемақы ... ... ... ... ... жеңілдіктерді
реттеу, тауардың күрделі қонструктивтік ерекшеліктерінен бас тарту, ... ... ... ... ... қажет.
ТӨЦ кезеңдеріндегі баға саясаты. Фирманың баға саясаты ТӨЦ кезеңдердің
ерекшеліктерін есепке алуды талап етеді. Оларды ... - баға ... ... өтуді білдіреді, Оның әрбір кезеңі бағаның
белгілі бір түрлерін таңдауға ... ... Егер ... ... ... бар ... онда ... енгізу
кезеңінде "нарыққа ену" стратегиясы қолданылады. Жаңа тауарға, ... ... ... баға ... Бұл "қаймақ қалқып алу" стратегиясы
болуы мүмкін.
2. Өсу ... өнім ... және ... дифференциялануы,
бағалардың сапа бойынша ... әсер ... ... өсу ... ... ... қалқып алу», нарықтық лидердің бағасы, ... және тағы ... баға ... қолданылады.
3. ТӨЦ-тің жетілу кезеңін анықтау өте ... Оны ... ... ... - ... ... ... маңызды кепілі.
Бұл кезеңнің соңына қарай ... сату ... мен ... ... біртіндеп айқындала бастайды. Фирмалар өз ... ... ... ... ... Олар ... икемді,
бәсекелестік, дифференцияциялық бағалар.
4. ТӨЦ-тің құлдырау кезеңі. Бұл ... ... ... барлық
шығындарды немесе олардың белгілі бір бөлігін ... ... ... ... ... біртіндеп төмендеп бара
жатқан, сырғымалы немесе тез ... бара ... ... қолданылады.
Кәсіпорындар өздерінің бағалық стратегиясын ... ... ... ... ... Дегенмен, ТӨЦ-ке әсер етпейтін
бағалардың түрлері бар, ... ... және ... ... баға ... ... тауар маркасының күшін және
тұтынушылар таңдауын сипаттайтынын есте ... ... ... ... ... дұрыстығын, баға мен
тауар маркасынан нарықта алып жатқан орны бір-біріне сәйкес келетінін, ... ... ... ... географиялық принципке сүйеніп, белғілеу. Ішкі саудадағы
және сыртқы нарықтардағы бағалар.
Географиялық баға белгілеу ... - ... ... ... ... ... Франко-баға қою - тауарды жеткізудегі транспорттық шығындарды
төлеу жүйесі. ... ... ... ... ... ... әр түрлі модификациялары қолданылады.
Франко бағасының алты түрін бөліп көрсетуге ... ... жиі ... ... ... ... және «франко-вагон
белгіленген станция». «Франко» сөзі ... ... ... ... дегенді білдіреді және белгіленген межеге ... ... ... ... ... баға ... ... Кәсіпорындардың әрқилы қаржылық жағдайы мен транспорт құралдарын
қолдану мүмкіншіліктері тасымалдауға ... ... ... ... ... алу бағасы мен кәсіпорын пайдасын анықтайды.
"' Франко-вагон белгіленген станция" бағасы ... атып ... ... және ... ... станциядан өз қоймасына жеткізуге кететін
шығындарды төлейді.
"' Франко-жабдықтаушы қоймасы - тауарды тиеу және оны қоймаға ... ... ... ... ... алушы төлейді.
2. ФОБ, ФОР, СИФ ... Бұл ... ... ... алушы тауарды
көлікке тиегеннен кейінгі шығындарды өзі төлейді.
ФОБ бағалары (ағылшынша «кеме ... ... ... ... ... иесі ... ... кеме бортына немесе вагонға тиегеннен кейінгі
барлық шығындарды өзі төлейді. Бұл әрекет өндіруші-мемлекет портында франко
кеме шарттары ... іске ... ФОБ ... ... ... ... алынбайды, кез келген тұтынушы тауарға
бірдей баға төлейді.
ФОР бағалары (рельс үстінде бос), ... ... ... ... Бұл ... ... нүкте" белгіленіп, осы нүктеден басталған
барлық тасымалдау шығындарын тұтынушылар өздері төлейді. Ал, ... ... ... ... жол ... ... тауарды вагонға тиеуі керек.
Бұл стратегия кезінде фирмалар, әр түрлі нарықтардағы тасымалдау шығындарын
өзара бөлісіп, олардың арасындағы айырмашылықтарын ... ... (қүн, ... фрахт) - сыртқы саудада көп ... ... Оның ... ... баға, белгілеш ен тиеу портына дейінгі
сақтандыру жәңе ... ... ... Бұл баға ... үшін ыңғайлы,
өйткені біріншіден, тасымалдауды ұйымдастыру бойынша ... ... ... екіншіден, тауардың белгіленген межеге ... мен ... ... ... ... жүктеледі.
3. Зоналық бағалар. Фирма екі немесе одан да көп зоналарды бөледі, осы
зоналардың шеңберінде ... ... ... тек бір ... ... шығыс зона үшін көлік шығындары 15$ болса, ... зона үшін ... ... ... деген сұраныстың қиылысу икемділіктері әр түрлі
болғанда қолдануға болады. Мысалы, BMW автомобилі беделді болғандықтан,
жоғары бағамен сатылады. ... бүл ... ... ... ... ... ... жататын сегменттерге төменірек бағамен сатылады.
Мұндай бағалар туристер мен дилерлердің де назарын ... ... ... ... ... ... ұмтылады.
Іске асыру ауданына қарай бағалар ішкі және сыртқы, сонымен қатар
әлемдік болып бөлінеді.
Көтерме ... ... ... ... ... ... ... жарияланатын және есептік болып екіге бөлінеді.
Жарияланатын бағалар арнайы және ... ... ... олар
әлемдік бағалар деңгейін көрсетеді. Жарияланатын бағаларға төменде
көрсетілген бағалар жатады:
... ... ... ... ... ... нақты (жасалған) мәмілелер бағасы;
• ірі фирма ұсыныстарының бағалары.
Биржалық баға - биржалық сауда объектісі болып ... ... ... ... ... ... ... бағалар бойышиа ірі экономикалық экспорт-импорт операциялары
жүзеге асырылады. Бұлар - әлемдік ... ... ... ... ... ... бағаны негізгі жабдықтаушы-мемлекеттер, ал дайын
бұйымдар бойынша осы тауарларды өндіретің ... ... ... ... ... ... Канаданың экспорттық бағаларымен анықталса,
кесілген материалдар бағасын Швеция, ... ... ... биржасы
анықтайды.
Экспорттық операциялар еркін ... ... ... ... Азия, Таяу ІПығыс және тағы да бірқатар елдерде экспорттық
операциялар қарама-қарсы сауда ... ... ... ... - ... сауда, "бай-бек". Бартер - бір тауарды екінші ... ... ... ... - ... ... бір ... қолма-қол ақша,
ал екінші бөлігін өнім түрінде алады. "Бай-бек" - ... ... мен ... ... ал жарым-жартылай төлем ... ... сол ... ... өнімді өзіне алып қалу.
Анықтама бағалар - әр түрлі баспа беттерінде жарияланатын ішкі көтерме
және ... ... ... ... ... мәміле кезінде бағалық
келісімдер жүргізіледі.
Нақты мәмілелер бағасы - мәмілені іске асыруда қойылатын баға.
Ірі ... ... ... - ... ... ... ... Бағаның нарық жағдайына бейімделуі
Нақты нарықтық жағдайдың өзгерістеріне фирма үнемі ... ... ... баға ... бағалар прейскурантын жасап шығарудың
негізі болып келеді. Олар каталогтар, жобалар, ... ... ... үшін ... болып табылады. Егер бағалар өзгерсе, онда
каталогтар мен ... да ... ... ... ... ... ... негізінде жүргізіледі
(40):
1. Илімді баға белгілеу— бағаны саудаласу ... қою. ... ... ... ... базарлар», жылжымайтын мүлік
брокерлері, антиквариат ... осы ... жиі ... Жасалған
мәміленің тиімділігіне қарай ... ... ... ... ... ... - бұл ... бағасының жеңілдігі. Мысалы,
мейрамханада ішілген шараптың алғашқы екі ... ... ... ... ал ... ... беріледі. Алайда, үшінші рюмканың
құны алғашқы екі рюмканың құнына ... ... ... ақшалай және
заттай түрде болады. Заттай ... ... ... ... ... ... ... Бағалық сызьщтар. Мұндай бағаларды есептеген кезде өнімнің өзін-
өзі өтеу ... ... ... ... мен бағасының арасындағы
байланысты көрсететін бағалық ... ... ... ... ... ... ... және жоғары баға түріндегі диапазон белгіленеді. Бұл
бағалар анық болуы және бір-біріне жуық болмауы керек.
Әрбір сызық ... ... ... ... ... ... ... бөлшек саудаға барлық бағалар диапазоны бойынша
тауарлардың үлгілерін ... ... ... ассортиментін көбейтуге, өткізу
көлемін ұлғайтуға жәрдемдеседі.
4. Психологиялық әсерді қолдана отырып, бағаларды ... ... ... ... көбіне дискриминациялық бағаларды ... ... ... ... Олар ... кемітілген тауарларды сатуда
қолданылады, сондай-ақ клиенттердің назарын аудара отырып, ... ... ... ... ... ... ... негізінен
демпиштік бағалар сияқты өндіріс шығындарынан төмен деңгейде белгіленеді.
Мұндай бағалар кей кездерде ... ... және ... ... ... қорлардан босату үшін қолданылады.
7. Баға ... ... ... қолдану делдал
шешімдерін ескере отырып, оны нарықтық ... ... ... ... Бұған жеңілдіктер мен үстеме бағалар жүйесін қолданып жетуге ... ... ... ... 30 түрі ... ... жиі қолданылатындары:
• "Сконто "немесе қолма-қол ақшамен төлегеніңіз үшін берілетін
жеңілдік. Бұл фирмалар ... ... есеи ... ... ... ... ... 2/10 нетто 30 шарты қолданылады, яғни сатып ... ... ... есеп ... болса, жеңілдік алмайды, ал егер төлем 10
күн ... ... ... құнынан 2% мөлшерде жеңілдік жасалынады.
• Бонустық немесе айналым үшін ... ... ... ... жыл ішінде жасаған айналымдарына қарай беріледі.
• Прогрессивті жеңілдікгер. Сатып алушыға сатып алу санына, көлеміне,
сериясына (бір ... ... ... ... Бұл ... ... ... ұлғаюына
• Қарапайым жеңілдштер. Ол әдетте тауардың прейскуранттық ... ... ... ... ... ... түрі машина және
жабдықтар бойынша мәміле жасағанда кең ... ... ... Бұл ... ... және халықаралық
дисконттық клуб мүшелеріне ұсынылады. Олар үшін жеңілдікпен тауар ... ... ... ... ... ... ... жүк тасу,
машинаны жалға беру, ... және ... ... ... ... ... көп таралған.
• Экспорттық жеңщдштер. Тауарды ... ... ішкі ... қатар қолданылатын жеңілдік. Оның мақсаты - ... ... ... ... ... ... оны ... жылдамдығы және сатып алушы талаптарын
орындағаны үшін белгіленетін үстеме бағалар кең таралмаған.
Қазақстан Республикасында және ... да ... ... ... баға ... үшін мынадай іс-қимылдарға тыйым салынады:
1. Кесімді бағаларды ... ... сөз ... ... ... ... Әр түрлі сауда кәсіпорындарына қатысты ... ... ... ... іс-әрекеттері ұқсас сауда кәсіпорындарының бәріне
бірдей ... ... ... ... ... ... өзі ... бағамен
сатуды талап етпеуі тиіс. Дилердің тәуелсіз баға саясатын жүргізуге құқығы
бар.
4. ... ... ... мен ... ... төмен деңгейдегі бағамен сатуға тыйым салынады.
5. ... ... ... заң ... ... ... Бұл
тұтыну тауарлары нарығында кездеседі, себебі ... ... ... ... бола бермейді.
• Қаралаиым жеңілдштер. Ол әдетте тауардың прейску-ранттық немесе
анықтама бағасының 20~30%-ын құрайды. Мұндай ... түрі ... ... ... мәміле жасағанда кең қолданылады.
• Клубтық жеңщдіктер Бұл жеңілдіктер ұлттық және ... клуб ... ... Олар үшін ... ... ... жүйесі қызмет етеді. Мұндай ... ... жүк ... жалға беру, қонақүй және ресторан ... ... ... ... көп ... ... жеңілдіктер . Тауарды шетелге сатқанда ішкі нарықтағы
жеңілдікпен қатар қолданылатын жеңілдік. Оның ... - ... ... ... қабілеттілігін арттыру.
Тауар сапасы, оны жеткізу ... және ... ... ... үшін ... ... ... кең таралмаған.
Қазақстан Республикасында және басқа да ... ... ... баға ... үшін ... ... ... салынады:
1. Кесімді бағаларды қолдану. ... сөз ... ... ... ... Әр ... сауда кәсіпорындарына қатысты бағалық дискриминация.
Өндіруші өзінің тауарын ... ... ... ... ... ... ұсынуға міндетті.
3. Өндіруші ... ... өзі ... бағамен
сатуды талап етпеуі тиіс. Дилердің тәуелсіз баға саясатын жүргізуге құқығы
бар.
4. ... ... ... мен ... өзіндік
құнынан төмен деңгейдегі бағамен сатуға тыйым салынады.
5. ... ... ... заң ... тыйым салынады. Бұл
тұтыну тауарлары нарығында кездеседі, себебі ... ... ... ... бола ... – тауар мен қызметтерге төлем. Бағаның атқаратын ... ... ... сипаттайды. Бағаның атқаратын бес қызметі белгілі: есеп жүргізу,
ынталандыру, ... ... пен ... ... ... ... баға стратегиясын таңдау үшін оған ... ... ... біле ... оларды талдауы қажет. Көбінесе ол сыртқы себептерден
болады. Бағаға әсер ететін негізгі факторлар: шығындар, тұтынушылар, тауар
қозғалысына қатынасушылар, ... және ... ... ісі қиын және ... ... ... Оны ... былай сипаттауға болады: бағаны жасау мақсатын анықтау – сұранысты
анықтау – шығындарды бағалау – ұсынысты, ... ... ... талдау – баға құру әдісін таңдау – түпкілікті бағаны белгілеу.
Бағаны жасау мақсатын анықтау үшін ең ... ... ... ... ... ... жетуді көздейтінін білуі қажет. ... ... ... ... ... ... ... болса, онда баға мәселесімен
қатар маркетинг кешенін құру тәсілдері ... ... еді. Баға ... ... ... ... шешу арқылы ғана белгіленеді. Сол
жағдайда фирма өзінің түпкі мақсатын белгілеуі ... ... ... ... ... соғұрлым баға қою ісі жеңілдейді. Іс жүзінде ... ... ... Фирма өзінің өмір сүруін қамтамасыз ету. Бұл ... ... ... ... ... және ... ... өзгерген кезде қолданылады. ... ... ... ету үшін және ... ... дұрыс жүргізу үшін фирма
көбірек сату мақсатымен бағаны ... ... ... ... ... ... ... пен шығындарын
талдап, жоғары табыс беретін бағаны қояды. Бұл ... ... ... ... ... да, ... қаржы-қаражат
көрсеткіштері фирмаға маңызды болғаны.
- Рынок үлесінде жетекші орын алу. ... ... ... ... ... ұзақ ... ... көлемі жоғарылайды. Осы
мақсатпен фирмалар бағасын мүмкіндігінше төмендетіп, рынокты
кеңірек ... ... Сапа ... жағынан жетекші орын алу. Рынокқа ... ... ... фирма өзінің тауары жоғары сапалы болуына
ұмтылады. Ол үшін ... ... ... тауар
көрсеткіштерін жақсартады және тауарына жоғары баға қойып оның өте
сапалы, жаңа технологиямен жасалғанын сатып ... ... ... ... ...... «Білім», 1999.
2. Нысанбаев С.Н., Садыханова Г.А.
Маркетинг негіздері
Алматы, «Қазақ университеті», ... ... А.К., ... ... ... ... 2003.
4. Қойлыбай Хожаназаров
Маркетинг негіздері
Алматы, «Экономика», 1996.

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Маркетингтің фирмалық саясаты25 бет
"Ақша-несие саясаты"7 бет
1.Мемлекеттің ақша, несие саясаты. 2.ҚР бюджет- салық саясаты. 3.ҚР әлеуметтік саясаты5 бет
«ВКТ Строитель» ЖШС-ндегі жүргізіліп отырған кадрлық саясатының ерекшеліктерін зерттеу және оны жетілдіру бойынша іс-шаралар жүйесінің әзірлемесін ұсыну62 бет
Абылай ханның сыртқы саясаты17 бет
Англияның әлемдiк экономикалық дағдарыс кезiндегi сыртқы саясаты24 бет
АҚШ-тың ішкі жағдайы және “жаңа бағыт”36 бет
Ақша несие саясаты мақсаттары мен құралдары23 бет
Ақша саясаты31 бет
Ақша – несие саясаты22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь