Қазақстан Республикасының ұлттық банкі туралы мәлімет

КІРІСПЕ

І. ҰЛТТЫҚ БАНК . ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОРТАЛЫҚ БАНКІ

1.1. Ұлттық Банктің мақсаты, міндеті және құрылымы
1.2. Ұлттық Банктің негізгі қызметтері және операциялары
1.3. Орталық банктердің қызметінің шетелдік тәжірибелері

ІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ БАНКІНІҢ АҚША.НЕСИЕ САЯСАТЫН ЖҮРГІЗУДЕГІ ЭКОНОМИКАҒА ТИГІЗЕТІН ӘСЕРІН ТАЛДАУ

2.1. Қазақстан Республикасының экономика жағдайын және даму динамикасын бағалау
2.2. Ұлттық Банктің ақша.несие саясатын жүргізудің негізгі көсеткіштерін экономикалық талдау
2.3. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің ақша.несие саясатын жүзеге асырудағы негізгі бағыттар

ІІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҰЛТТЫҚ БАНКІНІҢ АҚША.НЕСИЕ САЯСАТЫН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ

3.1. Инфляцияға әсер етуші монетарлы емес факторларды талдау ерекшелігі
3.2. Инфляциялық тәргеттеуді өндірудің дүниежүзілік тәжірибесі және оны Қазақстан Республикасына бейімделуі
3.3. Қазақстан Республикасының инфляциялық тәргеттеуге өтудің өтпелі кезеңі және енгізу жоспары

ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Банктік жүйе - нарықтық экономиканың ең маңызды және біртұтас құрылымдарының бірі.
Банктер нарықтық экономикаға басты қаржылық делдалдар болып табылады. Өз қызметінің үрдісінде, олар ақша нарығында тауар болатын, жаңа талаптар мен міндеттемелерді жасады. Клиенттердің салымдарын қабылдау арқылы банк депозит деген жаңа міндеттеме жасаса, ал қарызды беру арқылы қарыз алушыға жаңа талап қойды.
Банктік жүйесінің мақсаты мен міндеттері негізінен экономиканы жалпы басқарудан мақсаттары және міндеттерімен бірдей, әйтсе де банктер басқарудың кішігірім жүйелері ретінде экономиканы басқарудың жалпы мақсатына жетуді қамтамасыз ететін, өзіне тән жеке міндеттерін орындайды.
Экономиканы басқару процесінде банктер негізінен басқарудың экономикалық қатынастары ең алдымен мүдде ретінде көрініс алады, ал экономикалық мүдде өндірістің мақсаты, яғни оны қозғаушы фактор болып табылатын әдістемелерді пайдаланады. Мүддені осылай деп түсінуден келесі туындайды, яғни оларға қажеттіліктерді қанағаттандыру арқылы әсер етуге байланысты. Банктер басқарудың экономикалық әдістері мәселен, несиелеу арқылы, экономикалық әр түрлі буындарының қарыз қаражаттарындағы қажеттіліктерін әр түрлі несиелермен немесе қолма-қолсыз есеп айырысу арқылы экономиканың үздіксіз қызмет етуіндегі қажеттілігін қанағаттандырады, қоғамдық өнімнің тоқтаусыз қозғалысын қамтамасыз етеді.
2006 жылдың сәуір айында Елбасы елдің қаржылық жағдайын талдап, инфляциямен күрес, қазына және монетарлық саясат жайында жиналыс өткізді.
Былтырғы жыл қаржылық сектордың, еліміздің ең үдемелі дамыған экономиканың басты саласы ретінде көзге түскенін Президент атап өтті. Екінші деңгейлі банктердің активтерінің көрсеткіштері жалпы ішкі өнімнің қатынасында 2005 жылы 67 пайызды құрады, Бұл шығыс Еуропа елдеріне сәйкес көрсеткіш. Қазақстан Республикасы қаржы нарығындағы басқа көрсеткіштерімен де осы елдер қатарына қосылуына жақындап қалды. Осыған сәйкес елдегі инфляцияның қарқынын төмен деңгейде сақтап отыру, басты мақсат екенін Елбасымыз атап айтты [1].
Елбасы Қазақстан Республикасының Үкіметіне және Ұлттық Банкке инфляцияға қарсы нәтижелі іс-шараларды ұйымдастыруға тапсырыс берді. Ақша-несие саясатын одан әрі нығайту біздің елімізге қажетті.
Елдің экономикалық өсуін қамтамасыз ету үшін Ұлттық Банк экономикаға ақша ұсынысын теңгерімділік түрде көбеюін тізбектілік саясатын жүргізу керек.
1. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқына жолдауы 2наурыз 2006 ж.
2. Қазақстан Республикасының Конститутциясы
3. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі
4. «Банк және банк қызмет» туралы Қазақстан Республикасының
заңы 31 тамыз 1995 ж. №2444
5. ҚР Заңы ««Қазакстан Республиксының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеу мен қадағалау» 4 шілде 2003 года №474-ІІ;
6. «Ұлттық банк туралы» Қазақстан Республикасының заңы.
7. Ақша, несие, банктер: Оқулық/Жалпы редакциясын басқарған Ғ.С. Сейітқасымов. - Алматы: Экономика, 2001.
8. Семь задач для финансистов: Тезисы выступлений на IV конгрессе финансистов Президента РК Н. Назарбаева и Президента Всемирного Банка Д. Вултенсона/ А. Донских //Казахстанская правда. - Астана, 2004.- 16 нояб. - С. 1,2.
9. О неотложных мерах по стабилизации денежной системы: указ Президента РК // САПП. - 1998. - № 30. - С. 83
10. Проблемы экономического роста денежно-кредитной политики в Казахстане/ А.Умралиева // Транзитная экономика.-1998.-Ст.3.-С.94-99
11. Об объединении денежной системы Республики Казахстан с денежной системой Российской Федерации: соглашение // Бизнес клуб. - 1993. -№ 22. - С.3
12. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқына жолдауы 2005 ж.
13. О взаимодействии денежно-кредитной, налоговой и бюджетной
политики/А.Зейнелгабдин//Вестник по налогам и инвестициям.-1998.-№5-6. - С. 35-37
14. О роли денежно-кредитной политики в предотвращении финансового кризиса в Казахстане/Ж.А.Кулекеев//Саясат.-1998.-№12.-С.20-25
15. Теңгеге тұрақтылық жарасады/Қ.Ильясова//Егемен Қазақстан.-16 қараша 2005ж.
16. Роль денежно-кредитной политики в оздоровлении экономики/Ж.Кулекеев // Банки Казахстана. - 1999. - № 2. - С. 2-5
17. Критические замечания по фундаментальным вопросам денежной политики/ С.Глазьев // Вопросы экономики. - 1999. - № 2. - С. 40-52
18. Денежно-кредитная политика/Н.Литвинова//АльПари.-1999.-№3.-С.3-5
19. Денежная масса и инфляция/ Райская Н. // Экономист. - 1999. - № 11.-С. 82-86
20. Монетарная политика и экономический рост в России: отдельные аспекты проблемы/ А.Ю.Симановский // Деньги и кредит. - 1999.-№11.- С. 14-24.
21. «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі» ММ ОҚФ 2005 ж. есебі
22. О денежно-кредитной политике и ходе реструктуризации банковской системы/ В.В.Геращенко // Деньги и кредит. - 2000. - - № 6. - С. 5-13.
23. О причинах денежного дефицита в переходной экономике/ О.Намозов // Деньги и кредит. - 2000. - - № 6. - С. 41-46.
24. О денежно-кредитной политике и ходе реструктуризации банковской системы./ В.В.Геращенко // Банковские технологии. - 2000. - № 9. - С.26-35.
25. Модель мультипликатора скорости денежного обращения/ Ю. Пулатов //Банки Казахстана. -2001.-№7. - С. 7-12.
26. Денежная масса, совокупный спрос и золотовалютные резервы/ Л.И. Абалкин//Деньги и кредит. - 2001. -№7. - С. 3-6.
27. Финансы, кредит и денежное обращение в развитых странах/М.Игнацкая // Экономист. - 2001. - № 12. - С. 66-77.
28. Новая модель национальной денежно-финансовой системы Республики Казахстан / У. Баймуратов // Транзитная экономика. - 2001. - №5-6. - С.102-113.
29. Государственные и муниципальные ценные бумаги: проблемы бюджетного дефицита и формирования механизма денежно-кредитной политики/ Д. Шибутов // Транзитная экономика. - 2002. - №1. - С. 104-109.
30. «Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы» ҚР 2005 жылғы 13 маусымындағы N 57 Заңы
31. Рұқсаттан хабарлама / Налаева С/ Егемен Қазақстан/ 15 қараша 2005 ж. - 66.
32. Эмиссия денег и валютное регулирование в сфере денежного обращения/ Ф.С. Карагусов // Финансовый эксперт. - 2002.-
Пилотный номер, май. - С. 13-16. ; № 1. - С. 26-31.
33. Устойчивая денежно-кредитная система- важный инструмент
обеспечения финансовой безопасности / Т. Маглакелидзе // Деньги и
кредит. - 2002. - №6. - С. 53-56.
34. Ноты как инструментарий денежно-кредитной политики
Национального Банка / С. Ниеткалиев, Б. Кулатаев // Рынок ценных
бумаг Казахстана. - 2002. - №7. - С. 36-42.
3 5. Обеспечение экономики денежной ликвидностью в Казахстане (монетизация экономики) / Н.А. Нурсеит // Банки Казахстана. - 2002. -№9.- С. 5-13 ;№ 10.- С. 19-31.
36. Особенности денежно-кредитной политики РК в условиях либерализации валютного режима / С.Б. Жунуспеков, А. Калиева/Банки Казахстана. - 2002. - № 10. - С. 41-44.
37. Қазақстан Республикасы Улттық Банкінің ақша-несие саясатының 2005-2007 жылдарға арналған негізгі бағыттары
38. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ақша-несие саясатының 2006-2008 жылдарға арналған негізгі бағыттары.
39. Инфляция. Немонетарные факторы/ В.Назаров/ Казахстанская правда/19мая2006ж.
40. Показатели инфляции в Европе // КОРИНФ. - М., 2003. - № 47. - С. 7-8.41.
        
        Ж О С П А Р
Кіріспе
І. Ұлттық банк – Қазақстан Республикасының орталық банкі
1.1. Ұлттық Банктің ... ... және ... ... ... негізгі қызметтері және операциялары
1.3. Орталық банктердің қызметінің шетелдік тәжірибелері
ІІ. Қазақстан республикасының ұлттық ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының экономика жағдайын және даму динамикасын
бағалау
2.2. Ұлттық ... ... ... ... негізгі
көсеткіштерін экономикалық талдау
2.3. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... бағыттар
ІІІ. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ақша-несие саясатын жетілдіру
жолдары
3.1. Инфляцияға әсер етуші монетарлы емес ... ... ... ... тәргеттеуді өндірудің дүниежүзілік тәжірибесі және оны
Қазақстан Республикасына бейімделуі
3.3. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және ... ... әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ
Банктік жүйе - нарықтық экономиканың ең маңызды және ... ... ... ... ... қаржылық делдалдар болып табылады.
Өз қызметінің үрдісінде, олар ақша нарығында ... ... жаңа ... ... ... ... ... қабылдау арқылы банк
депозит деген жаңа міндеттеме жасаса, ал қарызды беру арқылы қарыз ... ... ... ... ... мен ... негізінен экономиканы жалпы
басқарудан мақсаттары және міндеттерімен ... ... де ... ... ... ретінде экономиканы басқарудың жалпы
мақсатына жетуді қамтамасыз ... ... тән жеке ... орындайды.
Экономиканы басқару процесінде банктер негізінен басқарудың
экономикалық қатынастары ең ... ... ... ... ... ... ... өндірістің мақсаты, яғни оны ... ... ... әдістемелерді пайдаланады. Мүддені осылай деп ... ... яғни ... ... ... арқылы әсер етуге
байланысты. Банктер басқарудың экономикалық әдістері ... ... ... әр ... буындарының қарыз қаражаттарындағы
қажеттіліктерін әр ... ... ... ... есеп айырысу
арқылы экономиканың үздіксіз қызмет ... ... ... ... ... қозғалысын қамтамасыз етеді.
2006 жылдың сәуір айында Елбасы елдің қаржылық жағдайын талдап,
инфляциямен күрес, қазына және ... ... ... жиналыс өткізді.
Былтырғы жыл қаржылық сектордың, еліміздің ең ... ... ... ... ... ... ... Президент атап өтті.
Екінші деңгейлі банктердің активтерінің көрсеткіштері жалпы ішкі өнімнің
қатынасында 2005 жылы 67 ... ... Бұл ... ... ... сәйкес
көрсеткіш. Қазақстан Республикасы қаржы нарығындағы басқа көрсеткіштерімен
де осы елдер ... ... ... қалды. Осыған сәйкес елдегі
инфляцияның қарқынын төмен деңгейде ... ... ... ... ... атап ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметіне және Ұлттық ... ... ... ... ... тапсырыс берді. Ақша-
несие саясатын одан әрі нығайту біздің елімізге қажетті.
Елдің экономикалық өсуін қамтамасыз ету үшін Ұлттық Банк ... ... ... ... көбеюін тізбектілік саясатын жүргізу
керек.
2010ж. Қазақстан Республикасы өзінің жалпы ішкі ... 2000 ... екі есе ... ... еді, ... ... ... Қазақстан
үшін оның екі еселенуі 2008 жылда болады деген сенім бар.
Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуы, ... ... ... ... құрылған экономикалық саясатының
нәтижесі.
Бюджеттік, ... ... және ... ... ... экономиканы реттеп отырады. Халық арасында ... ... ... ... ... көп қолданыс таппайды, сондықтан
нарықтық экономикасы дамыған елдерде реттеу ақша-несие тетігі арқылы, яғни
қаржы нарығындағы ... ... ... - ... банк ... ... ... жетістігі Ұлттық Банктің қызметінің нәтижесі
болып табылады. Ұлттық Банктік қызметі және жүргізіп отырған саясаты ... ... ... ... ... ... және шаруашылық жүргізуші субъектілердін мәжілісінде басты ... ... ... ... және ... ... жүзеге
асырылады. Экономикасы дамыған елдерде, мәселен Шығыс ... мен ... ... әдістер қолданыс тапқаны. Сонымен қатар Ұлттық Банктің және
Қазақстан Республикасының ... ... және ... ... қай белеске жеткенін талдау керек.
Ұлттық Банктің қызметін талдау мынадай макроэкономикалық көрсеткіштер
арқылы көруге ... ... ... жалпы ішкі өнімнің динамикасы,
мүнай өндеудің салыстырмалы динамикасы, шетел инвестицияларының адам ... таза ... ... ... ... және өнім ... ... банк жүйесі, қаржы жүйесі көптеген ... ... ... 2000 жылдан бастап макроэкономикалық көрсеткіштер
өсе бастады, бұны жыл ... ... ... ... ... Бұл
рейтингтерді Standart and Poor’s, Moody’s Fitsh сияқты тәуелсіз компаниялар
жүргізді. Осы ... ... ... ... ... басқа ТМД елдермен салыстырғанда 2 жылға озық дәрежеде болғанын
көрсетті, бұны ... ... ... ... ... ... ... болады.
Ұлттық Банктік Қазақстан Республикасының экономикасына тигізетін
әсерін ... ... ... ... ... ... табылады, өйткені
халықтың әлеуметтік-экономикалық жағдайын көтеру және елбасымыздың ... ... ... ... ... ... 50 ... қатарына
кіру стратегиясының негізі екенін көріп отырмыз.
I. ҰЛТТЫҚ БАНК - ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ
ОРТАЛЫҚ БАНКІ
1.1 Ұлттық Банктің мақсаты, міндеті және ... ... екі ... банк ... бар. ... Ұлттық Банкі Қазақстан Республикасының орталық банкі болып
табылады және Қазақстан Республикасы банк жүйесінің ... ... ... ... ... бар Қазақстанның Даму банкін
қоспағанда, барлық өзге банктер төменгі деңгейдегі банктер ... ... ... Ұлттық Банкі басқа ... ... ... ... және өзге де ... ... өз өкілеттігі шегінде Қазақстан Республикасының мүддесін
білдіреді [2].
Қазақстанның ... ... ... ... ... ... алайда өзіне заңмен берілген өкілеттіктер шегінде өз қызметінде
тәуелсіз. Қазақстанның Ұлттық Банкі өз ... ... ... ... ... өз ... ... экономикалық
саясатын ескереді және егер бұл оның негізгі функцияларын орындау мен ... және ... ... ... ... ... оны іске асыруға
жәрдемдеседі. [3].
Ұлттық Банктің негізгі мақсаты ... ... ... ... ету ... табылады. Негізгі мақсатты іске асыру
үшін Қазакстанның Ұлттық Банкіне мынадай міндеттер жүктеледі:
- мемлекеттік ақша-несие саясатын әзірлеу және ... ... ... ... істеуін қамтамасыз ету;
- валюталық реттеуді және валюталық бақылауды жүзеге асыру;
- қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге ықпал ету.
Сонымен ... ... ... айналыстағы ақша массасының ... ... ... бағалы
қағаздарды эмиссиялайды, Қазақстан Республикасының аумағында банкноттар мен
монеталардың жалғыз ... ... ... ... үшін соңғы сатыдағы кредитор болып табылады;
- банктің, қаржы кеңесшісінің, ... ... ... асырады;
- төлем жүйесінің үздіксіз жұмыс істеуін ұйымдастырады;
- Қазақстан Республикасының заңдарына ... ... ... ... және құқықтарды жүзеге асырады [4].
2004 жылдан бастап Еуроодақ стандарттарына және шарттарының ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын
қамтамасыз ету саясатындағы акценттердің орнын ауыстыру болып табылатын
инфляциялық ... ... ... көші ... ... Банк
бағдарларды инфляция бойынша ғана белгілейтін болады. Ақша-несие ... ... ... ... ... ... басқа міндеттер мен
бағдарлар екінші кезектегілер болып табылады.
Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 ... 31 ... ... нарығын және қаржы ұйымдарын мемлекеттік ... ... ... ... «Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және
қаржы ұйымдарын ... ... мен ... ... ... ... ... шығару арқылы Ұлттық Банк қайта ұйымдастырылды.
Қаржы нарығының барлық қатысушыларын ... үшін жеке ... ... ... нарығын реттеуді дамытудағы маңызды қадам болып табылады.
Реттеудің мұндай схемасы қаржы секторьш, ... ... және ... қызмет көрсетуді дамыту үшін едәуір тиімді ... ... ... отыр ... ... құрылымына мыналар кіреді:
- 10 департаменттен, 140 жеке басқармадан және 1 жеке бөлімнен тұратын
орталық аппарат;
- 16 ... ... және ... қаласындағы бір филиал — ... және ... ... ... Ұлттық Банктің Ресей Федерациясындағы өкілдігі;
- 5 есеп беретін ұйым.
- «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қазақстан ... ... ... шаруашылық жүргізу құқығы бар республикалық
мемлекеттік кәсіпорны;
- «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ... ... ... жүргізу құқығы бар республикалық мемлекеттік
кәсіпорны;
- «Қазақстан ... ... ... Қазақстан теңге
сарайы» шаруашылық ... ... бар ... ... ... ... Ұлттық Банкінің ... ... ... құқығы бар республикалық мемлекеттік
кәсіпорны;
- ... ... ... ... ... ету орталығы» шаруашылық жүргізу ... бар ... ... ... ... ... кепілдік беру қоры»;
- «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры»;
- «Қазақстанның Актуарлық орталығы»;
- «Қазақстанның ипотекалық кредиттерге кепілдік беру ... ... ... және ... ... ... қоғамы құрылтайшыларының бірі болып табылады.
- «МЖЗҚ» жинақтаушы ... ... ... ... бірі болып табылады.
Ұлттық Банкінің басқару құрылымьт мен қызметін ұйымдастырудың басқа да
мәселелері «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ... заңы ... ... ... ... ... ... негізінде
анықталады (сурет 1).
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің басқару құрылымы
Ескерту: Ақша, ... ... ... ... ... - ... ... 2001.
Сурет 1
Ұлттык Банкінің ең жоғарғы басқару органы Ұлттық Банк төрағасымен
басқарылатын басқарма болып ... ... 9 ... ... ... - ... Банк ... оның 4 орынбасары, Парламент пен
Президенттің бір-бір өкілі және Қазақстан ... ... екі ... ... ... Қазақстан Республикасының Президентімен
бекітіледі.
Басқарма мәжілісі қажет кездерде немесе айына бір рет өткізіледі.
Ұлттық Банк төрағасы ... ... ... ... ... сайланады.
Ұлттық Банк төрағасы Ұлттық Банк атынан және сенімхатсыз мемлекеттік
органдармен, банктермен, ... ... және ... ұйымдармен
катынастарда жұмыс істейді.
Ұлттық Банк төрағасы ... ... ... ... және ... Банкіге жүктелген жұмыстар үшін жауап береді. Ұлттық
Банкінің жедел басқару органы - ... ... ол ... ... ... кеңесі, «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы»
Заңға сәйкес Ұлттық Банкінің ... ... ... ... бойынша
шешім қабылдайды. Оның ... - ... оның ... және
департамент директорлары кіреді.
Ұлттық Банк өзінің негізгі кызметтерін жергілікті өзінің ... ... бас ... ... ... асырады. Олар филиалдың
құқықтарын пайдаланады және Ұлттық Банк атынан қызмет ... ... ... ... ... және ... ... Ұлттық Банкі -Үкіметтің бас банкирі, қаржы
кеңесшісі және агенті. «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк ... ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкі Қазақстан
Республикасының орталық банкі болып табылады және ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Қазакстан Ұлттық Банкі басқа ... ... ... және ... ... халықаралық банктер мен баска да қаржы-несие
ұйымдарында өз құзыреті шеғінде Қазақстан Республикасының
мүддесін білдіреді.
Қазақстан ... ... өз ... орындау кезінде пайда табу
мақсатын басшылыққа алмауға ... және ... да ... ... өз ... ... мен халыққа не жасаса, Ұлттық ... ... Оның ... - ... банктер және басқа да несиелік
мекемелер. Осыдан келіп, Ұлттык Банкіні «банктердің банкі» деп ... Банк ... ... ... ... ... ... банктердің резервтерін сақтайды;
- коммерциялық банктерге қысқа ... ... ... ... ... ... жалпы ұлттық ауқымда қолма-қолсыз есеп айырысуларды жүзеге асырады;
- банктердің қызметіне қадағалау және бақылау жүргізеді.
Қазакстанның Ұлттык банкі:
-Қазақстан Республикасының мемлекеттік ақша-несие ... ... мен ... ... ... ... ... болып табылады, бағалы қағаздар эмиссиясын жасайды.
Қазакстан Үлттык Банкі эмиссия жасайтын ... ... ... қағаздар болып табылады және олар жөнінде Қазақстан Ұлттық Банкі
міндеттемелер алады;
- Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... мемлекеттік карыздарына ... және ... ... Банкінің мемлекеттік қарыздарына қызмет
көрсетеді;
- банктерге, ... ... ... ... ... ... Қазақстан Ұлттық Банкінде банк шоттарын ашқан заңды ... ... ... ... үшін ... сатыдағы кредитор
болып табылады;
Қазақстан Ұлттық БанкінІң Басқармасы ... ... ... ... және ... ... ... несиелерІ бойынша
Қазақстанның Ұлттық Банкі алдындағы борыштарын қайта құрылымдауға құқылы;
- банк операцияларының мынадай түрлерін жүргізу ... ... және банк ... ... ... ... үйымдардың корреспонденттік шоттарын ашу және
жүргізу; жеке және ... ... ... шоттарын ашу және
жүргізу, оларда осы тұлғаға тиесілі тазартылған бағалы металдардың
және ... ... ... ... ... мөлшері
көрсетіледі; кассалық операциялар; аударымдық операциялар; есепке ... ... ... ... ... ... ... мен құндылықтарды инкассациялау; шетел
валютасымен ... ... ... аккредитив ашу (ұсыну)
және растау мен ол бойынша міндеттемелерді орындау, сондай-ақ чек
кітапшаларын ... ... ... ... ... заң актілерінде белгіленген жағдайларда
қаржы нарығы мен қаржылық үйымдарды реттеу және қадағалау жөніндегі
уәкілетті ... ... ... әрі - ... банк
операцияларының және банктер үшін сейф ... ... ... ... ... беру мүмкіндігі
туралы
қорытынды береді, ... ... ... ... қаржы нарығындағы сыйақының нарықтық ставкаларына ықпал ... ... ... Республикасында ақша төлемдері мен аударымдарын жүзеге асыру
тәртібін, ... мен ... ... банк ... ... ... жүзеге асыратын
ұйымдар арасында Қазақстан ... ақша ... және ... жүргізілуін камтамасыз ... ... ... істеуін ұйымдастырады, сондай-ақ
қадағалауды жүзеге асырады, банктердің, банк операцияларының жекелеген
түрлерін жүзеге ... ... ... пайдаланатын
автоматтандырылған жүйелер мен банк ақпаратын қорғаудың сенімді,
қауіпсіз болуын ... ету ... ең ... ... операцияларын жүзеге асырған кезде электрондық банк қызметін
көрсету ережелерін белгілейді;
- Қазақстан Республикасында валюталық реттеу мен валюталық
бақылауды жүзеге ... және ... ... ... ... ... ... түрі шетел валютасымен айырбас операцияларын
ұйымдастыру болып табылатын заңды ... ... ... ... шетел валютасында бөлшек сауданы жузеге асыруға және
қызмет көрсетуге, сондай-ақ шетел валютасымен ... ... ... ... банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ... ... мен ... ... банкаралық
клирингке; төлем ... ... ... ... ... ... ... негізінде
инкассациялау жөніндегі операцияларды жүзеге асыратын заңды тұлғалардың,
сондай-ақ қызметінің бірден-бір түрі ... ... ... ... ... ... ... тұлғалардың жарғылық
капиталының ең ... ... және ... ... ... ... түрі ... валютасымен айырбас операцияларын
ұйымдастыру больш ... ... ... ... ... тіркелуге рұқсат береді;
-банк қызметі, ақша ... мен ... ... ... ... ... валюталық операцияларды
жүзеге асыру мәселелері бойынша барлық банктердің, банк ... ... ... асыратын ұйымдардың және олардың клиенттерінің
міндетті түрде орындауына жататын нормативті құқықтық ... ... ... ... қадағалауды жүзеге асырады;
-барлық қаржы ұйымдары орындауға міндетті ... ... ... ... автоматтандыру ... ... ... актілерді әзірлейді және бекітеді, сондай-ақ Қазақстан
Ұлттық Банкінің лицензиясы ... банк ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының
бухгалтерлік есепке алу және ... ... ... мен ... есепке алу стандарттарын сақтауын бақылауды
жүзеге асырады;
- операцияларды автоматтандыру жүйелеріне ... ... ... ... ... бақылауды, оның ішінде уәкілетті органның
қызметкерлерін тарта отырып тексерулер арқылы ... ... ... ... ... үшін міндетті бухгалтерлік
есеп, қаржылық есептілік және ... ... ... ... ... құкықтық актілерді әзірлейді және бекітеді,
сондай-ақ олардың Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп ... ... ... есеп ... ... ... операцияларды автоматтандыру жүйелеріне қойылатын талаптарды
сақтауын бақылауды жүзеге асырады;
-бухгалтерлік есепке алу және каржылык есептілік жүйелерін ... ... ... ... ... ... қаржылық
есептілік стандарттарымен ... және ... ... бойынша бухгалтерлік есептілік стандарттарын, сондай-ақ оларға
әдістемелік ұсыныстарды әзірлейді және бекітеді;
- уәкілетті мемлекеттік органның құзыретіне ... ... ... ... ... ... есеп беру ... мерзімдерін белгілейді;
- уәкілетті органмен келісім бойынша ... ... ... және
Қазақстан Республикасының заң актілерінде көзделген жағдайларда
олардың аффилиирленген тұлғалары қаржылық ... ... ... ... ... мен нысандарын, сондай-ақ табыс
ету
мерзімдері мен тәртібін белгілейді;
- валюталық реттеу мен бақылау мәселелері бойынша есептілік тәртібін,
нысандарын және ... ету ... ... ... және банк операцияларының жекелеген түрлерін ... ... ... күзету ... ... ... ... ... талаптарды
тиісті уәкілетті органдармен келісім бойынша белгілейді;
- Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ақша ... ... ... ... егер ... өзгеше көзделмеген болса, банктердің, банк операцияларының
жекелеген түрлерін жүзеге асыратын үйымдардың және ... ... ... банк ... ... ... төлемдердің кезегін белгілеуге қүқылы;
- Қазақстан Ұлттық Банкі ... ... ... ... ... және ... қаржы нарығының инфрақұрылымының бір
бөлігі болып ... ... ... және ... ... құқылы;
- қолма-қол банкноттар мен тиындарды есепке алу, сақтау, тасымалдау
және инкассациялау тәртібін ... ... ... ... тасымалдауды және инкассациялауды қамтамасыз
етуге қатысады, ... мен ... ... қорын құрайды;
- Қазақстан Республикасы банктерінің жиынтық балансы мен өз балансын
жасайды және оны үнемі жариялап ... ... ... ... ... ... инвестициялық ұстанымын
және жалпы сыртқы борышын бағалауды қалыптастырады, төлем
балансының қысқа мерзімді, орташа мерзімді және ұзақ мерзімді болжамды
бағаларын ... ... ... ... тіркеуді және
мемлекеттік кепілдіктері жоқ мемлекеттік емес сыртқы заемдар бойынша
шарттардың мониторингін жүзеге ... ... ... ... ... ... тәжірибелері
Неміс федералдық банкі (Дойче Бундесбанк) 1957 жылы 26 шілдеде шықкан
заң негізінде құрылған. Оның ... ... ... пен ... ... ... болған. Банк ... — 290 млн. ... ... ... ... Бас кеңесі ... ... ... Банк ... жергілікті 11 орталық банкі және 195
бөлімшелер мен агенттіктер ... ... ... ... директорат,
баскарма.
Кеңес - ақша-несие саясатының қалыптасуына жауапты негізгі орган болып
табылады. Кеңесті президент баскарады, кеңеске ... ... ... ... ... ... ... кіреді.
Директорат - жоғары атқарушы орган. Ол кеңестің шешімдерін жүзеге
асырады және басқа мемлекеттік ... ... ... ... ... валюталык операцияларды жүзеге асырады.
Жер орталық банктері - Неміс федералдық ... ... Ол ... ... ... осы ... арқылы жүзеге асырды.
Бұл дүние жүзіндегі ең тәуелсіз банк болып табылады, ол тек ... ... ... ... 100%-ы ... ... ... министрлігі банктің қызметіне араласуына күқығы жоқ.
Ағылшын банкі - дүние ... көне және ... ... ... ... 1694 жылы ... 1946 жылы жеке иемденушілерден
акцияларды міндетті ... ... алу ... ... 1971 ... дейін Бұл банк елдегі несиелеу процесін,
коммерциялық банктердің ... ... ... ... ... ... ... банктер кассалық активтер коэффициентін касса және Ағылшын
банкі шоттардағы қалдықтарды актив сомасының 8% мөлшерінен ... ... және ... ... ... ... орындау керек болатын.
Өтімділік коэффициценті, яғни өтімді активтер портфелі активтердің жалпы
сомасының 28%-нан ... ... ... жылдан кейін коэффициенттер алынып тасталынды. Қарыздар бойынша
банкілік мөлшерлемелер енді ... ... ... мөлшерлемесіне
байланысты қойылмай, әр банк жеке ... ... ... ... ... ... үшін ... активтер коэффициенті қысқа
мерзімді депозиттердің 12,5% мөлшерінде белгіленді. Бұдан басқа, банктер
Ағылшын банкіндегі пайызсыз шотта ... ... ... депозиттерінің 0,5%
мөлшеріндегі сомасын сақтауы керек.
Ағылшын банкі екі департаментке бөлінген - эмиссиялық және банктік.
Эмиссиялық департамент банктің портфеліндегі мемлекеттік бағалы
қағаздарды қоя отырып, ... ... ... Ал ... ... ... банктік депозиттер ... ... ... ... ... ... банкі 1882 жылы құрылған. Қазіргі Жапон банкі ... Заң ... ... ... Ол ... ... ... есептелінеді, бірак
жарғы капиталының 55%-ы мемлекетке тиесілі. ... ... ... ... банктің барлык кызметтерін атқарады.
АҚЩ-тың федералдық резервтік жүйесі өзінің мәні жағынан басқа елдердің
орталық ... ... ... ... ... ... ... осы елдің федералдык саяси жүйесінің негізі жатыр.
Федералдық резервтік жүйе ... ... мен ... ... ... елдердің орталық банктерінен өзгешеленеді. Федералдық
резервтік жүйені кұру ... ... ... ... бірі
-жергілікті банктердің мүддерлерімен санасу және басқарудың шамадан тыс
орталықтандырылуын ... ... ... ... ... ... ... банк бір мекемеден ғана ... ол ... ... ... 12 ... ... ... Федералдық резервтік жүйенің құқықтық мәртебесі де ерекше: АҚШ
үкіметімен және бүкіл ... ... ... ... ... бола
тұрып, федералдық резервтік банктер ... ... ... ... Өйткені олардың капиталдары коммерциялық банктердІң үлеожарна
пұлдары есебінен құралған. Осыған ... ... ... ... ... органдарының кұрамы, қызметтері ... ... ... критерийлері бойынша АҚШ-тың ... ... ... жатады.
Федералдық резервтік жүйе үш деңгейлі ... ... ... ... 12 ... ... банктері; 6 мыңға ... ... ... мүше ... Одан ... федералдық резервтік
жүйеге екі комитет кіреді: ашық нарықтық Федералдык комитеті ... ... ... ақша және банк ... ... - ... ... жүйенің
Басқарушылар кеңесі. Ол елдегі ақша және банк жүйелерін жалпы ... ... ... ... ... жеті ... конгрестің
мақұлдауымен президент тағайындайды. Өкілеттік мерзімі - 14 жыл, әр ... ... бір ... ... Бұл ... жүйелі түрде жүмыс істеуі
үшін, жоғары ... ... ... ... ... тиіс.
Басқарушылар Кеңесі ақша-несие саясатының негізгі мэселелерін шешеді
және оларды жүзеге асыруға ... ... бар. 12 ... ... үш ... белгісІ болады:
1) олар орталық банктер болып саналады;
2) квази-қоғамдық банктер болып есептелінеді;
3) «банктердің банкісі».
АҚШ аумағы 12 федералдық ... ... ... Осылар аркылы
Басқару кеңесінің негізгі саясаттары жүзеге асырылады. Бұлардың ішіндегі ең
маңыздысы — Нью-Иорк қаласының Федералдық ... ... ... ... коғамдық банктер болып табылады, яғни олар ... және ... ... ... бейнелейді. Олар коммерциялық
банктердің меншігінде болғанымен, мемлекетпен, яғни Басқарушылар ... ... ... - ... ... өйткені олар
орталық банктің барлық қызметін орындайды.
Федералдық резервтІк жүйенің ... АНФК ... роль ... ... және қаржы нарығы арқылы ... әсер ... ... ... ... ... Ол ... резервтік жүйе есебінен
мемлекеттік облигацияларды ... ... ... ... инструкциялдар
береді. Федералдық консультациялық кеңес коммерциялық банктердің 12 танымал
басшыларынан тұрады. Ол Баскарушылар кеңесімен кездесулер жүргізіп, банктік
саясат ... өз ... ... ... коммерциялық банктермен күнделікті оперативтік байланысты 9
директордан түратын басқарма ... ... ... ірі ... және
өнеркәсіптік компаниялар бар. Федералдық резервтік банктерінің негізгі
қызметін: ақша ... ... ... ... ... ... несиелеу, АҚШ қазыналығына қаржылық қызмет ... т.б. ... ... ... ... ... БАНКІНЩ АҚША-НЕСИЕ САЯСАТЫН
ЖҮРГІЗУДЕГІ ЭКОНОМИКАҒА
ТИГІЗЕТШ ӘСЕРІ
2.1. Қазақстан Республикасының экономика жағдайын және ... ... ... ... ... ... бірнеше рет реформалау
нәтижесінде ең қарқынды дамып келе жатқан және тұрақты бөлігі болып отырған
банктік жүйе болып табылады. Сонымен ... ... ... ... ... күні Қазақстанның банк жүйесі ТМД-дағы ең қарқынды дамушы
банк жүйесі болып табылады.
Банктер барлығы ... ... ... ... ... ... беру ... жұмысының, сондай-ақ банктік құпия
жөніндегі ... ... ... ... ... ... жедел
қарқынмен дамуда [8].
Қазақстан соңғы жылдары экономиканың дамуында біршама прогресске қол
жеткізді. Осы жетістіктерді индустриялық ... және ... ... мен даму институттары мойындады.
Осы кезеңде әлемнің барлық ... ... ірі ... ... ... ... ... растады.
Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы Қазақстанға 4-ші деңгейдегі
рейтинг берді. Екі ... ... ... ... ... және ... арналған бәсеке қабілеттілігінің индексін» қүрайтын
Дүниежүзілік экономикалық форумының бағалауына сәйкес Қазақстан тиісінше 61
және 62 ... тұр. Бұл ТМД ... ... ең ... позиция.
Біз мемлекеттік тәуелсіздіктің 14 жылын өткердік. Бұл тарихтың
жаьандық сынақтарьша жауаптар және жаңа ... ... ... ... ... де ... ... біртұтас үш міндетті:тэуелсіз мемлекет
қүру, жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға және тоталитаризмнен
демократияға ... ... ... ... шешу ... ... ... әлемнің көптеген жетекші державалары секілді ондаған жылдар бойы,
ал жүздеген ... ... ... сөз жоқ, ... ... ... ... өзғерістерді біртіндеп нығайтуға жол беріп қоя алмадық. Тарих
бізге басқа шарттарын көлденең тартты, біз оларға төтеп бердік [9].
Қазақстан ... ... ... ... ... ... көз жеткізуімізге болады: нарық маханизмін іске
қосу, бағаны, тауар ... ... ... инвестиция ағынын
ұсыныс пен сүраныс арқылы реттеліп отыруы.
Біздің еліміз әлемдік темір рудасы қорының ... 8 ... ... ... 25 ... ... ... етеді. Мұнайдың барланған қоры
бойынша ... ... 12 — орын ... және ... бойынша 2015 жылы
мұнай өндірудің көлемі жағынан ... ... ... ... ... көмір өндіретін ел ... ... ... көмір қоры 35,8 миллиард тоннаны құрайды. Бұл жалпы ... 3,6 ... ТМД ... ... ... қоры мен оны ... ... Ресей мен Украинадан кейін үшінші орын алады.
Біздің республиканың міндетіне үлкен бөлігі тасып әкетілетін табиғи
ресурстарды өндіру ... ... ... ... - 70, ... - 55, қара ... - 46, көмірдің 28 пайызы сыртқа кетіп жатыр.
ЖІӨ несиелік қатынасы, 2003 жыл, ... 2005 ... ЕЦБ, АФН ... 2
Біздің өнеркәсіп жоғары қосымша құны бар ... ... онда 4 және 5 ... ... ... ... ресурстардың
барлық түрі бола тұра, біз ақырғы өнімді шығармадық (кесте 1).
Кесте 1.
Қазақстанның КСРО экономикасындағы үлесі
|Көрсеткіштер |1990 жыл |
| ... ... ... |
| | | ... ... (%) ... ... ... млрд. руб. |1000 |46,4 |4,6 ... ... ... ... руб. |1631,6 |76,7 |4,7 ... ... ... млрд. руб. |700,6 |33,4 |4,8 ... ... ... руб. |918,0 |87,0 |9,5 |
* 1982 ... ... ... шаруашылығына экстенсивтік және шығындық сипат тән еді. Біздегі
қажетті селекциясыз және қымбат түратын жемшөптегі мал ... ... ... өте төмен ұлан - ғайыр егіс алқаптары елдің ... ... ... ... ... бірақ экономикалық тұрғыда өзін ақтамады
[11].
Қорытындысында ... ... жан ... ... ... тікелей
шетелдік инвестициялардың көлемі бойынша Қазақстан ТМД елдерінің арасында
көшбасшы ... ... ... бірінші больш инвестициялық
деңгейдегі несие рейтингі берілген (сурет 3).
Инвестициялық тартымдылықтың ... ... ... ... ... ресурстарды, соның ішінде мүнай - газ саласындағы
ресурстарды игеруіне жол ашуымыз арқылы мүмкін ... ... ... ... қорлардың тозуы жағдайында Қазақстанның өзі ... ... ... ... ... ... ... жан басына келетін шетелдік
инвестициялардың нетто - ағыны
Ескерту: ЕЦБ, АФН РК.
Сурет 3
Алғашқы кезде шетелдік инвестицияларды тарту ... ... ... ... ... әлемі Қазақстанды сенімді экономикалық
серіктес ретінде елестете алмады. Шеврон корпорациясының 1993 жылы келуінен
және Тенгиз кені ... ... шарт ... ... трансұлттык
корпорацияларға өзгеше белгі ретінде болды.
Кесте 2
Әлемде, ... тобы ... және ... ... ... ... өзгерісінің динамикасы, 1996-2004 жж., % - бен
|Өңір/ Ел |1996 |1997 |1998 |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 ... әлем |100 ... ... |246,4 |204,5 |168,6 |
|Дамыған елдер |100 |106,9|130,3 |229,7|402,7|538,7 |277,8 |238,2 |178,2 |
|Дамушы елдер |100 ... ... |196,4 |140,9 |153,8 ... Азия |100 ... ... |213,9 |272,1 |367,0 |
|Қазақстан |100 |170,1|214,1 |125,3|188,2|282,6 |463,1 |417,3 |476,5 ... |100 ... ... |122,5 |171,7 |56,7 ... ... ... ... Қазақстанда әлемдегі барлық ірі ... ... ... ... ішінде «Эксон Мобил», «Шелл», ... ... ... ... ... «Лукойл», Қытайдың рттық мұнай
корпорациясы. Олардың ... ... ... ... ... инвестициялык
тартымдылығын, сондай - ақ қызығушылық кұқығын және қызығушылықты қорғау
облысындағы ... ... ... 30 жылдың ішінде қоры 10 миллиард баррелейге бағаланып отырған,
ірі Қашаған кен көзінің ашылуы ... ... ... ... ... ... алғашқы орынды алды[12].
Шынындада, Қазақстан мұнайының арқасында ... ... ... жылдамдатты. Бірақ алғашқы даму динамикасының
нәтижесін тек қана ... ... ... өсуі әсер ... жок- Бұл экономикалық кайта құрудың нәтижесі.
Бүгінгі таңда мемлекеттік бюджеттінің жартысын мұнай ... ... ... ... қара және ... металлургияның күшін көтерді.
«Самсунг» және «Қазақмыс» корпорациясы саланың дамуына 1833,5 млн. ... ... Бұл ... қорғасын шығарудың деңгейін 2000 жылы ... ... 9 ... ... ... ... ... уақытта
қорғасынды өндіру көлемі өткен жылға ... ... ... «Испат - Кармет » ... ... 500 млн. ... қаржы бөлді. Карметкомбинат металмен және полимермен жабылған
металл жапырағын шығару арқылы күшті индустриялық даму кезеңінен өтті.
Ұлттық Банк - ... ... ... яғни ... ... құқы бар жалғыз мемлекеттік ... Олар ... ... ... және банктерге сатып, қолма-қолсыз эквивалент алу
формасында болады. ... ... ... ақша бірлігі - теңге
болып табылады.
Эмиссия - Бұл мемлекетпен банкноталардың, ... ... ... Ол ... түрінде де немес қолма-қолсыз ақша
түрінде де ... ... ақша ... ... - айналысқа банкноталар меен
монеталардың қосымша ... ... ... ... ... Ұлттық Банктін ақша базасы
сияқты, ақша агрегаты және ақша мультипликациясын бақылау арқылы жүреді
[14].
Ақша ... - бұл ... Банк ... ... Оған ... ақшалар, міндетті және артық резервті ақшалар жатады. ... - ... ... ... ... Банкідегі арнайы шотта
несие корреспонденттік шотында сақталуына ... банк ... ... ... дегеніміз банктерді ¥лттық ... ... ... қалдықтары. Айналымдағы қолма-қол
ақшаның мөлшері банктердің корреспонденттік шоттардағы қаражаттарының
болуына байланысты ... ... Банк ақша ... ... ... ... ... банкідегі корреспонденттік шоттардағы
каражаттарының көлемін, яғни банктердің өнімділігін реттеу арқылы реттейді.
Ол ақша-несие саясатының ... ... ақша ... ... ақша ... ... мультипликаторының
мөлшеріне әсер етеді.
1993 жылдың ... ... ... ... ... жас
тэуелсіз рреспубликамыздың жылнамасындағы ең маңызды оқиғалардың бірі болып
табылады. Өзіміздің ақша бірлігІмізді енгізу қазіргі ... қол ... ... ... калады. Оның дұрыстығы каржы-несие
секторының белсенді дамуымен және теңгенің тұрақтылығымен айқын дәлелденді.
Ақша мен ... ... ... өте ... олар ... ... құрамы болып табылады. Ақша жүйесі экономикалық үдерістерге
оларды күшейтумен немесе бәсеңдетумен әсер етеді.
Елдің экономикалық жағдайы, сол ... ... ... ... ақша жүйесіне, оның атқаратын кызметіне тікелей
байланысты. Макроэкономикалык тепе-теңдІк ақша нарығына ... бір ... ... ... ... ... ең ... ақшаға деген сұраныс
пен үсыныстың тепе-теңдігі.
1991 жылы Қазақстан ... ... ... ... ... ... сол кезде жүмыс істеген бІрыңғай ақша жүйесі тұрақсыз болды. Жас
мемлекеттер бірінен соң бірі ... ... ... ... ... белгілерін енгізе бастады. 1992 жылы рубль аймағында Қазақстан,
Өзбекстан, Ресей және ... ... гана ... ... ... ... ... келуі инфляцияның шарықтап өсуіне әкеліп соқты.
Қазақстан өз валютасын енгізуге мэжбүр ... ... ... ... ... Ресейдің қаржы институттарына бағынышты күй кешті, ... ... ... ... ... жылы 3 қарашада Президенттің Жарлығымен құрылған Ұлттық валютаны
енгізу ... ... ... ұлттық валютаны ... ... Бұл ... жаңа ... ... ... жаңа ... айырбастау пункттеріне жеткізу мэселелері, қолма-қол
ақшаны айырбастау коэффициенті мен лимиттері, валюта бағамын қалыптастыру
және басқа маңызды ... ... ... валютаны енгізудің
заңдылығын сақтау және өркениетті түрде енгізу үшін дайындалып жатқан ... ... ... ... және көрші елдердің үкіметтері дер
кезінде хабардар етілді.
Тарихи күн ... ... ... ... ... ... алда болатын акцияны түсіндіре отырып, сөз сөйледі. Мұндай
шаруаның жан-жақты ... ... ... мүмкіндіктері мен күні
ертең көрінетін жаңа көкжиеғі астастырылғанын, өз жолымен, жөнімен жүзеге
асатынын халыққа ... ... ... 1993 жылы 15 ... ... Ең бірінші бағамы 1
АҚШ долларына 4,75 теңге болды. Әр теңге 500 рубльғе ауыстырылды. Теңгенің
валюталық қызметінен кейін оның қүнын жоғалтпай ... түру - ең ... бірі ... ... сәуірінде «Қазақстан Республиксасының ¥лттық ... ... ... банк және банк ... ... ... бар ... қол қойылды. Бұл құжаттарда коммерциялық банктердің
қызметін тоқтату және іске қосу тәртібі, сондай-ак коммерциялық банктердің
қызметін ... банк ... ... ... мен ... ... ... кейін алғашқы екі жыл біздің еліміз ... қиын ... ... ... ... ... ... қиындықтар
(бағаны ырықтандыруға және өндірістің құлдырауына ... ... ... ... тауарларына деген қанағаттандырылмаған сүраныстың
едэуір көлемі) шетел валютасына сұраныстың ... ... ... 1994 ... сэтсІз жүргізілген өзара шаруашылық есептесуі сияқты
өкінішті экономикалық жаңсақтықтар ... ... ... ... ... қиындатты. Енгізілгеннен кейін алғашқы 7 айда теңге 8 ... ... ... ... бүкіл инфрақұрылымды қайтадан құруға тура
келді. Бұл іс банк ... ... ... ... ... қаржы
кызметтеріне көшірілді. Бұдан ... ... ... айырбастайтын биржа құру, алтын және валюта қорын жасақтау, теңге
сарайын іске қосу ... ... ... ... ... қаржы операциясы
теңге арқылы есептелінгендіктен, оның бағамы ... ... ... күн ... ... экономикалық өсімге тікелей қызмет жасауын қамтамасыз ету
кажет болды. Бұған дейін теңге қүлдырап бара ... ... Банк ... ... қосымша ақша жұмсап оны реттеп отыратын. Бірақ бұл
әрекет жасанды багамның жасалуына жол ашты. ... шын ... ... оны ... ... ... керек болды. Аталмыш шарадан ... ... АҚШ ... ... ... екі ... сатылап жоғарылап кетті.
Бұдан кейінгі жылдары теңгенің АҚШ долларына ... ... ... ... ... ... егер 1995 жылы ... бағамы
17,9 пайыз болса, 1996 жылы - 15,4 пайызға төмендеді. 2001 жылы ... ... 5,17 ... ал 2002 жылы - 3,25 ... болды.
Ұлттық валютаның тұрақтылығы белгілі бір мерзімдегі оның құндылығымен
анықталды. Ішкі күндылығы инфляция деңгейімен, ал сыртқы ... ... ... ... ... ... ... деректерге сүйенсек,
инфляция 1995 жылы 276,2 пайыздан 2005 жылы 5,9 ... ... ішкі ... ... ... ... валютаның АҚШ долларына
қатысты сыртқы құндылығының тұрақтануы 1999 жылы ... ... ... ... және ... дамуына, ЖІӨ-нІң өсуіне (1999-2004
жылдары - 167,4 пайызға ... ... ... Егер 1999 ... ... монетарлық факторы басым болса, одан кейІнгІ ... емес ... әсер етті ... ... тепе-теңдікті қамтамасыз ететін монетарлық
факторлардың арқасында тұрақтылыққа жетті. Бұл жағдайда сыртқы және ішкі
тәуекелдердің алдын алуда Ұлттық Банк ... ... ... ... ... институты осындай нәтижелерге жетудің бірден-бір
тиімді жолы болғаны айқын.
Бірақ монетарлы емес факторлар элі де өзекті мэселелерге айналып отыр.
Соның ішінде ... - ... ... ... ... ... шығындылығынан олардың айтарлықтай тиімсіз жұмыс істеуі.
Кедергі жасайтын факторларға экімшілік-бюрократтық шаралардың салдарынан
тежеліп отырған ... ... ... ... бүзылуы
жатады. Ол үшін Ұлттық валютаны ел экономикасын баскаратын құрал деңгейіне
жеткІзу жұмыстары жүргізІлді.
Теңгенің ... ... бір ... бөлсек, 1993-1996 жылдар
инфляцияның ауыздықтау, үлттык валютаның және ... ... ... 1991 ... аяғында ЖІӨ-нің 8,2 пайызға
төмендеуіне карамастан, осы кезеңнің соңында инфляциянын ... ... ... қол жеткізді.
1993 жылы Қарашада теңгенің енгізілу кезеңіне қарай еліміздің ... ... ... ... ... Екі деңгейлі банк жүйесі
кұрылды, барлық мамандандырылған банктер акционерлік банктер болып ... ал ... ... ... ... бірқатар өкілеттіліктері берілді.
Бұл өз валютамызға көшуді және Қазақстанның ақша-несие саясатын жүргізуді
едәуір жеңілдеттІ. 1993-1996 ... банк ... ... ... ... ... деңгейлі банктердің саны 204-тен 101-ге дейін
қысқарды [16].
1997-1999 жылдары экономиканы тұрақтандыруғы қол жеткізілді және банк
жүйесін жедел түрде реформалау ... ... ... ... нәтижесінде ІЖӨ-нің 2,7 пайызға
өсуін, инфляция деңгейінің 17,8-ге төмендеуін және нақты жалақы индексінің
13,1-ге жоғарылауын айта кету ... Банк ... ... ... ... ... деңгейлі банктер санының 55-ке ... ... 1998 ... ... ... ... ... құрылған үш деңгейлі
зейнетақы жүйесі енгізілді. 2000 жыл ... ... ... ... ... ... және ... секторының халықаралық стандарттарға
көше бастауымен ерекшеленеді.
Сондықтан Ұлттық Банк алдағы уақытта Қазақстанның БС¥-ға ... ... банк ... ... ... жақсарту бойынша жұмыс
жүргізуде [17].
Бүгінгі күндері біздегі банк ... ... ең ... ... ... ... ... жиынтық меншік капиталының баламасы шамамен 1,4
миллиард АҚШ ... ... ... 10,5 ... АҚШ долларына
жетті. Банк активтерінің 60 пайызы ... ... ... 2003 ... ... ... банктер қаржылық есеп берудің
халықаралық стандарттары бойынша жүмыс ... ... ... және ... ... бар. ... түрде депозиттерінің жалпы көлемі 2005 жылдың 1 шілдесінде 847,4
миллиард теңге болды. Жалпы депозиттердің ішінде ... ... ... осы ... ... ... 56,8 ... 58,7
пайызға өсіп отыр.
Бұлардың бәрі теңгенің тұрақты валютаға айналғанын айқын дәлелі.
Қаржы секторының барлық бөліктерінде ... ... ... ... Қазақстанда жүмыс істеп тұрған 36 банктің 25 ... ... ... ... Осы ... бәрі халықтың банк
жүйесінде деген сенімін ... ... ... ... ... ... жан ... шаққанда 142 АҚШ доллары болып, ... ... ... ... екінші орында түр [18].
Банк несиелеріне балама несиелеу де дамып келе жатыр. Микрокредиттік
үйымдардың, пошталық жинақ ақшасы жүйесінің дамуына көп ... ... 2000 жылы іске ... ... ... ... ... нешелеудщ баламасы бола алды. «Инвестациялық қорлар туралы» ... ... ... ішкі ... ақшасын жұмылдырудың және қайта
бөлудің тиімді тетіктері акционерлік ... және пай ... ... ... ... отырған несиелеудің үш деңгейлі жүйесі елдің
түрлі аймақтарында адамдардың ... ... ... және ... қызмет көрсетуге мүмкіндік береді. Ол екінші ... ... ... ... ... ... ... асыратын
үйымдардан және микрокредиттік ұйымдардан тұрады. Бүгінгі танда шағын
кәсіпкерліктІ қаржыландыруды ... ... ... ... ... ... маңызды.
Қаржылық қызмет көрсетуді аймақтық қамтуды кеңейтуге сондай-ақ ... ... де ... ... әлеуметтік проблемаларын шешу үшін Қазақстанда 2001 жылдан
бастап ипотекалық ... екі ... ... ... Оның ... ... және ... несиелер беретін банктік емес ұйымдар, ал
жоғары деңгейі - басты мндеті қайталама нарықта ипотекалық ... ... ... ... қаржыландыру болып табылатын Қазақстан
Ипотекалық компаниясы.
Ең ... ... ... және 1998 жылдан жұмыс Істеп келе ... ... ... ... ... ... ... үлес қосуда.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесі салымшыларының саны 2005 ... ... ... адам ... - ... ... халықтың 80 пайызы.
Қазіргі уақытта жинақтаушы зейнетақы қорлары ірі ... ... ... ... ... ... 540,8 ... Бұл ІЖӨ-нің 8 пайызын құрайды. Барлық инвестицияланған ... ... ... ... ... және ... ... сол, Қазақстанның қаржы жүйесі ТМД-ның басқа елдермен
салыстырғанда ... ... ... және ... араласуынан
қорғалған. Қаржы секторын дамытудың жемісті ... ... ... ... ... стратегиялық даму көрсеткіштеріне болжам жасала
отырып, ... ... ... ... айырбасқа жіберу туралы мемлекеттік
бағдарлама бекітілді. Осыған орай теңге барлық экономкалық кеңістіктерде
АҚШ ... ... ... ... ... айналады [19].
Қазіргі нарығының ең дамыған сегменті мемлекеттік бағалы ... ... ... ... ... ... 58 ... эмиссиясы қызмет істейді және олардың номиналдық бағасы
116,9 миллиард теңге, немесе ІЖӨ-ның 3 ... ... ... ... ... келе ... ... оның деңгейі экономика
қажеттілігін өтей алмай отыр. 32 ... ... ... іске ... ... бар, ... ішінде 7-еуі шет ел
компанияларының ... ... ... ал 1-еуі адам ... ... ... компанияларының жиынтық
активтері 24,4 миллиард теңге, жиынтық меншік каиталы 7,8 ... ... ... нарығының инфракұрылымына мыналар кіреді: төлем жүйелері,
Қазақастан қор ... ... ... есеп ... ... ... ... депозитарийі, Банкнот фабрикасы, Теңге сарайы,
құндылықтарды сақтау орталығы.
Қазақстанның ... ... ... - ... бөлшек төлемдер жүйесі
болып табылады. Ел банктерінің шығарған ... ... ... ... ... яғни ... ... халықтың төрттен бірінің
төлем карточкалары бар. ¥лттық банкаралық төлем ... ... ... ... және ол халыққа қызмет көрсетуде электрондық ақша
қолдану арқылы біркелкі төлем ... ... ... ... ... ... қаржы секторындағы реформалар мемлекеттің саясаттың
дұрыстьтғын анықтайды.
2.2. Ұлттық Банктің ақша-несие саясатын ... ... ... ... ¥лттық Банкі бағалардың ... ... ... ... ... ... ... Ақша-несие саясаты:
- ресми қайта қаржыландыру ставкасын;
- ... ... ... ... ... ... ... ең аз міндетті резервтердің нормативтерін;
- ерекше жағдайларда операциялардың жекелеген түрлерінің деңгейінде және
көлеміне қойылатын ... ... ... белгілеу арқылы жүзеге
асырылады.
Ақша-несие саясатын іске асыру мақсатында Қазақстан Ұлттық Банкі
мынадай операция түрлерін жүзеге асырады:
1) ... ... ... ... ... ... ... ¥лттық Банкінің қысқа ... ... және ... да ... ... сатып алу және сату,
оның ішінде кері сатып алу қүқығымен;
6)коммерциялық вексельдерді қайта ... ... ... ... ... ... бойынша басқа
да операциялар.
Қазақтан Ұлттық Банкі жүзеге асырылатын ақша-несие саясаты шеңберінде
қаржы нарығындағы ... ... ... ... әсер ... ... ... негізгі операциялары бойынша сыйақы
ставкаларын белгілейді.
Пайыздық саясат ақша-несие саясатының ... бірі ... ... Банк ақша ... ... пен ... бойынша
ұсыныстың инфляция деңгейінің жалпы жағдайларына және ... ... ... ... ... қаржыландыру мөлшерлемесін
бекітеді. Ұлттық Банк өзінің пайыздық саясатын мемлекеттің ... іске ... ... ... ... ... әсер ... қолданады. Қайта қаржыландыру мөлшерлемесін анықтау кезінде ¥лттық
Банк пайыздық мөлшерлемесін оң және ... ... ... тұру ... ... ... ... пайыздық саясаттың негізгі
мақсаты - теңгені несиеге деген сүранысын азайтатын, ал оның ... ... өсім ... ... ... ... төмендетудегі
қамтамасыз ететін деңгейге дейін көтеру. Жоғары пайыздық мөлшерлемелер,
дәлірек айтқанда, пайыздар үшін төлемдер ... ... ... жаңа ... ... өзінің нәтижесін қандай да бір анықталмаған
болашақта емес, қысқа уақыт аралығында ... ... ... ... инфляцияға қарсы күресте ... ... ... бір факторға - шетел валютасына деген шектен ... ... ... ... ... ... ... қолма-қол ақшаның көлемі 2004 жылмен
салыстырғанда 4,9%-ке немесе 1955,3 млн. ... ... ... құрады. Айгалымнан шығарылған қолма-қол ақшаның көлемі 2005
жылда 1,4 есе өсіп, 41742,8 млн. теңгені құрады [20].
Алдындағы жылдардың ... ... ... ... ... ... ... ұлғаюы зейнетақы мен жәрдемақының өсуіне, сондай-ақ
жыл қорытындылары бойынша ... ... ... ... 2004 жылдың
көрсеткіштерімен салыстырғанда, екінші деңғейдегі банктердің ... ... 239 млн. ... (14,9%), банкоматтарды нығайту 346
млн.теңгеге (26,2%), зейнетақы мен жәрдемақы 194 млн.теңгеге (10,2%), жеке
тұлғалардың ... ... 932 ... (61,8%) ... ... ... Маусым айында банк кассаларына қайтарылған ... ... ... ... ақшаның көлемінен асық болды. Нәтижесінде
теріс эмиссиялық қорытынды қалыптасты. Кассалық айналымдар кіріс бойынша
40,0%-ке, шығыс бойынша 29,0%-ке ... ... ... өсуі 2004 жылдағымен салыстырғанда, мыналардан
құралған:
- шетел валютасын сатудан — 3151 ... (28 есе), оны ... ... ... ... ... Әдеттегідей, халық
жылжымайтын мүлік пен ... ... ... ... ... кезде шетел валютасын белсенді пайдаланады. ... ... ... ... ... 2005 ... ... Қазақстан облысында
автокөлік құралдарының саны 20 мың бірлікке үлғайған, оның басым көпшілігі
жеке ... ... ... ... ... тіркеу
орталығынан алынған ақпарат бойынша, облыста 1 млрд. доллардан астам сомаға
жылжымайтын мүлікпен ... ... ... ... ... ... ... сенімді үралы болып қалуда;
- жеке тұлғалардың депозиттерІнен - 758,2 млн.теңге (1,5есе);
- басқа да түсімдер (соның ішінде: есепті ... ақша ... жеке ... ... - 2062,6 млн.теңге (1,8 есе).
Бюджеттік ұйымдар қызметкерлерінің ... өсуі мен ... ... ... ... ... ... өзара
байланыс бар (6,9 млрд. теңгеге немесе 33,7%-ке өсуі).
Тауарларды, ... ... мен ... сатудан түскен 93,5
млн.теңгені құрады, Бұл 2004 жылдың көрсеткішінен 7 млрд. теңгеге немесе
8,1%-ке ... Бұл ... өсу ... ... ... ... мен көрсетілегн қызметтер көлемінің ұлғаюымен қатар,
екінші деңгейдегі банктердің халыққа берген тұтынушылық кредиттер ... Бұл ... ... ... сату көлемінің рғаюына әсер етеді.
Ақша-несие саясаты мен ... ... ... ... репонденттерден алынған ақпаратты барынша және тиімді пайдалану
үшін ... ... ... ... мониторинғ жүйесінің
жетілдіру жұмыстары өзінің оң нәтижесін көрсетуде. Сонымен, 2004 жылғы 4
тоқсанмен ... ... ... саны 8 кәсіпорынға
ұлғайып, 01.01.2006 ж. ... ... 64 ... құрады. Өткен жылда 14
кәсіпорын тартылды, сонымен қатар, таратылуына байлансты 6 ... ... ... қатысудан бас тартудың негізгі себебі -
бухгалтерлік қызметтердің есептен бас көтермеуі, ал ... ... ... - өз ақпаратын басқаларға жария етпеу саясаты.
Кесте 3
Мониторингке ... ... ... ... |2005ж. 1 ... |2005ж. |2 ... |3 ... | | | | | | |
| ... ... ... ... |Кәсіп |Жалпы |
| ... ... ... ... |орындар |көлемд |
| |дың саны |п ... |дың |еп |ДЫҢ |еп |
| | | ... ... ... |үлесі |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... |3 |4,9 |3 |4,8 |3 |4,7 ... | | | | | | ... және | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... |2 |3,3 |2 |3,2 |2 |ЗД ... | | | | | | ... ... |38 |62,3 |36 |57,1 |37 |57,8 ... энергиясын,|2 |3,3 |2 |3,2 |2 |3,1 ... бен су ... | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... |6 |9,8 |7 |11,1 |7 |10,9 ... ... |9,8 |8 |12,7 |7 |10,9 ... үй | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... және |3 |4,9 |3 |4,8 |3 |4,7 ... | | | | | | ... ын |1 |1,6 |2 |3,2 |3 |4,7 ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... |61 |100 |63 |100 |64 |100 ... бойынша | | | | | | ... ... ... ... ... ММ ОҚФ 2005 ж. есебі
Кестеде 3 көрсетілгендей, бүгІнгі ... ... ... ... құрылымда өндеу өнеркәсібі (57,8%), сауда (10,9%)
және қүрылыс (10,9%) кәсіпорындары басым. Өндеу өнеркәсібі кәсіпорындарының
басым болуы ... өңір ... да ... көрнектілі деңгейі мынадай:
- 2005ж. 1-тоқсан -саны 61, мониторингіге қатысушылардың өнімін сатудан
түскен табыс улесі 31,5%, көрнекілік көрсеткіші - 11,1%;
- 2005ж. ... ... 63, ... ... өнімін сатудан
түскен табыс үлесі 36,8%, көрнекілік көрсеткіші — 9,9%;
- 2005ж. 3-тоқсан -саны 64, мониторингіге қатысушылардың өнімін ... ... ... 28,9%, ... көрсеткіші - 8,6%.
2005 жылдағы инфляцияның ерекшелігі, оның басқа «құрамдас бөліктермен»
салыстырғанда, ақылы ... өсу ... ... ... ... ... ... қарсы жалпы инфляция деңгейі 7,4 % болса, қызметтер бағасы
9,2%-ке ... ... ... ... өсуі ... ... де,
реттелмейтін де қызмет түрлерінде белгіленді. ... ... беру ... ... ақысы, көлік қызметтері де қымбаттаған.
Тек байланыс қызметінде ғана бағалар қалпында ... ... ... ұялы ... ... қызметін көрсететін бизнес белсенді дамып
келуде. Жылдың соңғы айында ... ... ... ... мен
қызметтердің бағалар индексі қараша айымен салыстырғанда 101,3%, оның
ішінде азық-түлік ... -101,6%, ... ... ... - ... ақылы қызметтер -101,0%-ті құрады.
«Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ММ ОҚ ... ... тұтыну бағаларының мониторингі тұтынунарығына мына факторлар әсер
ететінін көрсетті:
1) мерзімділік, әсіресе көкөністерге, ... ... ... ... (алма, апельсин, бана, мандарин) импорттық болып
табылады және бұл ... ... ... ... ... бағаларының ауытқуы барлық ... ... ... ... ... еліне және т.б.
қарамастан, ... ... ... ... ... ... ... болып табылады;
3) Тауарлар мен қызметтерді өндіру және еңбек өнімділігі көлемімен
салыстырғанда халық табысының өсу қарқыны. Мысалы, ... ... ... ... өсу ... ... ... есептегенде өсу 8421,9 млрд. тенге болса, ал халықтың
ақшалай ... өсу ... 17% ... 2005 ... ... бүзылуы бюджеттен зейнетақылар мен жәрдемақылардың
және жалақылардың берілуіне байланысты;
4) Банктердің агрессивтік несие ... ... ... беру ... - ... несиелер бойынша 137,3% (2005 жылда - 98,8 млрд.
теңге, 2004 жылда -72,0 ... ... ... ... - ... құрады.
Соңғы жылдары Қазақстанның қаржы ... ... ... ... ... ... ... және соңғы жылдар ... ... ... ... ... ... ... жылғы алдын ала бағалау бойынша өткен жылдың тиісті кезеңімен
салыстырғанда тауарлар мен қызмет ... ... ... ... ... 55,4 млрд. долларға жетті, тауарлар мен қызмет көрсетулер экспорты -
34,5% өсіп, 30,4 ... ... ... ... ал ... мен қызмет
көрсетулер импорты - 32,9% өсіп, 25,0 млрд. ... ... ... ... агенттігінің деректері бойынша
2005 жылы ЖІӨ-нің нақты өсуі 2004 жылмен салыстырғанда 9,4% ... ... ... өсуі экономиканың барлық салаларында байқалады:
өнеркәсіпте - 4,6%, ауыл шаруашылығында - 7,3%, қүрылыста -37,8%, ... ... ... - 7,0%, байланыс қызметі - 27,7%, ... - ... 2005 жылы ... ... ... өсуі 2004 ... 35,7% ... жылы 2004 жылмен салыстырғанда халықтың ақшалай ... ... ... 12,0% ... ... ... ... тауар айналымының
көлемі 2005 жылы 12,4% көбейді.
2005 жылы инфляция 7,5% ... (2004 ... ... ... ... ... Бірқатар алдыңғы жылдар бойы өсіп отьтрған инфляциялық
қысым жағдайында инфляция салыстырмалы түрде алғанда жоғары емес ... — жыл ... ... 6-7% (2002 жылы -6,6%, 2003 жылы - ... жылы - 6,7%) шегінде қалды.
2005 жылы азық-түлІк тауарлары — 8,1 %, ... ... - 5,9%, ... қызмет көрсету - 8,0% қымбаттады. Баға газбен
жабдықтауға - 34,5%, ... мен ... - 23,1%, ... ... қызмет көрсетулеріне - 19,5%, күрішке - 18,3%, сондай-ақ ет
және ет өнімдеріне - 12,5% ... ... ... ... ... 5
Қазақстандағы инфляция 1993—2005 жж. ( % желтоқсан 2005ж.)
| |1993 |1994 |1995 |
| |2004ж. |2005ж |Өсу/ |2004ж. |2005ж |Өсу/ |2004ж. |2005ж. |
| | | ... | | ... | | |
| | | ... | | | | | ... |60075 |61499 |+2,4% |186437 |400238 |+114,7% |246512 |461737 ... | | | | | | | ... | | | | | | | | ... |2421 |2967 |+22,5% |13700 |16432 |-19,9% |16121 |19399 ... |29738 |27975 |+5,9% |61185 |172512 |+181,9% |90923 |200487 ... | | | | | | | ... ... ... Ұлттық Банкі» ММ ОҚФ 2005 ж. есебі
Кестеде берілген ... ... ... ... ... доллар мен ресей рубліне деген сүраныстың ұлғаюын байқауға
болады. Бұл доллардың жылдың ішінде төмендеу жағына ... ... осы ... ... бағам бойынша сатып алуына мүмкіндік туды.
Рубльге ... ... оған ... ... ... ... ... жаздағы демалыс мерзіміне, екіншіден, «эбжілдер» мен ... ... ... ... ... тауарлар көлемінің
ұлғаюы. Облыс түрғындарының тарапынан ... ... ... ... ... ... салдарынан төмендеп отыр.
Қолма-қол шетел валютасы нарығына жүргізілген талдау нәтижесінде
әлемдік үрдістердің әсер етуінен басқа, ... ... мен ... әсер ... факторлар ретінде мыналар белгіленді:
1) ақпараттық, түрлі жағдайлар туралы көпшілік ой қалыптастыруға
психологиялық ... әсер ... және ... ... ... ... ... капиталдың ұлғаюы және оның қозғалысқа
келтіруші техникалық құралдар;
3) ... ... ... және ... ... ... ... сәйкес, Ұлттық Банктің ... ... заң ... ... жөнінде 2005 жылдың 12
айында 11 уәкілетті банктің қызметін тексерді.
Айырбастау операциясын жүргізуі талаптарын сақтау мэселесі бойынша ... ... 46 ... орны, 40 уәкілетті ұйымның 70 айырбастау
орындары тексерілдІ.
Тексеру қорытындылары бойынша есепті жылдың ... 4 ... ... ... кері ... ... оның ішінде 1-інің тіркеу
куэлігі 1 айға ... ... заң ... ... үшін ... ... ... 77 680 теңге мөлшерінде айып салынған («Қазақстан
Халық Банкі» АҚ).
2005 жылдың ішінде ... ... ОҚФ ... ... бойынша 29
лицензия берді. Жеке түлғаларға шетелде шот ашуға филиал есепті мерзімде
лицензия берген жоқ.
Ұлттық Банктің ашық ... ... ... нарықта ақша
массасының көлемін реттеу мақсатында ... ... ... алу
операциялары ретінде түсінуге болады. Бұл айналыстағы, ... ... және ... салымдардағы ақша массасын
реттеудің ең икемді ... ... ... ... ... ... ... тоқтату және банктердің несиелік экспансиясын шектеу
мақсатында, ... ... ... сатып, бұл қағазадарды сатып алған
банктердің ... ... ... бІр ... ... ақша ... және ... беруді ынталандыру
үшін Орталық банк кері операдиясын жүргізеді - бағалы ... ... оның ... ... ... ... аударады. Осылармен Орталық
банк ашық нарықтағы операцияларымен банк жүйесінде ... ... үшін ... жағдайлар жасайды немесе керісінше, сонымен бірге
айналыстағы ақша массасының көлемін реттейді. Егер бағалы қағаздар ... ала ... ... ... ... онда ... Банк ... ынталандыру үшін және сонымен олардың несиелік қабілеттерін
төмендету үшін нарықтық бағамнан төмен бағаммен бекітеді [33].
Орталық банк ... ... ... ... ... ... минималды резервтер мөлшерін көбейтіп, клиенттермен активті
қарыздық операцияларды жүргізу мүмкіндігі кеңейеді, яғни ақшалардың ... ... ... ... банк ... ... бағалы
кағаздарды сатқан кезе олардың резервтегі қаражаттары азаяды, ал банктердің
несиелік ресурстары қысқарады, нәтижесінде ақша ... ... ... ... банк ашык нарықта бағалы кағаздар бойынша операциялары
арқылы айналыстағы ақша ... ... ... ... ... ... ... әсер етеді [34].
Ұлттық Банк ашық ... ... ... ... ... ... тікелей және қайтарымды болуы мүмкін. Тікелей операция
коммерциялық банктерге бағалы ... ... ... сату ... ... түрінде сипатталады. Қайтарымды операциясының мағынасы кемиді. Орталық
банкпен бағалы қағаздарды сату немесе сатып алу ... ... ... ... ... ала ... ... бойынша орындалған
операцияға кері операция жүргізілуі керек [35].
Аукционды ... бір ... бір ... ... бұл Орталық
банктің бағалы қағаздардың жаңа ... ... алу күні мен ... ... бағалы қағаздардың қайта сатылу күні сәйкес келуі үшін ... ... ... банк ... ... аркылы коммерциялык
банктердің несиелік мүмкіндіктерін реттеу мақсатында жүргізеді. ... банк ... ... ... ... ... ... сату көлемі жаңа
партия көлемімен көп ... ... ... ... ... және ... банк ашық ... операцияларын мұқтаждық пайда болуына немесе
ақша-несие эмиссия көлемінің кеңеюіне байланысты жүйесіз жүргеді [36].
1995 жылдың ортасынан бастап, Ұлттық Банк өзінің жеке ... ... ... ... ... жүмыс жүргізе бастады. Осыған орай,
ол - 16,6 млн. теңгені құрады, сәйкесінше айналым мерзімдері әр ... ... ... айналымында болған жалпы сомадағы
үлесі 6,8% құрады.
Ақша саясатының күралы ... ... ... ашық нарықта
операцияларды пайдалануға бағалы қағаздардың жеткіліксіз «портфелі» жол
бермейді. ... ... ... ... ... ... ... көбінесе екінші реттегі нарықты жандандыру мақсатында жүзеге
асырылады. Егер, оның даму ... ... ... ... жағдай
негізінен мүмкін болады.
Ақша массасын шұғыл түрде реттеудің басты құралына ақша ... ... ... ... ... ... ... Банкінің
нотоларының эмиссиясы жатады.
Қысқа мерзімді ноталар эмиссиясының көлемі 3,5 есе үлғайған кезде
(1960,2 ... ... ... ... көлемі 2005 жылы 396 млрд.
теңгеден 161 млрд. теңгеге дейін қысқарды. Бұл ... ... ... ... ... ... (2004 жылы ... 243 күннен 2005 жылы орташа алғанда 30 күнге дейін).
Қазақстан Республикасы ¥лттық Банкінің екінші ... ... ... көлемІ 2005 жылы 3,4 есе 2627,9 млрд. теңгеге дейін
өсті. Бұл ... ... ... ... ... олар ... ... көлемі 10,3% 78,8 млрд. теңгеден 86,9 млрд.
теңгеге дейін өсті.
2.3. Қазақстан ... ... ... ... ... ... негізгі бағыттар
Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қазақстан Республикасы Ұлттық
Банкінің экономикалық саясатының негізгі мақсаттары:
Экономиканың жоғары өсу ... ... үшін ... жасау, бағалар
тұрақтылығын қамтамасыз ету, экономиканың ... ... және оның ... ... арттыру болады.
Қазақстан Республикасының Үкіметі мен ... ... ... өз ... ... ... әлеуметтік және саяси жедел
жаңару жолында" атты Қазақстан Республикасы Президентінің 2005 ... ... ... ... ... және ... да стратегиялық
бағдарламалық қүжаттарды іске асыру қажеттігін негізге ... жылы ... және ... ... жүргізу
мынадай басымдықтарға сәйкес жүзеге асырылатын болады:
- макроэкономикалық тұрақтылықты қамтамасыз ету;
- инновациялық экономика қүру және шикізат емес секторды ... ... және орта ... ... үшін жағдайлар жасау;
-аграрлық өндірісті дамыту;
- халықтың әл-ауқатын одан әрі жақсарту;
- ... ... ... ... Ұлттық Банкінің экономикалық саясатының
басты міндеті елдегі макроэкономикалық тұрақтылықты ... ... ... ... ... ... ... экономикалық өсудің жоғары
қарқынын ұстап тұруға ықпал етеді.
2006 жылы жалпы ішкі өнімнің нақты өсуі 8,3%-ды қүрайды, ... ... ... ... деп күтілуде.
Инфляциялық процестерді реттеу шеңберінде Қазақстан Республикасының
Үкіметі мен Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі ... ... ... емес те ... ... ету ... ... реттеу Қазақстан Республикасында
инфляциялық процестерді реттеу жөніндегі 2005 - 2006 жылдарға арналған
іс-шаралар жоспарына сәйкес жалғасып жатыр.
Қазақстан Республикасының ... мен ... ... ... ... ... ... саясаты:
- негізінен еңбек өнімділігін арттыру есебінен елде экономикалық өсуді
ынталандыруга;
- халықтың нақты кірісінің өсуімен салыстырғанда ... ... оза ... ... монополист-кәсіпорындардың өз тауарлары мен қызметтеріне бағалардың
өсуінің бекітілетін шекті мәндерін ... ... ішкі ... атап ... ... ... ... көлік және байланыс қызметтері нарықтарында бәсекелестіктің
дамуын қамтамасыз ететін жагдайлар жасауға;
- мемлекеттік бюджет ... ... ... ... ... ... ... және экономиканың
өсуімен сыйысымды ... ... ... ... бағытталатын болады.
Мұнай өнімдері, астық сияқты стратегиялық маңызы бар тауарлар
нарықтарындағы бағаларды тұрақтандыру мақсатында оларды міндетті түрде
тауар биржалары аркылы сату тетігі ... ... ... баға ... сөз ... ... теріс пиғылды бәсекелестікті, нарық субъектілерінің өздерінің үстем
жағдайын асыра пайдаланушылығын ... және оның ... кесу ... ... ... көтерме және бөлшек сауда желІлерІн құруға жәрдемдесу,
тауар ... ... ... және ... ортаны дамыту
жөніндегі іс-шараларды жүзеге асырады. ... ... ... ... ... ... ... тауарлары мен
кызметтерінІң бағалары өсуінің шекті мәнін айқындайды.
Ақша-несие саясаты шеңберінде Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің
негізгі ... ... ... қамтамасыз ету болып табылады.
Инфляция бойынша алға қойылған мақсатқа қол ... үшін ... ... ... 2006 жылы ... ... жүргізу, төлем
жүйелерінің жүмыс істеуін қамтамасыз ету, валюталық реттеу мен ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуіне жәрдемдесу
жөніндегі міндеттерді іске асыруды жалғастырып жатыр.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі ақшалай ... ... ... ... ... ... ... етуді ниет етіп отыр. Екінші
деңгейдегі банктердің Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... шамадан тыс
өтімділігін стерильдеудІң негізгі құралдары болып қалады. Қазақстан
Республикасы ... ... ... тарту көлеміне шек қоймайды,
алайда олар бойынша ставкаларды реттеп отырады.
Сақталып отырған жоғары инфляциялық ... 2005 жылы ... ... ... қатаңдату жөніндегі жұмыстарды жалғастыру қажеттігіне әкеп
соқты.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі ақша-несие саясатының
операциялары бойынша ықпал ету шараларын күшейтеді және ... ... ... рөлін одан әрі жоғарылатуға ықпал ететін болады.
Қайта қаржыландырудың ресми ставкасының реттеуші мүмкіндіктерін
күшейту үшін оны тоқсан сайын қайта қарау практикасы жалғасады.
Ақша-несие ... ... ... ... ... ... 2006 жылы ... Республикасы ¥лттық Банкі ақша-несие
саясатының құралдары мен операциялық негізін одан әрі ... ... Бұл ... ... ... тарту және орналастыру
жөніндегі ресми ставкалардың көмегімен нарықтық ставкалардың ең көп
және ең аз деңгейін белгілеу жолымен ... ... ... нарықтық пайыздық ставкалар дәлізін бақьтлауы болып табылады.
Қазақстан Республикасы ¥лттық Банкінің қаржы ... ... ... ... ... реттеуі екінші деңгейдегі
банктердің неғұрлым ұзақ мерзімді операциялары, оның ішІнде ... ... ... ... ... ... ... "бірыңғай ставка" саясатын
жетілдіруді ниет етіп отыр. Қазіргі ... ... ... ... ... қалып отыр. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің шаралары
көрсетілген дәліз шектерін жақындатуға және қайта ... ... ... ... өзара, оның ішінде қайтарылуына Қазақстанның
депозиттерге кепілдік беру қоры кепілдік беретін жеке ... ... ... ... ... ... ... ставкаларын
ресми қайта қаржыландыру ставкасына байланыстыру тетігін ескере отырып
байланыстыруға бағытталатын ... ... ... ... қысқа мерзімді құралдар бойынша
"табыстылық ауытқымасы" деп ... ... ... ... ... ... ... кірістілік аукционда айқындалады да, Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкі орналастырылатын ноталар көлемін ғана белгілейді.
Бұл ретте ноталарды ... ... ... өтеу ... ... ... Ұлттық Банкі оларды өтеу мерзіміне қарамастан,
банктердің барлық ішкі міндеттемелерін, ... ... емес ... ... ... ... қосу жолымен ең аз
резервтік талаптарды есептеу тетігін одан әрі ... ... ... осы ... ... олар ең аз ... талаптардың
нормативтерін сақтауға тиіс.
Елдегі макроэкономикалық тұрақтылықты сақтау, экономиканың қаржы
секторын тұрақты дамыту және банк ... ... ... ... ақшаның өсу қарқынымен салыстырғанда депозиттердің
өсу ... ... ... және ... монеталандыру деңгейін
арттыруға ықпал ететін ... ... ... ... шараларды ескере отырып, ақша
агрегаттарының өсуі қазіргі экономикалық өсу қарқынының сақталуын
қамтамасыз етеді.
Сақталып отырған ... ... ... инфляцияны реттеу
жөніндегі міндет Қазақстан Республикасы ¥лттық Банкінің оны ... ... ... ... ... ... Улттық Банкі мен Қазақстан Республикасы Қаржы
министрлігі мемлекеттік бағалы қағаздар шығару саласындағы бірлескен іс-
кимылды күшейтеді.Қазақстандық ... ... ... ... ... мақсатында жеке сектордың инвестициялық шешімдер
қабылдауына мемлекеттің экімшілік араласуы қысқартылды. Бұл ... ... ... ... реттеуге қатысты бұл шара қолданылмайды.
Қаржы нарығын одан әрі дамыту Қазақстан Республикасының ... ... ... ... оның барлық сегменттерін халықаралық
стандарттарға жақындату бағытында жүргізіледі. Тұрақты және тиімді ... ... ... ... кажеттілігін қанағаттандыратын
қаржы жүйесін қалыптастыру жалғасады. Қазақстан Республикасының Үкіметі мен
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің экономиканың ... ... және оның ... ... ... ... ... мұнай мен газ ... ... ... ақша ... ... ... күшейтуге, пайыздық
ставкаларды өзгерту аркьілы ақша нарығына ықпал ету ... ... ... ... ... ... ... өсуін бақылауды
күшейтуге;
- неғүрлым ұстамды, мемлекеттік бюджет шығыстарының номиналды өсу
карқынының номиналды жалпы ішкі ... өсу ... асып ... фискалдық саясат жүргізуге;
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорында қаражат жинақтау ... және оның ... ... ... мен оның қызып кету
қаупін азайтуды қамтамасыз ететін макроэкономикалық реттеуші ... ... ... біртІндеп алынып тасталуына байланысты
валюталық режимді және капитал ағыны бойынша операцияларды баска да
әкімшілік сипаттағы бақылауды одан әрі ырықтандыруға ... ... ... өсу ... мен ... келеңсіз салдарларын
кешенді бағалау және оны азайтуға ықпал ететін шараларды эзірлеу
мақсатында Қазақстан Республикасы ¥лттық Банкі Қазакстан
Республикасының Үкіметімен бірлесіп, елдің сыртқы борышын ... құру ... ... ... ... ... ... режимді ырықтандырудың 2005 -2007
жылдарға арналған бағдарламасына сәйкес Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі
валюталық режимді ырықтандыру жөніндегі жұмысты жалғастырады.
Валюталык ... одан әрі ... да ... ... ... ... ... экспансиялау үшін жағдайлар жасау
жолымен шамадан тыс өтІмділік тарапынан болатын қысымды азайтуга
ықпал етеді.
"Экономиканың ... ... ... алу ... шараларды уақтылы
қабылдау мақсатында Қазақстан Республикасы ¥лттық Банкі елге шетелдік
валютаның агылуы жөніндегі ахуалды ... және ... ... ... ... органдармен бірлесіп, туындайтын тэуекелдерді азайту
жөнінде шаралар қабылдау мүмкіндігін қарастырады.
Қаржы секторын одан әрі ... ... ... ... ... жөніндегі негізгІ міндеттерді шешуге бағытталған Қазақстан
Республикасының бағалы ... ... ... ... жылдарға
арналған бағдарламасын іске асыру жалғасады. Атап айтқанда:
-инвестициялау үшін бағалы қағаздарды шығару үшін мүмкіндіктерді,
оның ... ... ... ... ... үшін ... ... ... кеңейту;
-ұжымдық инвестициялау нысандарын дамыту үшін қолайлы жағдай ... ... ... ... ... ... салу режимін одан әрі ... ... ... 2005 - 2007 ... ... бағдарламасын іске асыру
жалғасады, мұнда ұйымдар арасында зейнетақы активтері ... ... ... ету ... ... ... басқару жөніндегі жауапкершІлікті нақты ажырату, инвестициялар
тәуекелдерін хеджирлеу ... ... ... ... инвестициялау, жинақтаушы зейнетақы жүйесі субъектілерін
қадағалауды дамыту әрі оның тиімділігін арттыру және Халықаралық
Зейнетақы ... ... жеке ... ... ... ... ... нарығының дамытудың 2004 - 2006 жылдарға арналған
бағдарламасын одан әрі іске асыру шеңберІнде сақтандырудың ұзақ мерзімді
еркін және жеке ... ... ... ынталандыру жолымен
азаматтардың әлеуметтік қорғалу деңғейін арттыру, Сақтандыру жөніндегі
бірыңғай статистикалық дерекқордың жұмыс істеуі және оның қол
жетімділігін қамтамасыз ету, сақтандыру компанияларының ... ... ... ... ... ... ... өнімдері мен технологияларын енгізу, сақтандыру қызметтерінің
сапасын жақсарту, қайта сақтандыруды дамыту үшін жағдайлар жасау
жөніндегі жұмыс жүргізілуде.
Республикалық бюджеттің әлемдік бағалар конъюнктурасына ... ... ... және ... ... ... ... қайта бөлу мақсатында ... ... ... қорының
қаражаты қалыптастырудың және пайдаланудың орта мерзімді перспективаға
арналған ... ... ... іске
асырылып жатыр.
2006 жылғы 1 шілдеден бастап Ұлттық қор ... ... ... ... оған ... ... ... түсімдер толығымен Ұлттық
қорға жіберілетін болды. Республикалық ... даму ... ... ... ... берілетін кепілдендірілген трансферт
есебінен жүзеге асырылады.
Тиісінше инфляциялық таргеттеу қағидаттарына көшу жөніндегі жұмыс
жалғастырылады. Бұл инфляция ... ... ... негізге ала
отырып, ақша-несие саясатының негізгі өлшемдерінің болжамдарын құруды
болжайды.
Негізгі макроэкономикалық ... ... 2006 жылы ... ... шараларды нақтылай отырып, түтастай алғанда үш жылға
(2006-2008 жылдар) берілген, Бұл осы құжаттың орташа мерзімді бағытын ... ... ... ... ағымдағы жылдың соңында
нақтыланатын болады.
2006-2008 жылдарға ... ... ... әзірлеу кезінде
Қазақстан Республикасының ¥лттық Банкі екі сценарийлік нүсқаны қарастырды.
Сценарийлік нұсқаларға бөлудің өлшемі мұнайға ... ... ... табылады (қалыпты бағалар сценарийі және жоғары бағалар сценарийі).
Мүнайға төмен әлемдік бағалардың сценарийін нарықта бағаның күрт ... ... ... ... барынша төмен болғандықтан, Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі қарастырмайды.
Қарастырылып отырған сценарийлік нүсқаларда экономикалық өсудің жоғары
қарқыны, макроэкономикалық тұрақтылық және ... ... ... ... болжанады.
Соңғы жылдардың тэжірибесі сыртқы қарыз алу көлемдерінің ақша-несие
саясатына айтарлықтай ықпалын көрсетіп отыр. Бұл фактор ақша несие ... ... ... ... бірі болып қала береді. Мұньтң өзі
банктер мен кәсіпорындардың сыртқы қарыз алу ... ішкі және ... ... ... ... ... ... кезінде Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының жұмыс ... ... ... алынбады, олар 2006 жылдың екінші
жартыжылдығында орын ... ... ... Қазақстан Республикасының ¥лттық Банкі
әзірлеген ақша-несие саясатының трансмиссиялық тетігі үлгісінің нәтижелері
пайдаланылды.
Мұнайға қалыпты бағалар сценарийі ... ... ... сортты
мүнайдың әлемдік орташа бағасы бір баррель үшін 45-60 ... ... ... ... ... ... ағымдағы деңгейде сақталады
деп болжайды. Осындай болжамдар ... ... ... ... ... өсуі 8-9%, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің халықаралық
резервтері - 12-38%, акша массасы - 24-35%, акша ... - 20-42% ... ... ... ... 2006 ... 32%-дан 2008 жылы
38%-ға дейін өседі.
Мұнайға жоғары бағалар сценарийі алдағы үш жылдық кезеңде мүнайдың
әлемдік ... одан әрі ... ... Осы ... ... «Брент»
сортты мүнайдың орташа әлемдік бағасы бір баррель үшін 65 доллардан асып
түседІ деп күтіледі. Мүнайға ... ... ... ... ... ... неғұрлым төменгі деңгейіне жету болжанады.
Осындай ... ... ... ... ... қалыпты бағалар
сценарийімен салыстырғанда экономиканың барынша жоғары орташа жылдық өсуі
күтілуде. ... ... ақша ... өсу ... ... ... ... қарағанда орташа алғанда 7-12 пайыздық тармаққа
жоғары болады.
Қазақстан Республикасы ¥лттық Банкінің ақша-несие саясатының негізгі
мақсаты ... ... ... сценарийін іске асыру кезінде инфляцияны
5,7-7,3% шегінде және мүнайға жоғары ... ... іске ... - 6,9-8,5% ... ... ... (кесте 7).
Кесте 7
Ақша-несие саясатының 2006 - 2008 жылдарға арналған негізгі
көрсеткіштерінің олжамы ... ... ... ... ... |2005 |2006 |2007 |2008 ... (орташа алғанда кезең |7,6 |5,7-7,3 |5,0-7,0 |5,0-7,0 ... % | | | | ... ... ... % |8,0 |8,0 |7,5 |7,5 ... ... Ұлттық |7,1 |9,7 |11,2 |12,5 ... ... ... | | | | ... ... АҚШ ... | | | | ... %-бен |-23,8 |37,7 |15,4 |11,7 ... ... ... ... |663 |939 |1184 |1416 ... %-бен |14,7 |41.7 |26,1 |19,6 ... массасы, млрд. теңге |2065 |2789 |3561 |4413 ... %-бен |25,2 |35,0 |27,7 |23,9 ... ... ... |1654 |2228 |2830 |3525 ... | | | | ... %-бея |30,1 |34,7 |27,0 |24,6 ... ... ... |2592 |3676 |4782 |6028 ... теңге | | | | ... %-бен |74,7 |41,8 |30,1 |26,1 ... ... ... ... ... Ұлттық Банкі мүнайға
қалыпты бағалардың сценарийін барынша шынайы деп есептейді.
Осыған байланысты ... ... ... ... ... оның ішінде ақша-несие саясатын қатаңдату жөніндегі шараларды
іске асыруды жоспарлап отыр. Бұл сценарийге ... ... ... ... ішкі ... ... ... артық болуы,
мемлекеттік бюджет шығыстарының өсуі ... ... ... ... ... ... ... сценарийі іске асырылған жағдайда ақша-несие
саясатының шаралары көп дәрежеде қатаңдатылуы мүмкін.
Ақша-несие саясаты саласында Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... ... арттыру
және ақша нарығының жағдайына қабылданатын шаралардың әсерін одан әрі
күшейту ... ... ... ... ... ... ақша нарығындағы ахуалға және
инфляцияның деңгейіне ... өз ... ... ... ... ... ... қоса алғанда, реттеп отырады. Неғүрлым маңызды
мәселелер Қазақстан Республикасы Ұлттық БанкінІң ... ... ... мәжілісінде қарастырылатын болады, оның ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ қаржы секторының өкілдері қатысады.
Қаржы нарығындағы сыйақы ставкаларын реттеудің, сондай-ақ банктердің
артық өтімділігін реттеудІң негізгі құралдары екінші деңгейдегі ... ... ... ... депозиттері және қысқа мерзімді
ноталарды шығару болып отыр. Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... алайда олар бойынша ставкаларды
айқындайды. Қысқа мерзІмдІ ноталарды шығару қысқа мерзімді кұралдар бойынша
«қисық кірістілікті» қалыптастыру және ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасы Үлттьтқ Банкінің ... ... ... ... ... ... ... - депозиттерді
тарту жөніндегі ставка, жоғарғы ставка — заемдар беру жөніндегі ... ... ... ... жалғастырылады.
Тәуекелдерді басқару жүйесін жетілдіру шеңберінде қайтарылуына
Қазақстанның жеке түлғалардың салымдарына кепілдік беру ... ... ... жеке ... жаңадан тартылатын салымдары
(депозиттері) бойынша ... ... ... ... қайта каржыландыру
ставкасына байланыстыру мүмкіндігі қарастырылады.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... ол ақша-несие ... ... ... ... атап ... ... ... мүмкіндік береді.
Артық өтімділік проблемасының өткірлігін төмендету үшін Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... сақтауға тиіс
індеттемелерін кеңейту арқылы ең төменгі резервтік талаптарды есептеу
тетігін одан әрі ... ... ... ниет етіп ... ... ¥лттық Банкі валюта бағамының қысқа
мерзімді және алып-сатарлық ауытқулары салдарын әлсірету ... ... ... ... ... жүзеге асыра отырып, қандай да
бір үзақ мерзімді белгіленген ... ... ... ... ... ... жалғастырады. Бағамның ауытқуы ақшаға
сұраныс пен ұсыныстың ара қатынасына байланысты ... ... ... ... ... асырылады.
Қаржылық емес корпорациялар секторының даму ... ... ... экономикалық конъюнктураны және кәсіпорындардың
қаржылық жағдайын, төлем қабілеттілігі ... және ... ... ... ... ... ... саясатын бағалау мақсатында экономиканың нақты секторы
кәсіпорындарының мониторингі бойынша ... ... ... ... шаралар Қазақстан Республикасының Ұлттық
Банкі мен Қазақстан ... ... ... ... ... етеді.
Валюталық реттеу және валюталық ... ... ... ... одан әрі ... ... байланысты тэуекелдерді реттеуге қолданылатын жаңа
тэсілдерді эзірлеуге бағытталған саясат ... ... ... ... ақпараттық база жетілдіріледі, бұл 2007
жылдан бастап ... ... ... ... ... ... ... және селективті бақылау жүйесіне тиімді
өтуді қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Төлем ... ... ... ... ... және
қауіпсіздігін арттыру, тэуекелдерді басқару және ... ... ... ... қүру бойынша одан әрі шаралар қабылданатын
болады. Осы ... ... және ... ... ... ... ... төлем жүйелері пайдаланушыларын
бақылау және қадағалау ... ... ... ... ... ... және ... қатарлы техникамен жабдықтауға айтарлықтай
көңіл бөлінеді. Төлем жүйелерінің үздіксіз және ... ... ... ету және ... ... ... мақсатында жаңа резервтік
орталықты құру жөніндегі жүмыс жүргізіледі.
Қолма-қол ақша айналысы саласында 2006 жылы Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкі жаңа ... ... ... ... ... және ... ... дамуына байланысты болып
отыр. Банкноталарда жаңа қорғау және машина оқитын әлементтер болады [38].
Қаржы ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкі өз қызметін Қазақстан
еспубликасының Қаржы нарығы мен ... ... ... және ... тығыз үйлестіреді. Ақша-несие ... ... ... ... ... етеді. Қазақстан Республикасының қаржы секторын
дамытудың 2003-2006 жылдарға арналған түжырымдамасына сәйкес қаржы нарығын
одан әрі дамыту оның ... ... ... ... ... ... қаржылық ұйымдармен (Халықаралық Валюта Қоры, Дүниежүзілік
Банк, Еуропалық Қайта құру және Даму ... Азия Даму ... ... ... және ... белсенді ынтымақтастык жалғастырылады.
Интеграциялық бірлестіктер шеңберінде Қазақстан Республикасының Ұлттык
Банкі жалпы ... ... ... ... мүше ... валюта нарығын құру, сондай-ақ Бірыңғай экономикалық
кеңістікті (БЭК), Шанхай ... ... ... ... ... және ... топтардың жұмысына қатысу
жөніндегі жүмыстарды жалғастырады.
III. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҰЛТТЫҚ БАНКІНІҢ
АҚША-НЕСИЕ ... ... ... ... әсер етуші монетарлы емес факторларды талдау
ерекшелігі
«Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі ... ... ... ең ... міндеті ұлттық валютаның тұрактылығы және ... ... ... болып табылады. Нарықтык қатынас жағдайында
бұл мақсаттарғы жету үшін ... банк ... ... ... ... Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі
беретін қайта қаржыландыруға несиені және олардың пайыздық ... ... ... ... банктер үшін міндетті резервтердің көлемін
анықтау; ашық бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ... НОТ - тың көмегімен тазалауды қоса; валюта нарығындағы ... ... Бұл ... ... банктің айналыстағы ақша массасы
көлеміне, сондай - ақ инфляциялық процеске ... әсер ... ... Бірақ бұл құралдар басымды монетарлы сипаттағы факторларды реттеуге
мүмкіндік береді, айналыстағы ақша массасының көлеміне әсер ... ... ... оң ... деңгейін қамтамасыз етуге ... ... ... табылады. Айтып кету керек, бұл жоспарда Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық банк мүмкіндіктерінің
шегінде монетарлы емес факторлардың көптігі, баға және инфляцияға әсер
етеді және мүнда шешілмейтін проблемалардың көптІгі қалады. ... ... ... ... ... ... ... жанатын материалдарға бағаның өсу негативті тенденциясы
байқалды . Бірақта Бұл тенденция өндіруге кететін шығынның өсуімен
немесе басқада объективті себептерге байланысты емес, әлемдік ... ... ... ... ... ... ... табыстар алуға элементарлы ынталануы. ... ... ... ... ... ... тауарының
бағасының өсуінің толық тізбегі ... өсуі ... ... - ... іс. ... ... нарықта
кабылданған максималды баға болуы мүмкін. Өзіміздің елге оларды өндірістІң
минималды шығындарыдосымша 20 - 25 ... ... ... ... тиімді
бағамен сату керек. Мемлекетке Бұл сүрақ бойынша реттеулер жасау керек -
республика ішінде ... ... ... ... толық
қанағаттандыратын баға бойынша энергияны өндірушілердің өнімдеріне квота
орнату арқылы жүзеге асыру ... ... ... ... туады, мемлекеттік
әкімнің бұл бағаға қызығу -шылығы сияқты, ... ... ... келетін табыстар түседі. Неліктен экономикада қандайда резервтерді
іздейміз? Бағаның өсуін артық жұмыссыз оңай шешуге болады.
Басқа мысал: ... ... ... ... ... республикаға экелуге
тиым салу тэжирибесі. Мұны белгілІ бір себеппен істеу керек, бірақ «Ұлттық
тауар ... ... ... ... мүндай тэжірибе осындай
тауарлардың бағасының өсуіне экеледі. Сонымен, екі ... ... ... ... ... тиым ... ... өйткені
нарықтық жағдайды бұзады, ал жеке өнім түрін импорттауға тиым ... ... ... ... ... ... тиым ... нарықтық
жағдайды бұзады.
Қарастырып көрейік, өзіміздің тауар өндірушілерді қорғау ... іс ... ... ... ... ... көмектеспейді ал оларды
қиындатады. Бүндай жағдайда олар ... ... ... ... ... ... өндіріс технологиясының жақсаруына, бәсекеге
қабілетті өнім өндіруге ... ... ... ... Мұның барлығы соңында бағаға, инфляция мен халықтың өмір сүру
деңгейіне ... ... Ал біз БС¥ тез ... ... ... ... инфляциялық процеске барлық сыртқы коммерциялық банктер оң
әсерін тигізеді. Бұл секторының тэуекелінің өсуімен ... Бұл ... ... ... әсер етеді, оның тенгеге қатысты ... ... ... ... банк шетел валюта курсының тез кұлауын
үстап тұру үшін оны сатып алуға, сондай - ақ айналыста ... ... ... ... ... Ал ... ақша ... ұлғаюы, өз
кезегінде инфляцияға әкеледі. ... ... ... банк ... және бір ... ... ... қағаздар ( НОТы )
шығарып олармен төлем жасап отырады . Мүндай жағдайда коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... алады, ал мемлекет,
турасын айтсақ ¥лттық банк -шығындалады.
Сондықтында АФН регулятивті сипаттағы механизмді қолдануға жүгІнудің
себебі ... ... - ақ, ... ... шегі және минималды
міндетті резервтердің мөлшерін қарастырумен қатар ... ... ... ... кұру ... ... анық, баға қүру
көбіне елдің өндірілген өнімнің сапасы мен саньтна ... ... және ... ... ... ... бірге, Бұл салалар біздің елде кең дамымаған, және кең
пайдаланатын тауардың маңызда ... ... ... ... ... салалардың тез дамуы үшін қалауынша оларга белгіленген
льгота ... ... Сөз ... валюталык резервте болып жатыр. Елде олардың
ақша айналысын реттеу үшін қажетті саны элдеқашан көлемі ұлғайған.
Халықаралық тэжірибеде АВР көлемі ... ... ... ... ... ... керек. Қазақстанда ағымдағы жылдың басында ... ... ақша ... болған, ал алтын валюта резервінің ... ... банк ... 909 ... ... ... ... алтын валюта резерві ірі алтынсыз өлі капитал
ретінде ... жоқ. Олар ... ... және ... ... және пайыз
түрінде белгіленген табыс береді. Алайда, бұл пайыздык ставкалар елдің
ішіндегі ... ... әлде ... ... Ескеру керек, жеңіл ... ... сол ... ... ... ... алым төлеп,
дамуы үшін сол шетелдік серіктестерден біз табыс алатын бағыт. АВР көлемін
тұрақты сипатта және ... ... аса ... ... ... ... ... жүйесі арқылы жүзеге асыру
керек. Инфляция деңгейінің төмендеуі және тұрақтандыруы үшін ... ... ... ең ... бағаның өсуі төменгі жалақы және зейнетақы
алатын халыққа әсер етеді. ... ... ... ... ... ... бағасы өсетін тауар кіреді (тоңазытқыш, теледидар, кымбат
тұратын киім, аяқ киім ). ... ... ең ... ... (нан, ет, ... ... дәрі-дәрмек және т.б.) бағалары 20 - 25 пайызға өседі.
Мұнымен коса зейнеткерлерге қымбат ... ... ... ... ... жоқ. Оларға коммуналдық қызметті төлегеннен кейін, ен, қажетті
азық -түлікті сатып алуға ғана ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасына бейімделуі
Әлемдегі көптеген дамыған елдерде инфляция күрделі элеуметтік-
экономикалык проблема ... ... ... ... ... өсуі
байкдлады, жинақтық құнсыздануы болады, инвестицияның стимулы төмендейді,
капиталдардың шетел активтеріне, ... ... мен ... ... байқалады. Сонымен катар, ... ... ... ... ұзақ мерзімді жоспарды жүзеге асу мүмкіндігін ... ... ... формасында, инфляция қоғамда элеуметтік және саяси күшті
қыр көрсетеді. Инфляцияның жоғарғы екпіні ... үшін ... ... ... және кез келген үкімет инфляцияны салық және ақша-несие
саясаты облысында ... ... ... ... ... ... ... уақытта көптеген елдерде ұлттық ақша-несие саясаты шегінде
аралық мақсаттар белгісі үшін ақша ... ... ... бағамы
пайдаланады. Бірақ 1990 жылы бірнеше идустриялық дамыған елдер күнделікті
мақсаттар орнату тәрізді ... қол ... Енді олар ... ... ... ... ... Бұл инфляцияны бақылауға
салыстырмалы жаңа қадам ... ... ... атты ... ... көлемінде әлемдік тәжірибеде орталық банктердің басымды
қызметін шатастыру байқалады. Енді ... ... ... ... ... ... ... ақша агрегаты және
айырбастау бағамын пайдаланудың ... ... ... ... ... ... режимін - бағаның тұрақтылығы - ткелей, инфляция бойынша
мақсатты көрсеткіштерді белгілеуді таңдайды.
Инфляциялық ... мәні ... ... ... ала ... ... ... көрсеткіштер анықталады. Орталық банк экономиканың
ағымды жағдайын ... ала ... ... ... ... Мақсатты көрсеткіштер болжаммен салыстырмалы және ... ары ... ... ... Инфляциялық тәргеттеудің режимі
ақша-несие ... ... ... ... ережелерді күнделікті
түзету мүмкіндіктері карастырады.
Өтпелі экономикалы елдер арасында, бұл режимді таңдағандар, Чехия,
Венгрия және Польша ... атап өту ... ... тәжірибесі инфляциялық
тәргеттеу принципіне өтуді көздеп отырған ақша базасы ... ... ... ... ... ... үшін пайдалы болуы
мүмкін.
Барлық жоғарыда аталған елдерде орталық банктердің ... ... ... ... ... түру заңы ... ... барлық үш
елдердің айырмашылығы болып, ... ... өту ... ... ... ... ... Сондықтан, бұл елдердің
экономистерінің алдында ең алдымен қиын ... ... ... бұл елдер инфляциялық тәргеттеуді таңдады және ақша-несие
саясатының басқа режимін, мәселен ақша агрегаттарын тәрғеттеу немесе ... ... ... ... қабылдамады.
Алғашқы кезеңде көптеген елдер өзінің ... ... ... ... ... және ... ... түрақтандыру үшін атаулы якорь
сияқты айырбас бағамын ... ... ... ... инфляцияның
төмендеуіне мүмкіндік туғызды, бірақ бұл елдер нәтижесінде ... ... ... ... ... ... деңғейі өте аз
көлемде төмендеді, ұлттық ... ... ... төмендеуі алдын алмауы.
Бұл өз кезегінде төлем ... ... ... алып келді. Бұл елдер
үшін нақты шешім болып, бекіткен курсты ауыстыру болып табылады.
Инфляцияны тәргеттеудің баламасы аралық мақсаттар белгісі және ... ақша ... ... ... ... ... ақша ... және
инфляцияның өсуінің арасындағы әлсіз байланыс сондай-ақ ақшаға ... ақша ... ... ... емес етеді. Басқа әдістер
бойынша айырбас бағамын бекіткенін бекітудің қатаң формасымен ауыстыру
болып табылады. Бұл ... ... ... банктердің ақша-несие
саясатың өзі жүргізу мүмкІндігінің әлсіздігі болып табылады. АҚЛ ФРЖ-нің
тәсілін қолдануда, ... ... әсер ету ашық ... ... ... нақты міндеттердің қабылдауынсыз, экономикасы түрақты
емес және жоғағы ... ... ... ... үшін іс ... емес ... ... елдерде инфляциялық тәргеттеуде жеткілікті түрде
жетістікке жеткен тәжірибесін басқа мемлекеттерге оның ... ... және ... ... ... ... ... алдында
тұрған баға тұрақтылығы саясатын таңдаушылар көбінесе:
- мақсатты көрсеткіште қандай баға индексін кабылдау керек?
- мақсатты көрсеткіш тура немесе аралық болуы ... ... ... оңтайлы шегі қандай?
- дефляцияның жылдамдығы қандай болуы керек?
- айырбас бағамының ролі қандай ... ... ... ... ... ... бақылаудың
айқындылығы және мүмкіндігінің арасындағы қиын таңдауға соқтығысады. Тұтыну
бағасының ... ... ... ... ... және ... ... өзгеруі туралы дәл ақпарат береді. Сондай-ақ онда
монетарлы емес сипаттың факторының әсері көрінеді. ... ... ... ... ... әсерін жояды және орталық банктен
жеңіл түрде бақылауы мүмкін. Бірақ мұндай көрсеткіштердің ... ... ... үшін түсініксіз болуы мүмкін.
Егер таңдаған аралықтың енін айтатын болсақ, онда артығырақ ... ... ... ... ... жету ... Сол ... дэлелденген көрсеткіш инфляцияны атаулы якор ретінде
қолдануда табыстылығын арттырады. Сондай-ақ ол Орталық ... ... ... білдіреді. Инфляциялық тәргеттеудің тәжірибесінің басты
аспектісінің бірі болып, осы мақсатқа қол жеткізу уақытты жоспарлау бойынша
жоспарлау кезеңі шегі анықталады. ... ... ... қолдану
экономикаға, жекелеген түрде инфляцияның деңгейіне ... ... ... ... бұл ... екі жүз жыл ... кұрады. Айтарлықтай
қысқа бақылау кешеуілі горизонтын пайдалануда қатар проблемалармен
жинақталған барлығынан бұрын бұл ... ... ... ... ... ... де жиі мақсатқа жетпеуі. Сондай-ақ, қысқа уақыт
аралығында мақсатқа жеті үшін ... ... ... ... ... ... алып келуі мүмкін.
Дефляция процесі кейбір экономикалық активтердің төмендеуінен болады,
сондықтан да дефляцияның жылдам екпініне қатысты ... ... алып ... ... ... баяу ... ... инфляция
жоғары деңгейде орнығады, сондықтан да инфляцияның төмендету қиынырақ
болады. Сондықтан ... ... ... сүрақ аса маңызыды емес
болып табылады.
Тағы да инфляциялық тәргеттеу тәжірибесінде маңызды аспектісі айырбас
бағамының режимі болып табылады. Ашык ... ... ... ... ... ... ... болып табылады, сондай-ақ сыртқы
шоктарды берудің маңызды арнасы. ... ... ... ... елдерге қарағанда маңызды айырбас бағамының тербелісіне әсері
үлкен ... ... ... ... айырбас бағамын
режиміне жүргізу инфляциялық тәргеттеу тәжірибесінде маңызды роль ойнайды.
Чехия, Польша және Венгрияның инфляцияны тәргеттеудің аз-маз кезеңін
салыстыруға қатысты ... ... ... ... бұл ... ... ... жасау әлі ерте. Сонда да бұл ... ... ... ... ... елдері арасында бірінші болып инфляция бойынша
мақсаттарды бағдарлауды қолданды. 1993 ж. Қаңтарынан 1996 ж. ... ... ... ... ... ... бекітілген айырбас бағамымымен
бір уақытта ақша массасысының ... ... ... ... ... ... катысты, онда бұл валюта корзинасына
бекітілген крон басында өте тербеліс аралығында ... ... ... бес ... ... одан ... біртіндеп екіге тарылды: неміс
маркасы және ... ... ... ... үлес ... ... кезеңде бекітілген айырбас бағамын ұстап тұру үлкен еңбекті
талап етпеді, бұған капиталдық аз-маз ағымы ... ... ... ... тазалауда киындықтар тудырмады. Сондықтан да, ... ақша ... ... ... ... бағытталды. Бұл
стратегия неміс Бундесбанктің тәжірибесіне негізделді. Сондай-ақ ... ... ... өзгерісіне белгі береді, ал бұл Орталык
банктің араласуын талап етеді.
Бірақ та сол ... ... ... ... ... ... және табыстық жоғарғы мөлшерінің болуы ... ... ... ... ... сондай-ақ алып-сатарлы. 1995 ж.
Капитал есебі бойынша сальдо 223 млрд. ... ... ЖІӨ 18% ... ... екі ... саясатының мақсатының арасында анық конфликт болды.
Чех экономикасы үлкен көлемде ... ... ... ... ал ... Банк ... қалған массаны алу үшін тазалау операциясын
жүргізу мүмкіндігі болмады. Өйткені, ... ... ... ету міндеті тұрды. Ақша массасы жоғарғы екпінмен ... ... өсуі үшін ... болды. Жағдай Үкіметтің экспансионды фискалды
саясатын жүргізумен және жалакының өсуімен қиындады.
1996 ж. ... ... ... үшін крон ... тербеліс
аралығын өсірді (±7,5%), ал жалға алынған капитал ... ... ... Орталық банк өзінің маңызды ставкасын көтерді. Нәтижесінде «таза
инфляция» деңгейі ең біріншіден ... ... ... ... ... 1995 ... басында 10 пайыз төмендеді,1997 ж. 5 пайызға
дейін ... Сол ... ... ... ... ... ... 1997ж. экономикалық өсі екпінін төмендеуі
себебінен болды.
Инфляцияның төмендеу процесі 1997 жылы ... ... ... ... ... ... крон ... қысым көрсетті. Неміс
маркасына қатысты крон бағамы 10 ... ... ... ... ... көп ... Айырбас бағамының дағдарысы
инфляция деңгейінің өсуіне алып келді.
1997 ж. ... ... ... ... ... ... байқағандай Чехияны агымдағы төлем ... ... өсті (1997ж. ... ол 8 ... ... Орталық банк
өзінің валютасының терең ... қашу үшін ... ... жүргізді және кысқа мерзімді пайыздық ... ... ... ставкасы 50% - ге дейін жоғарылады).
Қорыта келе крон курсын бекітуді еркін жүзу режимінен ауыстыруы, 1997
ж. желтоқсанда ... ... ... ... ... ... ... мақсатты бағдарлауды қолдануға көшті. Арнайы ауысу 1999 ... ... ... ... ... ... белгісінде «таза инфляция»
көрсеткішін ... 2002 ж. ... ... ... ... келісімі
бойынша тұтыну бағасының индексінің негізінде мақсатты көрсеткіштерді
құруды ... Бұл ... ... ... ТБИ экономикада бағаның
өзғерісіне айтарлықтай шағылысады және тұтынушыларға түсінікті, ... ... әсер ... ... ... ... ... мақсатты
траекторияның инфляцияның маңызды ауытқуына монетарлы емес факторлардың
әсер ету тәуекелін ескеретін болсақ, Чехияның ... ... ... ... ... Олар ... ... энерготасушылар және басқа тауарларға әлемдік баға
деңгейінің маңызды өзгеруі;
- ішкі экономикалық жағдайға және ... ... ... ... ... айырбас бағамынан ауытқуы;
- ауылшаруашылығының ... ... ... ... ... бағасына әсер етеді;
- табиғи апаттар және басқа да ... ... ... және ... өсуінен әсер етеді;
- реттелетін бағаның өзгеруі инфляцияға әсері 1-1,5 ... ... ... ... ... ... ... жылдың аяғында Ұлттық Банк толық көрсеткіштерді 2002
ж.анықтады, ... ... ... ... ... ... күтілетін инфляциияға тез әсер ету мақсатында бағдарлау 1 жылға
құрылды, ол жиі ... ... бір ... ... мүмкін еді. 2001
жылы Чехияның Орталық банкі 2006 жылы желтоқсанына ... ... ал 2004 жылы ... - 2006 жылы ... кезіне Чехияның
Еуроаймаққа өтуіне мүмкіндік берді.
Аралық немесе мақсатты ... ... ... Чехия аралык
көрсеткішке тоқтады, алғашқы кезенде көлемі 1% теңесті. Одан кейін ол ... 2006 жылы ... ... және ... ... ... дейін
мақсатты бағдарлаудың тербелісі ±1% тең етіп анықталған.
Чехияның экономикасы айтарлықтай ашық болып табылады. ... ... ... ... ... әсер етеді. Орталық банк
айырбастау бағамын ... ... ... реттеп
отырады. Инфляцияның өзгеруіне алып ... ... ... ... айтатын болсақ, Чехияда инфляция екі рет 1998 жылы
және 1999жылы өздерінің ... ... ... ... болды. 2000
жылы бұл айырмашылық маңызды болды. Тек қана 2001 жылы ғана ... ... ... ... ... ... екі ... ол қайтадан
көзделген көрсеткіштен түсіп кетті (кесте 8).
Кесте 8
Чехияның мақсатты көрсеткіштері және инфляциясы
| ... ... » ... ... ... |
| ... |дерек ... ... ... |5,5-6,5 |1,7 | |6,8 ... |4,0-5,0 |1,5 | |2,5 ... |3,5-5,5 |3,0 | |4,0 ... |2,0-4,0 |2,4 | |4,1 ... | | |3,0-5,0 |0,6 ... | | ... |1,0 ... | | |2,5-4,5 | ... 2002 ... ... Чехия «таза инфляция» бағдарын қолданған,
қазіргі кезде тұтыну бағалар индексі тәргеттеуіне көшті.
Чехияның ... ... өту ... инфляцияның жылдам өсуі
байқалды, ол мақсатты ... ... ... ... ... ... Чехия экономикалық дағдарыста еді. 1997-1998 жж. банктік ... ... тез ... алып ... дефляция екпінінің
алды қарастырылуымен.
1998 жылы қаңтарынан желтоқсанына дейін инфляция 13,1% - дан 6,8 ... ... 1999 жылы ... 1,1% ... Аса ... емес орында
сыртқы факторлар иемдейді. Қаржы дағдарысы және глобальді экономикалық
белсенділіктің әсерінен тауарлардың бағаларыньтң ... алып ... ... энерготасушылардың бағаларының төмендеуіне алып келді.
1998жылы инфляция деңгейіне сыртқы ... ... ... 3 ... ... деңгейінің төмендеу факторына сондай-ақ әлсіз ішкі
сұраныс ішкі нарықтағы бэсекелестік және ... ... ... ... ... инфляцияның төмен деңгейінде ұстап түруды жалғастырды
тіптен сыртқы бағалардың шектен төмендей бастады. Инфляциялық ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін
берді.
1999 жылы және 2000 жылы екінші жартысының аралығында кері жағдайдағы
сурет байқалды. Инфляция ең алдымен импортқа бағалардың ... ... ... ... ... ... ... азық-түліктердің
бағаларыньщ өсуін, алдымен өсуі және көзделген көрсеткіштерге жетті.
Қолданған ақша-несие ... ... ... ... ... 15 ... ... тұрды.
Әлемдік бағаларының төмендеуінің тізбегІ, ... ... және ... ... ... ... ... және ақша-несие саясатын жүргізуге әсер етті. Басты ставкалар
төмендей бастады. Сондай-ак 2002жылы ... ... өсу ... ... ... ... төмендеуі инфляцияның төмендеуіне
жалғасты. Сонымен қатар, 2002ж. кронның ... ... ... евро ... ... 15 % байқалды. Мұның барлығы 2003 ж. басында инфляцияның
неден төменге төмендеуінің себепшісі ... Тек қана 2003 ... ... жылдық көп бөлігін ағымында шамамен 0 % белгісінде ауытқыды, 1%-
ке дейін жоғарылады, деңгейде көзделген ... ... ... ... ... елі ... бағаның тұрақтылык саясатын
таңдаған Польша болды. Чехия сияқты, бастапқы кезеңде Польша ақша-несие
саясатын бекітілген айырбас ... ... ... Акша агрегатынының
өсуі М2 ақша-несие саясатының аралық мақсаты ретінде анықталды. Басында АҚШ
долларына қатысты алтын бекітілді., ... ... ... ... 1991 жылы қазанында қозғалмалы бекітуден тайғақ бүрышқа 1,8% өту
жүзеге асты. ... ... ... ... ... айтарлықтай
төмендігі бағаның өсуін баяулатуға көмектесті.
1994-1995 жж. капитал қозғалысын ырықтандыру маңызды капитал ... ... Бұл ... ... валюта бағамының икемділігінің туралы
хабарланды. Басында орталық мәнде тербеліс ±7% күрады. Уақыт ... ... ... ... ... ... ±15% ... Сол уақытты 1991-2000
жж. аралығында дәліздің қисайған бұрышы 0,3% ... бір ... ... Осы кезеңде қозғалмалы дәліз режимі инфляцияның жоғарғы деңгейін
төмендетуге (шамамен 30%) сыртына бір ... ... ... ... ... 1998 ж. қыркүйегінде ... ... ... ... дәліз қызметін жүзеге асырып жатты. ... анық ... ... ... ... алып келді. 2002 ж. сәуірінде Польша
еркін жүзу ... ... ... ... үшін ... ... талғамын ТБИ тоқтатты. Бұл тек
қана осы индекс өтпелі ... ... ... ... түсіндірілді.
Сонымен қатар, ол бағаның өзгерісіне анығырақ шағылысады. Сондықтан да
шешім қабылдау үшін ... ... ... ... міндеттен босату
жағдайы айтылған емес, бірақ инфляция ... ... емес ... ... талдауы туралы жарияланды және кезеңімен зерттеулер
жүргізілді. Зерттеулердің жүргізілуінен және ақша-несие саясаты ... ... ... түрі ... және ... ... ... Ұлттық Банкі ... ... ... үшін ... ... ... ... көрсеткіш аралығы 0,5% теңесті, одан 1,4% көрсеткішке
дейін ұлғайды. Инфляциялық тәргеттеудің тәжірибесін кірісіне дейін Польшада
мақсатты көрсеткіштер бекітілген ... ... ... ... ... да
кеңірек дәліз мәндегі кіріспесі Орталық банктік ... ... ... ... болу мүмкіндігі бар. 2002 жылы Польшаның Ұлттық
Банкі көрсеткіште дәлелденген түрде белгілей бастады. ... ... ... ... ... ... 2004 ж. қаңтарынан бастап,
инфляцияның жылдың соңында анықталмайды, ертедгі жыл ... ... және әр айда ... ... алғашқы жоспарлау шегі қысқа болды, 1 жыл. 2003 жылы ... банк орта ... ... қолданды. Бұл ақша-несие саясатын
жүргізуде өзгерістер енгізуге және экономикалық шокқа ... ... ... ... сияқты, айырбас багамына пассивті жақындауды қолданды,
айырбас бағамының ауытқуы инфляцияның өзгеруіне ... ... ... тек ... ғана ... ... мақсатты көрсеткіштер нәтижесінен табысты болмады. 1999 жылы
және 2000жылы ... ... ... ... ... ... ал одан кейін 3 рет мақсатты бағдарлаудан 3 рет төменде болды.
Кесте 9
Польша және ... ... ... және ... ... (ТБИ) ... (ТБИ) |
| ... ... ... ... |
| | |8,6 | | ... |6,4-7,8* |9,8 | | ... |5,4-6,8 |8,5 | | ... |6-8 |3,6 |6-8 |6,8 ... |4-6 |0,8 |4-6 |4,8 ... |2-4 |1,7 |3-5 |5,7 ... |1,5-3,5 | |2,5-4,5 | ... ... инфляции в Европе // КОРИНФ.- М., 2005. - №47
Инфляциялық тәргеттеуге өтуді жариялау кезеңінде Польшада, ... ... ... ... ... ... ... дағдарысы және
экономикалық белсенділіктІң төмендеуі сияқты осындай сырткы факторлардың
әсері ... ... ... ... ... ... мүмкін еді.
Осымен Чехиядағыдай сияқты 1998-1999жж аралығында ... ... 7). ... ... ... ... жалғасу шамасы
маңызды болды. Ішкі сұраныстың салыстырмалы түрде жылдам өсуі, ... және ... ... ... ... ... ... токтатты, содан кейін оның деңгейінІң ... ... ... ... ... жағдайды киындатты. Польшаның Ұлттық
Банкі жауап беру реакциясы 1999жылы ... ... ... ... ... және ... белсенділік^кпінің баяулағаны
инфляцияның төмендеуіне 2001-2002 жж. белгіленген ... ... ... ... ... ... ... нәтижесіне
сыртқы факторлардың әсер етуі аз болды.
2001 жылдан бастап, ¥лттык Банк өзінің саясатын біртіндеп жеңілдете
бастады. Ақша-несие ... ... ... іс жүзінде әр ай сайын
төмендеді және 2003 жылдың ортасында шамамен 3-4 рет ... 2001ж. ... 2003 ж. ... ... ставкасы 24%
- дан 7,75% төмендеді. Дисконттық ставка 21,5%-тен 5,75%-ке дейін нәтиже
сияқты, 2003 ж. ... ... ... ... ... ... маңызды болып табылды, барлығы 0,3% құрады.
Венгриядаға инфляциялық тәргеттеуді тәжірибесінің кіріспесі, егер де
Чехия және ... ... ... өте ... ... ... ... атаулы якорь белгІсінде экномиканы кұру процесінің барлық
ағымында тек айырбас бағамы ... ... ... ... сияқты,
Венгрия бастапқы кезеңде валюта корзинасына айырбас ... ... ... ... ... бэсекеге кабілеттілікті ұстап түру үшін
оның өзгерісі жиі болып ... ... ... ... тербелісіне
жол берілді, жолдау шабуылынан сақтану үшін біртіндеп ұлғайды. 1995ж.
наурыз айына дейінгі уақыт ішінде ... ... ... ±2,25% ... паритеттен жоғарылады.
Бірақ мұндай механизм 1994-1995 жылы қысқа мерзімдік ... ... және ... ... ... ... ... жалпы жағдайы төмен балансының ағымындағы есебінің дефициттерінен
күрделі сақтандыруды ... (ЖІӨ 9,4%) және ... ... (ЖІӨ 9,6%) ... ... ... ... бірқатар өлшем
қабылданды. Жағдайды түзетуге бағытталған, ол бағыттың бір ... ... ... тайғақ бүрышы 1,9% (1995ж) түрінде айырбас
бағамын құру. Қисықтың бүрышы 1999жылы қазан айында 0,4% болды, біртіндеп
төмендеді. Бұл ... ... ... ... осы ... ішінде 30%-
дан 10%-ға төмендетуғе мүмкіндік туғызды.
Сол уақытта Чехия және Полыиа бекітілген ... ... ... Венгерлік Үкіметтер атаулы якорь ретінде бекітілген айырбас бағамын
пайдалануды жалғастырды. Тар аралық инфляцияның және күтілген инфляцияның
төмендеуіне ... бір ... ... ... анық ... және Венгерлік өндірушілердің бәсекге қабілеттілігінің
төмендеуінен құтылуына көмектесті.
2000 жылы инфляция 1995~1999жж. маңызды көлемде төмендеген, ... ... бұл ... мұнайға бағалардың өсуінен осындай сыртқы
шоктардан ... ... ... ішкі ... ... ... ... аз
емес роль ойнады. Венгрияға айырбас бағамының аса икемді режимін ... ... ... ... ... ... фаринта евроға қатысты
±15% ауытқу ... ... ... ... (2000ж ... якордің
жалғыз валютасы ретінде евро қабылданды). Сол уақыттта бір ... ... 0,2% ... ... маусымында Венгрияның ¥лттық Банкі
инфляцияның тәргеттеу режиміне өтуге шешім қабылдады. ... ... ... ... ... ... ... уақытта Венгрия
айырбас бағамының дәлізін тәжірибеден өтуде. Нарықтық айырбас бағамы
орталық паритеттен ... ... ... 15% ... ... ... Венгрия ең басынан бастап ТБМ тәргеттейді. Бұл елде ... ... ... (±1%) ... ... қолданады, және орта
мерзімді бағдарлау белгіленеді.
Венгрия экономикасы Чехия сияқты жеткілікті түрде ашық болып табылады.
Бірақ бұл елдер айырбас бағамына екі ... ... ... Егер де
Чехияның Орталық банкі айырбас бағамымен басқармайды, ол тек ... ... ... өзгерістерге әкелуі мүмкін, өзгерістерді
реттейді, Венгрияда айырбас бағамының айырбас тұрақтылығына өзінің ... ... ... және ... да оның ... ... түрде
әсер ете алады. Нәтижедегідей айырбас бағамының ... ... ... етеді. Сол уақыттағы Венгриядағы айырбас бағамының ... егер ... ... ... ... ... ... режиміне ортақ болып
келеді, барлық елдер үшш ... ... ... ... ... 10
Инфляцияның мақсатты көрсеткіштер жүйесіне қысқаша шолу
|Институционалдық негіз |
|1 |2 ... банк ... ... банктің басты мақсаты валюта |
|кұқықтық базасы ... және баға ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... келе ... ... |
| ... ... ... ... ... ... тиым |
| ... |
| ... ... ... есептеу әдісі ... ... ... ... ... |
|хабарлау |өзі ... ... баға |
| ... ... ету басты |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ұзақ ... ... |
|жоспарлау шегі ... ... ... |
| ... қарсы күрес саясатын |
| ... ... 1 жыл ... |
| ... ... ... |Нарығы құрылып келе ... ... ... ... ... және өндіріс дамыған |
| ... ... ... деңгейі |
|Жауакершіліктен босау жайлы |Тек кейбір елдерде ғана ... ... | ... ... ... |Көптеген елдерде мақсатты интервалды |
|немесе мақсатты интервал |пайдаланады, себебі мақсатты бағдарға қай|
| ... ... ... ... |
| ... әсер етуде мақсатты көрсеткіштің |
| ... ... ... ... және ашық ... өзгерісі туралы хабарламалар, |
|ақпарат ... ... ... ... |
| ... жеке ... ... ... |
| ... жоспарлаудың әдістерін |
| ... ... ... ... ... ... асыру ... ... ... өзгермелерден құрылған, |
| ... ... ... ... |
| ... ... және ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... құрылып |
|ететін механизмдер ... ... ... бағалар төмендеуінің |
| ... ... және ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... қарқынын төмендету |Инфляция қарқыны жоғарғы және валюталық |
| ... ... ... ... келе ... ... ... өнімнің көлемі төмендеп|
| ... ... ... ... төмендету|
| ... ұзақ ... бойы ... ... ұзақ ... |Өндірісі дамыған елдерде көрсеткіші 1-3 |
|мақсатты көрсеткіштері |пайыз аралығында және одан ... |
| ... ... ... келе жатқан |
| ... ... ... ... дамып келе жатқан елдер валюталық |
|бас тарту ... ... ... |
| ... ... өтуінің тез |
| ... жай ... ... ... ... ... в Европе // КОРИНФ.- М., 2005. - №47
Қорытындысында белгілеу қажетті, әлемдік ... ... ... ... ... ... ... ие және барлық үлкен
мемлекеттер инфляцияның тәргеттеу тәжірибесіне өтіп ... Кең ... оның ... ... әр ... ... ... экономикалық цикл аралығында тәжірибе жинау қажет. Сондай-ақ
инфляцияның тәргеттеу тәжірибесіне өтіп жатқан елдер саны өсіп ... ... ... ... ... ... басқаруларына қыр
көрсетіп отыр.
Өтпелі экономикалы елдердің инфляциялық тәргеттеуін аз емес кезеңімен
салыстырмалы ... ... ... осы ... пайдаланғандағы
жетістігі немесе кемшілігі сәтсіздігін бізге нақты қорытынды жасауға рұқсат
етпейді. Сонымен қатар, жағдайды талдай келе ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ бұл елдердегі оны
пайдаланғаннан кейінгі нәтиже, біз берілген тәсілдер Қазақстанда мақсат қою
туралы айта аламыз. Инфляциялық ... ... ... ... ... ... және ... тұруға мүмкіндік береді.
3.3. Қазақстан Республикасының инфляциялық тәргеттеуге өтудің өтпелі
кезеңі және енгізу ... ... ... Инфляциялық тәргеттеуге өтуді жоспарлау ерекшелігі
Жүзеге асырушы орган: Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі
Кіммен жасалған: Асилов ... ... ... ... ... ... бағаның
тұрақтануын, инфляция деңгейін төмендетуде және ұстап тұруға мүмкіндік
береді
2. Резюме
Ұлттық Банк ... ... ... ... ... мен ... ... және қадағалау агенттігіне өткізгеннен кейін, өзінің қызметінің
сапалы дамуының жаңа ... ... Ол енді ... күшті ақша-несие
саясатының дамуына және валюталық реттеуге жұмылдырады.
Ақша-несие саясатындағы басты ... ... баға ... ету, ... ... басты мақсаты. Бұл мақсат ... ... ... және инфляцияық тәргеттеумен үйлесімділік табады.
Инфляциялық тәргеттеуге өтудің салдарынан ақша базасының көрсеткіштері
инфляцияның көрсеткіштерімен алмасады.
Соңғы ... ... ... ... ... саясаты
өндіріс дамыган елдермен қатар, нарықтық экономикасы қүрылып келе жатқан
елдерде де қолданылады. Инфляцияның ... ... ... ... ақша-несие саясатына деген сенімін арттырады.
Инфляциялық тәргеттеу тек мына ... ғана ... ... ... және ... ... тұрақтылығы,
Орталық банктің тәуелсіздігі, ашық ақпарат. Қазіргі кезде осы жағдайлардың
барлығы Қазақстан Республикасында бар.
Инфляциялық тәргеттеуге өтуде Ұлттық Банк ... ... ... ... Банк 2000 ... бастап ақша-несие саясатының үщ жылдық
жоспарлау шегіне орнатты. 2004 жылдан бастап ... ... ... ... бойынша құрылады.
Бұл индекс бойьтнша монетарлық емес факторлардан ... ... ... ... ... ... тенденциясын көрсетті.
2004 жылдын қаңтар айынан бастап заң бойынша Ұлттық Банктің басты мақсаты
ретінде ... ... ... ету және ... ... ... бекітілді, бұл инфляциялық ... ... ... ... табылады. Үттық Банктің тәуелсіздігіне,
яғни елдің басты Орталық банкі ... ... ... бастады.
Инфляциялық тәргеттеуге өту үшін Ұлттық Банк керекті ... ... ... шешу керек:
Сол міндеттің құрамына мыналар кіреді:
- ашык нарықтағы операцияларды кең көлемде жүргізуге ... ... ... ... қағаздар портфелін көбейту;
- екінші деңгейдегі бағалы қағаздар нарығын ... ... ... құруға, яғни инфляцияның деңгейіне РЕПО
мөлшерлемесінің әсерін бағалау.
3. Қызметтің ... ... ... әр ... ... бар. ... нарықтық мөлшерлемені дәлізін ұстауымен басқарса, ол ... ... ... ... ... мына ... РЕПО мөлшерлемесін өзгертіп, дәліздің ені де өзгертеді. Үлттык Банк
банктік резервтер мен банкаралық пайыздық ... ... ... мөлшерлемелер несие және депозит мөлшерлемелеріне
әсерін тигізіп, банктік өтімділікті, яғни инфляцияны анықтайды. ... ... ... ... ашық ... ... ... табылады.
Ашық нарықтағы операциялар дегеніміз ішкі ... ... ... сату және ... алу, ... ... сатып алу міндеттемесі (РЕПО
операциясы). Оперативтік көрсеткіштерге РЕПО ... ... ... ... болады, Ұлттық Банк инфляциялық ... ... ... ... қысқа мерзімді пайыздық
мөлшерлемелерінІң ... яғни ... ... ... анықтады.
Осы кезеңде өтімділікті реттеуде қысқа ... ... ... ... РЕПО ... бойынша тұрақтылықты қамтамасыз ету
үшін, Ұлттық Банк ... ... ... яғни қысқа мерзімді
пайыздық мөлшерлемелерді РЕПО мөлшерлемесімен ... және ... ... мөлшерлемелер арасындағы теңгерімді сақтау.
Өтпелі кезеңде, пайыздық мөлшерлеме ... ... ... ... ... басқаруға өту кезең 12 ай деп белгіленді.
Осы кезең бойы ... Банк апта ... ... және кері РЕПО
операциялары бойынша пайыздық мөлшерлемелер дәлізін ... ... ... ... ... Банк өз ... орналастыру
мөлшерлемелерін, ал төменгі шекарасында тарту мөлшерлемелерін анықтайды.
Екінші деңгейлі банктер қысқа мерзімді ... ... ... ... ... Банктің пайыздық ... ... ... ... және ... шекарасы сэйкес келуіне жағдай
жасайды. Соның салдарынан екінші ... ... ... ... ... мөлшерлемесінен жоғары қарызға алмайды және Ұлттық Банктің
тарту мөлшерлемелесінен төмен ақшаны ... яғни ... ... ... ауытқымайды.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің инфляцияның пайыздық мөлшерлеме
дәлізі мына көрсеткіштер шамасында болады: 2006 ж. 5,7% -7,3%; 2007ж. 5,0 ... ; 2008ж. 5,0 %- ... ... ... РЕПО ... ... мерзімі Овернайт
болады - 7 күн және 14 күн. Осы нарықтың дамуына ... ... ... ... жоспары
Венгрия, Канада, Финляндия, Жаңа Зеландия, ... ... ... ... ... өтті. Көптеген нарықтық
экономикасы құрылып келе жатқан елдер де инфляциялық тәргеттеуге ... ... ... жатады: Бразиялия, Чили, Чехия, Израиль, Польша.
2002 жылда инфляциялық ... 9 ... ... елдер, Еуро
аймағы, 11 дамушы елдер және 2 өтпелі экономикалы ел өтті. Бұл тағы 4 ... ... ... ... АҚШ-та кіреді, олар аралас режимді
тәргеттеуді қолданады.
Кесте 11
Инфляциялық тәргеттеуге ... ... ... |Ел ... бір топ ел ... | ... жыл ... ... ... жыл ... ... жыл |Үлыбритания ... жыл ... ... ... ... жыл ... Перу ... жыл |Израиль (1992), ... ... жыл ... ... ... ... жыл ... Чили (1990), ... ... ... жыл |ЮАР, ... ... ... жыл ... ... ... Мексика ... жыл ... ... ... жыл ... Словения (2001) ... жыл ... ... жыл ... ... ... Россия, Турция, Аргентина, Пакистан, |
|аынқталмаған |Албания, Замбия ... ... ... ... тәргеттеудің, ақша-несие саясатының
қосымша мақсаты ретінде қолданылуының бірінші жылы көрсетілген
5. Ұйымдастырушылық жоспар
Ақша нарығындағы ... ... ... ... банк ... мен
банкаралық пайыздық мөлшерлемелер теңгерімді дәрежеде болуы, яғни ... ... ... ... Банк ... ... ортасында
ортасында тұруы, дәліздің ... және ... ... ... Банк ... ... ... Қазақстан қор биржасы
автоматикальтқ РЕПО секторындағы сауда ... ... ... ... ... ... ТОМА ... дәліздің шекарасына жақындаса, онда:
- егер, банктік жүйеде өтімділік деңгейі өзгерсе, ... ... ... ... нота ... депозиттер
тартумен, қосымша РЕПО операцияларын жүргізумен түзетулер енгізеді.
- егер ... ... ... да ... әсерінен болса,
мәселен айырбас бағамына қысым жасаудың ... ... Банк ... ... ... қарастырады.
Өтпелі кезеңнің басты міндеттерін орындағаннан кейін, яғни нарықтық
мөлшерлеме РЕПО дәліздің ортасынан ауытқымаса, ... ... ... ... ... мөлшерлемесі Ұлттық Банктің РЕПО бойынша ресми
мөлшерлемесіне (РРМ) көшу жайлы ... ... ... ... ... саналады, ягни РРМ-ды дәлізден жоғары және
төмеңгі ... ... ... және ол пайыздық түрде ... ... ... Банк РРМ ... дәліздің енін өзгертуге өз құқын
қалдырды.
РРМ және дәліз енін бекіту Ұлттық Банк ай ... ... ... ... ақша ... және банк резервтерін басқару үшін Ұлттық Банк
РЕПО операциясынан басқа операцияларды ... ... ... ... ... ... ... Овердрафт және Овернайт
несиесін беру.
Екінші деңгейлі банктерден депозиттер тарту РЕПО операциясының
мерзімінеі, ал ... ... ... РЕПО ... ... ... ... мөлшерлеме дәліздің бір шегіне жақындағанан туындаған
банктік жүйедегі өтімділіктің өзгерісі болса, ... Банк ... ... ... ... Сондықтан Ұлттық Банк ноталарды
7 күн мерзімге шығарады.
6. Жобаның тәуекелділігін ... ... ... ... ... ешқандай
тәуекелге алып келмейді, себебі ол еліміздегі инфляцияның шындық айнасын
көрсетеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Ұлттық Банктің ... ... ... ... ... Банк басқа дамыған елдер тәріздес әдістерді қолданатыны, яғни
әкімшілік шаралардан экономикалық ... ... ... ... 90 ... ... ... «Жабай Батыс» әдісі бойынша дамыған.
Бірақ, Ұлттық Банк ... ... ... ... банк ... азайтып,
құқықтық және нормативтік актілерге өзгертулер мен қосымшалар енгізіп,
олардың орындалуын қадағалап, банк ... қор ... ... секторынан құрылған ерекше қаржы нарығын құра бастады.
Бүгінгі таңда Қазақстанның қаржы нарығы ТМД ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіз эксперттердің сеніміне
ие болды, осы көрсеткіштерді несие рейтингтерімен және ... ... ... ... ... ... экономикаға тигізетін әсері, жалпы елдегі экономикалық
және халықтың элеуметтік-экономикалық жағдайынан көруге болады. ... ... ... жүргізілген талдау статистикалық
көрсеткіштермен ... ... ... және макро - экономикалық деңгейдегі жетістіктер тек
Ұлттық Банктің қызметінің жемісі ғана ... ... ... ... ... кедендік реттеу, ішкі және сыртқы саясат
қүралдары және де Парламент немесе ... ... ... ... заң актілерінің әсерінің қорытындылары ... Банк ... ... ... ... 10 жыл бойы ... Басқа қаржы нарығы дамыған елдердің Орталық банкінің тәжірибелерін
қолдану, елдің техника-экономикалық, элеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... ... отьтрып,
мәселен зейнетақылық реформада Чили тәжірибесін қолдану, тез және қарқынды
осы дәрежеге жетуімізге мүмкіндік тудырды.
Ұлттық Банк 2004 жылдан бастап, жаңа ... ... ... ... ол ... ... баға түрақтылығын қамтамасыз етудегі басты
әдіс болып табылады. Осыған қарамастан, Ұлттық Банк ... ... ... ... бас тартпайды, олар тек екінші орынға өтеді.
Чехия, Венгрия, Польша және Қазақстанның инфляциялық тәргеттеуге
көшуін ... ... ... ... ... біз талдау жүргізе
отырып, Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың қазақ халқына
жолдауында (наурыз 2006ж.), 2010ж. ішкі жалпы өнім адам ... ... АҚШ ... яғни Чехия; Венгрия, Польша және ... ... ... ... ... ... ... қарауға болады.
Сонымен қатар, Қазақстанның валюталық режимді ырықтандыру бағдарламасы
2005 - 2007 жж., секъюритизация туралы заңы, бағалы ... ... ... жүзеге асырылуына Ұлттық Банктің қызметі, елдің макро- және
микро- экономикалық және халықтың әлеуметтік-экономикалық жағдайына әсерін
тигізеді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. ... ... ... ... ... ... 2006 ж.
2. Қазақстан Республикасының Конститутциясы
3. Қазақстан Республикасының ... ... ... және банк ... ... Қазақстан Республикасының
заңы 31 тамыз 1995 ж. №2444
5. ҚР Заңы ... ... ... нарығын және қаржы
ұйымдарын ... ... мен ... 4 ... 2003 года ... ... банк ... Қазақстан Республикасының заңы.
7. Ақша, несие, банктер: Оқулық/Жалпы редакциясын басқарған Ғ.С.
Сейітқасымов. - ... ... ... Семь ... для ... ... ... на IV конгрессе
финансистов Президента РК Н. Назарбаева и Президента ... ... ... А. Донских //Казахстанская правда. - Астана, 2004.- 16 нояб. -
С. 1,2.
9. О ... ... по ... ... ... ... РК // САПП. - 1998. - № 30. - С. 83
10. ... ... ... ... ... ... ... // Транзитная экономика.-1998.-Ст.3.-С.94-99
11. Об объединении денежной ... ... ... с ... ... ... соглашение // Бизнес клуб. - 1993. -№
22. - С.3
12. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан ... ... ... О ... ... ... и
бюджетной
политики/А.Зейнелгабдин//Вестник по налогам и инвестициям.-1998.-№5-6. - С.
35-37
14. О роли ... ... в ... ... в Казахстане/Ж.А.Кулекеев//Саясат.-1998.-№12.-С.20-25
15. Теңгеге тұрақтылық жарасады/Қ.Ильясова//Егемен Қазақстан.-16
қараша 2005ж.
16. Роль ... ... в ... // ... Казахстана. - 1999. - № 2. - С. 2-5
17. Критические замечания по ... ... ... ... // Вопросы экономики. - 1999. - № 2. - С. 40-52
18. Денежно-кредитная ... ... ... и ... ... Н. // ... - 1999. - ... 82-86
20. Монетарная политика и экономический рост в ... ... ... ... // ... и ... - ... С.
14-24.
21. «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі» ММ ОҚФ 2005 ж. есебі
22. О денежно-кредитной политике и ходе ... ... ... // ... и ... - 2000. - - № 6. - С. 5-13.
23. О причинах денежного ... в ... ... ... //
Деньги и кредит. - 2000. - - № 6. - С. ... О ... ... и ходе ... ... ... // Банковские технологии. - 2000. - № 9. ... ... ... ... ... обращения/ Ю. Пулатов
//Банки Казахстана. -2001.-№7. - С. 7-12.
26. Денежная ... ... ... и золотовалютные резервы/ ... и ... - 2001. -№7. - С. ... ... ... и ... ... в развитых
странах/М.Игнацкая // Экономист. - 2001. - № 12. - С. ... ... ... ... ... системы Республики
Казахстан / У. Баймуратов // Транзитная экономика. - 2001. - №5-6. ... ... и ... ... ... проблемы
бюджетного дефицита и ... ... ... Д. ... // Транзитная экономика. - 2002. - №1. - С. 104-
109.
30. «Валюталық реттеу және валюталық ... ... ҚР 2005 ... ... N 57 ... ... ... / Налаева С/ Егемен Қазақстан/ 15 қараша 2005 ж. -
66.
32. Эмиссия денег и ... ... в ... ... Ф.С. ... // ... ... - 2002.-
Пилотный номер, май. - С. 13-16. ; № 1. - С. ... ... ... ... ... ... ... безопасности / Т. Маглакелидзе // Деньги и
кредит. - 2002. - №6. - С. ... Ноты как ... ... ... ... / С. Ниеткалиев, Б. Кулатаев // Рынок ценных
бумаг Казахстана. - 2002. - №7. - С. ... 5. ... ... ... ... в Казахстане
(монетизация экономики) / Н.А. ... // ... ... - 2002. ... 5-13 ;№ 10.- С. ... ... денежно-кредитной политики РК ... ... ... режима / С.Б. ... ... ... - 2002. - № 10. - С. ... Қазақстан Республикасы Улттық Банкінің ақша-несие саясатының
2005-2007 жылдарға арналған негізгі бағыттары
38. ... ... ... ... ... ... жылдарға арналған негізгі бағыттары.
39. Инфляция. Немонетарные факторы/ ... ... ... ... в ... // КОРИНФ. - М., 2003. - № 47. - С.
7-8.41.
-----------------------
Басқарма директорлар кеңесі
Төраға
Төрағаның ... ... ... ... ... ... және бөлімдер
Облыстық (аумақтық) басқармалар
Ұлттық банкінің тәуелсіз бөлімшелері
Мемлекеттік сақтау орыны
Банкноттық фабрика
Бағалы қағаздар ... ... ... ... есеп ... Орталығы
Банкаралық және қаржылық
телекоммуникациялар Орталығы
Банктік сервистік бюро; т.б.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Пәкістан Ұлттық Банкі» АҚ20 бет
Қазіргі кезеңдегі қр ұлттық банкінің қызметтері мен рөлі16 бет
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiнiң ақша-несие саясатына талдау44 бет
Қазақстан Республикасы ұлттық банкінің алтынвалюта активтерін басқару жөніндегі инвестициялық стратегия4 бет
Қазақстан Республикасы ұлттық банкінің ақша-несие және валюталық саясаты65 бет
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ақша-несие саясаты23 бет
Қазақстан Республикасы ұлттық банкінің ақша-несие саясатын жетілдіру бағыттары9 бет
Қазақстан Республикасы ұлттық банкінің ақша-несие саясатын жетілдіру жолдары63 бет
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің валюталық операциялары мен реттеу шаралары23 бет
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің монетарлық саясаты25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь