Жанұядағы тәрбие

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. Жанұя ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4

2. Отбасында ата.ананың балаға
тәрбиелік ықпалын арттыру жолдары ... ... ... ... .10

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
Қазақстан Республикасы Егеменді ел болып, тәуелсіз мемлекет ретінде дүниежүзілік қауымдастыққа танылып, үлкен өркениетке бет алуда. Осы бетбұрыста өткен тарихымызды қайта қарап, ондағы рухани құндылықтарды елеп-екшеп, оларды бүгінгі күннің кәдесіне жарату мәселесіне ерекше көңіл бөлінуде. Әсіресе, ұлттық педагогикадан жас ұрпақ тәрбиесіне халқымыздың рухани, мәдени мұраларын тиімді пайдаланудың жолдарын жетілдіруді талап етіп отыр.
Қазақ халқының өзіне тән қайталанбас тәлім-тәрбиесінің қалыптасуына ертедегі түркі мәдениетінің қосқан үлесі зор. Қоғамның молшылыққа кенеліп, бақытты өмір сүруіне ықпал ететін факторлардың бірі – ұрпақ тәрбиесі деп түсінген түркі бабаларымыз сан ғасырлар бойы өздерінің тәлім-тәрбиелік құндылықтарын қалыптастырған, нәтижесінде бүгінгі түркі тілдес халықтардың тәлімдік мұраларының дамуына негіз бола білді.
Қоғамдық жаңғыру кезеңінде, Қазақстан әлеуметтік, саяси, экономикалық қатынастардың сипатының өзгеруі өз кезегінде қоғамдық білім, тәрбие институттарының да жұмыс бағыты мен мазмұнына жаңа талаптар орны, оның басты міндеті – бала тәрбиесінде болған көзқарасты өзгертіп жаңа тұрғыдан тану мәселесін туындатады. Қазіргі педагогика ғылымы адамның дамып қалыптасуындағы отбасының өзіндік орнын баса көрсетуде. Мұндай жағдайда ата-ананың педагогикалық сауатын ашу, ұлы ғұлама – педагогтардың еңбектерін қолдана отырып ұрпақтарды тәрбиелеу мәселелері бар. Отбасы тәрбиесінде қолданатын әдістер өзгеше екені белгілі, бір-ақ халқымыздың ұлттық тәрбие әдістерін ұмытпай, қолдану керек. Адам өмірінде отбасында алынған тәрбие өте маңызды және басты.
1. Әбілова З., Қалиева Қ. Этнопедагогика А.1999 ж.
2. Ата-ана беделінің тәлім-тәрбиелік мәні. халық.ғылым. – тәжіриб. конф. кмат-ры. А, 2003 ж.
3. Отбасындағы тәрбие мәселелері. Қазақстан мектебі 1998 - № 10 – 37-41 б.
4. Жүсіп Баласағұнидің тәрбие қағидалары ҚазМУ хабаршысы. Педагогика сериясы – 2002 - № 2 – 19-22 б.
5. Қалиев С. Халық педагогикасының ауыз әдебиетіндегі көрінісі. А, 1987 ж
6. Келімбетов Н. Түркі халықтары әдебиеті А. 1996
7. Қадырова Г. Ұлттық тәрбие-ұлағат көзі. Қазақ тілі мен әдебиеті. – 2004 - № 3 – 117 – 118 б.
8. Нухахметов Н. Ұлттық педагогика тарихы. Қазақстан мектебі – 2004 - № 8 – 17-19 б.
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
...........3
1.
Жанұя..................................................................
.4
2. Отбасында ата-ананың балаға
тәрбиелік ықпалын арттыру жолдары.................10
Қорытынды...................................................................
...14
Әдебиеттер
тізімі.............................................................15
Кіріспе.
Қазақстан Республикасы Егеменді ел болып, тәуелсіз мемлекет ретінде
дүниежүзілік ... ... ... ... бет ... ... өткен тарихымызды қайта қарап, ондағы рухани құндылықтарды елеп-
екшеп, оларды бүгінгі күннің ... ... ... ... көңіл
бөлінуде. Әсіресе, ұлттық педагогикадан жас ... ... ... ... ... тиімді пайдаланудың жолдарын жетілдіруді талап
етіп отыр.
Қазақ халқының өзіне тән қайталанбас тәлім-тәрбиесінің ... ... ... ... ... зор. Қоғамның молшылыққа кенеліп,
бақытты өмір сүруіне ... ... ... бірі – ... ... ... түркі бабаларымыз сан ғасырлар бойы өздерінің тәлім-тәрбиелік
құндылықтарын қалыптастырған, нәтижесінде бүгінгі түркі тілдес ... ... ... ... бола білді.
Қоғамдық жаңғыру кезеңінде, Қазақстан әлеуметтік, саяси, экономикалық
қатынастардың сипатының өзгеруі өз ... ... ... ... да ... ... мен мазмұнына жаңа талаптар орны, оның
басты міндеті – бала тәрбиесінде болған көзқарасты ... жаңа ... ... ... Қазіргі педагогика ғылымы ... ... ... ... орнын баса көрсетуде. Мұндай жағдайда ата-
ананың педагогикалық сауатын ашу, ұлы ...... ... ... ұрпақтарды тәрбиелеу мәселелері бар. Отбасы тәрбиесінде
қолданатын әдістер өзгеше екені белгілі, бір-ақ халқымыздың ... ... ... ... ... Адам өмірінде отбасында алынған тәрбие
өте маңызды және басты.
1. Жанұя
Жанұя тiршiлiгi, қоғамның қуат тiршiлiгi. Исламда ... ... ... ... ... әуелi ер және әйелден, бұлардың бала-шағасының
құрамымен құрылған.
Жанұя әке-шеше және балалардан ортада пайда ... Ерлi ... ... ... қоғамның қуаты, ұлтымыздың iрге ... ... - ... бiр ... ... бiр ... ... пайда болған.
Дiнiмiз ұлтпен бiрлiк және бiрге күштi және қуатты болуына ... ... Бiр ... ... ... оның ... әкелген жақсылығымен және
қажеттi бөлiктерiнiң саулығы мен мүмкiн болғаны сияқты, ұлттың ... ... ... да оның ... ... ... ... болуына байланысты.
Жанұя, дiни және аһлақи тақырыптарда алған мәлiметтiң бергенi, ... ... ... iске ... ... ... бiр ... бақыттылығы өз ұясында қалған рахат және тыныштық, тек жанұя
мүшелерiнiң бiр-бiрiне деген мiндеттерiнiң орнына келуiмен қуатты ... ... ... ... өздерiне байланысты мiндеттердi жақсы
бiлулерi және ... ... ... орындалуы, жанұя тыныштығы
және ұлттың пайда болуына үлкен бiр ... ... ... ... ... құрылған. Дiнiмiз үйленiп, ұя құруға әмiр және тәусие ... ... ... ... сөз және ... сақталуын қалаған,
керексiз жерге және ... ... ... ... жанұясын бұзбауы
жалған сенiм болғанын бiлдiрген.
Хазретi ... ... ... дедi: ... ... ... ... тәмамдаған болады. Қалған жартысында ... ... ... ... да Хазретi Пайғамбар (с.а.с.) былай бұйырған: “Үйленуге шамасы
келе тұрып, үйленбеген ... емес ... ... ... ... ... семья барлығы бiр-бiрiне синоним сөздер.
Отбасы - адам баласының өсiп өнер қаз тұрар, қанат қағар ... ... ... ... - ... ... байлық - ақжаулық”, яғни үй
болу, некелесу дейдi халық. Хазретi Пайғамбар ... ... ... ... пайғамбарлардың сүннетiнен: қына жағу, хош ... ... ... таза ... және ... некелесiп отау тiгу деген не ? — Бұл жiгiтпен қыздың ... ... яғни ... ... ерлi-зайыптылық қарым-қатынасқа түсуi,
қосылып үй болған екi жастың ... және жеке бас ... ... Мұны некелесу қыздың некеге тұрып, бiрiгуi - жеке отау тiгiп, өз
отбасын құруы.
Отбасы дегенiмiз — туысқандық байланыста ... ... ... ата-анасы, әжесi, т.б.) бiрлесiп, әлеуметтiк-тұрмыстық өмiр
сүретiн адамдар. Олар ... ... ... ... сақтайды.
Демек, некелiк-отбасылық қарым-қатынастың биологиялық тарихи, ... ... мәнi ... - ... ... ... ... негiзделген қоғамдық шағын
топ, адам тұрмысын ұйымдастырудың ... ... Ол — ... ... ... ... ... шаруаны жүргiзу iсiне үлкендермен бiрге
балалар да ат ... ... де, ... да ... ... бiр ... ... Мұндағы өзара қарым-қатынас сүйiспеншiлiкке, ер мен
әйелдiң барлық жағынан да толық тең праволығына ... Әр ... да ... туысқандығымен рухани жағынан тiлегi, мүддесi
бiр.
Оның үлкендерi мен кiшiлерi өздерiнiң өмiр тәжiрибелерiмен, еңбектегi
алатын ... ... ... ... бәрi де ата ... ... Балалар мен ата-аналар қуаныш-ренiшi ұштасып жатады.
Балалар ... ... iсiне ... ... оны ... тырысады.
Ата-аналарды баоаоарының күн сайын басынан ... ... ... отырады. Отбасының берiк негiзi мiне, осы рухани мүдденiң бiрлiгiнде.
Оның бiртұтас тату ... ... ең ... ата-ана мүддесiнiң мәнi
мен мағынасына, әке мен шешенiң бiр-бiрiне, балаларына, олардың достары мен
жолдастарына қалай қарайтындарына байланысты.
Бала жақсы адам ... өсуi үшiн ол күн ... ... ... ... ең жарасты, ең әдiлеттi қарым-қатынастарының куәсi болуы ... ... ... ... қамқоршы екенiн көрiп отыруымен қатар ата-
аналарының да өзара бiрiн-бiрi осылай қастерлейтiнiн аңғарады. Әке ... ... ... ... Ал ... ... ... құрметтеуге, оны
немен, қандай iс-әрекет, мiнез-құлықпен қуантуға ... ... шын ... ... ... ... одан адамгершiлiк пен
әдiлеттiлiктiң көрiнiсi таңғы шықтай мөлдiреп көрiнiп тұрады. Отбасының
бiрлiгi мен ынтымақтастығы оның ... ... ... ... ... ... ... ұстануынан, соған орай өзара көмек
қарым-қатынасын, ерлi-зайыптылық және ата-аналық ... ... ... көрiнедi.
Отбасының негiзгi мiндетi — баланы еңбекке, адамдар ... ... ... ... ... ... мемлекет басшысы екенiн, ал балалары
сол мемлекеттiң ... ... және ... ... ... осы ... ... екенiн түсiнгендерi абзал.
Отбасының аса ... ... бiрi - жас ... ... ... ... ... Жауапкершiлiк, достық, ар-намыс сезiмдерi,
негiзiнен ошақ қасында қалыптасады.
Отбасы - шағын ұжым. Оның басшыларының мiнез-құлықтарындағы ... ... ... ... сезiм ұрығын ұялатады. Ата-аналар ұнамсыз
жайларға, тiптi уақытша болса да, бой алдыруына жол ... тиiс. ... ... ықпалы лезде тамыр жайып, оның бойына мiнез ... ... бала ... терiс ықпал ететiн факторлардың бiрi - ата-
ананың iшiмдiкке бой алдыруы. Маскүнемдiктен туатын жиiркенiштi ... ... ... және ... ... ... ... жағдай тұтастай алғанда, балалар үшiн өз алдына үлкен бiр
мектеп. Олар өз ... ... ... ... ... кейiн еңбек ұжымдарында қолданады. Сондықтан да отбасындағы iшкi
қатынастардың әлеуметтiк үлкен мәнi бар.
Отбасы, оның барлық өмiртiршiлiгi, ата-ананың ... ... ... ... ... қарым-қатынасы, айналасындағы ... ... ... - ... бәрi балаларға ұмытылмас терең әсер
етедi. Оған ақындардың, жазушылардың кейбiр шығармаларынан алынған мына
үзiндiлер ... әке ... ... ... ... толтырасың,
Арманның асқарына құлаш ұрсам,
Алдымда асқартау боп сен тұрасың.
Ш. Қалдаяқов
Ыстық-ау кiм-кiмге де әке деген,
Суыққа шалындырмай мәпелеген.
Өмiрдiң соқпағымен өрге тартып,
Алдымен адам бол деп ... ... ... ... сен маған,
Даланың әр гүлiн жинадың сен маған.
Сен бердiң құстардың қанатын самғаған,
Балалық құштарым өзiңе ... ... ... деген құрметпен ризашылық сезiмiне
тәрбиелей отырып, оларға ... ... ... үйретедi. олардың сөзiн
бөлмеудi, берiлген сұраққа жауап берудi, қиқаңдамауды, сыпайы ... ... ... ... Егер ... адамдарына құрметпен қараушылыққа
отбасында үлкен мән берiлсе, онда ол тамырын терең жаяды.
Ата-ана ұлдары мен қыздарының ... олар үшiн ... ... ... iсiне ... да ... ... тәрбиесiнде еңбекке көп мән берiп, ол ... ... ... ... үшiн ... ... өзi үшiн ... бiрi боласың. Адамзаттың қарызы үшiн еңбек қылсаң, Аллаһын сүйген
құлы боласың” - деп еңбектiң адам баласының керегi, ел үшiн ... ... ... ... ... қолдарынан келетiн еңбекке араластыра
отырып, әке-шешесi олардың зейiнiн үлкендер еңбегiне аударады.
Үлкендердi ... ... ... iлтипатты қарым-қатынаста болуды,
сыйласа бiлудi қазақтар отбасында берiк ұстанған. Мұны ғасырлардан ... ... мол ... сөздердiң өзiнен-ақ байқауға болады. Олардың бiрi:
“Үлкендi сен ... кiшi сенi ... кiшi сенi ... кiсi ... - ... ... “Аға әдептi болса, iнi ... Апа ... сiңлi ... - деп ой қайырады; үшiншiсi: “Әдептiң не екенiн,
әдепсiз адамды көргенде ұғарсың” - ... ... ... жiгiт ... абыройы”, “Жiбек мiнездi қыз жұртқа жағады” - деп пiкiр түйедi. Осы
тек-тек мақал-мәтелдерiмiз ... ... ... да әдептiлiктi
құрмет тұтқанын, сыпайы, кiшiпейiл ... ... ... ... жас ... ... ... болып өсуiне ерекше назар
аударатындығын айқын көрсететiнi ... ... ... ... бар ... ... кiрiп,
асқақатай сөйлеуi, сөкеттiк саналады. Ауыл ақсақалдарының ... алу ... ... аулағырақтан түсiп, үйге дейiн жаяу аяңдап келген. Сырттан
жасы үлкен адам кiрген кезде ... ... ... алу, ... ... ... ... сөйлесу, әңгiмелесу барысында iзет пен iлтипат
танытып отыру жасы кiшiлерге тән әдеп ... ... Осы ... ... ... ... сыбағаны, жеңге назын, келiн iзетiн, ... ... ... көңiл айтуды, тағы да басқаларға дем қойған ұл мен ... ... тек атын ғана ... ... ... ... ... болмайды.
Ата-ананың тәрбиесi бала мiнезiнiң iрге тасы. “Ұяда не көрсе, ... ... - деп ... Бұл ... ... Сондықтан балаға өмiрiнiң
алғашқы жылдарынан-ақ адамгершiлiк сезiмдерiн егудiң орны бөлек. Жастайынан
бойға сiңген мiнез басқа бiр зор күш ... ... ... де
сақталады. “Сүтпен бiткен мiнез, сүйекпен кетедi” - деген мақал, ең алдымен
тәрбие мәселесiне қаншалықты терең мән ... ... ... ... ... - ... нақылдың өзi өмiрден ... ... да ... өмiр ... ендi ғана ... бөбек тәрбиесiн бесiктен
бастайды. Бесiк жырында ... ... сол ... ... ... үмiтiн,
жақсы азамат болып, өмiрден өз орнын тапса екен деген арманын бiлдiредi.
Ұрпақ тәрбиесiне айрықша мән беру сәби ... ... ... Кең байтақ өлкемiзде буыннан-буынға ... ... ... мейiрiмдiлiк, шарапаттылық, салтанат құрып,
үйлесiмiн тауып жатты. Бұл ... ... әу ... өз ... ... ұғынса, сыйласа, тiршiлiк ету бағытында нық ұстанған әдеп, тұрмыс-
салттарының ең ... Мiне сол ... ... бәрi ... ... бүршiк атып, бұтағын ... ... да ... ... ... ... ... заңы бойынша, оны отағасы, ол
болмаса отанасы, одан қалса үлкен аға не әпке басқарады. Олардың ... ... ... ... ол ... ... қолында
ұстаушыларда өз тараптарынан отбасының барлық мүшелерiнiң пiкiрiн, тiлек
ұсыныстарын елеп, ... ... бұл бiр ... ... ... қызмет
етедi, екiншi жағынан, тәрбиелiк, өнегелiк мәнi бар инабаттылық та болып
табылады.
Отбасының бейiл-береке, ... үшiн ... ... ... ... ... ие. Оның тәрбиелiк ролi де зор. Ата-ана өз ... ... ... ... оның ... ... ... үй болуға, өз
шаңырағын көтеруге әзiрлеуi басты әрi өте ... ... ... ... ... берекесi, мейiр-шапағат көзi — әйел. Әйелдiң бұл
ролi отбасының жамағатына, ... ... ... ... ана ... ... ... танығыштық пен нығая,
биiктей бередi. Әрине, әйел де өзiнiң аналық борышын ұмытпағанда, әсiресе
ерiмен ... ... ... сүйiспеншiлiкте тұрғанда, оған деген
көзқарасында халқымыздың iзгi дәстүрiн, өнегелi өмiршең - ... дiни ... ... оның қадiр-қасиетi, бүкiл отбасын, ауылды, ағайын-
туысты ... ... арта ... ... ұрпақ мұны ұғып,
бiлiп өскенi абзал.
Әйелдiң ерiне қарым-қатынасы балалардың әкеге көзқарасының сипатын
анықтайтыны берiк есте ... тиiс. ... өзi, бiр ... үй ... ... ... көзi ... анық. Демек, “балалар үшiн әке беделi
аналарының сөзi, iс-қимылы, ... ... ... Мысалы: ерлi-
зайыптылар балалар көзiнше бiр-бiрiне қатты, балағат сөздер айтыспақ түгiл,
дауыс көтерiп, керiсуге тиiс ... Олай ... өз ... ... жүрегiн шошытып, зәресiн ұшырудың үстiне, олардың жанына кейiн
өздерi үй ... ... ... ... ... ... егедi. Бұл
жағынан аналардың балаларға: “Әкеңмен ақылдас”, “Әкең бiледi”, “Әкеңнiң
айтқанын iсте”, ... ... бар ... ... отыру қандай
ғанибет.
Ата-ананың бiр-бiрiнiң қадiр-қасиетiн осылайша ардақтап, беделiн
өсiруi, араларында өкпе-наз, кикiлжiң туа ... оны ... ... ара ... ... ... инабаттылық, әдептiлiк болып табылады. Сонда
ғана олар үйдiң “қос алтын ... ... ... ... ... ... ... алтын ұя отбасының жоғары бағаланып, оның ... ... ... ... мән берiлген.
“Муашарат әдәби” кiтабында көрсетiлгендей, шариатта: “Балалар — ата-
аналар қолына берiлген аяулы аманат” - делiнген[4]. Бұл ғажайып, ... ... ... ... ... әр ... маңдайшасына жазып қоюға
тұрарлық. Балалардың өздiгiнен өмiр сүруге мүлде қабiлетсiз нәресте кезiнен
бастап бақытты балалық шағы, жеке ... ... ... жастық жолдары
өтетiн отбасын бақыт жағалауын бетке алып, өмiр айдынында жүзiп бара жатқан
қайыққа теңесек, оның қол ... - әке мен шеше дер едiк. ... өмiр отын ... ... ошақ иесi әйелдiң орны да, еңбегi де
ала бөтен. Баяғының бiлiмпазы Ризауддин ибн Фахруддин: “Әйелдерi ... ... ... ... тәрбиесiз болған халық тәрбиесiз. Әйелдер,
үнемшiл, пысық, жiгерлi, талапты болса, халық бай; ал ... ... ... ... халық пақыр, кедей болады” - деп ... ... ... келгенде, қоғамда әдеп-инабат нормаларының терең тамырланып, ... ... ... ... зор. ... ... қос тiреуi ерлi-
зайыптылар өздерiне қатысты әдеп, адамгершiлiк талаптарын, ... ... ... ... ... ... елде бейбiт те берекелi
тұрмысқа негiз қаланбақ, ... ... ... қоныс, жайлы болашақ
қамтамасыз етiлмек.
2. Отбасында ата-ананың балаға тәрбиелік ықпалын арттыру жолдары.
Отбасында ата-ана өзінің баласын ... адам етіп ... ... ... Әр ... ... ... әдістер де өзгеше.
Отбасында әр баланың аз да болса өзіндік өмір тәжірибесі, әдет, дағдылары,
құмарлығы мен ... ... Сол ... ... ... мән ... ... әртүрлі жағдаяттар мен төтенше ахуалдарда
өзін ұстаудың ... ... ... өлшемдерін меңгереді. Ата-
ананың үгіт-насихаты, түсіндіруі, олардың үлгі-өнегесі, үйдегі ахуал,
отбасының ... ... ... ... әдеті, мінез-құлқы, жақсы-
жаманды бағалау уәзіндегі (критерий) қалыптасуымен бірге қандай ... ... ... не үшін ... ... пен ... ... ұғынып
түсінеді.
Балаға отбасы мүшелерінің сөзі, ... ғана ... ... ... да әсер ... Үйде кітап көп болса, отбасы иелері - әкесі
мен шешесінің ұстағаны қағаз, қалам, оқығаны кітп ... ... да ... ... ... әсерлі болатыны ғылыми-педагогикалық, көркем
әдебиеттерде де айтылады. Жалпы, тәрбиелеу ... ... ... ... ету, іс-әрекетін ұйымдастыру, ынталандыру болып
топтастырылған:
- ықпал ету ... ... ... сенімін нығайту;
- ықпал ету арқылы баланың психикасын ... ... ету ... қуаныш сезімін ояту.
Гуманизм, табиғатпен ... ... ... ... ... ... мен бірізділігі, талаптар бірлігі, бала
тұлғасына ілтипат пен құрмет – ... ... ... ... ... ... ... Бұл принциптердің қадағалануы баланы табиғи
жағдайға қояды, яғни оның дағдылы ортада өсіп жетілуін, туған тілінде ... ... ... ... дәстүрлер мен әдет ... ... ... ... Бұл ... ... және оның ... – отбасы тәрбиесінің жалпы бағытын, оның мақсаты, ... ... ... ... ... ... ... өзіне тән тәрбиелік ережесі ұрпақтың
ауыз бірлігін бірі жолына қарай құрмет көрсетуі ішкі жан ... ... ... ... ... шарттары.
Сондықтан «ұяда не көрсең – ұшқанда соны ілесің», «Ата көрген оқ жонар, ... тон ... ... ... ... келген баланың бала болып өмір сүріп кете салуы да оңай ... ... жылы ... ... әке, әже, ана ... ... ... қарт мүшелерін қадірлеп, сый құрмет көрсетеді. Өсіп келе жатқан
балалар.
Әр бір ... ұлы мен ... жеті ... ... үйрету керек, жұртын
білуге баулыды. Жеті ата: Ата, әке, бала, немере, ... ... ... ... ... ұл, жеті рулы ... қамын жер. Үш жұрты: өз жұрты, қайын
жұрты, нағашы жұрты.
Бала тәрбиесіндегі жеті атасын білу шежіреден хабары болуы керек ... Ал ... деп ... ... ... ... өрбігенін баяндайтын
атадан балаға мирас болып келе жатқан деректерді атайды.
Қазақтың отбасында баланың өмірінде сабақ ... ... ... ... ... ... ... пайдалана білу, ... айта ... асыл ... ... тиым ... ... ... ерекше мән берген.
Қазақ халқы бала тәрбиесіне қоғамдық мән беріп, көңіл бөлген. Оның ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі
әлеуметтік топтары бала тәрбиесінің ... мен ... оның іске ... өз мүддесіне сай, өзінше шешуге тырысады. Әрине, бала ... ... ... ... бәріне бірдей қажетті жақтары да аз емес,
көп-ақ. ... ... ... ең ... ... ... қасиеттерін,
елжандылық сезімдерін тәрбиелеу болып табылады.
Адамның адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу дегеніміз жан-жақты мазмұны
кең құбылыс. ... ... өз ... адам ... тән ... ... ... бәрін өз бойына сіңіруді қалайтыны да даусыз. Бірақ,
өмірде әр адамның мұндай ізгі тілегі, ... ... ... ... ... ... әр түрлі қабілет, әр түрлі мүмкіндік беруі
болса; екіншіден, әркімді қоршайтын орта оған өз ... ... ... ... адам ... өз ... алады, бірақ оған да ортаның
әсері ... ... ... ... оның ... ... ... дамыту,
әр түрлі түсінулердің кеңдігі мен сезімталдығын, байқағыштықты, естің
түрлерін жаттықтыруды, ойдың елестетуін ынталандыруды талап ... ... ... педагогикасында осы талапты жүзеге асырудың аса ... ... ... ... Олар ... ойлауын дамытуға ықпал
жасайды, оларды қоршаған ортаның түрлі салаларынан заттар мен құбылыстарды
талдай алуға үйретеді және де сол зат ... ... ... ... ... адам туралы, адамның жекелеген дене мүшелері: бас,
ми, көздер, тістер, шаш, тіл, ... ... ... ... және ... жайлы айтылатын жұмбақ мол) затқа (құбылысқа) соғұрлым кеңірек
сипаттама беруге мүмкіндік береді.
Алайда ақыл-ой тәрбиесіндегі ... ... мәні ... ғана ... олар ... ... ... жайлы
мәліметтермен және адам өмірінің түрлі ... ... ... пайдаланудың құндылығы баланың табиғат және азамат жайлы мағлұматтар
жиынтығын ақыл-ой әрекеті ... ... ... ... ... аса мәнді құралы ретінде халық шығармашылығының өзге
туындылармен ... ... мен ... ... мен ... мен ... алға шығады.
Мақалдар мен мәтелдер ақыл парасат көзі, еліктеу үлгісі, ... ... ... ... мұрасы және бейнелі ойлау мен шешендік
сөйлеудің үлгісі ретінде, терең ойларды сақтап қызмет атқарады, ... ... ... ұлы ... ... ... және ... тәрбиесінің
мәнін негіздеу халықтың қоршаған орта жайлы маңызды мәліметтер шеңберін
игеруге үндеуінің өзіндік үлгісі еді. ... ... ... ... ... ... процесінде үлкендер арқылы іске асты.
Балаларын өткен тарихпен ... ... ... қамқорлығы
ерекше. Еркіндікке сүйіспеншілік пен рух өн ... ... ... ... ... ... мақтануға тұрарлық. Олар ерекше ... ... дара ... ... ... аңыз-әңгімелер, жыр-дастандарға
өзек болған. Мәселен, ру-тайпалардың ұлыстық дәуірдегі осындай туындыларына
Алып батыр, Қорқыт жөніндегі аңыздар, оғұз, Алпамыс, ... ... ... ... болдаы. Олардың бала санасын ықпалы үлкен. Өз басын,
руы, тайпасы, отанына сүйіспеншіліксіз, өткен ... ... ... ... ... ... қала алмайтын еді. Балаларға батырлар барлық
уақытта халықтық жоғары сана мен даралықтарды алып ... ... ... ... ... ... тәртіп – жалпы жеке адамның не топтың алдына ... ... үшін ... ұйымдастыру сипаты болып, ол ... ... ... ... ... – баланы жақсы ойға, жайдары мінез, пайдалы
істерге үйрету. Балаға ... ... ету үшін ... және ... ... мүшелері тарапынан жасалған жағымды жағдайлар болу керек. Ол
отбасының ... ... ... тәрбиелік ықпалын арттыру жолдары:
1. Баланы дұрыс тәрбиелеуге ынтасы.
2. Адамгершілік бағытты ұстануы.
3. Ата-ананың шынайы беделінің болуы.
4. Әке мен ... ... ... ... ... ... сыйластық, достық, қарым-қатынас орната білуі.
6. Басқа адамдармен сыйластық ... ... ... жас ... педагогикасы мен психологиясынан
мәліметтенуі.
8. ... ... ... меңгеруі.
9. Балаға сөзін тыңдата білуі.
10. Баланы соңынан ерте ... ... ... ... алуы.
12. Балаға жақыны, сырласу, ақылшысы бола білуі.
13. Отбасы тәртібін балаға мойындатуы.
14. Тәртіп туралы білімі.
15. Өзі тәртіп үлгісі болуы.
16. ... ... ... ... ... ... өмірден қуанышты сәттер таба білуі.
18. Баланың жақсылығын арттырып, жаманын жасыра білуі.
19. Баламен бірлескен іс-әрекетте қуаныш сезімін туғыза білуі.
Қорытынды
Жұмысымның нәтижелері мынадай ... ... ... ... ... қоғамның қуат тiрегi — отбасы. Исламда жанұя ұйымы
өте маңызды. Жанұя мүшелерi: ... ... ... ... және жақындардан құралған топтың аты. Ақын ... ... ... бiр ...... мемлекет,
Мен — президент, сен — премьер,
— деген.
Отбасы мүшелерi арасындағы бiр-бiрiне ... ... ... ... ... ... ... бойынша орындағандар қоғамның
жалғасуына, нығайуына қызмет еткен, iстемегенде болса қоғамның ... ... және ... ... ... ала ... бақытсыз болып
табылады.
Адам баласы жаратқанына және оның жаратқандарына байланысты борышты
болған мiндеттерiн үлкендерге құрмет, ... ... ... және ... ... отбасында үйренедi. Отбасы
сүйiспеншiлiктiң және көргендiлiктiң алғашқы бұлағы болады.
Отбасы мүшелерiнң бiр-бiрiне ... ... ... ... айтсақ:
1. Еркектiң әйелiне қарсы мiндетi. Әйелiмен жақсы өмiр сүру, оны
қорғау, нафақасын қарсылау, өзiне ... ... Бiр ... ... ең жақсыларыңыз әйелдерiңе жақсы болғандар”. Басқа бiр
хадисте былай делiнген:
“Әйелдерге тек намысы ... ғана ... ... ... ... ... Әйелдiң басты мiндеттерi: күйеуiнiң дiнге тән болған әмiрлерiне
бағыну. Оның намысы мен арын ... бар ... ... ету,
ысырапшылықтан алшақ болу. Бақытты өмiр сүрудiң бiр жолы осы.
3. Балалардың ата-анасына қарсы басты мiндеттерi: оларға ... ... ... ... себеп болған, махаббат және шапағатпен
құшағына алып баққан ата-анасына қарсы ... ... де ... Ата-
анасына қарамаған, олардың дiнге тән әмiрлерiн тыңдамаған, оларға
ықтиаж уақытында жәрдемдеспеген бала ... ... ие ... қоғам ортасында жарамды болудан және де ... ... ... ... аналар да жәрдем жағынан бұрын келедi.
Осымен қатар ... ... ... екi есе ... Бiр хадисте: “Жәннет
аналардың аяғының астында” делiнген.
Құрметтi балалар ! Жалғыз әке мен шешеге ғана емес, олардың өмiрден
өткен ... ... ... құрмет қыл және мазарларына зиярет қыл.
Өйткенi бұл да ата-анаға құрмет түрiнен.
4. Әке-шешенiң балаларына ... ... ... ... ... болғаны үшiн, балаларына күшi жеткенше құшағына алу, тәрбиелеу
және оқытып, бiр ... ... қою. Әке мен шеше ... ... етуi ... ... жасқа толғанда баланы төсектен айыру, он үш
жасқа ... ... ... ... он алты жасқа толғанда еш
кедергi болмаса үйлендiру. Аллаһтың бiрi қадiрлi ... ... ... ... деген басты мiндеттерi: бiр-бiрiн сүю, бiр-
бiрiне жәрдем ету, құрмет және мейiрiмдi болу. ... ... бiр бау бар. Мүны ... сақтау керек. Тек үлкен тұңғышы әке
мен шеше ... ... ... ... бiр ... көрсету керек. Бiр-
бiрiне дұшпан болған бауырлар жақсы бауыр деп саналмайды. Бiр-бiрiне
мейiрiмдi болған ... ... ... ... ... тізімі:
1. Әбілова З., Қалиева Қ. Этнопедагогика А.1999 ж.
2. Ата-ана беделінің тәлім-тәрбиелік мәні. халық.ғылым. – ... ... А, 2003 ... Отбасындағы тәрбие мәселелері. Қазақстан мектебі 1998 - № 10 – ... ... ... тәрбие қағидалары ҚазМУ хабаршысы. Педагогика
сериясы – 2002 - № 2 – 19-22 ... ... С. ... ... ауыз әдебиетіндегі көрінісі. А, 1987 ж
6. Келімбетов Н. ... ... ... А. ... ... Г. Ұлттық тәрбие-ұлағат көзі. Қазақ тілі мен әдебиеті. – 2004
- № 3 – 117 – 118 б.
8. ... Н. ... ... тарихы. Қазақстан мектебі – 2004 -
№ 8 – 17-19 б.
-----------------------
[1] Байһақый ... ... ... ... еткен.
[3] Тирмизи.
[4] Муашарат әдәби. Мирас баспасы, 1991, 5 бет

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жанұядағы дағдарыс7 бет
Жанұядағы қатынастар63 бет
Жанұядағы әйел құқығы19 бет
Агрессия мәселесіндегі жеткіншектің мінез-құлық ауытқушылығы, яғни девианттық мінез-құлықтың пайда болуы.7 бет
Девиантты мінез көрсетудің себебі, оларға көмек түрлері3 бет
Жанұя қызметының әлуметтык психологилық аспектісі8 бет
Жанұяның құрамы және түрлері6 бет
Ислам ахлағы63 бет
Ислами тәрбие беру27 бет
Оқушыларды жан-жақты дамытуда мектеп пен жанұяның бірлескен педагогикалық жұмыстары58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь