Қола дәуірінің ерекшелігі

1. Қола дәуірінің ерекшелігі.

2. Қола дәуірінде өмір сүрген Андронов мәдениеті.

3. Қола дәуіріндегі мал өсіру мен егіншіліктің дамуы.
Неолит дәуірінде-ақ бола бастаған шаруашылық өзгерістері нәтижесінде біздің заманымыздан бұрынғы II мың жылдықта малшылық-егіншілік экономикасы мен жоғары дамыған металлургия қалыптасты. Өндіруші тұрпаттағы экономикаға көшу Қазақстан территориясындағы бүкіл жағдайды түбірінен өзгертті. Қоныстарын жиі өзгертетін, жігерлі, пысық малшы тайпалар ұлан-байтақ және қуатты бірлестіктер құрды; бұлардың қалыптасуында соғыс қақтығыстары едәуір роль атқарды. Қару енді жабайы хайуандарды аулау үшін ғана емес, сонымен қатар тайпалардың қақтығыстарында да жиі пайдаланылатын болды. Қару жасау бірте-бірте металл өңдеудің дербес саласына айналды.
Археологиялық материалдар бойынша, андроновтық тұрпатты ескерткіштер қалдырған далалық малшы-егінші тайпалардың мәдени ортақтығы жақсы мәлім. Барлық жергілікті өзгешеліктеріне қарамастан, ұлан-байтақ территорияға тараған бұл тайпалар неолит дәуіріндегі тайпалық ала-құлалықтың орнына айқын мәдени біркелкіліті көрсетті.
Қола дәуіріндегі қоғам процесі екі факторға байланысты. Олардың бірі – жаңа дәуірді белгілеген фактор – палеометалдардың өндірістік жолмен игерілуі болды.
Біздің заманымыздан бұрынғы II мың жылдықтың ортасында Қазақстан тайпалары қола заттар жасау ісін меңгерді. Қоланың өзі заттың неге арналуына қарай, әр түрлі пропорцияда мыс пен қалайының, кейде сүрменің, күшаланың, қорғасынның қорытпасы болып табылады. Мыспен салыстырғанда қоланың бірсыпыра артықшылықтары бар; оның өзгешелігі - өзі қатты, балқу температурасы төмен, түсі алтын сияқты әдемі. Қола еңбек құралдары мен қару жасау үшін қолданылатын негізгі шикізат бола бастады. Қазақстан жер қойнауында полиметалдардың, ең алдымен қалайы-мыс рудаларының барынша молдығы бұл территорияда металлургияның мықты ошағы шығуының бір себебі болды.
Қазақ ССР тарихы 1993 ж.
        
        Жоспар
1. Қола дәуірінің ерекшелігі.
2. Қола дәуірінде өмір сүрген Андронов мәдениеті.
3. Қола ... мал ... мен ... дамуы.
1. Қола дәуірінің ерекшелігі.
Неолит дәуірінде-ақ бола бастаған шаруашылық өзгерістері
нәтижесінде біздің ... ... II мың ... малшылық-
егіншілік экономикасы мен жоғары дамыған металлургия қалыптасты. Өндіруші
тұрпаттағы экономикаға көшу Қазақстан территориясындағы бүкіл жағдайды
түбірінен өзгертті. Қоныстарын жиі ... ... ... ... ... және қуатты бірлестіктер құрды; бұлардың
қалыптасуында соғыс қақтығыстары ... роль ... Қару енді ... ... үшін ғана ... ... қатар тайпалардың
қақтығыстарында да жиі пайдаланылатын болды. Қару жасау бірте-бірте
металл өңдеудің ... ... ... ... бойынша, андроновтық тұрпатты
ескерткіштер қалдырған далалық малшы-егінші тайпалардың мәдени ортақтығы
жақсы мәлім. Барлық жергілікті өзгешеліктеріне ... ... ... бұл ... неолит дәуіріндегі тайпалық ала-
құлалықтың орнына айқын мәдени біркелкіліті көрсетті.
Қола ... ... ... екі ... ... бірі – жаңа ... белгілеген фактор – палеометалдардың
өндірістік жолмен игерілуі болды.
Біздің заманымыздан бұрынғы II мың жылдықтың ортасында
Қазақстан тайпалары қола заттар жасау ісін меңгерді. Қоланың өзі ... ... ... әр ... ... мыс пен қалайының, кейде
сүрменің, күшаланың, қорғасынның қорытпасы болып табылады. Мыспен
салыстырғанда қоланың бірсыпыра артықшылықтары бар; оның өзгешелігі - өзі
қатты, балқу температурасы ... түсі ... ... әдемі. Қола еңбек
құралдары мен қару жасау үшін қолданылатын негізгі шикізат бола бастады.
Қазақстан жер қойнауында ... ең ... ... ... ... бұл ... металлургияның мықты ошағы
шығуының бір себебі болды.
Біздің заманымыздан бұрынғы II мың ... ... ... Қазақстан мен Алтайдың далалық тайпаларында
комплексті малшылық-егіншілік шаруашылығы қалыптасады. Ал біздің
заманымыздан бұрынғы II мың жылдықтың ортасында Қазақстанның далалық
тайпаларында ... ... ... ... мал ... ... өрістеді. Осы уақыттан бастап далалық Евразия халықтарының
шаруашылығында мал өсіру ... ... орын ала ... ... ... II мың жылдықтың аяғында – І мың жылдықтың басында
далалық өңірлердегі ... ... ... ... ...... мал шаруашылығына көшеді.
Басқа тайпалар ішінен мал өсірушілердің бөлініп шығуын Ф.
Энгельс ең ... ірі ... ... ... деп ... Батыс Азия мен
Шығыс Европаның далалық аймағында бақташы тайпаларының бөлініп шығуы,
шынында, біздің заманымыздан бұрынғы II мың ... ... ... келеді, алайда әр қилы табиғи ортадағы дамудың әр түрлі қарқынын
еске алу ... ... ... ... ... ... табиғи-
климаттық өзгерістер себепші болды. Мәселен, қола дәуірінде ұзаққа
созылған салқын-ылғал ... ... ... жылылық пен қуаншылыққа
қарай бірте-бірте өзгеруінің мың жылдан ... ... ... ... ... ... басталды. Қуаншылық дәуірінде өзендердің
суы тартылды, жайылмадағы алаңқайлар бірте-бірте құрғады, көлдердің су
деңгейі төмендеді, түптеп ... ... ... құрылықтардың
жалпы ылғалдылығы азайды.
Климаттың жедел құрғауына байланысты Шығыс Европа мен Батыс
Азиядағы далалық тайпалардың шаруашылығы мен тұрмысында болған
өзгерістерді археологиялық деректерде де ... ... және ... ұзақ уақыттық қоныстарында су жетістірудің жаңа әдісі –
құдық қазу шығады.
Егер ... ... ... тұрғындары мен
Батыс Сібірдің орманды және тайгалы аймақтарының тайпалары энеолит пен
әуелгі қола ... ... және ... ... ... ... ... кейін климат өзгергенде бұл ұқсастық жойылады. Біздің
заманымыздан бұрынғы II мың жылдықтың ортасында Орталық Қазақстандағы
сияқты бұл аудандарда да малшылық-егіншілік шаруашылығы өрістеп, ... ... ... ... ... өлкесінің тайгалы-батпақты
аудандарына дейін бұл аймақтың халқына тән емес ежелгі мал шаруашылығының
шаруашылық дәстүрлерінің кең таралуына және ... ... ... ... ... ... сол жоғарыдағы табиғи-
климаттық құбылыстар себеп болса керек.
Халықтың қоғамдық құрылысы мен семьялық-некелік
қатынастарында мәнді-мәнді ... ... ... ... ... екі бағыты болып
табылатын мал шаруашылығы мен металлургияның тез ... ең ... ... ... ... ... өзі қоғамда еркектер ролінің
күшеюіне және түптеп келгенде, аналық ру ... ... ру ... ... ... ірі ... өндіргіш күштердің өсуіне,
қоғамдық еңбектің мамандануының күшеюіне, патриархаттық қатынастың
дамуына байланысты болды. Жеке семьялар оқшауланды, семьялық меншік
кеңейді, рулық қауым ... ... ... ... Қола дәуірінде өмір сүрген Андронов мәдениеті.
Қола дәуірінде Сібірдің, Приуральенің, Қазақстанның және
Орта Азияның ұлғайыр далаларынтегі жағынан және ... ... ... туыс тайпалар мекендеді; бұл тайпалар өзінше бір
үлгідегі жарқын мәдениет қалдырды. Бірінші ескерткіштің табылған жері
Ачинск маңындағы Андроново селосының ... ... бұл ... ... ... «Андронов мәдениеті» деп аталды.
Андронов мәдениетінің негізгі орталықтарының бірі ... ... ... ... андроновтық халқы қима
мәдениетінің туысқан тайпаларының ықпалына үнемі түсіп отырды және өз
тарапынан оларға тікелей ықпал ... ... ... ... ... ... ... өмір сүргенін көрсетеді. Қоныс-мекендер кең жайылма шалғыны
бар өзендердің жағаларына ... ... ... үйлері
үлкен жертөлелер болды; олардың жанынан әр түрлі шаруашылық жайлар мен
мал қамайтын қашалар ... Бұл ... мал бағу ... басымырақ
малшылық-егіншілік шаруашылығының комплекстік сипаты тән болды.
Андроновтық уақытқа байланысты металдан жасалған ... ... және ... ... ... бар, дүмі ... балталар,
сағасында ойығы бар пышақтар, балға-шоттар, найзалар мен жебелердің
өзгеше ұштары, білезіктер, айналар, ... және әр ... ... ... ... ... ... айыратын мәдениеттің
басты-басты этнографиялық белгілері жерлеу ғұрпы, геометриялық өрнегі бар
балшық ыдыстардың өзінше бір ... ... ... ... ... тайпалары тұрқы әр түрлі тас қоршаулар түрінде
зираттар тұрғызды, олар тік бұрышталып, дөңгелектей, ұзынша сопақталып
қоршалатын болды. Кейде, ... ... ... ... обалар
үйілді. Өлген тайпалас адамдар не өртелді, не ерекше әдіспен бүйірінен
жатқызылып, қол-аяғы бүктеліп, тас тақталардан жасалған «жәшікке» немесе
қазылған төрт бұрышты шұңқырға ... ... ... ... жасалды. Мұның алдындағы
уақыттағы ыдыстардың түбі шығыңқы домаланып келетін болса, енді тайпақ
болатын болды. Олардың сырты тарақ ... ... ... ... ... ... ... сәнделді.
Сәндік заттардың андроновтық тайпалар мәдениетінің тараған
шегінен аспаған ерекше ... ... ... бір ... ... ... ... бас киімге, басқа да киімге тағылатын
«көзілдірік тәрізді» және «табан із тәрізді» сәнді ... ... ... ... иректеліп түйілген білезіктер болды.
Өндіріс техникасының көрнектілігі және қола заттар мен
балшық ыдыстардың формаларының әдемілігі мәдениет деңгейінің жоғары
болғанын көрсетеді.
Андронов мәдениеті адамдарының ... ... ... бұл ... ... ... айқын білінетін тайпалар
тұрғанын дәлелдейді.
Қазақстанның орталық, солтүстік және шығыс аудандарын
мекендеген халық, мамандардың анықтауы бойынша, ежелгі европалық нәсілдің
андроновтық варианты дейтінге жатады. Оған тән ... бас ... ... ... ... беті төмендеу және жалпақ, көз
ойығы түсіңкі, кеңсірік үсті шығыңқы, қыр ... ... ... және ... ... ... нәсілінің басқа вариантына, Жерорта теңіздік варианты дейтінге
жатты. Оның ... ... – бас ... ... ... ... ат жақтылау келеді.
Жерорта теңіздік тұрпатты адамдардың мекендеген аймағы
Европаның ... ... және Орта ... ... бөлігін
қамтыды. Нәсілдік екі тұрпаттың шекаралық аймақтарында тікелей байланыс
жасап, бір-бірімен араласуы, олардың таралуы батыс және оңтүстік-батыс
аудандарындағы ежелгі қазақстандық тайпалардың аралас ... ... ... болды.
Сонымен, палеоантропологиялық деректер мынадай қорытынды
жасауға мүмкіндік береді: қола ... ... ... антропологиялық құрамы негізінен екі европеоидтік нәсілдік
тұрпаттан – андроновтық және шығыс жерорта теңіздік тұрпаттардан ... ... ... ... ... және ... ... болды. Біздің заманымыздан бұрынғы II мың жылдықтың бойында олар
Оңтүстік Сібір, ... ... ... оңтүстік
төңірегі, Орта Азия сияқты көрші елдердегі тайпалардың дене бітіміне
ықпал жасап отырды.
Андронов мәдениетінің қалай шыққаны – ... ... ... проблема. Бұл проблеманы шешудің қиындығына бұдан бұрынғы неолит
пен ... ... ... ... ... себеп
болып отыр.
Тарих ғылымында бірнеше болжам бар. Бір болжам бойынша
былай деп топшыланады: Андронов мәдениеті Орта Азиядан келген халықтың
қазақстандық энеолиттік аңшылар мен ... ... ... ... Ол ... өндіруші шаруашылықтың салттары мен
формаларын ала келді. Міне, осындай ... ... ... ... және орманды-далалық аймақтарда андроновтық тайпалардың сапасы
жағынан жаңа мәдениетінің шығуына жеткізді.
Алайда зерттеушілердің көпшілігі былай деп есептейді:
Андронов ... ... пен ... ... ... ... ... және Зауралье мен Батыс Сібір іргелес аудандарының
мәдениеті жағынан, әрі, сірә, шыққан тегі ... туыс ... ... негізінде құрылды. Сол кездің өзінде-ақ мал өсіру, қара
дүрсін егіншілік және кен кәсібінің бастамасы мәлім болатын.
Үй ... мал бағу мен ... ... егін салудың
одан әрі дамуы отырықшылықтың ұлғаюына, үй кәсіпшіліктерінің шығуына,
металлургияның дамуына жеткізді. Ұланғайыр далалық аймақта осы
материалдық игіліктерді шығаратын ... ... ... ... деңгейлес болуы Андронов мәдениетінің өзіне тән ерекшеліктерінің
қалыпасуына, қоғамның әлеуметтік укладтарының жақын формаларына жеткізді.
Андронов мәдениетінің алғашқы ... 1914 ж. А. ... ... ... бері өткен уақыттың ішінде орасан көп археологиялық
материал жиналды.
Бұл ... ... ... ... ... С. А. ... болды. Әсіресе М. П. Грязновтың
сіңірген еңбегі зор. Ол ... ... ... тарихи
құбылыс ретіндегі суреттемесін жасап берді және далалық қола дәуірінің
хронологиялық үш кезеңін - әуелгі, орта және ... ... ... К. В. ... ... ... ... классификация жасады; оны бірінің орнын бірі басқан үш
кезеңге бөліп, оларға шартты түрде мынадай аттар ... ... ... ... ... ... XII – VIII ғасырлар. Андронов мәдениетін К.
В. Сальниковтың дәуір-дәуірге бөлуі тарих ғылымында дұрыс деп ... ... қола ... ... ... осы ... аудандарының бәрінде қолданылды.
Қазақстан Андронов мәдениетін дәуір-дәуірге бөлу проблемасы
жөнінде Ә. Х. Марғұлан, К. А. ... А. Г. ... С. С. ... А.
М. Оразбаев жұмыс істеді.
Соңғы жылдары Э. А. Федорова-Давыдованың, В. С. Стоколостың
және Г. Б. Здановичтің ... К. В. ... ... ... деп есептеледі.
Андронов мәдениетін дәуір-дәуірге бөлуге байланысты бұл
болжамдарды жақтаушылардың принципті пікір алалығы бұл ... ... мен ... кезеңінің хронологиялық шеңберлерін бағалау
жөнінде болып отыр.
Ең көп ... ... ... бұл ... ... соң
бірі келіп отырды, соның өзінде неғұрлым ертеректегі ... ... ... кейін Алакөл кезеңі келеді, ал Алакөл кезеңі
андроновтық тайпалардың экономикасы мен мәдениетінің ең дамыған шағы
болып ... ... ... бойынша, Федоров пен Алакөл уақытындағы
ескерткіштер бір уақыттың ... ... ... әр түрлі
топтарынан қалған. Алакөлдік тайпалар Приуральені, Батыс және Солтүстік
Қазақстанды мекендеген және ... қима ... ... ... ... ... тығыз байланыс жасаған, ал федоровтық
тайпалар Шығыс Қазақстанды, ішінара Орталық Қазақстанды
мекендеген және этникалық, ... ... ... Сібірдің
орманды-далалық аймағы халқының тобына жақын болған.
Андронов мәдениеті бұл терминнің кең тариғи-мәдени
мағынасында алғанда, қола дәуірінің әуелгі кезеңіне (біздің заманымыздан
бұрынғы XVIII – XVI ... және орта ... ... ... XV – XІI ... ... ... Біздің заманымыздан бұрынғы ІІ
мың жылдықтың аяғында – І мың ... ... ... мәдениеті
тайпаларының экономикасында, тұрмысында, мәдениетінде өзгерістер болды;
бұл өзгерістер ... жаңа ... ... байланысты, әуелі
жайлауда, кейін көше жүріп мал өсіруге байланысты туды.
Соңғы қола дәуірі деп аталған бұл кезеңде (бұл ... ХІІ ...... ... ... ... ... пен мәдениеттегі андроновтық дәстүрлердің орнына
әуелгі темір дәуіріндегі қоғамның экономикасы мен ... ... ... ... ... Қола ... мал ... мен егіншіліктің дамуы.
Тағы жануарларды қолға үйретуге көшу адам қоғамы дамуының
заңды кезеңі болды. ... ... және ... ... ... ... ... күнде, әсіресе, қыста, тамақ қоры болуын қамтамасыз
ететті. Тағы жануарларды қолға үйрету сонау неолит дәуірінде басталды.
Аралдың солтүстік төңірегіндегі, Қазақстанның батыс, ... және ... ... ... тағы ... ... ... үйретілген сиырдың, жылқының, қойдың және, сірә, ешкінің сүйектері
табылды. Неолиттен кейінгі қола дәуірінде қолға үйретілген жануарлардың
саны көбейді, малдың түрлері де ... Нақ осы ... мал ... ... Ф. ... атап ... «бақташы тайпалар басқа
варварлар көпшілігінен бөлініп шықты – мұның өзі ең бірінші ірі ... ... ... Қола дәуірі шаруашылық формасы ретіндегі мал
өсірудің үздіксіз дамыған уақыты.
Қола дәуірінің әуелгі кезеңіндегі қоныстарда жиналған сүйек
материал бұл уақытта Қазақстан территориясындағы ... ... ... ... мал ... ... ... мүмкідік береді. Малдың көбі ірі қара
болды; оны жаю үшін ... ... ... Қой мен ... ... Кәрі малдармен мен әр жылғы төл қысқа ет дайындауға арналды, ал
төлдің бір бөлегі өсімге қалдырылды.
Қолданылған әдебиеттер:
Қазақ ССР тарихы 1993 ж.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қола дәуірі кезеңіндегі Қазақстан4 бет
"Қола дәуірі."23 бет
Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясының қола дәуірін зерттеу тарихы32 бет
Орталық Қазақстанның қола дәуірі5 бет
Тас және қола дәуіріндегі Қазақстан8 бет
Шығыс Қазақстанның қола дәуірінің қоныстары32 бет
Қазақстан аумағындағы алғашқы қауымдық құрылыс,ежелгі Тас дәуірі, Мезолит, Неолит және Қола дәуірі7 бет
Қазақстан аумағындағы тас және қола дәуірінің ескерткіштері13 бет
Қазақстан қола дәуірінде7 бет
Қазақстандағы ежелгі қола және тас дәуірі12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь