Инфляцияға жалпы сипаттама

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3.4
І ТАРАУ. ИНФЛЯЦИЯҒА ЖАЛПЫ СИПАТТАМА.

Инфляцияның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5.9
Инфляцияның әлеуметтік және экономикалық зардаптары ... ..10.15
Филлипстің қисық сызығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16.24

ІІ ТАРАУ. ИНФЛЯЦИЯҒА ҚАРСЫ САЯСАТ. ЖҰМЫССЫЗДЫҚ ТҮРІ

Әкімшіл.әміршіл жүйе жағдайындағы инфляцияның ерекшеліктері.Инфляцияға қарсы саясат ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25.26

Инфляция мен жұмыссыздық түрлері және арақатынасы ... ... .27.29
Жұмыссыздардың сан жағынан көбеюі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30

ІІІ ТАРАУ.ЕҢБЕК БИРЖАСЫ ЖӘНЕ ХАЛЫҚТЫ ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУ.
Еңбек биржасы және оның атқаратын қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... 31
Жұмыспен қамту саясаты және еңбек нарығы ... ... ... ... ... ... ... 32.35
Қазақстан Республикасында халықты жұмыспен қамту туралы ... 36

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...37.40


Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 41
Экономикалық құбылыс ретінде инфляция ұзақ уақыт өмір сүруде. Оның пайда болуын ақшаның шығуымен, қызметімен байланыстырады. Инфляция термині латын сөзі – inflatio – (вздутие) – қампаю, түңғыш рет Солтүстік Америкада 1861 – 1865 жылдардағы азамат соғысы кезінде пайда болып, айналымдағы қағаз ақшалардың тым көбейіп кетуі процесін білдірген. ХІХ ғасырда бұл термин Англия мен Францияда қолданыла бастады. Экономикалық әдибеттерде инфляция түсінігі ХХ ғасырда бірінші дүние жүзілік соғыстан кейін жиі қолданыла бастады. Қазіргі кездегі ауқымды өзгерістер кезеңі қоғам өмірінің барлық саласын жан-жақты қамтуда экономика мен экономикалық теория бүгінгі күндерде қоғамды дамытудың басты пәрменді күші болып отыр. Экономикалық құрылымы өте күрделі және экономика ғылымы эволюциялық жолмен дамып , болжамдарды жалғастырып келеді. Экономика сонымен қатар қоғам өмірінің көптеген мәселелерін қамтиды. Әсіресе, соның ішінде баға, табыс, жұмыссыздық және тағы басқа құбылыстардың өзгерісімен тығыз байланысты. Қазіргі күндері экономиканы біріншіден - өндіріс , инфляция , табыстар қозғалысын түсіндіру және жазу үшін, екіншіден – экономикалық тәртіпті негіздеу үшін қолданылады.
Экономиканың өзін макроэкономика және микроэкономика деп екі салада қарастырамыз. Бұл екі сала өзара бір – бірімен тығыз байланысты болады. Міне, осы макроэкономика саласының күрделі
Алғашқы рет ″ инфляция ″ деген ұғым ақша айналымына қатысты АҚШ – та Азамат соғысы кезінде / 1851 – 1865 ж.ж / орасан зор гривналар /ақша орнына қолданылған күміс кесек 450 млн доллар / шығарылуына байланысты қолданыла бастады, ал оның төлем қабілеті 2 жылдың ішінде 60 % -ке дейін төмендеді.
1. Н.Қ. Мамыров, М.Ә. Тілеужанов “Макроэкономика” Алматы, 2003
2. Сахариев С.С , Сахариева А.С. “Әлем экономикасы” І,ІІ том
Алматы, 2003
3. Сахариев С.С , Сахариева А.С. “Жаңа кезең экономикалық теориясы” Алматы, 2004
4. Тарасевич Л.С. В.М., Гребенников П.И., Леусский А.И., Галыпин “Макроэкономика” Санкт- Петербург, 1997
5. Шеденов Ө.Қ., Жүнісов Б.А., Байжомартов Ү.С., Комягин Б.И. “Жалпы экономикалық теория” Алматы-Ақтөбе, 2002
6. Я. Әубәкіров, Нәрібаев К., М.Есқалиев, Е.Жатқанбаев “экономикалық теория негіздері” Алматы, 1998
        
        Жоспар
| |Кіріспе …………………………………………………................3-4 | |
| |І ... ... ... ... | |
| | | ... ... | |
| ... |
| ... | ... ... әлеуметтік және экономикалық зардаптары......10-15 | |
|1.3. |Филлипстің қисық | |
| ... |
| |..16-24 | |
| | | |
| |ІІ ... ... ... ... ЖҰМЫССЫЗДЫҚ ТҮРІ | |
| | | ... ... жүйе ... ... | |
| ... ... | |
| ... | ... ... мен ... ... және ... | ... |Жұмыссыздардың сан жағынан | |
| ... | |
| | | |
| |ІІІ ... ... ЖӘНЕ ХАЛЫҚТЫ ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУ. | ... ... ... және оның ... | |
| ... | ... ... ... саясаты және еңбек | |
| ... | ... ... ... ... ... ... туралы....36 | |
| | | |
| ... |
| ... | |
| ... ... ... | |
| ... | ... құбылыс ретінде инфляция ұзақ уақыт өмір сүруде.
Оның пайда болуын ... ... ... ... ... латын сөзі – inflatio – (вздутие) – қампаю, түңғыш рет ... 1861 – 1865 ... ... ... ... пайда болып,
айналымдағы қағаз ақшалардың тым көбейіп ... ... ... ... бұл ... ... мен Францияда қолданыла бастады. Экономикалық
әдибеттерде инфляция түсінігі ХХ ... ... ... жүзілік соғыстан
кейін жиі қолданыла бастады. Қазіргі кездегі ауқымды өзгерістер ... ... ... саласын жан-жақты ... ... ... ... ... ... қоғамды дамытудың басты
пәрменді күші ... ... ... ... өте күрделі және
экономика ғылымы эволюциялық ... ... , ... жалғастырып
келеді. Экономика сонымен қатар қоғам ... ... ... Әсіресе, соның ішінде баға, табыс, жұмыссыздық және тағы басқа
құбылыстардың өзгерісімен тығыз байланысты. ... ... ... - ... , ... , ... ... түсіндіру және жазу
үшін, екіншіден – ... ... ... үшін ... өзін ... ... деп екі ... ... Бұл екі сала ... бір ... ... байланысты болады. Міне, осы ... ... рет ″ ...... ұғым ... қатысты АҚШ – та ... ... ... / 1851 – 1865 ж.ж ... зор ... ... орнына қолданылған күміс кесек 450 ... / ... ... ... ... ал оның ... 2 жылдың ішінде 60 % -ке дейін төмендеді.
Инфляция тек ... ... тән және ол ... ... ... үлгісінде орын алады, көбінесе инфляция айналымдағы ақшаның
көбеюімен бейнеленеді. ... ... ... ... ... саны бір ... ... күнде – де туады. Мысалы, егер елде
тауар ... ... ... ... ... ... ... тауар
айналымының да көлемі азаяды. Олай ... , ... ... ... да саны ... Сөйтіп , дәл осы кезде айналымда жүрген
ақшаның кейбір ... ... ... ... ... . Тап ... ақша ... жеделдетілсе де туады. Ақша айналымын ... ... ... ... ... ... ... ақша
шығарғанмен бірдей.
Инфляцияның жалпы, әдеттегі анықтамасы – айналымдағы ақша
массасының қажеттіліктен тыс артып ... Бұл ақша ... ... ... ... ... өсуіне әкеледі. Алайда инфляцияны айналым
процесін құнсызданған қағаз ақшамен толтыра беру деп ... ... ... ... ... ... ол тек ақшаға тән
“ғажайып” құбылыс емес. Ол – ... ...... ... ... ... шаруашылығының түрлі саласындағы ... ... ... Инфляция дүние жүзіндегі көптеген елдердің
экономикалық өміріндегі ең өткір проблемалардың бірі.
І ТАРАУ. ... ... ... ... ... кездерге дейін дүниежүзілік шаруашылықта инфляция, әдетте,
төтенше жағдайларға ... ... еді. ... ... ... ... шығындарын жабу үшін көп көлемде қағаз ақшаларға мәжбүр
болды. Соңғы жылдары бірқатар елдердің экономикасы үшін ол айықпас ... ... ... ... ... ... жай, ... жүруі кезінде бағаның өсуі 10%
-тен аспайды. Экономикалық теория, мысалы, кейнсшілер, ... ... даму үшін оңды ... деп, ал ... ... ... ... субъекті деп есептейді. ... ... ... ... ... ... қарай бағаларды түзеп отыруға мүмкіндік
береді.
Жоғары қарқынды(галопирующая) инфляция тұсында бағаның өсуі 20-
дан 200%-ке ... Ал бұл ... үшін ... ... ... көптеген
контракт, келісімдер бағаның мұндай өсу қарқынын есепке алады.
Аса зор, шексіз инфляция (гиперинфляция) айналымдағы ақша мөлшері
мен тауар бағасы деңгейінің тым ... ... тыс ... ... ... азамат соғысы жылдарында бағаның жылдық өсуі 3300%- ке
дейін жетті. Мұндай жағдайда халық ... зиян ... ... ... ... да қиын болады. Ұлттық шаруашылық бүлінеді. Гиперинфляцияны
басынан өткізген бірқатар елдерде бағалардың өсу қарқыны айналымдағы ... өсу ... ... ... ... балансталған, тепе-тендіктің болуы мүмкін, яғни бағаның
өсуі баяу және ол барлық тауарлар мен қызметтерге бірдей ... ... ... ... өсуіне сәйкес ставка проценті көбейеді, бұл
бағалардың тұрақтануы кезеңіндегі экономикалық ахуалды ... ... ... ... ... ... ажырата
білу керек. Күткен инфляцияның мерзімін анықтауға болады, үкімет ... ... ... Ресей федерацияның, Қазақстанның 1991 ... ... ... ... ... жоғарылату қарқынының
бағдарламасын келтіруге ... ... ... ... ... ... өсуімен
сипатталады, ол ақша айналымына, салық салу жүйесіне теріс әсер етеді. Егер
экономикалық инфляция күтілген болса, ... өз ... ... ... ... сатып алуға ұмтылады, қызмет көрсету шығындарын
шамадан тыс көбейтеді, сөйтіп ... ... ... ... ... ... ... қалыпты жайы бұзылпды. Бағаның
тұтқиылдан шарықтауы инфляцияны күтуді одан әрі ... ... ... Егер ... ... өсуі ... күту ” ... орын алса, онда халықтың ... ... ... ... ... күрт өсуі ... мерзімді құбылыс, ол төмендейді деген
үмітпен, тұтынушылар нарыққа сатып алу ... бар ... ... ... жұмсайды, көбірек сақтап, жинауға тырысады. Сұраныстың көлемі ... ... ... оны ... ... ... жасалады. Экономика тағы
да өзінің тепе-тендік жағдайына келеді. Біз нарықтық шаруашылық қызметінің
әсерін, оңды нәтижесін көрсеттік. Мұны Пигу ... деп ... ... Ақша тауарларды сатып алу қабілеті күшті
валютамен ... ... ... ... ... ... ... қатысты құнсыздануы, алтынды бұрынғыша ақша сияқты
жалпылама эквивалент деп қарастыруда ... Ең ... ... өсуі ... оның ... ... ... байланысты. Белгілі тауар
рыногында сұраныс пен ұсыныстың ... ... әлі ... ... ... баға деңгейінің өсуі. Бағаның көтерілуіне ... ... да әсер ... Ақша ... тыс ... ... ... өнімділігінің артыуна цикілдік және маусымдық толқуларға
ұдайы өндірістегі ... ... ... монополиялануы мен
экономиканы мемлекеттік реттеуге салықтың жаңа ствкаларын енгізуге ... ... мен ... ... ... мен ... экономикалық байланыстардың ықпалына және т. б.
байланысты. ... ... ... көптеген неше түрлі себептердің әсері
болады. Конъюктураның циклдік толқуынан болатын бағаның өскін ... ... ... түрлі фазаларынан өту барысында (әсіресе ХІХ –
ХХ ғасырдың бас ... тән ... ... ... ... өзгеріп
отырады. Аласапыранның бас кезіндегі оның өсуі ... пен ... ... жандану кезінде баға тағы да көтеріледі. Еңбек
өнімділігін арттыру ... ... ... ... ... ... бір ... жалақының өсуі еңбек, өнімділігінен артып кетуінде.
Мұндай ... ... ... деп ... Ол өз кезегінде баға
деңгейінің жалпы өсуіне алып келеді. Кездейсоқ ... да ... ... көп әсер ... ... су ... кеткен аймақтардағы
құрылыс материалдарының бағалары өседі. Бұл ... ... ... ... ал олар ... ... ... баға төмендеуі
тиіс. Сонымен баға өсуінің инфляциялық себептеріне нені ... көп ... ... ... еске ұстап, ... ең ... ... ... ... мен ... ... бұзылуы баланстың болмауы. Ол мемлекеттік бюджеттің ... Егер ... ... ... банкісінің заем арқылы
қаржыландырылса басқаша айтқанда ақша станогы белсенді пайдаланылса ... ақша ... ... ... ... ... ... қаржыландыру
жүргізілген жағдайда да бағаның инфляциялық өсуі ... ... ... мен ... ... инфляцияны өршітеді.
Ұлттық табысты әскери мақсатқа пайдалану, өндірістік емес шығындар – олар
қоғамдық байлықты текке рәсуа етеді. ... ... бір ... ... ... ... бар ... туғызып, тауармен өамтамазыс етілмеген
ақша массасының өсуіне әкеледі. Әскери шығындардың өсуі ... ... ... ... және ... қарыздың ұдайы өсуіне
ұрындырады.
Үшіншіден, баға деңгңейінің жалпы өсуі қазіргі ... ... ... Бұл ... жетілген бәсеке кезіндегі
нарықта көптеген өндірушілер болып, өнімдердің түрі аз, капитал ауысуы ... ... ... Қазіргі нарық белгілі дәрежеде олигопиялық нарық.
Ал олигополист ... ... ... дәрежеде бағаны билейді.
Олигопиялар бағаны бірініші болып бастамаса да, олар оны ... ... ... бағаның жоғары деңгейін ұстап тұру үшін өндіріс пен
тауар ұсынуды қысқарту ... ... ... ... ... ... нарықта бағаның төмендеуін болдырмау үшін ... ... пен ... ... келмеуі көмектеседі.
Төртіншіден, елдің экономикасының ашық болуы оның бірте-бірте
әлемдік шаруашылық байланыстарға тартылуы ... ... ... ... ... 1979 жылғы энергияға бағаның шарықтауы
(энергетикалық дағдарыс) сырттан әкелетін ... ... ... тізбек бойынша басқа тауарла бағасының қымбаттауына ... ... ... ... ... ... өз ... ұлттық валютаның құнын жоғарлату арқылы мұнай импортын
арзандатуға болады. Бірақ ... ... ... экспорттық
бағасын да қымбататады, ал бұл дүнмежүзілік нарықта бәсекелестік ... ... ... дем ... ... алады, ол
“инфляция ны күту” нәтижесінде орын алады. Батыс елдерінің ... және ... ... де осы ... ... ... ... өндірушілердің инфляцияны күту себептерін жою ... ... ең ... ... күту жағдайындағы экономикаға ықпал етудің механизмі
қандай? Баға ... ... өсуі ... өмір ... үйренген халық
бағаның одан әрі өсуін ... ... ... ... ... ... ... Халық тауарларды көптеп алады, өйткені ... ... тағы да өсуі ... ғой. ... өз ... жоғары баға
бермейді, сөйтіп қысқа мерзімде шикі зат, ... ... ... ... ... ... (қаңтар-көкек 1992ж) инфляцияның
жоғары қарқыны тұсында өндірушілер өздерін жбдықтаушылардың бағаны көтеру
мүмкіндігінен сақтанып, алдынала өз ... ... ... ... ... ... да ТМД ... бағалар бұрыңғы
төлем қабілеті бар сұраныс деңгеінде ғана емес, инфляцияны күткен деңгейден
де асып түсті.
Дүниежүзілік ... ... ... де инфляция өршуінің
сан түрлі себептері бар. ... бұл ... ... ... ... елдердің нақты экономикалық жағдайына байланысты.
Айталық Батыс Еуропада 2-ші ... ... ... соң ... тауарлардың тапшылығынан пайда болады. Одан кейінгі жылдарда
инфляциялық ... ... ... ... баға мен ... инфляцияның басқа елдерден клуі және т.б. факторлар себепші
болды.
1.2. Инфляцияның экономикалық және әлеуметтік ... ... ... және көп ... болып келеді.
Инфляцияның жоғары деңгейі баға мен пайда нормасын ... ... ... ... ... ... ... ұдайы
өндіріске кедергі келтіріп, қоғамдағы ... және ... ... ... атын ... ... бой ... шаруашылықтың шырқын бұзып, айтарлықтай зиян келтіріп,
экономикалық ... ... жол ... ... әр түрлі өсуі
экономика салаларының арасындағы сәйкестілікті бұзып, ... ... ішкі ... ... ... ... ... инфляция
тұтынушының ақшадан тауарға ауысуын күшейтіп, бұл процесті таудан аққан
тасқынға айналдырып, тауарға ... ... ақша ... ... ... ... қызметін бұзады. Бұдан басқа халықтың ... ... ... ... ... зиян шегеді. өндірістің
интернационалдануы инфляцияны бір елден ... ... ... және ... ... ... ... зардаптары да бар, ол ұлттық табысты қайта
бөледі, халыққа ... ... ... ... ... және ... ... қарқынын қызметтер мен тауарлар бағасының күрт өсуінен кейін қалдырады.
Инфляция зардабын ... ... ... ... ... ... т.б. басынан өткізеді. Сонымен инфляциялық ахуал көптеген
себептердің әсерінен тууы мүмкін. Осы ... екі ... ... :
1. Ақша ... ... ... ... Айналымға бюджеттің тапшылығын жабу үшін , ... ... ... тым көп ... – қол ... ... қолма – қол емес ақша ... ... ... ... тыс көп ... беру;
• Ұлттық валютаның бағамын бір деңгейде ұстау үшін ... , ... ... ... ... ... алу немесе сату.
2. Ақша айналымы мен ... ... ... ... үйлесімді өркендеуінің бұзылуы ;
• Шаруашылықтың шығынды тетігі ;
• Салық ... ... Баға ... ... Мемлекеттің сыртқы экономикалық қызметі
Бір қарағанда екінші топта ... ... ... жоқ ... болып көрінеді , бірақ
бұдардың әрқайсысы ... ... ... ... әсер ... , сөйтіп инфляциялық ахуал туғыза алады. Мысалы , ... ... ... ... пен ... ... өсуін
ынтымақтандырмайды , керісінше , инвестицияның белсенділігі төмендейді ,
соның нәтижесінде ... ... де , ... ... да ... ,
айналымда артық ақша пайда болады.
Макроэкономикалық құбылыстарға басты ... ... жету – ... ... ... ... экономикалық жағдайындағы
шығындар, ... ақша ... ... ... ... әсер ... ... анықтау көрсеткіші ... ... ... яғни оның ... ... ... көлеміне жету –
жұмыспен ... ... , ... ... ... ... кезде инфляция төмендейді. Сонымен қатар, соңғы
уақытқа дейін біздің ......... ... ретінде орнықты. Құн заңы әрекетімен анықталатын ... ... ... ... ... ... Инфляцияның
себебі, әрекет ету механизмі, көрінуі және оның ... ... ... соңды біздің елде зерттелмеген.
Қазіргі кезде ол барлық ... ... 6 % ... ... ... - / ... сөзінен алғанда
inflatio/ қағаз ақшаның ... ... ... ... ... ... ... басқаша айтқанда айналыстағы ақша
өлшемдері қосындысынан артып кетіп , ... ... ... ... ... пайда болуы инфляцияны ... ... ... үшін 10 млрд ... ... ... екен , ал ... ақша
20 млрд доллар шамасында шығарылды делік. Мұның өзі ... ... есе ... ... ... Инфляция жұмысшылардың
жағдайына ... ... ... ... , ... ... ... өседі, ал мемлекет ... ... ... арттырмауға
тырысады. Ақшаның құнсыздануы , ... әл – ... ... әкеп ... ... біраз зардап ... ... ... ... ... деген ынта да бұзылады.
Инфляция тауар ... ... ... бола тұрып таур азық –
түлікті белгіленген норма ... ... ... ... ... ... ... салыстырғанда құнының
төмендеп кетуінен туады да, ... ... ... ... қағаз ақшалар товар айналысына қажетті ... ... онда бұл ... ... сатып алу
қабілеттілігі олардың ... ... ... болады.Осылардың
нәтижесінде девальвация және ревальвация деген ұғым бар.
Девальвация дегеніміз – ... ... ... ... ... қалпына келтіру. Ол үшін ... ... ... ... оның ... ... ... кредит билеттерін
шығару / яғни бұл ашық девальвация /. ... ... ... ... ... бұны бүркемелі девальвация мақсатымен ақша
реформасын жүргізу. Ұлттық ақша ... ... ... ... шет ел валюталарымен ... ... ... дегеніміз – ақша курсын көтеру. Алтын немесе
шет ел валютасымен салыстырғанда ... ... ақша ... ...... ... , ... инфляциялық өсуіне
қарсы ... ... ... бір ... ел ... инфляцияның өсу қарқынына
байланысты оны 3 түрге бөледі :
1. Баяу және ... ... ... ... Ұшқыр инфляция
Баяу инфляция кезінде баға жай өседі де / ... 10 ... / ақша ... өз ... сақтап қалады. Мұндай кезде халық та,
мемлекет те төтенше ... тап ... ... ... баға ... 10 – 20 ... 200 % -
ке дейін өседі. Соның ... ... ... ол одан әрі ... ... ұшқыр инфляция кезінде ... саны мен ... ... / 1000 % -тен ... / ... Баға ... арасы алшақтап , бай адамдардың да ... ... ... ... ел ... ... инфляциялық тепе – теңдік
формаларына байланысты инфляцияны ашық және ... деп ... баға ... ... тән ашық ... ... ... қызметтерге созылмалы артуы түрінде көрінеді. Ашық инфляция
кейбір ... ... ... ...... төмендеуімен немесе
оның өсуінің баяулауымен сыйса береді.Ал ол ашық ... ... ... ... әйтсе де оны ... ... ... ... деп аталаын басылыңқы инфляция
реттелмелі бағалар ... ... тән , ол ... , өнімніңсапасының нашарлауында, амалсыздан ақша жинақтауда
астыртын экономикада көрінеді. Егер ... осы ... ... алсақ, онда ұзақ жылдар бойы басылыңқы ... ... Және ... ... үшін бұл ... ... әлі де болса құтылуға болады / 1993 ж ... / ... мен ... ... ... екі типке
бөлуге болады :
1.Сұраным инфляцияциясы
2. Ұсыным инфляцияциясы
Сұраным инфляцияциясы – ... ... ... ... - ... ... ... ұзақ үстемдігі болған
жағдайда да орын алады.
Ұсыным инфляцияциясы - ... ... ... ... ... нәтижесінде болады. Тағы ұсыным инфляцияциясы ұсыным мен
шығындарды өзгерту ... ... ... ... екі түрі бар:
1) Жалақының өсуі әсерінен ... ... ... ... механизмінің бұзылуы нәтижесінде пайда
болатын инфляция
Инфляцияның ... ... ... ... дамыту
барысында елеулі түрде өзгереді. Осыған байланысты ... ... орын ... ... ... ... елдерді қамтитын
бүкіл әлемдік ... елде бір ішкі ... ... ... индуцироланған инфляция , мөлшерден тыс ... ... ... ... , ... ... сырттан әкелінген және сыртқа ... ... ... бір ... еместігімен байланысты болатын
сатылы инфляция деп ерекшеленеді.
1.3. Филлипстің ... ... ... ... айтарлықтай әсер етеді. 1958 жылы
ағылшын экономисі А. Филлипс оның ықпалын көрсететін, ... ... ... ... ... ... Ұлыбритания санақтары деректерін
пайдалана отырып, ол ... ... ... мен ... деңгейінің
арасындағы тәуелділіктің кері әсерін қисық арқылы ... ... ... 2,5-3 ... ... көбейтуі баға мен жалақы
өсуін күрт баяулататынын дәлелдеді.
Үкімет Филлипстің қисық сызығын сол күйінде ... ... ... ... ... ... ол ... жұмыспен қамту
және өндіріс бағасының тұрақтылығын анықтайтын жағдайда пайдаланылды.
Абцисса ... ... ... ординат өсінде тауар
бағаларының өсу қарқыны бейнеленеді. Қисық сызық өсі ... ... ... ... И1 ... баға өсу ... сай ... төтнше жоғары деп есептесе, онда оны төмендету үшін ... ...... ... ... олар өз ... ... күшейтеді. Бұл
өндірістің ұлғаюына, жаңа жұмыс орындарының пайда ... ... ... И2 ... ... ... бірақ дәлсол мезгілде
инфляция қарқыны Р2-ге дейін жоғарылайды. Мұндай ... ... ... ... ... ... мүмкін, сондықтан үкімет несие
беруді тежеу, мемлекеттік бюджеттің шығыстарынкеміту және т.б. ... ... ... өсу ... Р3 ... төмендеп, ал
жұмыссыздық өсіп, оның нормасы И3 болады.
Экономикалық реттеу тәжірибесі көрсеткендей, Филлипстің қисық
сызығы қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... жоспарда ( 5-10 жыл) жұмыссыздықтың жоғары болуына қарамастан
инфляция үдей береді, ... ... ... ... ... жиынтық сұранысты ынталандыру міселесін
бөліп көрсеті керек. Үкімет инфляция арқылы жұмыссыздықтың төмен деңгейін
тұрақтандыру үшін ... ... ... дегенге сендіре алса діттеген
мақсатына жетеді. Мысалы, жалдамалы жұмысшылар номиналды жалақы ставкасының
өсуін ... ... ... ... ... ... ... инфляцияның өсуі (мұнымен байланысты ... ... ... ... ... Бірақ, бір кезде халық номиналды жалақының
жоғары ставкасының шын бағасын біледі. ... ... ... ... ... оның ... ... өсуімен бірдей емес, оған
сәйкес келмейді. Егер адамдар алған ақшаларына қызмет пен тауар сатып алуды
бірте-бірте азайтса, ... ... онда ... де ... өсуіне
қарамастан еңбегін ұсынбайды.
Мұндай өзара тәуелділікке 60-шы жылдары американ экономисі М.
Фридмен ерекше назар аударды. Ол жұмыссыздықпен күресуде ... ... ... ... ... деп көрсетті. Халық өзінің “жалған
күтуін ” сезіп, номеналды ставканы жоғарылату жалақыны сатып алу ... ... ... ... ғана ... өсуі еңбіктік
ұсынудың өсуімен жүрмей оның азаюы, яғни жұмыссыздықтың өсуімен жүреді.
Филлипстің қисық ... ... ... үшін тек қарқыны
төмен, баяу инфляцияға ғана ... ... ... де ... ... ... ... қарқыны кенеттен өседі және ол
жұмыссыздықтың ... ... ... ... ... Филлипстің
қисық сызығы көрсететін статистикалық ... ұзақ ... ... ... бола ... ... ... табиғи деңгейі деген теория шықты.
Ол 1679 жылдан ... ... мен Дж. ... ... ... ... ( М. ... үкіметі) экономикалық талдауында қолданылды.
Бұл теориның мәні мынада: қарқыны ... ... яғни ... инфляция деңгейі тек жұмыссыздықтың табиғи дәрежесінде ғана мүмкін
болады. Ал табиғи жұмыссыздықтың дәрежесі әр түрлі ... ... ... жөніндегі ақпараттарға сүйене отырып, олардың фрикциондық ... ... ... арқылы анықталады. Жұмыссыздықтың табиғи
дәрежесі мен ... ... ... ... ... ... мақсатына жете бермейді. Оның оңды нәтижелерімен қатар
( 80-ші жылдардың 2-ші ... ... ... ... ... ... атап өту ... жұмыссыздық табиғи деңгейіне жеткенде
инфляция біраз уақыт энерциямен қозғалады да ... ... оның ... ... ... ... деңгейі соңғы он жылдықта барлық ... ... өсті . ... ... ... жолы ақша
ұсынысы мен мемлекттік шығындардың өсуін тоқтату.
Инфляция ... ... ... ... ... саясат жүргізеді. Мемлекеттің инфляцияға
қарсы саясатын экономиканы тұрақтандыру, баға мен ... ... ... несие экономикасын тежеу, ақшаны эмиссиялауды
қатал бақылауға алу сияқты жалпы ... ... іске ... ... Ал аса ... ... ақша реформасы жасалады.
Инфляция ″ экономикалық аурудың ″ ... түрі ... ... Ол ... ... ... ... әрі салдары, әрі
себептері ... ... Оны ... ... механизмімен емдемей
жеңуге болмайды, яғни егер ... ... ... ... ... асуын қиындататын болса, экономиканы сауықтыру
нәтижесіз болуы ... ... ... екі ... бар ... ақша жүйесін құру – ол алғашқыда металл ақша жүйесін ... ... ... ... ... яғни ... ... оның орнына отаршылықтан арылған ... ... ... ... және 90 жылдардың басында КСРО – ның ... ... ... бұл ... даму ерекшеліктеріне байланысты өзіне
тән жаңа ақша ... ... ... ақша ... кейбір элементтерін өзгерту, яғни ... ... ... , баға ... , ақша ... ... және революциядан кейінгі ... ... ақша ... ... мен ... ... ең бір қажетті жолы ретінде мына әдістерді ... ... , ... ( ревальвация ), девальвация және деноминация.
• Нуллификация - ол ... ... ... орнына жаңа
валютаны енгізу әдісі.
• Реставрация - ол ақша ... ... ... ... бұрынғы алтын құрамын қалпына келтіру ... ... - ол ақша ... ... ... төмендтету.
• Деноминация - ол ″ нольдерді сызу ″ әдісі, яғни баға масштабын
ірілендіру.
Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... қарсы
саясатты құру мүмкін емес, осылай инфляцияны ... ... ... баға мен ... ... ... алмағандықтан:
1. түрлі талаптардың арасында ... пен ... ... бүкіл экономика деңгейінде баға мен түрлі тауарларды
шығару көлемі және ... ... ... әр ... ... ... бекітілген номиналды деңгейінде болған
кезде, процент иелерінің актив ... ... ... үшін
бекітілген номиналды процент ставкасы бойынша қайта бөлуде ... ...... үй құрылысына арнаған процент дефляция
жағдайында ... ... 1% ... үшін ... жыл ... ... деңгейінен 2 % жоғары болуы керек.
Инфляцияны жұмыссыздықтың есебінен төмендету әр ... ... ... ... ... ... тауар мен азық – түлікті ... ... ... бөлуге
мәжбүр етеді.
Инфляция кешенді себептердің негізінде ... ... оның ... ... : мемлекеттік бюджеттің тапшылығы.Оны
азайту мақсатында мемлекеттік ... ... ... жай ... ... ... басты құралы – табыс туралы
мемлекеттік саясат енгізу және соны ... ... ... Ол ... ... ... ету, ... иілінушіліктің
жағымсыз салдарынан жұмсартады.
Әлемдік практикада ... ... тек ... бюджеті және ақша – несие саясатынан күшті әсер бере ... ... ... ... да қажетті және ... ... ... ... ... түрінен асыруға болмайды.
Ақша – несие саясаты инфляцияның төмендеу деңгейінің
бағыты және курстық ... ... ... 1994 ... – ші ... жылдығында күтімді нәтиже ... ... ... ... ...... ... инфляция индексін 534,5
%- ден құрды. Сонда ... ... 6 есе ... Ақша ... ... ... ... 2-ші жарты жылдықта , жалпы ... ... ... ... 113,3 % -тен ... ... ... 109 %
-ке түсті.Көптеген елдерде тауарлар мен өндірістік емес ... бір ... ... ал ... ... түсті.
Қазақстанның табыс саясаты анық емес түрде, табыстың
шектелу түрінде ... ... 1996 жылы ... ... еңбек ақысы 4,7 есе өсті, 1997 жылы қаңтарда 92 ... ... – қол ақша ... ... ... ... ... еңбек
ақының өсуімен инфляция шығынына ... ... ... ... реттеушісі
болып инфляциялық факторлар ... олар ... ... Мұны 1992 – 1995 ... ... құлдырауы дәлелдейді.
Инфляция – ақша ... ... жай ... ... мына ... әсер ... ... :
• айналысқа артық ақшаның шығарылуы
• қолайсыз төлем балансы
• үкіметке ... ... ... көптеген елдеріндей экономиканың
қазіргі дамуының ең ... ... бірі ... есептелді.
Инфляцияның көріну нысандары :
- тауарлар мен қызметтерге ... ... ... емес ... ... өзі ... ... сатып
алу жарамдылығының төмендеуіне ұрындырады;
- ұлттық ақша ... ... ақша ... ... ... ұлттық ақша бірлігінде көрінетін ... ... ішкі және ... ... ( ... ... білу ... Ішкі факторлардың арасында ... ... ...... ... ... болады. Ақшаға
жатпайтындары – бұл шаруашылық ... ... ... ... ... ... , ... Ақшалай факторларға мемлекеттік қаржының дағдарысы –
бюджет ... ... ... ... ақша эмиссиясы, кредит
жүйесінің ... ... ... ( ... ... ... дағдарыстары ), басқа елдерге инфляцияны экспортқа
шығаруға ... ... ... ... ... ... ... шығару инфляцияның ... ... ... кезінде мемлекет іс- ... екі ... :
1. ... саясатын жүргізу немесе инфляцияға ... ... ... , жалақыны , пайыздық мөлшерлемелерді,
инвестицияларды ... ... ... ... мен ... қысқа мерзімді жобаларды өткізеді,
жеке тұлғалар табыстың қосымша көздерін іздестіреді ... сол ... ;
2. ... ... ... басу ... инфляцияға қарсы
шаралардың кешенін жүргізу. Инфляцияға қарсы ... ... ... ... экономиканы мемлекеттік
реттеу жөніндегі шаралар ... ... ... ... ... ... : дефляциялық саясат және кірістер
саясаты.
Дефляциялық саясат – мемлекеттің шығындарды ... ... ... ... ... ... ауыртпалығын күшейту,
ақша массасын шектеу ... ақша – ... және ... ... ақша ... ... қарастырады.Бұл саясат экономиканың
өсуін ... ...... және жалақыға оларды толықтай
матау немесе олардың өсу ... ... ... ... ... қажет етеді.Оны жүзеге асыру ... ... ... ... ... жағдайында екі өзара байланысты,бірақ
қайшылықты міндеттерді шешуі тиіс :
Біріншіде, мемлекеттік ... ... жету ... жою үшін оның кірістерінің ... ... ... ... ... буындарында - өндіріспен айырбас
сферасында экономикалық белсенділікті жандандыру қажет.
Өршімелі инфляция ... ... ... ... күрестің айырықша нысаны – естен тандыру ... ...... ... дамытуды көтермелеуде, еркін бағаларды
белгілеуде, бағаларды реттеуден бас ... және ... ... – халықтың тұрмыс дәрежесінің төмендеуінде болады.
ІІ ТАРАУ. ... ... ... ... ... Әкімшіл - әміршілдік жүйе жағдайындағы инфляцияның ерекшеліктері ... ... ... ... және ... ... ... елдерде үкіметін белгілі экономикалық саясат жүргізуге мәжбүр
етті. Алдымен ... ең ... ... ... ... ... ... қолдану арқылы жою керек пе, әлде оған бейімделу ... ... ... әр елде өзінше, сол елдің ерекшеліктеріне сәйкес шешіледі.
Мысалы АҚШ-та, Англияда ... ... ... ... ... ... ... бейімделу шараларын қарастырады ( жалақыны индекстеу
және ... ... ... ... оның екі ... ... ... бағыт ( қазіргі кейнсшілер қолдайтын шаралар) белсенді
бюджеттік саясатты жақтайды, ... ... мен ... ... ... ... бар сұранысқа ықпал жасайды.
Инфляциялық артық сұраныс тұсында мемлекет өз ... ... ... ... ... ... ... қарқыны төмендейді. Алайда, солармен бір мезгілде ... ... ... ... пен ... белгілері байқалады,
жұмыссыздардың саны өседі. Бұл инфляцияны тежеудің қоғамдық бағасы.
Экономиканың құлдырауы ... ... ... үшін ... саясат жүргізіледі. Егер сұраныс жеткіліксіз болса, мемлекеттік
қаржыландыру бағдарламасы жүзеге асырыла бастайды, ... ... ... деңгейлі салықтар ең алдымен табысы аз ... ... олар ... ... ... ... қызмет
көрсетулерге және тұтыну тауарларына ... ... ... ... арқылы ынталандыру, 60-70 жылдары ... ... ... оны ... ... бюджет тапшылығының
ұлғаюы үкіметтің салық арқылы маневр жасау мүмкіндіктерін тарылтады.
Екінші ... ... ... ... ... ... ... саясаты арқылы реттеуді ұсынады. Реттеудің бұл
түрі үкіметтің ... ... тыс, ... ... банк арқылы
жүргізіледі. Ол айналымдағы ақша санын және қарыз процентінің ... ... ... экономикаға қысқа мерзімдік ықпал жасау
құралы ретінде қолданылады, басқаша айтқанда, экономистердің ойынша ... ... бар ... ... үшін ... ... ... экономикалық өсуді ынталандыру және жұмыссыздықтың табиғи деңгейін
жасанды әдістер арқылы ... ... ... шығарады. Қоғамдық
мүдде тұрғысынан инфляциямен күрес халық шаруашылығына ... ... яғни ... ... өндірісті құлдыратады. Кейбір есептер
бойынша инфляцияны 1%- ке ... ... жыл ... ... ... 2% жоғарылатады, ал нақты ЖҰӨ-ні 4% - ке кемітеді.
Бақылаудан шыққанинфляцияны ауыздықтау үшін біраз ... 60- ... ... баға мен ... ... деген саясатты
жүргізуде. Оның басты мақсаты жалақының өсуін тежеу. Бұл саясат ... ... ... гөрі ... ... ... ұстағандықтан
туындайды және ол алға қойған мақсатқа әрдайым жете бермейді. Қайшылықты
проблемаларды шешуде ... ... ... ... ... ... реттеуді тиімсіз етеді.
2.2. Инфляция мен жұмыссыздық түрлері және арақатынасы.
Негізінен инфляция елдегі баға ... ... ... ... энергетикалық жағдайда еңбекшілер жалақыларын көбейтуін
талап етеді. Өндірушілер өз өнімдерін өте жоғарғы ... ... ... ... ... қосалқы бөлшектер қымбаттайды. Атап
айтсақ, Ресей экономикасында (қаңтар-көкек 1991ж) ... ... ... ... ... жабдықтаушы лардың бағаны көтеру
мүмкіндігінен сақтап, алдын-ала өз ... ... ... ... ... ... ТМД елдеріндегі бағалар бұрыңғы
төлем ... бар ... ... ғана ... ... күткен
деңгейден де асып түсті.
Экономиклық өсудің қарқыны процентпен өлшенетін белгілі бір
мерзімді ... ... ... ... ... өсуі.
Инфляция өсу қарқыны процентпен өлшенетін белгілі бір мерзімді
баға деңгейінің өсуі. Инфляция мен ... ... ... ... ... өндірістер тоқтайды, сол себептен баға өседі,
жұмыссыздар саны көбейеді.
Нарықтық жағдайда да ... ... ... туады. Жұмысқа
жарамды, бірақ жұмысы жоқ, ізденісте жүрген жұмыссыздар. Жұмысқа жарамдының
бәрін осы нарық заианында жұмыспен ... ету ... ... ... ... ... талдай отырып,
оның әртүрлі нысандарын тудыратын нақты ... ... ... ... ... ... жасырын, фрикциондық, маусымдық,
құрылымдық, технологиялық және т.б. ... ... ... ... - ... пен ... аппаратта артық
жұмыскерлерді қолданған жағдайда орын алады. Шын мәнінде, олардың ... ғана ... ... ... ... ... – еңбек нарығында бос жұмыс күші
туралы ақпарат жоқтығының нәтижесінде болады.
Маусымдық ... – ауыл ... ... ... ... ... өнеркәсібінде, жұмыс күші тек маусымдық
кезеңде қолданылғанда болады.
Құрылымдық жұмыссыздық - ... ... ... ... жынысының, жасының, ұлтының және басқа жеке
қасиеттерінің ерекшеліктеріне байланысты жұмыс таба алмаған ... ... ... өшпелі жұмыссыздық – адамды машиналармен
ауыстыру нәтижесінде болады, ол жұмыскердің кәсібін өзгертуді немесе басқа
мамандықты игеруді қажет ... ... ... статистика комиссиясының
жүргізген зерттеулерінің мәліметі ... ... шет ... ... жуық ... және ... болуының ерекше себептері де бар екен.
Батыс елдерінің мамандары жұмыссыздықтың нысандарын екі үлкен негізгі топқа
бөледі:
1. жиынтық ... ... ... ... ... ішінде ең
алдымен, циклдық жұмыссыздықты жатқызады;
2. жиынтық сұранымның өзгеруіне байланыссыз болатын жұмыссыздықты
жатқызады.
Біздің ... ... ... ...... және
фрикциондық болып табылады. Нарық қатынастарының қалыптасу барысында,
жасырын жұмыссыздық ашық жұмыссыздыққа айнала ... 1992 жылы ... ... кеңи ... Осы ... ... ... айының
өзінде –ақ 138 мыңға таяу адамы бар 160 кәсіпорындар жұмыссыз тоқтап тұрды.
Осындай кәсіпорындардың ... ... ... ... ... адам ... демалысқа жіберілді.
Жұмыссыздық зардабын бәсеңдететін факторлардың бірі – ғылими-
техникалық өрлеу, жаңа қосымша жұмыс ... ... ... ... ... ... ... тудырады, ол материалдық өндіріс салссында еңбек етуге
қабілеті бар тұрғындарды жұмыспен қамтамасыз етуді көбейтеді. Жалпы, ғылыми-
техникалық ... ... ... ... ... ... ... өндірістік емес салалардың дамуы арқылы жүзеге асырылады. ... ... әр ... қызмет түрлеріне деген шығынының тез өсуімен
және халық шаруашылығының орташа көрсеткішіне қарағандағы ... ... ... ... сан ... көбеюі.
Қазақстан Республикасының 1991 жылдың шілде айында “Халықты жұмыспен
қамтамасыз ету” туралы заң қабылданған болатын. ... ол заң ... ... сан қилы өзгерістерге ... ... ... ... біз ... елднрдің тәжірибесіне сүйене отырып, осыдан үш жыл
бұрын жаңа заңның жобасын “Еңбек” министрлігі арқылы Парламентке ұсынған.
Ол заң ... ... ... ... сол ... ... мәселесі біршама оңайлатылған. Баяғыдай құжат жинауға ... ... ... төлқұжаты мен жұмыстан не үшін босатылғандығы
туралы анықтама ... ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ХАЛЫҚТЫ ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУ.
3.1. Еңбек биржасы және оның атқаратын қызметі.
Жұмыссыздық проблемаларын шешуде еңбек ... ... ... ... ... ... елдерде еңбек биржасы алғашқыда
жұмыссыздарға жәрдем беру мақсатында адамгершілік ... ... ... ... өте келе ... қатынастарының дамуына сәйкес, оның
мақсаты мен қызметіде өзгереді. Еңбек биржасы – бұл ... ... ... мен ... ... ... келісім
жасалатын, тұрақты жұмыс жасайтын мекеме. 1991 ... ... ... ... ... ... ... еңбекпен қамту қызметі жұмыс
істей бастады.
Еңбек биржаларының негізгі атқаратын қызметітері мыналар:
еңбек ... ... мен ... ... жұмыссыздықты есепке алу
және бос жұмыс орындарын тіркеу, жұмысын ауыстыруға және ... ... ... ... ... беру, жұмыс істеп жүрген кадрларды
оқыту мен қайта дайындауды ұйымдастыру, жастар арасында ... ... ... ... ... ... орналастыру үшін делдалдық қызмет
көрсету және жұмысқа, жұмыссыздыққа байланысты ... ... ... мен ұйымдардың мүдделерін есепке ала отырып,
биржалар ... ... ... әсер етеді. Еңбек биржасы беретін жұмысқа
жолдама ... үшін ... ... ол тек қана ... сипатта
болады, себебі, олардың жұмыскерлерді еркін түрде алуға құқы бар және оны
өздерінің кадр ... ... ... асыруға тырысады.
3.2. Жұмыспен қамту саясаты және еңбек нарығы.
Адамзат тарихының ... ... ... ... ең ... ... талаптануы – тек нарық, оның ішінде еңбек нарығы жағдайында ғана іске
асырылатындығын көрсетті. Еңбек нарығы дегеніміз- ең ... ... ... ... бұл тым ... өзгеше нарық. Жұмыс күшін реттеу, оны ... ... ... қарама-қарсы әдіс деп қарауға болады. Еркін
еңбек – бұл ... ... ... уақытқа дейін біздің елімізде еңбек ... ... ... дайындаудың тым қарапайым жүйесінің болуы – ... ... ... ... ... ... жағдай туғызжды, өмір сүру
ресурстарын бөлуге теңгермеушілікке жол берді. Ал ол ... бір ... ... ... ... тежеді. Әімшілдік- әміршілдік басқару
жүйесі жағдайында мемлекет, жұмыспен толық ... ... ... орналастыру бағдарламасына сәйкес орталықтандырылған жоспар
бойынша, ... ... мен ... бөлу ... ... ... Жаңа
жұмыс орындарын жасау, еңбек етуге қабілеті бар ... ... ... ... ал ол өз ... ... ... тапшылығын тудырды, және де
бұл кадрлық экстенсивті типтегі шаруашылық механизмнен қолдау алып отырды:
кәсіпорынның жалақы қоры ... ... ... ... олардың
санының өзгеріп отыруы еңбек өнімділігінің ... ... ... ... жұмыстарынан ауыл шаруашылық және басқа
жұмыстарға пайдаланудың ... ... тиіс еді. Оның ... жұмыскерге
белгілі бір жұмыс орнына ие болуға нақтылы кепілдік ... және ... ... іс жүзінде болмды. Соның нәтижесінде, жұмыс күшіне деген
сұраным еркіндігі ... ... ... ... ... мен
қозғалысына қатаң бақылау жасап ... ... ... ... ... тек қана ... белгіліген еңбек нысандарының шеңберінде ғана
рұқсат етілді.
Қазіргі жұмыспен қамтамасыз ету ... ... ... күші мен олардың жұмыс жағдайына қоятын талабы арасында елеулі
қайшылықтар бар. Оның ...... ... ... ... экономикалық және әлеуметтік
жағдайларын жақсарту ... ... ... ... ... ... ... Ол көбінесе 2 айдан 6 айға дейін созылады. Сонымен бірге
миллиондаған диплмы бар ... да оңай ... ... ... ... жұмыс жасайды, ал бұл – құрылымдық, яки ... ... алып ... көрсетеді.
Бұл жағдайлар қазірде нарықты экономикаға өту кезеңін басынан
кешіріп жатқан біздің елімізге де тән бола бастады. Атап ...... өте ... ... ... ... ... нәтижесінде көп укладты экономика орнығуда, ал ол ... ... ... жұмыспен тұрақты түрде қамтылған
жұмыскерлердің босауын ... ... және ... да ... баяу қалыптасуы жұмыстан босап қалған жұмыскерлерді жұмыспен
қамтамасыз ... ... ... ... Қалыптасқан шаруашылық
байланыстардың үзілуі соның салдарынан шикізаттың және жабдықтардың өндіріс
қуатын толық пайдалануына, ... ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық нарықта экономикаға тән
құбылыс ... ... ... ол әр ... ішкі ... байланысты,
белгілі бір мөлшерде болады. Егер ... сол ... асып ... кетсе, нарықты экономикаа залалын келтіреді. Ал ол ... ... онда ... тиімді дамуына қолайлы жағдай жасайды.
Қазіргі таңда Қазақстанда жұмыспен қамту жағдайына ... ... ... 1992 жылы 9,4 ... адамға жетті, немесе
халықтың жалпы санынан ол 17 миллион адам, 55 % - ін ... ... ... ... ... 7,4 миллион адам жұмыспен
қамтылған олардың 6 миллионға таяуы немесе 81% - ы экономиканың ... ... ... Бұл ... ... әлі де ... яғни ... механизміне тән еңбекпен қамту қатынастарының
қалыптасуыныңөте баяу ... ... ... ... қатар, қазіргі
еңбекпен қамту қатынастары әкімшілік экономика жағдайында ... ... ету ... ... ... ... отыр.
Біздің қоғам әкімшілдік басқару жүйесі ... ... ... ... ... ... ... шеше алмады. Еңбекпен толық қамту
дегеніміз, ол – халық ... ... ... ... ... бар
халықты жұмыс орындарымен қамтамасыз ету. Ал ... ... ...... ... ... ... шығындармен
қанағаттандыру.
Өндірісі дамыған батыс елдерінің тәжірибесі, ... ... тек ... нарығы өмір сүрген жағдайда ғана болатындығын көрсетті.
1991 жылы ... ... ... ... іздеп жүрген 185 мың адам өтініш
білдірді, оның 75 мыңы ... ... ... ... ... Сол жылы
бірінші 4 мың адам жұмыссыз деп ... оның 75 ... ... ... ... жылы ресми түрде 70,5 мың адам жұмыссыз деп ... ... ... жұмыссыздық бойынша жәрдем ақы алады. Жұмыссыздардың 80 пайызына
дейінгісі ... ал ... ... ... 29 ... дейінгі жастар еді.
Әрбір жұмыссыздың бесіншісі – ... ... әр ... – орта ... әр ...... ... орта білімді.
Болжаммен, үстіміздегі жылдың аяғына қарай Қазақстанда
тіркелген жұмыссыздардың саны 250-500 мың адам болуы ... деп ... ... ... ... ... сүйене отырып, бұл
процесті реттеуді үйрену қажет.
3.3. Қазақстан Республикасында халықты жұмыспен қамту туралы.
Осы мәселе ... ... ... сәйкес,
жұмыстан босап қалып, жұмыссыз деп тіркелген азаматтарға бұрыңғы ... ... ... 50 ... кем емес ... ... қалыптасқан орташа жалақы мөлшерінен жоғары және өмір сүру
минимумынан төмен болмайтын ... ақша ... ... береді.
Олармен бірге мемлекет жұмыс күшінің ұсынымын азайту үшін
иммиграцияны шектеу, ... ... ... ... ... ... ... орнын бөлу және мерзімнен бұрын құрметті
демалысқа шығару сияқты жұмыспен ... ... ... ... ... ... жасау үшін қаржы бөлу бағдарламасын жүзеге асырады, ... ... жапа ... ... кезекте жастар, жұмыссыз
болатындарға үнемі жәрдем көрсетеді.
Еңбек нарығы – барынша күрделі және жетілмеген ... ... ... ... ... ... ... әдетте, олардың еңбекке
деген сұранымынан хабардар бола бермейді, олар тіптіөздерінің тұратын қала
шеңберіндегі босжұмыс ... ... да ... ... Ал ... ... орны ... одан да аз біледі. Еңбек нарығы да басқа
нарықтар сияқты ... ... және ... жағдайымен сипатталады.
Қорытынды.
Соңғы жылдары инфляция бұрыңғы КСРО елдеріндегі ең қиын халық
шаруашылығы проблемасына айналды. ... - ... ... “қысыңқы” “басыңқы” “жабыңқы” күйде болып, ... ... өнім ... ... ... ... ... Нарықтың
құрыла бастауы инфляциялық процестерді едәуір дәрежеде өршітті. Инфляцияны
бәсендету үшін баға мен табысқа түгелдей әкімшілік бақылауды ... ... ... теріс әсер етті. 1992 жылға дейін бұрыңғы КСРО
елдерінде ... ... жан – ... ... шаралар жүргізілген
жоқ.
Макроэкономикалық тұрақтандырудың бағдарламасы
Әкімшілдік-әміршілдік жүйеден ... ... өту ... ... ... тәжірибеде жинақталған классикалық принциптерді қатаң
басшылыққа алу керек. Макроэкономикалық тұрақтандырудың басты бағыттарына
мыналар ... ... ... ... жою және ... тыс, артық ақша
эмиссиясы мен несиені шектеу;
• бағаларды ырықтандыру (либерализация). ... ... пен ... ... ... иелерінің құқығын және олардың шаруашылық келісім шарттарының
орындалуын қамтамасыз ететін заңдарды шығару;
• мемлекеттік кәсіпорындарды жекешелендіру, ... ... ... жаңа ... құру ... ... мемлекет
меншігінің басым бөлігін сату және әр түрлі салалардағы монополияларды
жою;
• ашық ... ... ... еркін сауда қатынастарын
дамыту, шетелдік инвестицияларды қорғау, ... ... ... және ... ... айналымын қамтамасыз ету;
• экономикаға мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... дәстүрлі ролін қайта
қарауды қажет етеді. Нарықтық экономика жағдайында ... ... ... ... ... ... және ... шаруашылық
келісімдерді қамтамасыз ету мен қорғау, монополяға ... ... ... қорғау жүйесін дамыту, инфрақұрылымның негізгі
салаларының дамуына көмектесу және т.б. ... ... ... ... ... тікелей және жанама әдістер көмегімен жүргізіледі.
Өтпелі экономикада мемлекеттік реттеудің объектілері ең
алдымен ... ... ... ... циклге қарсы саясат, ақша
айналымына, инфляцияға, мемлекеттік бюджет ... ... ... ... ... монополияға қарсы саясат, яғни нарықтық бәсеке
жағдайына бақылау, халықты әлеуметтік қорғау саясаты болып табылады.
Қазақстан ... ... ... басында (1990 жыл) басқа
старттық жағдайда болды. Республика ... ... ... ... ... тығыз біріккен болды. өндірістің құлдырау жағдайында
ақшалай табыстардың өсуі тауар массасымен қамтамасыз етілмеді. 1990 ... ... ... 13 ... сом ... ал ... сұраныс 17 млрд. сом немесе жылдық тауар айналымы мен ... 76 %-нан ... ... Жабыңқы инфляция ашық инфляцияға ұласты
және де қаржы жүйесі бақылаудан шықты.
Қазақстан реформаны дербес тек 1993 ... ... ... ... ... ... 1994 ... бастап жүргізе бастады.
Рерформа жылдарында мерзімдік баспасөз келтірілгендері бойынша ... 13250 есе ... ... ... 1991 жылдың деңгеінің 50 %-5а
жетт37
Қазақстан үкіметі қабылдаған дағдарысқа қарсы шаралар
бағдарламалары ... ... және ... ... ... және инфляциялық процестер ... ... ... ... ... ... мен өндріс
құлдырауын тежеу міндеттерін жүзеге асыру үшін қаржы-бюджет және ақша-несие
саясатын ... ... ... ... ... ... ... жаңа заңдар қабылдады, экспорт секторларының кәсіпорындарын
шетел фирмаларына басқаруға жолы мен ... ... ... ... ... ... жекешелендірудің радикалды нышандарын енгізді. 16 мың мемлекет
кәсіпорындары жекешелендірілді, оның ішінде ... ... ... ... ірі ... ... ... Кореяның өтпелі экономикасының практикасы
көрсеткендей жақсы бағдарламалардың болуы жеткіліксіз, осы бағдарламаларды
қатаң жүзеге асыру бойынша мемлекеттің ... ... ... Әңгіме
жоспарлы жүйеге қайта келу туралы емес, мемлекеттің басқарудың нышандары
мен механизмдерін енгізу, ... ... ... ... ... жеке ... арасында өзара әрекет пен тең ... ... ... ... және ... ... жету үшін
жеке сектордың да мемлекеттің де ыждағаты қажет.
Мемлекет, ... ... жеке ... ... және
шетел) Қазақстанда Ұсынымсаласын табуына қолайлы жағдайлар құруы қажет.
Осы мақсатта 1991 жылдың басында Қазақстан Республикасында
“Шетел ... ... ... мен ... басқа міндетті төлемдер
туралы заңға өзгертулер мен ... ... және ... ... ... ... ... қабылданды, бұл шетел
және отандық инвесторлар үшін ең ... ... ... жол ашты.
Біріншіден, инвесторлар үшін ... ... ... ... секторының басымдылығына және тікелей
инвестицияның көлеміне тәуелді. Екіншіден, заң ... ... ... ... ... ... пен материалдар импортын баж салықтарынан
жартылай немесе түгелдей босатуға жол ашады. Осының бәрі 1998 жылға ... ... ... ... және оны ... ... жол ашты.
Қорыта айтқанда, қазіргі инфляция сан қилы, көп факторлы
күрделі процесс, ол ... ... ... ... қамтиды. Инфляцияның
жоғары қарқыны елдің, халықтың экономикалық ... ... ... ... ... Н.Қ. Мамыров, М.Ә. Тілеужанов “Макроэкономика” Алматы, 2003
2. Сахариев С.С , Сахариева А.С. “Әлем экономикасы” І,ІІ том
Алматы, 2003
3. Сахариев С.С , ... А.С. ... ... ... ... ... Тарасевич Л.С. В.М., Гребенников П.И., ... ... ... Санкт- Петербург, 1997
5. Шеденов Ө.Қ., Жүнісов Б.А., Байжомартов Ү.С., Комягин Б.И. “Жалпы
экономикалық ... ... ... Я. ... ... К., ... ... “экономикалық
теория негіздері” Алматы, 1998
-----------------------
И
Р

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Инфляция және инфляцияға қарсы саясат20 бет
Инфляция және инфляцияға қарсы саясат туралы18 бет
Инфляция және Қазақстандағы инфляцияға қарсы саясат18 бет
Инфляция және ҚР-дағы инфляцияға қарсы саясат26 бет
Инфляция теориясы.Инфляцияға қарсы мемлекеттік саясат11 бет
Инфляция,оның Қазақстандағы ерекшеліктерін талдау және Ұлттық Банктің инфляцияға қарсы саясаты21 бет
Инфляция. Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салдары, тежеу шаралары мен әдістері, инфляцияға қарсы саясат25 бет
Инфляцияның мәні, себептері және әлеуметтік – экономикалық зардаптары. қр-ғы инфляцияға қарсы саясат12 бет
Инфляцияның түрлері. Инфляцияға қарсы саясат29 бет
Инфляцияның экономикалық әулеметтік салдары. Инфляцияға қарсы мемлекеттік саясат31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь