Мемлекеттік - әкімшілік басқару теориясы мен тарихы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

1. тарау. Мемлекеттік.әкімшілік басқару жүйелері саяси ғылымның зерттеу объектісі ретінде.

1.1. Мемлекеттік.әкімшілік теориясы мен тарихы ... ..
1.2. Мемлекеттік.әкімшілік басқару теориясындағы мектептер мен бағыттар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2. тарау. ҚР.ның мемлекеттік.әкімшілік басқарудағы жүйелік құрылымдардың ерекшелігі ... .

2.1. ҚР.ның мемлекеттік.әкімшілік басқару жүйесіндегі тиімді концепсиялардың қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2. ҚР.ның мемлекеттік.әкімшілік басқарудың реформалануы мен жетілуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. Пайдаланған әдебиеттерге сілтемелер тізімі ... ... ... ...
«Біз, ортак тарихи тағдыр біріктірген Қазақстан халқы» деп басталатын, біздін конституциямыздағы осы сөздерде мемлекеттігін жаңғыртып, жана әділетті қоғам орнатуды мұрат тұтқан сан ұрпақтын тарих сабақтастығы тоғысып жатыр.Мемлекет- аумақтын тұтастығы, азаматтардын топтасқандығы, билік институттары ғана емес, біз сонымен қатар ол оз боиына алдынғы ұрпақтын омір тажірбиесі мен жарқын болашаққа деген ізгі үміт сіңірген конституция депте білеміз.
Еліміздін Президенті Н.Назарбаев «Біздің омірімізді түбегеилі озгертіп, Қазақстан тәуелсіздікке ие болған откен ғасырдын, тоқсаныншы жылдарының тарихқа озғанына да коп уақыт оте қоиған жоқ. Сана мен сезімнін шиеленісі мен ширығуы жағынан бұл ерекше жылдар болды. Бұл біздін мемлекетіміздін алдағы жүрер жолын аиқындаитын аса маңызды шешім қабылдаған жылдар болды, сол кезде қабылданған бір ғана бұрыс шешім, еліміздін жүрер жолының бағыт бағдарын елеулі озгеріске ұшыратуы абден мүмкін еді. Осы уақыттын ішінде халық менің елімізге басшылық етуме өзінің шынаиы сезімін білдірді. Мен болсам сіздердің сенімдеріңізді ақтауға тырысып, біздің стратегиялық бағытымыздың негізгі бағдарларын әр жыл саиын оздеріңізбен бірге саралап келемін»- деп атап отті.
Егемен Қазақстанда біршама қысқа мерзімнің ішінде екі негізгі Заң тарих қоинауына кетті. Оның біріншісі бізге кеңестік кезеңнен еншімізге тисе, ал 1993 жылы қабылданған екінші, жасырары не кешегі мен келешекті мәмілелестіруге тырысқан әрекет ғана еді.
        
        Кіріспе.
«Біз, ортак тарихи тағдыр ... ... ... ... ... ... осы сөздерде ... жана ... ... ... мұрат тұтқан сан ұрпақтын ... ... ... ... ... ... билік институттары ғана емес, біз сонымен қатар ол оз боиына
алдынғы ұрпақтын омір тажірбиесі мен жарқын ... ... ізгі ... ... ... ... Президенті Н.Назарбаев «Біздің омірімізді түбегеилі
озгертіп, ... ие ... ... ... тоқсаныншы жылдарының тарихқа
озғанына да коп уақыт оте қоиған жоқ. Сана мен ... ... ... ... бұл ерекше жылдар болды. Бұл біздін мемлекетіміздін ... ... ... аса ... ... қабылдаған жылдар болды, сол
кезде қабылданған бір ғана бұрыс шешім, еліміздін ... ... ... ... ... ұшыратуы абден мүмкін еді. Осы уақыттын ішінде
халық менің елімізге басшылық ... ... ... сезімін білдірді. Мен
болсам сіздердің сенімдеріңізді ақтауға тырысып, біздің стратегиялық
бағытымыздың ... ... әр жыл ... ... ... саралап
келемін»- деп атап отті.
Егемен Қазақстанда біршама қысқа мерзімнің ішінде екі ... ... ... кетті. Оның біріншісі бізге кеңестік кезеңнен еншімізге
тисе, ал 1993 жылы ... ... ... не ... мен ... тырысқан әрекет ғана еді. Оның ғұмырының қысқа болары да,
бесенеден белгілі еді. Эканомика мен ... ... ... ... ... сонша, жаңа Конституция қабылдау
қажеттігі айдан анық болды. Осы ... ... ... ... ... екі жүз ... астам уақыт бұрын заңдар ... ... ... беруді онша құнттай ... ... мен адам ... ... парасатының
ілгерілеуімен ілесе, бірге жүріп отыруға тиіс» деп жазған еді.
Жаңа конституцияны әзірлеу үшін отандық заң ... ... ... ... ... сабақтас салалардың білікті мамандары, білгір
сарапшылар ... ... ... бір ... ... мемлекеттердің
конституциялары нысаналы түрде сараланды. Ақыры бүкіл ... ... ... озінің егемен құқығын пайдаланып, қабылданған конституция қол
сұғылмас қасиетке, жоғары заңдық қана емес, ... ... ... ... ол ... ... ... іргетасына
айналады.
Конституциялық құрылыстың осынау кезеңінде біз алдымызға аса
күрделі, сан ... әрі ... ... ... ... Біріншіден,
жаңадан құрылған мемлекеттігімізді, мемлекеттік билік пен басқарудың күллі
жүиесін жан жақты ... ... еді. ... ... ... мен оның ... ... шығарудың қауірт праблемаларын шешу
қажет болды. ... оған ... ... ... ... ... Төртіншіден, ішкі саяси тұрақтылықты қамтамасыз ету керек еді.
Сайып ... ... ... ... ... ... құқықтары
мен бостандықтарын орнықтыруға, демократиялық институттарды ... ... ... шешуге тиіс болдық.
Қазақстан халқы Конституцияға дауыс беру арқылы сол уақытта
объективті ... ... ... ... нысанын беиемдеп берді.
Бұл таңдау кездеисоқ емес. Ол алдыңғы тарихымыз бен бүгінгі ... бір ... ... ... ... ... ... арасындағы алауыздыққа байланысты ауытқушылықтарға жол бермеитін
қуатты топтасқан билік жүиесінің қажеттігінен туындады.
Біз мемлекеттік ... ... ... және ... ара ... ... ... күрделі міндетін шеше
білдік. Бір жағынан олардың тығыз ынтымақтастығын қамтамасыз ететін, екінші
жағынан ... ... мен ... ... ... ... бірінің
құзыретіне бірінің араласуына жол бермеитін тетігі сомдалды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жол
бермеудің маңызы ерекше болды, мұның өзі керісінше, бюилік тармақтарын,ың
бір-біріне қарсы тұрудың ... ... ... адамдардың тайталасын
ушықтыра түсер еді.
Қазақстанның бір тұтас халқы мемлекеттік биліктің ... козі ... біз үшін ... ... демек оның мүддесіне қызмет ету үшін
өкімет өзінің табиғаты мен ... ... әрі ... ... ... ... Бұл ... үрдістерге сай келеді.
Сонымен қазіргі кезеңде біздің қоғамдық ұйымды ... ... ... ... ... ... ету ... негізгі
міндеті болатын мемлекеттік басқару бір тұтас ... ... бірі – ... ... ... ... табылады.
Бұл механизм бүкіл Республика колемінде атқарушы билікті нақты ... ... ... ... ... органдары, немесе атқарушы
органдар заңнамаларды орындауды, яғни олардың талаптарын іске ... ете ... іс ... ... ... Яғни ...... және әкімшілік – саяси өмірлік аяларын ... ... ... яғни ... атқарушылық, соттан
тысқары сипаты бар.
Мемлекеттік әкімшілік- мемлекеттік машинаның нағыз көп, нағыз
күшті бөлігі. Ол елдің ... мол ... ... және өзге ... билік етеді. Оның жүйесінде барлық мемлекеттік қызметшілердің 9/10
бөлігі шамасында жұмыс істейді. ... ... ... ... ... ... тікелей бағындырылған: әскер, полиция, қарсы
барлау, еңбекпен түзеу мекемелері, психиятриялық ауруханалар, т.б. ... ... - ... ...... әлеуметтік күш. Оны дұрыс
пайдалану елдің өркендеуіне шындап көмек теседі. ... ... ... ... ... жете ... ... – зомбылық, теріс
пайдаланушылық, қоғамға өте үлкен зиян келтіреді, ... ... ... 20-90 ... ... КСРО-дағы Қазақстанда осылай болды.
Мемлекеттік әкімшілік ... ... ... жариялы –
құқықтық мүддені білдіреді, ол үшін оған ... ... ... ... ... өзінің азаматтармен, ... ... және ... емес ... ... ... - қатынастарында пайдалана алады. Сонымен бірге
оның органдарының көбі әкімшілік жауапкершілікпен ... ... ... шараларын қолдану жөнінде юрисдикциялық құралдарды
кеңінен пайдаланады.
Соңғы жылдары Қазақстанның мемлекеттік әкімшілік басқару жүйесінде
түбегйлі ... ... ... ... алуы ... және ... жүйенің жаңа түрін талап етті. 1995жылы
қабылданған жаңа ... ... ... ... ... ... ... байланысқан заң шығарушы, атқарушы және ... ... ... ... – 2030» ... ... жетістіктің бірі болып кәсіби үкіметтің қалыптасуы жоспарланған
стратегияға сүйене отырып, 1999 жылы 23 ... ... ... ... ... Республикаының заңы қабылданды. Бұл заңда жоғары кәсіби,
саяси дербес мемлекеттік қызметтің заңдық негіздері ... ... ... ... ... қатарына ену үшін мемлекеттік әкімшілік
басқарудың тиімді жүйесін қалыптастыру қажеттілігі сөзсіз. Сондықатн,
мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... Бүгінгі күні мемлекет әлемдік қауымдастықта ұлттың көзқарастарын
ұсынуда және қорғауда ... ... ... ... Ол үшін ... ... ... орындалуын қамтамасыз ету қажет. Елдің
қарқынды дамуы мен ... ... - ... басқарудың
тиімділігіне байланысты.
Мемлекеттік - әкімшілік ... ... ... жету ... ... құрылымы мен қызметін тиімді өзгертуге ұсыныстар
мен өзгерістер енгізіп, қазіргі заман талабына сай өз білімдерін іс ... ... ... ... ... ... ... оның кадрлық
потенциялына байланысты және қажетті кадрлық саясаттың жүргізілуін ... ... ...... ... үшін ... ... органдарын біртұтас жұйесі.
Сонымен мемлекеттік - әкімшілік басқару жүйесі тақырыбы аясында
мынадай негіздер қарастырылады:
1. Мемлекеттік ... және ... ... ... ... анықтау, іске асыру әдістері мен формаларын және
қалыптасу тарихын зерттеу.
2. Мемлекеттік - ... ... ... нормативті – құқықтық
негізін және мемлекеттік қызметтердің ... ... ... Мемлекеттік қызметке кіру, атқару және тоқтату тіртіптерін зерттеу.
4. Мемлекеттік қызметкерлердің құқықтық жауапкершіліктерін анықтау.
5. Мемлекеттік қызметтік заңнамаларды дұрыс ... және ... ... ... мемлекеттік- әкімшілік басқару жүйесін
шетелдердің мемлекеттік - әкімшілік басқару жуйәсімен салыстырмалы
талдау жасау.
Мемлекетті ... ... ... - әкімшілік
басқарудағы жүйелік құрылымдар мәселесі өзекті де, ... деп ... да осы ... ... және бұл жұмысты жазудағы алға қойған
мақсатым: Мемлекеттік- әкімшілік ... ... ... ... жазу ... ... ... пйдаланылды. Соының
қатарында Ресей және еліміздің құқық ... ... ... ... Е.Баянов, В.А.Совельев,
Қ,Д.Жоламанов, В.А.Ким, Б.А.Майлыбаев, Ө.Қ.Қопабаев, ... ... ... кіріспеден, тиісті парагрофтарға бөлінген екі
тараудан, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттерден тұрады.
1.1Мемлекеттік - ... ... ... мен ... ... объектісі мен субъектісі ретіндегі мәселе
мемлекеттік басқару теориясының негізгі әдістемелік мәселелердің бірі ... Оны шешу – ... ... ... пен ... ... және объекттінің демократиялық сипатын қамтамасыз етуге мүмкіндік
береді. Бұл ... ... ... жоқ ... : ... ...
мемлекет, ал объектісі қоғам. Бірақ бұлаи ... ... ... ... ... деген түсінікті анықтап алу қажет (өйткені мемлекет ұғымына
әр түрлі анықтама беруге болады) : Субъект ретінде біз ... ... ... ... ... ба? әлде ... ... институт
ретіндегі мемлекетті қарастырамыз ба? деген орынды ... ... яғни ... ... институт ретіндегі мемлекетті біз басқару
субъекттісі ... ... «кім ... ... ... ... ежелден келе жатыр. Бұл
сұрақты ертедегі грек философы Платон қоиған. Демократияны ... ... тиіс деп ... ... ... окілдері басқару
міндетін жүзеге асыру үшін арнайы дайындықтан өткен элитаны ... деп ... ... ... ... мемлекет пен қоғамды
таңдаулы тұлғалар – көсемдер мен лидерлер басқару керек деп есептеиді.
Басқару ... ... ... маңызы өте зор. Өйткені,ол мемлекеттің
мәнін айқындайтын. Сөйтіп мемлекеттік биліктің жоғары органдарының құқықтық
жағдаилары мен құрылысын ашып ... ... ... мемлекет
басшысынан қаншалықты заңды және нақты тәуелділігін ... ... ... екі түрі бар. ... ... ... – елді ... басқаруды тек бір адамның ... оның ... ... ... тек мұрагерлік тәртіппен
иеленгендігін білдіреді.
Республика – бұл мемлекеттік билікті жүзеге асыратын негізінен халық
болып табылатын басқару нысаны. Республикалық ... ... екі ... ... және ... республиканың басты сипаты – Президент қолына мемлекет
басшысы мен ... ... ... ... ... Боливия, АҚШ, Өзбекстан) Президенттік ... ... әрі ... түрі АҚШ ... ... елде Президенттік институт
1787 жылғы конституция негізінде енгізілген.
Мемлекеттік құрылым нысандарын анықтауда мына ... ... : ... бір ... ... аумағы қалаиша түзілген, ол қандай
бөліктерден құралған (әкімшілік – ... ... ... ... оның құқықтық жағдаиы қандай және ... ... мен ... ... ... ... қарым – қатнас, т.б.
қалайша құрылған.
Мемлекеттік құрылым нысандары негізінен екі түрде : ... және ... ... ... ... қатарына : Бельгия, Греция, Эстония,
Қырғызыстан ... ... ... ... Жапония, Польша,
Қазақстан т.б. жатады. Унитарлық елдер төмендегі негізгі сипаттары ... : ... ... ... ... ... ... жүиесі; Азаматтың бірлігі; құқықтық жүие бірлігі; сот
жүйесінің бірлігі; мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... ие емес әкімшілік – ... ... ... ... ... ... ... органдарына
бағындырылған) бөлінеді.
Құрылымдық – Функционалдық әдіс те мемлекеттік басқаруды жүйе ретінде
зерттеиді. Құрылымдық функционалдық әдіс ... өмір ... мен ... ... ... ... ... кездегі басқару теориясында құрылымдық – функционалдық
талдау Н. Мисиннің айтуынша екі аспектіден тұрады. ... ... ... ... ... компоненттерді анықтау; ә) осы компоненттердің заңды
байланыстарын анықтау. Функционалдық аспект: жүйе элементтері ... ... ... ... ... сыртқы қызметін – жүйенің сыртқы
ортамен арақатнасын зерттеу.
Әрбір қоғамдық жүйені сыртқы ... ... ... оған ... қаитаратын кибернетикалық модель ретінде қарастыруға болады. ... ... ... мүшелерінің қоятын талаптары және белгілі бір қоғамдық
күштердің қолдау көрсетуі – сыртқы ортадан туындаса, шешім қабылдау және ... ... ... – қоиылған талап пен қолдау көрсетуге жауап ... ... - ... басқару ұғымы және оның түрлері.
«Басқару» термині түрлі мағналарда пайдаланады. ... деп ... ... бір ... қалыпқа келтіруге бағытталған кез – келген
ұйымдастырылған іс - ... Бұл ... ... ... ... ... ... механикалық, биологиялық, әлеуметтік жүйелерді атауға
болады. Әлеуметтік басқарудың негізгі бағыттары:
1) әлеуметтік ... ... ... іс - ... бар жерде
кездеседі;
2) әлеуметтік басқару саналы мақсаттандырылған біріккен іс - әрекетті
қамтамасыз етеді;
3) әлеуметтік ... өз ... ... ...... ... және координациялау арқылы жетеді;
4) әлеуметтік басқару біріккен адамдардың ... ... ... іс - ... ... әлеуметтік басқару топты немесе ұжымды қойылған мақсатқа жетуге ... ... ... ... әлеуметтік басқару ұйымдастырылған қатынастарда жүзеге асырылады;
Әлеуметтік басқарудың бір түрі ретінде мемлекеттік басқаруды айтуға
болады.
Ғылыми әдебиетте «мемлекеттік ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару ұғымы кең және жеке ... Кең ... ... ... – мемлекеттік органдар жүйесі
және лауазымды қызметкерлер арқылы мемлекеттің қоғамдық ... ... ... ... ұйымдастырушы және реттеуші іс
- әрекеті.
Мемлекеттік басқару кең мағнада ... ... ... белгіленген функцияларды орындау;
2. нормативті – ұйғарымдық реттеу;
3. заңды түрдегі іс - әрекет;
4. билікті ... ... ... ... атқарушы органдардың (үкімет,
министрліктер, басқармалар, әкімдіктер) ұйымдастырушы және ұйғарушы саласы.
Мемлекеттік әкімшілік басқару мен ... ... ... ... айырмашылық бар. Қоғамдық басқару деп қоғамдық бірлестіктердің,
сондай–ақ саяси партиялардың кәсіби ... ... ... ... ... қоғамдық процестер мен қатнастарды ұйымдастырушы және
реттеуші әрекетә.
Менеджімет – 1) өндірістің ... мен ... ... ... ... құралдар мен басқару формалары; 2) адамдар
арасындағы өндірістік ... ... ... ... ... ... мен ... арасындағы байланыс.
Мемлекеттік әкімшілік басқару принціптері – мемлекеттік-әкімшілік
басқарудың негізін анықтайтын қалыптастырушы ережелер.
Мемлекеттік әкімшілік басқару функциялары.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... басқару процесін іске асыру оның ... ... ... ... ... болып табылады.
Мемлекеттік әкімшілік басқару функциялары - мемлекеттік басқару
мақсатын орындауға бағытталған біркелкі және ... ... ... ... арнайы және қосалқы функциялары қалыптасқан.
Жалпы функцияларына басқару (ақпаратты жинақтау, ... ... және ... ... ... ... ... жоспарлау,
ұйымдастыру, жетекшілік жасау, реттеу, кординациялау және ... ... ... ... ... ... ... субъекттілерінің өзіндік мағналы әрекеттері жатады (мысалы, заң
шығарушы биліктің функциялары, прокуратура органдарының функциясы, ... ... ... ... ... ... әкімшілік-шаруашылық қамтамасыздандыруы ... ... ... ... тікелеи ықпалын тигізбесе де,
жалпы және арнаиы функциялармен тығыз байланысты.
Мемлекеттік әкімшілік басқару әдістері.
Мемлекеттік әкімшілік ... ...... басқару
субъектісінің мінднттері мен функцияларын тәжірбиеде нақты әрекет ... ... ... ... ... басқару категориясы арқылы
басқарушылық функциялардың қандай тәсілдерді, шешімдерді қолдану арқылы
жүзеге асырылады ... ... ... беруде. Мемлекеттік басқарушылық
әдістері мен мемлекеттік аппарат жұмысының ... екі ... ... ... ... бөлу және жекелік, ұжымдастық т.б.
Мемлекеттік әкімшілік басқарудың екі универсалды әдісі бар: ... ... ...... әкімшілік басқару сферасында қажетті
тәртіпті талап ететін әдістер мен тәсілдер жиынтығы.
Мәжбүрлеу әдісі – мемлекеттік әкімшілік ... ... ... ... ... ... ... мен тәсілдер жиынтығы. Жалпы
алғанда ... ... ... ... келесі көрінісістері орын
алуда:
А) Мемлекеттік әкімшілік басқару жүйесінде ... ... ... Жеке ... ұйғарымдылық;
Б) Азаматтар мен заңды тұлғалардың өтініштерін қарастыру;
Мемлекеттік аппаратың түсінігі мен мазмұны.
Мемлекеттік аппарат – қоғамды басқару үшін арнаулы ... ... ... жүйесі. Оның нышандары: мемлекет қоғамды басқаратын
және тек ғена қызметпен шұғылданатын ... ... ... ... мен органдардың баиланыс жүйесі; мемлекет органдарының қызметі
ұйымдастырушылық, материалдық және ... ... ... ... ... ... ... мүдделер мен
құқықтарын қорғау үшін құрылады. Қазақстан Республикасы «мемлекеттік ... ... ... бабында: «Мемлекеттік қызмет – азаматтардың
мемлекеттік органдар мен олардың аппаратында конституциялық ... ... және ... ... ... асыруға, мемлекеттің өзгеде
міндеттері мен функцияларын іске асыруға ... ... ... ... ерекше ішкі құрылысы бар, олардың арасындағы
қатнастар бір жүйеге біріктіріледі. Бұл жүйенің негізін ... ... ... ... Осы жүйеде әрбір органның өзінің орны,
бір-бірімен қарым-қатынастары, қызметінің негізгі ... ... ... ... ... ... орындайтын қызмет бабы және
істері өзгеріп отырады. Шығыс мемлекеттерде бүкіл аппараты бір ...... ... ... Парламенттік Республикада негізгі
функциялар парламенттің ... ... ... ... ... ... ... нысандары сәйкес келеді. Мемлекеттік қызмет –
конституциялық негізде баянды етілетін азаматтардың ... ... оның ... мемлекеттік басқаруды, басқада мемлекеттік міндеттер
мен қызметтерді атқаруды жүзеге асыратын кәсіптік қызмет.
Қазіргі мемлекеттік аппараттың қызметі ... ... : ... аппаратының ішкі құрылысы және құзыретінің нәтижесі,
тиімді ... Ол үшін оның ... ... конституциялық, заңдылық
принціптнрге сәикес болуға ... ... ... ... ... ... ... дәрежеде орындауы қажет.
Мемлекеттік аппарат халықтың мүддесін қорғап, соны іске ... ... ... ... ... ... демократиялық жолдары
оларды сайлауға қатысуы, халықтың өкілдері мемлекеттік аппаратты ... ... мен ... ... ... береді.Халық
мемлекеттік аппарат пенбайланысатын саяси жүйені құрады.
Мемлекеттік қызметтің принціптері : ... ... ... ... ... және сот тармақтарына бөлінуіне қарамастан, мемлекет
қызметінің біртұтастығы; азаматтардың құқықтарының, ... мен ... ... ... ... ... ... қызметіне
кіруге, қатысуға еріктілігі; өз ... ... ... ... ... мен ... ... қабылдаған шешімдердің төменгі
мемлекеттік органдар ... ... үшін ... ... ... мен жоғары біліктілігі.
Мемлекеттік аппарат өз қызметін ашық және жариялық ... ... ... ... ... тәжірбиесі және хабардардығы
өте жоғары болуға тиіс. Мемлекеттік аппарат өзінің ... бар ... ... ... ... аппаратының ішкі құрылысы – қатаң тәртіпті, субординациялы,
олардың бір-бірімен байланысын жақсату. ... ... ... ... ол ... салаларға бөлінеді:заң шығарушы, атқарушы және сот
жүйулері; Құқықты ... және ... ... ... Бұл ... ... мақсаттары, ішкі құрылыстары, құзыреті, қолданатын әдістері
мен ... ... ... ... ... ... ... аппарат – алдында тұрған ерекше мақсаты бар және соны
орындау үшін ... бар ... ... бір ... ... ... мен ... негізгі өкілеттілігі. Конституцияда және
конституциялық актілерде көрсетіледі. Әрбір мемлекеттік ... өз ... ... ... және ... ... қорғаиды. Мемлекеттік
аппарат мемлекеттің атынан функцияларын атқарады, ... ... ... ... анық ... ... мемлекеттік органдармен
қалай қатнасатыны, әрқайсысының ішкі ... ... ... ... ... ... оның ... билігі. Бұл
мемлекеттік билікті былай түсінуге болады: олар мемлекеттің атынан барлық
субъекттілерге міндетті ... ... ... ... ... ... ... ол кейбір кезде жазаға тартуға ... ... ... ... мемлекеттің міндеттері мен функцияларын
іске асыру ... ... ... ... жүзеге асыратын толып
жатқан қызметтер атқарады. Мемлекеттік қызметкерлердің ... ... ... ... мақсаттарға және міндеттерге сәйкес
анықталады. Мысалы, МВД, КГБ құқықты қорғау қызметін атқарады. Бұл органдар
бір-бірімен байланысты. Бәрі ... ... ... жүйесіне жатады.
Мемлекеттік аппарат қызметкерлерінің негізгі міндеттері ... ... мен ... ... мен ... ... бостандықтары мен заңды мүдделерін қорғауды қамтамасыз ... және ... ... ... шығарылған шешімдер мен
нұсқауларын орындауға, белгіленген тәртіппен лауазымдық міндеттерін атқару
үшін ... ... пен ... ... ... ... органдардың түрлері мен қызметі.
Мемлекеттік органдар бірнеше ... ... олар ... ... ... сала-салаға жіктеледі. Мемлекеттің,
органдар өкілеттігінің шеңберіне ... екі ... ... ... ... ... : ... Президент және
мәслихаттар.
2. Мемлекеттік атқару органдары : Үкімет, Министірлер, Жергілікті
басқару органдары.
Мемлекеттік ... өзі үш ... ... :
1) ... органдар
2) Атқару органдары
3) Сот немесе құқық қорғау өкілдері
Республика ... ... ... ... орын ... ... біріне де жатпайдды. Президент – мемлекеттің ... ... және ... ... ... ... айқындайтын, ел ішінде және
халықаралық қатнастарда ... ... ... ... ... ... ... әкімшілік құқық біртұтас мемлекеттік билігі
жүйесінің заң шығарушы және сот ... мен ... бір ... ... ... ... (кейде оны әкімшілік билік депте атайды) ... ... ... ... ... ... реттейді. Сондықтан
әкімшілік құқықтық реттеудің ерекшеліктерін түсіну үшін ең алдымен атқарушы
биліктің өзінің не екенін, оның мәні мен ... ... не ... білу ... дәл осы ... ... құқықтың негізіне
жатады.
Мемлекеттік билік - әлеуметтік биліктің бір ... оған мына ... тән :
- Ол ... ... ... ... табылады.
- Ол адамдардың, олардың ұйымдары арасындағы қатынас, оның ... ... – еркі мен сана ... бар адам ... болып табылады.
- Бұл қатнас бір ерікті табуды және оның басым болуын қамтамасыз етеді,
субъекттінің басқа ... ... ... бағыттау, күш-жігерлерін
біріктіру қабілеттілігі мен байланысты;
- Ол ерекше гинетикадан тысқары ықпал ету құралдары ... ... ... ... т.б.) көмегімен жүзеге асырылады.
Әлеуметтік басқару – басқарудың ерекше түрі ... бір ... ең ... ақпараттың көмегімен әлеуметтік маңызды процестерді
реттеу, әлеуметтік жүйелердің тұрақты дамуын ... ету ... ету ... ... ... ... жүйесі.
Атқарушы билік органдарының жүйесі деп біріне – бірі ... өз ... ... бөлу ... ... арасындағы тік
байланыс түсініледі. Қазіргі кезде атқарушы билік органдарының жүйесі
мыналардан тұрады: ... ... ... ... ... әкімдіктер, әкімдер, өзге органдар.
Енді әрбір буынның әкімшілік-құқықтық ... ... ... ... - әдеттегідей, нақты бір мемлекеттің атқарушы билік жүйесіндегі
жоғары алқалы орган болып табылады.
Шетелдердің көптеген конституциялары ... ... ... ... ... Мысалы, Қырғыз Республикасы конституциясының
70-бабы боиынша ... ... ... ... атқарушы органы
– үкімет болып саналады. Ал, Франсия Республика ... ... ... ... ... ... оны ... асырады»- деп жазылса,
Испния конституциясының 97-бабына жүгінсек: «Үкімет ішкі және ... ... және ... ... пен елдің қорғанысын басқарады.
Ол өзінің атқарушылық ... ... мен ... ... ... үкіметтің мемлекет билігін жүзеге ... іс ... ... мемлекет басшысымен, парламентпен, конституциялық бақылау
органдарымен және де абыройлы саяси партиялармен арақатнасын ... ... де ... президенттік республикаларда үкімет
парламентсіз жолмен құрылады. Айталық, АҚШ ... ... өзі ... ... ... қызметіне вотум шығарып, сенімсіздік көрсетуге хақы
жоқ.Үкімет қызметін бақылау тек шектеулі түрде, ... құру ... : ... ... үкіметтерін құру
тәртібі қашанда сол елдің басқару ... ... ... ... ... құру ... екі тәсілі белгілі. Олар: парламенттен тыс үкімет
құру ... және ... ... ... тәсілі.
Парламенттен тыс үкімет құру тәсілі – ... ... ... Бұл ... ... да айтып өткеніміздей,
үкіметті президент құрады.
Үкіметті құрудың парламенттік тәсілі – парламентаралық ... ... ... ... ... құру ... сайлауда
жеңіске, парламентте көпшілік орын алған саяси партия мен ... ... ... : Үкіметтің ішкі құрылысы әсіресе алыс ... әр ... ... ... ғана ... деп ... ... үкіметтік құрылысты ағылшын-саксондық және континентальдық
деп екі жүйеге бөлуге болады. Мұндай жүйелер үкімет ... ... және оның ... ... ... ... тәсілдеріне
негізделеді. Осы айтылған жүйелер арнайы және ғылыми-көпшілікке арналған
әдепиеттерде кеңінен айтылады. Біздің ... ... ... ... ... Оның ... ... құрылыс жүйесі өзінің екі
ерекшелігімен көзге түседі.
Бірінші ...... ... ... ... ... мойындамаиды. Сөйтіп, сайып келгенде, ол заңды тұрғыдан ... ... ... ... ... елдерде кабинет конституциялық
келісім негізінде өмір сүреді.
Екінші ерекшелігі – үкімет құрамына ... ... ... ... ... ... бәрі бірдей кірмейді, тек кейбір
абыройлы, ықпалдылары ғана кіреді.
Үкімет міндеттері : ... ... ... ... ... беретін нақты ережелер баршылық.
Мысалы, Қырғыз Республикасы Конституциясының 70-бабына ... ... ... ... ... ... ... Үкімет конституция көрсетіп бергендей Республика Президенті
мен ... ... ... ... жарлықшы және ... ... ... ... ... мәселелерін шешеді.
Үкімет қызметінің тәртібі ... ... ... ... ... ... ... федеральдық заңдар мен
Президент жарлықтарына сәйкес ... ... ... ... ... оның ... ұйымдастырады. Үкімет (егер, өзіне жүктелген
міндеттерді ары қарай ... ... ... ... атставкаға кете
алады. Ол ... ... ... да, қабылдамауы да ... ... мына ... ... кеткеніміз жөн : Үкімет тек ғана
жаңадан сайланған Президент алдында өз ... ... ... Дума ... ... ... жағдайда, әңгіме тек
Үкіметтің отставкаға кетуі жайлы болып, ... ... ... ... - ... ... ... мектептер мен
бағыттар.
Мемлекеттік - әкімшілік басқару теориясының ... ... ... ... ... ... мектебі.
Ғылыми басқару мектебінің өкілдері көп жағдайда ... ... ... ... олар ... ... ... ғана
шұғылданады. Әкімшілік мектептері пайда болғаннан кейін мамандар басқаруды
ұдайы жетілдірумен, ... ... ... ... ... мектеп өкілдерінің ұйғарымы бойынша, басқару – билігі бір
мақсатқа ... орын ... ... әкімшілік қағида әдістерінің жиынтығы.
Мәселен, осы бағыттың көрнекті өкілі А. Файольдің пікірінше, әкімшілік ... ... ... ... басқарудың бір бөлігі және де техникалық,
қорғаныстық, комерциалық, бухгалтерлік, әкімшілік салаларын қамтиды. ... ... ... ... ең ... есептеліп, оның элементтері :
жоспарлау, ұйымдастыру, басшылық ету, үйлестіру және бақылау анықталған.
Сонымен қатар А. ... ... кең ... ... басқарудың 14
қағидасын жасап шығарды. Оларға енетіндер : ... жеке ... ... ... жеке және ... ... үйлесімділігі,
мамандандыру, тәртіп, әділеттік, ынта-ықылас, ... ... ... ... және ... ... өкілі Л.Урвик Файольдің ... ... әрі ... ... ... ... ... элементтері ретінде:
жоспарлау мен ұйымдастыруды, басшылық пен үйлестіруді, есеп беруді және
бюджет жасауды атап ... ... күні ... ... бірқатар
ғылыми зерттеулердің түп қазығы ретінде пайдаланып келеді. ... ... өз ... ... ұйым құрудың, қағидаларын ... ... ... ... ... тұжырымдады. Оның пайымдауынша, ұйым қызметінң
тиімдігіне қол жеткізуде бақылау өрісі мен ... ... ... ... ... ... ... мен
жауапкершілік шегін белгілеудің маңыздылығы өте зор.
Ұйымдағы басшылық билік және құрылым құру ... ... ... ... ... ... бір өкілі М. Вебер ерекше орын алады.
Ол әр түрлі ұйымдарды талдай отырып, ... йе ... ... ... ... үш ... яғни харизматикалық, дәстүрлі, идеалды
кезеңдерін ажыратып берді. М.Вебер ұйымдастырудың аталған ... ... ... кезеңге үлкен көңіл бөле отырып «бюракратия жүйе қағидаларын»
жасап шығарды. Оларға :
1. Нақты еңбек бөлінісі;
2. Басқару деңгеилерінің ... ... ... ... ... қажетті ресми ережелер және
стандарттар ... ... ... ... пен ... ... ... қатаң талаптардың орын алуы жатқызылады.
Адамдық қатынастар ... және ... ... ... орта ... ... ғылыми басқару және ... адам ... ... ... ... жауап ретінде жаңа
бағыт – адамдық қатнастар мектебі ... ... Оның өзі ... ... шешу мақсатында пайда болды. Оның өзі классикалық
көзқарастағы ... шешу ... ... ... адамдық
қатынастар мектебін кейде неоклассикалық мектеп депте атайды.
Адамдық қатынастар ... ... ... М.Фоллет, Э.Мэйо,
Д.Макгрегор, Р.Блейк, және т.б. жатқызылады.Бұл бағыттың негізгі ... бей ... ... ... ... ... тәжірбиесіндегі
психалогиялық және әлеуметтік тәсілдерді қолданудың жолдарын қарстыру болып
табылады. М.Фоллет басқаруды ‘‘өзгелерді пайдаланып ... ... ... ... ал ... ... тиімділігіндегі психологиялық жағдай
маңызын атай келе ‘’бақытты жұмысшы ...... ... ‘’ ... Яғни, осы мектеп өкілдерінің ұйғарымы көңіл бойынша, басшылық
қызметкерлерге көбірек көңіл бөліп ... ... онда ... ... де, еңбек өнімділігі де жоғары болады.
Тәртіптілік тәсіл, жалпы алғанда, ұйымдастыру тиімділігін арттыруда
жеке адамдардың ... ... ету, ... ... ... көздеді. Бастапқы өкілдері ретінде В. Герцберг, К. ... ... Олар өз ... ... ... ... ... әректтестікті, басшылық пен билік, ынталандыру жүйелерін
сипаттау бағыттарына баса ... ... ... ... ... ... ... қызметін зерттеу барысында ең
болмағанда үш негізгі талаптардың ... : ... ... жүйе ... және оның басқарушылық қызметін ... бір түрі ... ... ... ... ... ... қызмет ретінде, яғни саяси әлеуметтік өмірдің әр-түрлі
нысандарында, ... ... ... ... ... мемлекеттік билік пен партиялар, қоғамдық ұйымдар және тағы басқа
мекемелер арасындағы нақты басқарушылық қатнастарда жүзеге ... ... ... Үшіншіден, мемлекеттік басқаруға нақты-тарихи тұрғыдан
теориялық талдау ... ... Бұл даму ... және ... нақты-тарихи ережелігін білдіреді.
Нақты-тарихи матералистік көзқарастар қоғамда таптық мүдделер тобы
орын алып және олар ... ... ... ... ... ... ғана ... тұрғыдан талдауды ұсынады. Мемлекеттік
саясатты талдау мен мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... асығыстық. Алайда ол таптық мәселеге баса ... ... мен ... ... ... Аталған жалпы филасофиялық
диалектикалық-матералистік әдістеме жүйелік талдау әдістемесімен нақтылады.
Қоғамдық процестерді зерттеудің осы жүйелік әдісін К. ... ... ... ... ... алғаш рет қолданған болатын. Бұл әдістеме қазіргі
әлеуметтік-саяси ғылымдарда Т. Парсонс (АҚШ 1951 ж) және Д. ... ... ... тапты. Д. Истонның жүйелік үлгісі «Жалпы
жүйелік теориясының саяси талдауда қолданылуын» ... ... ... ... «тұрақтылық», «тепе-теңдік», «функция», «кері байланыс», және
т.б. тәрізді жүйелер теориясының негізгі түсініктері енгізілді. Мемлекттік
басқару теориясындағы ... ... ... басқаруда біртұтастықты
құрайтын іштей өзара байланыс сипатының орын алуына негізделген талдау.
Саяси-әлеуметтік працесті ... ... ... ... неміс
саясаткері Р. Дарендорф көзқарасына қарсы Т. Парсонс ... ... ... ... деп ... ... ... жүйенің тұрақтылығын зерттеуге бағытталған.
Берілген тұжырымдамалардың тікелей қарама-қарсылығы оларды үйлестіру
мүмкін еместігін білдіреді. ... Р. ... ... ... ... ... үлгісі) басқа ұстанымды да (келісім үлгісі) бірдей
дәрежеде дұрыс деп санайды. Оның ойы ... екі ... ... ... ... ... үшін қажет, себебі қоғамдық өмірде қатнастың ең
компоненті де ынтымақтастықта, ... да әр ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін мәжбүр ету,
шара ... ... ... ... ... ... ... басқару стилін айқындайды.
Осыған байланысты өткен ғасырдың 60-шы жылдары американдық професор
Дуглас Ман Грегор ... ... ... «Х» теориясы мен «У»
теорясына негізделген, ... ... екі ... ... теориясы бойынша қатардағы адамның жұмыс істеуге ынтасының
болмауы және одан ... ... ... тән, ... ... жету үшін ... ... мәжбүр ету, бақылау, бағыттау
қажет; қатардағы адам ... оны ... ... қалайды,
жауапкершіліктен аулақ болуға, қз қауіпсіздігін қамтамасыз етуге ... ... ... адамдар көбінесе қауіпсіздікті қажет етеді.
Д.М.Грегордың пікірінше мұндай адамдарға қатысты басшы ... ... ... емес ... ... ұйғарады. Ол осыларды ескере
отырып, қарамағындағыларға психологиялық әсер ... ... бір ... ... қабылдайды. Авторитарлық лидер билік арқылы
өзінің еркін қарамағындағыларға жүктейді, мойындатады.
«У» ... ... ... адамға атқаратын жұмысынан жалтару
міндет емес, себебі ол ... ... ... ... тиісті жаза алу
немесе табыс көзі болуы мүмкін; қызметкерлердің қызметіне сыртқы бақылау
орнату олардың күш- ... ... ... ... ... егер ... ... мүдделі болса өзін - өзі басқару мен бақылауды
жүзеге ... ... ... ... үшін ең ... ... – оның өзін -
өзі көрсетуін жүзеге асыру барысында ... ... қол ... адам ... ... жауапкершілікті өз мойнына алға үйренеді;
көптеген адамдар ұйымның мәселелерін шешуге елеулі үлестерін қоса ... ... ... ... ... ... стилін және
формальды емес әдістерін ... ...... өз ... қол
астындағыларға міндеттемейді, орындаушылардың өзін-өзі көрсетуге деген
ұмтылыстарын жоғары мақсаттарға жету жолының басты ... деп ... ... ... мен топ мақсаты арасында байланыс орнатып, кейін атқарылған
жұмыстарға баға береді. Бұл басқару стилінің ашық ... ... ... ... мәселені өздері шешіп, басшыға тек керек кезде ғана
барады.
Мак Грегордың ... «Х» ... ... ... тек ... ... бақылау үшін қолданылса, онда
олардың өзара байланыстарында түсінбеушілік туындауы ... Ал ... ... ... ... ролі ... ... тек қана кәсіби көмек көрсету мен щектеледі.
Мемлекеттік - әкімшілік басқару - ғылымы білімнің тез дамитын бөлігі
болып табылады. ... ... ... ... осы ... қызығушылық
күннен – күнге өсіп отыр. Себебі ... ... ... ... және ... талаптарын қою бүгінгі күннің талабы болып
отыр. Батыс мемлекеттері мемлекеттік қызметкерлерді дайындауда алғы ... ... ... ... ... де мемлекеттік қызметкерлердің
атқарып ... ... көп ... ... Осы жұмыста мемлекеттік
қызметкерлер институтының Батыс Еуропа мемлекеттерімен қоса әлемдегі барлық
елдердің мемлекеттік қызметтер институттары ... сөз ... ... ... ... ... ... алмасу мәселесін қарастыру артықшылығы жоқ.
Германиядағы мемлекеттік қызмет.
Германияда мемлекеттік қызмет деген термин бүгінде қолданылмайды.
Бұл ... ... ... ... ... ... басшылық саласында шенеуніктер де өз қызметін атқара алады.
Мұндай ереже мемлекеттік қызмет ... ... орын ... ... ... ... сайланған шенуніктер сайлау кезінде екі айға
демалыс ала алады. Депутаттың жалақысынан бөлек ... ... ... ала
алады. Сонымен қатар олар мемлекеттік қызметкерлерге арналған зейнетақы ала
алады. Олардың еңбек сүйгіштігі арқасында және де ... ... ... ... ... бере ... ... қызметкер бөлу огың мемлекеттік мансапқа тигізер
әсері мол екендігін атап өткен жөн болар. Ерекше тапты саяси және ... ... ... ... ... ... існде белсенділік
танытуы мүмкіндігі көп. Олар посттардан мемлкет билеушілерімен бірге келіп,
бірге кетіп ... ... ... ... ... ... ... президент жүйесінің қызметкерлері.ъ
Құрметті шенеуніктер – азаматтық мамандықтардың иелері, әлеумекттік
зейнетақыны ... ... ... ... сот төрелері мен консулдар.
Бұл дәрежеде мемлекеттік қызметкерлер даярлықтан өтіп ... ... ... ... ... ... Әйтсе де бұлардың арасынан да
топ басшылары шығып отырады.
АҚШ-тағы мемлекттік қызмет.
1883жылы АҚШ-та «мемлекттік қызмет» жайлы Пенд ... заңы ... Осы ... ... ... ... туралы заңның
мемлкеттік азаматтық қызметтің өмірге келуіне тура жол ашты. Пендетон заңы
осы күнге дейін іс ... ... ... орналасатындар арасында осы
заңға сәкес ашық кокурстық емтиханнан өтеді.
Американдық шенеуніктердің ... ... ... ... заңы
реттеп отырады. Персоналдарды басқару бюросына мемлкеттік ... ... және ... ... тапсырылған. Азаматтық қызметкерлер иерархиялық
тізімде 18 котегория бойныша бас сзба бойнша қызмет атқарады.
Басқару саласындағы 18 мамандандырыған қазмет дәрежесі АҚШ ... ... ... АҚШ-та азаматтық қызмет көп курстық және ... екі ... ... АҚШ-та сондай – ақ әкімшілік бас қызметкерлерді
таңдауда ... ... ... іс ... асуы ықтимал. Қазіргі
таңда ең атақыты мансаптардың 5 пайыздық патронаждық әдіспен жүзеге ... ... ... өсу ... өз ... ... қызметкерлар АҚШ-та әртүрлі салада іс-жүзінде асып ... ... ... қызметке орналасуда консультанттан тыс жағдайда да іс-
жүзінде асып отырады. ... ... ... жағдайы бес
титулдық заңдар жинағы реттеп отырады. Пендетонның «Мемлекттік ... заңы мен ... ... өткен заңы басты құрал екендігін
ұмтпаған жөн.
Францияның мемлекттік қызметі.
Францияның ... ... ... ... орын алуы басқа
мемлекеттер заңы сияқты реттеп отырады.
«Шенеуніктің жалпы ... ... заңы 1946 ... ... іс-жүзінде
ол Францияның мемлкеттік қызметкерлерінің қызметтерін реттеп отырады. ... ... ... ... жалақысына байланысты кейбір
өзгерістер енгізді.
Бұл заң 1946 жылы вапцпагшгцдуа ... ... ... ... ... екі ... ... бар. Конкурстың басты
шарты конкурсқа түсушілердің мамандақ сапалары мен білімдік дәрежесі.
Мемлкеттік қызметкерлерінің құқықтық мәртебесін арнайы ... ... ... 1946 жылғы 16 қазанда қабылданған шенуніктерлің жалпы мәртебесі.
- 1959 жылғы 4 ақпанда Орданаттың «мемлкеттік қызмет» ... ... ... қызметі.
Ұлыбританияның әкімшілік жүйесінің ерекшелігі саяси әкімшілік саласының
бөлінуі. Барлық министрліктер қызметін министрліктердің өздері басқарып,
және реттеп отырады.
Мемлекеттік ... ... ... ХХ ... 70 ... ... Бұл мемлекетте әкімшілік өзгерістер өзгеше түрде жүріп
отырған. Мемлекеттік қызметті реформа жасау да Фултонның ... ... Ол ... ... «Азаматтық қызмет» жайлы жобасын ұсынған.
Бұнда 158 ұсыныс бар. Осының бәрін мемлекет басшылары ... 1971 ... ... басталды. Ол бірнеше таптан тұрады. Фултонның ұсыныстары
бойынша саяси мәселелерді шешуге пайдаланған.
«Мемлекеттік қызмет» сөзі ... ... ... Еуропалық, Кеңес мемлекеттерінің барлығының ата ... ... ... ... Бұл ... ... ... мен Германия мемлекеті ғана кірмейді.
Барлық, дерлік мемлекеттерде мемлекеттік ... бар. ... олар ... ... ... және ол ... ... жасау ережелері әртүрлі жәнеде
аталуы әрқилы болып келеді.
Мемлекеттік қызметкерлер ... ... ... ... әр ... бар ... - нормативтік акттілер реттеп
отырады.
Жергілікті өзін-өзі басқару ұғымы.
Біздің ойымызша жергілікті басқару шетелдердің құқықтық ... біз ... ... ... жүйесіндегі, ең күрделісі болып
табылады. Өйткені, жергілікті басқару әр алуан субъекттілер ... ... және ... ... ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару органдарының құрылымдары) тарапынан
жүзеге асырылады. Біз жергілікті өкілетті және ... ... ... өзін-өзі басқарушы органдарвн біртұтас деп қарағанның өзінде,
жергілікті басқару бір ... ... ... ... жағынан
жергілікті өзін-өзі басқару органдарыарқылы ... ... ... бұл екі ... ... қандай шек қойуға болады?
Әрине конституциялық құқық саласын, қарай ... ... ... ... ... ... органдар арқылы жергілікті маңызға ие істерді
басқару деп біз белгілі бір әкімшілік-аумақтық ... ... ... ... ... ... ... басқару деп, өздеріне тән аумақта мемлекеттік
өкімет міндетіне ... ... ... ие ... ... сайлау тәртібімен өз өкілдерін пайдалана ... ... ... ... ... ... ... шешуде мемлекеттік
органдар тарапынан ... ... ... органдарына жәрдем
көрсетілетінін естен шығармауымыз ... бұл ... ... ... ... жұмыс істеулері
үшін төмендегі ең қажетті өкілеттіктерге ие болулары керек:
- ресми түрде тұрғындардың нақты әкімшілік-аумақтық ... ... ;
- ... ... ... белгілі бір әкімшілік-аумақтық бірлік
шеңберіндеөзі басқаруы ;
- өзінің жеке атқарушы ... ... ; ... жеке ... ... ;
- жергілікті салықтарды белгілеп әрі оны жинауы сондай-ақ белгіленген
тәртіпте нормативтік актілер шығаруы ... осы ... ... ... ... ... анықтамасын былайша айтуға әбден ... Бұл ... ... ... сайлау жолымен не болмаса заңда бекітілген
басқадай тәртіппен құрылған органдар ... ... ... ... - ... ... әкімшілік-аумақтық бірлік тұрғындарының өкілетті
өкілі.
Ескерту. Шетелдердің бір қатарында жергілікті ... ... ең ... бір ... ... ... Мысалы, АҚШ-та
муниципальдық қызметте ... ... ... ... ... 50 ... таяуы бар. Ал, ... ... 30 ... ... ... ... ... үстіне жергілікті басқарудағы сайланбалы органдар көптеген
мемлекеттердің (мысалы, Ресей, Индия, ... ... ... ... ... ... ... болып саналады.
2.1. Қазақстан Республикасының мемлекеттік-әкімшілік ... ... ... ... Республикасы тәуелсіздік алғаннан кейін, өз атқарушы билік
органдардың жүйесін қалыптастырды.
Атқарушы билік органдарының жүйесі деп ... ... өз ... құзыретін бөлу негізінде олардың арасындағы тік
байланыс түсініледі.
Қазіргі ... ... ... ... ... мыналардан тұрады : ҚР-
ның Үкіметі; ҚР-ның министрліктері; ... ... ... ... ... ... өзге органдар.
Енді әрбір буынның әкімшілік-құқықтық мәртебесін сипаттайтын негізгі
жәйттарды қарайық.
Қазақстан Республикасының Үкіметі.
ҚР-ның Үкіметі – ҚР-сы ... ... ... ... Оның ... ... ... Конституциясымен «ҚР-ның Үкіметі
туралы» конституциялық заңмен белгіленген.
Қр-ның Үкіметі – ҚР-да ... ... ... ... ... ... ... Премьер-министрі, оның орынбасарлары, министрлер және
Премьер-министр Кеңесінің басшысы Үкімет мүшелері ... ... ... өз ... ... ... ... республикалық атқарушы
билік органдарының өзгеде басшыларын енгізуі мүмкін. Қр-сы Президенті ҚР-сы
Конституциясында ... ... ... ... ... ... босатуды Премьер-министрдің орнынан түсетіні туралы арызы
бойынша немесе ол өз ... ... ... ... Президент
жүзеге асырады. Премьер-министрдің орнынан түсуін Президенттің қабылдауы
немесе оны ... ... ... Үкіметтің өкілеттігі тоқтатылғанын
білдіреді.
Премьер-министр өзі тағайындалғаннан кейін он күн мерзімде Үкіметтің
құрылымы мен ... ... ... ... ... ... ... және өзге де орталық атқарушы органдар ... ... ... мүшелері Республиканың Премьер-министрі, оның
орынбасарлары, министрлер және ... өзге де ... ... ... ... ... ... қызыметіне басшылық жасайды
және олардың жұмысына бақылау ... ... ... Республика
деңгейіндегі атқарушы билік органдары Үкіметке бағынышты және оның ... ... ... оның ... кірмейтін министрліктердің және басқа
орталық атқарушы органдардың ... ... ... жүзеге асырады,
олардың заңдары, Республика Президенті мен Үкіметінің актілерін орындауын
қамтамасыз ... ... ... және өзге де орталық ... ... ... ... министрліктер мен өзге де атқарушы
органдар туралы ережелерді, сондай-ақ олардың аумақтық органдарының ... ... ... ... ... штат санының
лимиттерін бекітеді; министрліктердің ... ... ... ... ... органдардың басшылары мен олардың орынбасарларын,
респубика ведомстволарының басшыларын қызметке тағайындайды және қызметтен
босатады; республиканың министрліктері, өзге де ... және ... ... актілерінің қолданылуын толық не бір бөлігінде жоюға не
тоқтата тұруға құқылы.
Үкімет өзінің құзыретіне жататын ... ... ... талдап
жазуы үшін Үкімет жанындағы ... ... мен ... ... ... және ... құқылы.
ҚР-ның Үкіметі өзінің күнднлікті қызметінде әртүрлі өкілеттіктерді
жүзеге асырады. Оның жалпы өкілеттіктерінің ... ... ішкі ... ... ... ... ... әлеуметтік-эканомикалық аядағы
реттеу; мемлекеттік бағдарламаларды әзірлеу және оларды жүзеге асыруды
қамтамасыз ету; өзіне берілген заң ... ... ... іске ... ... ... ... еліміздің әлеуметтік-экономикалық
өмірінің әр ... ... ... ... ... табады.
Мысалы, экономика аясында үкімет мемлкеттік әлеуметтік-экономикалық
саясаттың негізгі бағаттарын, оны ... ... ... ... ... шараларды әзірлейді; әлеуметтік-экономикалық және ... ... ... жоспарларын әзірлеп жүзеге ... ... ... ... мемлкеттік аймақтық саясаттың
негізгі бағыттарын әзірлеп, жүзеге асырады; аймақ аралық проблемалармен
аймақтардың әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... несие және ақша саясаты аясында Үкімет: Президент
белгілейтін тәртіппен республикалық бюджетті ... мен оны ... ... ... ... және оның ... туралы
есепті ұсынады, бюджеттің атқарылуын қамтамасыз етеді; Республиканың қаржы
жүйесін нығайту жөніндегі шараларды ... және ... ... ... қаржы және матерлиялдық ресурстарды жасақтау мен
пайдалануда заңның сақталуына ... ... ... ... баға түзу саясатын талап жаса, жүзеге асырады.
Әлеуметтік аяда Үкімет: еңбекке ақы ... ... ... ... қамсыздандыру мен әлеуметтік ... және ... ... азаматтардың денсаулық сақтау құқығын
іске асыру, санитарлық эпидемиялогиялық саулығын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... білім, мәдениет аясында Үкімет: ғылым мен техниканы дамытудың,
жаңа техналогияларды ... ... ... туризм мен спортты
дамытудың мемлекеттік ... ... ... ... ... ... пайдалану мен қоршаған ортаны қорғау аясында Үкімет:
табиғи ... мен ... ... ... пайдалануды және қорғауды
қамтамасыз ету жөніндегі шараларды әзірлеп, жүзеге асырады, т.с.с.
Заңдылықты, азаматтардың ... мен ... ... ... ету ... Үкімет: азаматтардың құқықтары ... ... және ... заңдылық пен құқық тәртібін қамтамасыз
ету жөніндегі шараларды әзірлеп, жүзеге асырады, т.с.с.
Қорғаныс пен ... ... ... ету ... ... қауіпсіздігі мен қорғаныс қабілетін, Республиканың аумақтық
тұтастығы мен ... ... ... ... ету ... ... ... асырады, т.с.с.
Сыртқы саясат пен халықаралық қатнастар аясында Үкімет: келіссөдер
жүргізу және үкіметаралық келісімдерге қол қою ... ... ... шет ... ... және ... ... қарым-қатынасын дамытуды қамтамасыз етеді; сыртқы эканомикалық
саясатты жүзеге ... ... ... ... ... ... дамыту
жөнінде шаралар қабылдайды; халықаралық ... ... ... ... ... жүзеге асырады.
ҚР-сы Үкіметінің жұмысын ұйымдастыру. ... ... ... ... ... ... ... Премьер-министрінің Үкіметтің
жұмысын ұйымдастыру мәселелері жөніндегі өкілеттіктері ерекше айтылған. Ол
Үкімет қызметін ұйымдастырып, оған ... ... ... ... қызметтік міндеттерді бөледі және оның жұмысы үшін дербес жауап
береді; Республиканың ішінде мемлекеттік ... мен ... ... ... ... ... өкілдік етеді, мемлекетаралық
келісімдер мен шарттарға қол қояды; ... ... ... ... ... ... ... органдарды құру және тарату
туралы; министр, ... ... ... бар қала мен ... ... қызметіне тағайындау үшін кандидатуралар жөнінде;
министрді және оның ... ... ... отырған саясатпен келіспейтін
немесе оны жүргізбей отырған министрді қызметтен босату туралы Республика
Президентіне ұсыныстар ... және ... ... ... ... басшылары
болып табылатын Үкімет мүшелері: тиісті мемлекеттік ... ... ... өз ... ... ... қабылдауда дербес болады;
Премьер-министрдің алдында өздеріне бағынышты ... ... үшін ... ... ... ... ... органдардың қарауындағы
мемлекеттік басқару саласындағы істің ... және ... ... мен Үкіметі актілерінің орындалуын қамтамасыз ету үшін жауап
береді; өздері ... ... ... мен ... ... құрылымын және штат санын осы органдардың Үкімет ... саны ... ... ... және ... ... ... органдардың басшылары
болып табылмайтын Үкімет мүшелері өз ... олар ... ... ... сәйкес жүзеге асырады.
ҚР-сы Үкіметі қызметінің ... ... ... оның ... бір рет өткізілетін отырыстары болып табылады. Үкімет мүшелерінің
кемінде үштен екісі Үкімет отырысына қатысса, отырыс құқылы ... ... ... оның отырыстарына алмастыру құқығынсыз қатысады.
ҚР-сы Үкіметінің Республика Парламентімен қарым-қатынасы мынадай
негізде ... ... ... заң шығару бастамшылығы құқығын пайдалана
отырып, заң жобаларын әзірлеп Парламент Мәжілісінің ... ... ... ... ... заң ... түзетулер ұсынады; заң актісінің
жобасын Мәжіліске енгізу туралы шешім Үкіметтің ... ... ... ... Үкіметі мемлекеттік кірісті қысқартуды немесе мемлекеттік
шығысты ұлғайтуды көздейтін заңдардың жобалары жөнінде ... ... ... ... ... Үкіметтің оң тұжырымы болғанда ғана мәжіліске
енгізілуі мүмкін.
Үкімет мүшелерінің Парлпмент Палаталарының, олардың ... кез ... ... қатысуға және сөйлеуге құқығы бар.
Өкілдікке атқарушы өкімет органдарының парламентариалармен ... ... ... ... Үкіметтің қызметі туралы депутаттарға жедел
ақпарат беру, Үкіметтің Парламенттің ... ... заң ... ... материалдарын талқылаудың барысына талдау жасау жүктелген.
Үкімет өкілінің Парламенттің тұрақты ... ... ... және өз ... ... құқығы бар.
Орталық атқарушы билік органдары.
Орталық атқарушы бтлік органдарының әкімшілік-құқықтық ... ... 1995 жылы ... ... ... ... заңда, ҚР-сы Президентінің 1993 жылғы 9-маусымдағы ... ... ... ... ... ... ... , 1999 жылы 22-
қаңтардағы «Қр-сы Үкіметінің құрылымы туралы» , 2000 жыл 13-желтоқсандағы
«ҚР-ның жекелеген мемлекеттік ... ... ... тарату және
құру туралы» , 2004 жылы 29-қыркүйектегі «ҚР-ның мемлекеттік ... одан әрі ... ... және оның тиімділігін арттыру жөніндегі
шаралар ... және ... ... ... ... министрлігі тиісті мемлекеттік басқару саласына басшылықты,
сондай-ақ заңдармен көзделген шекте-салааралық үйлестіруді ... ... ... атқарушы органы болып табылады. Сонымен бірге ҚР-сы
Үкіметінің 1999 жылғы 12-ақпандағы қаулысымен бекітілген ... ... ... әзірлеу жөніндегі нұсқаулықта» ҚР-сы заңнамаларымен
белгіленген тәртіппен құрылатын мемлекеттік ... және ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
орган болып табылады делінген. Бұл нұсқаулық ҚР-сы Үкіметі мен ... ... ... және есеп ... ... ... Бұл ... тек атқарушы билік органдары турасында ғана айтылған
болуы керек.
Нұсқаулық бойынша мемлекеттік органдар республикалық, аймақтық ... ... ... ... қызметі республиканың бүкіл
аумағында жүзеге асырылатын және өкілеттігі ... ... ... Дәл ... ... болып ең алдымен ... ... ... ... ... Конституциялық заңда
министрлік тиісті мемлекеттік басқару саласына басшылықты, сондай-ақ заңдар
мен көзделген ... ... ... ... ... ... ... болып табылады деп бекіткен.Ал, Үкіметтің әр
министрлік туралы бекіткен ережесінде олардың толық ... ... деп ... ... ҚР-сы энергетика және минералдық ресурстар
министрлігі» мемлекеттік мекеме.
Қр-сы Президентінің 2004 ... ... ... ... ... ... ... одан әрі реттеуге және оның
тиімділігін арттыруға бағытталған әкімшілік реформаны жүргізу мақсатында ҚР-
сы ... ... ... ... мемлекеттік органдардың
функциолары мен өкілеттіктерінің аражігін ажыратуға негізделген мемлекеттік
басқарудың принціптері белгіленген.
Қазіргі ... ... 16 ... ... Индустрия және сауда,
Энергетика және минералдық ресурстар, ... және ... ... ... ... ... Эканомика және бюджеттік жоспарлау,
Қаржы, Білім және ғылым, Денсаулық сақтау, Мәдениет және ... ... ... ... және халықты әлеуметтәк қорғау, Қорғаныс, Сыртқы істер,
Ішкі істер, Әділет министрлігі. ... және оның ... ... ... ... ... және өзгеде ұйымдары
министрліктің бірыңғац жүйесін құрайды.
Министірлікті ... ... ... тағайындайтын және қызметтен
басқаратын министр басқарады. Министрдің, оның ұсынуы ... ... ... ... және қызметтен босататын ... ... мен ... ҚР-ның Үкіметі ... ... ... ... ... 1999 ... ... бекітілген «ҚР-сы Министрі туралы» ... және ... ... ... ... ... ... сәйкес, Министр министрліктің жұмысын ұйымдастырады және оған
басшылық жасайды, министрлікке жүктелген міндеттердің орындалуы және ... ... ... асыру үшін дербес жауап береді.
ҚР-ның агенттіктері. Республика Премьер-министрінің ұсынысы бойынша ҚР-
сы Президенті құратын ҚР-ның агенттігі ... ... ... ... ... ... табылады.
Агенттік тиісті мемлекеттік басқару саласына басшылықты ... ... ... ... үйлестіруді және өзгеде арнайы
атқару және рұқсат беру ... ... ... ... ... айырмашылығы, біріншіден, олардың үкіметтің құрамына
кірмейтіндігі және, ... ... ... ... және ... ... жүзеге асыру болып табылады.
Орталық атқарушы органның ведомствасы. Республиканың орталық ... ... ... табылады. Ведомствалар министрліктің
құрылымдық бөлімшнлері ретінде ... ... ... ... Ведомстваны тиісті атқарушы орган
басшысының ұсынуымен ҚР-ның Үкіметі құрады, ... ... ... құрылымы, негізгі міндеті мен құзыреті және ... ... ... ... тәртібі әрбір комитет туралы ҚР-
сы бекітетін Ережеде айқындалады. Бұл ... ... ... ... табылады.
Ведомстваның – комитеттің аумақтық бөлімшелері болуы мүмкін. Мысалы, ҚР-
сы ... ... ... ... жұмыс комитетінің
облыстар, Астана және Алматы қалалары ... ... ... ... ... органдары бар.
Жергілікті атқарушы билік органдары.
ҚР-сы Конституциясының, тиісті аумақтағы істің ... ... ... және атқарушы органдар жергілікті мемлекеттік басқаруды
жүзеге асырады.
Жергілікті атқарушы органдар ҚР-ның атқарушы органдарының ... ... ... ... мүддесі мен даму қажеттілігін ұштастыра
отырып, атқарушы биліктің жалпы мемлекеттік саясатын ... ... ... ... ... ... жатады :
1) аумақты дамыту жоспарларын, эканомикалық және ... ... ... әзірлеу және олардың ... ... ... меншікті басқару;
3) жергілікті атқарушы органдардың басшыларын қызметке тағайындау және
қызметтен босату, ... ... ... жұмысын ұйымдастыруға
байланысты өзгеде мәселелерді шешу;
4) жергілікті мемлекеттік басқару мүддесіне сай заңдармен жергілікті
атқарушы органдарға жүктелетін өзгеде ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылуы және олардың
қызмет тәртібі «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік ... 2001 ... ... заң мен және басқа заңдармен, Президенттің
және Үкіметтің нормативтік ... ... заң ... ... ... ... бар ... ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) әкімі басқаратын, өз
құзыреті ... ... ... ... ... ... жүзеге
асыратын алқалы атқарушы орган жергілікті атқарушы ... ... ... ... әкім орынбасарларынан, әкім аппаратының басшысынан,
жергілікті бюджеттен қаржыланылатын ... ... ... ... ... ... құрады. Әкімдіктің дербес құрамы тиісті
аумақтық мәслихат сессиясының шешімімен келісіледі. Облыстық ... ... ... ... бөлімшелерінің бірінші
басшылары да жоғары тұрған тиісті ... ... ... ... ... маңызы бар қалалық) Әкімдіктің мүшелері болуы мүмкін.
Жергілікті мемлекеттік басқару қызметінің ... және ... ... ... ... заңды тұлғаларға бекітілген мүлік;
заңдарға сәйкес ... ... өзге де ... ... тиісті аумақтық облыстық (республикалық маңызы бар қалалық,
астаналық), аудандық (облыстық маңызы бар ... ... ... ... міндеттерді іске асыру үшін жауап береді.
Әкімдік ҚР-сы Конституциясы, заңдары, Президенті мен ... ... ... ... ... және оларды орындау
мақсатында қаулылар шығарады.Әкімдіктің қаулысына әкім қол ...... ... мен ... жергілікті атқарушы органы
басқаратын және тиісті ... ... ... ... ... ... ... барлық аумақтық бөлімшелерінің
үйлесімді қызмет ... ... ... ... атқарушы
органдарға басшылықты қамтамасыз ететін, ... ... ... ... ... ... тиісті аумақтық әлеуметтік-
эканомикалық дамуының жай-күйіне жауапты өкілі.
Жергілікті мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... әкімінің де құзыретіне жатқызылып
бекітілген. Әкім өз құзыретіндегі және ... ... ... ... Президенттің, Үкіметтің және облыс әкімінің алдында жауап
береді.
Республикалық маңызы бар қаладағы (астанадағы) ... ... бар ... ... ... ... округтік әкімдіктер
құрылмайды.
Жергілікті бюджеттерден қаржыландыратын атқарушы органдарды тиісті
мәслихат ... ... ... басқару схемасы шеңберінде
облыс (республикалық маңызы бар қала, ... ... ... ... ... әкімдігі құрады.
Бұл органдарды құрғанда ҚР-сы Үкіметінің «ҚР-сы жергілікті ... үлгі ... ... ... 2004 жылғы 4-қазандағы қаулысымен
жергілікті мемлекеттік басқару үлгі құрылымы басшылыққа алынады.Ол бойынша
үлгі құрылым үш ... ... :
1. ... ... бар ... ... әкімдігі. Бұлар 21 түрлі
атқарушы органдар (департаменттер, басқармалар, бөлімдер) құра ... ... және ... ... бар ... ... саны 5000
адамнан артық) әкімдігі 10 түрлі атқарушы орган (бөлімдер) құруы мүмкін.
3. Ауданның ... саны 5000 ... аз) ... 7 ... ... ... басқару жүйелері саяси ғылымның зерттеу
объектісі ретінде.
1. Мемлекеттік-әкімшілік теориясы мен тарихы......
1.2. Мемлекеттік-әкімшілік басқару ... ... ... ... ... ... басқарудағы жүйелік
құрылымдардың ерекшелігі.....
2.1. ҚР-ның мемлекеттік-әкімшілік ... ... ... ... ... ... реформалануы мен
жетілуі.............................................
Қорытынды..................................................................
........ Пайдаланған ... ... ... ... Республикасының мемлекеттік-әкімшілік басқарудың
реформалануы мен жетілуі.
Кәсіби ... ... ... ... ... ... жүйесін жетілдіруді жалғастырады; мемлекеттік қызметті реформалау
жөнінде одан әрі қадамдар жасайды.
Үкіметтің іс-қймылы. Үкімет мемлекеттік органдардың функцияларын
орталықтан ... ... ... және іске ... ... орталық
мемлекеттік органда функционалдық талдау жүргізеді; мемлекеттік органдарға
және мемлекеттік қызмет ... ... код ... жүзеге асырады;
Үкіметтік шешімдер қабылдау рәсімін жетілдіреді; мемлекеттік қызмет ... ... ... ... ... «Қазақстан – 2030» Қазақстан
халқына жолдауына ... ... ... орта ... ... ... стратегиялық жоспарлары әзірленетін болады.
Мемлекеттік функцияларды орталықтан шығару бағдарламасын іске асыру
басым міндеттердің бірі болмақ. Бағдарламаны іске ... ... ... ... ... ... орталықтан шығару
және жергілікті басқаруды дамыту мәселелері ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару мен жергілікті өзін-өзі басқару
салаларын регламенттендіретін заң акттілері қабылданатын болады.
Үкімет өз қызметінің стратегиялық бағыттарын іске ... ... ... ... жоспарлаған кезде жергілікті мемлекеттік
органдардың қаржылық дербестігіне кезең-кезеңімен өтуді жүзеге асырады.
Үкімет мемлекеттік қызмет ... одан әрі ... ... ... іріктеу және әкімшілік-мемлекеттік қызметшілерді қызмет
бойынша, мемлекеттік қызметке тең қол ... ... іске ... және,
ең алдымен, құзыреттілік және кәсіпкерлік принціптеріне арқа сүйеуге жағдай
туғызады. Осы мақсатта кадрларды конкурстық негізде ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қызметшілерді аттестатсиядан өткіәзу рәсімін; кадр
резервін қалыптастыруды және ... ... ... ... қызметтің мәртебесін ынталандыру және көтеру ... ... ... ақы ... жүйесі; 2000-2001 жылдардағы
бірінші кезеңде мемлекеттік ... ... ... ... кезеңде мемлекеттік қызмет лауазымдарына факторлық-баллдық талдау
жүргізу арқылы өзгертіледі; Еңбекақы төлеудің жетілдірілген ... ... ... ... ... ... жасауға және білікті кадрлардың
тұрақтамауын төмендетуге бағытталған болады.

Пән: Іс жүргізу
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекетің мазмұны және әлеуметтік құндылығы29 бет
Педагогикалық менеджмент ұғымы негізгі анықтамалары20 бет
Құқық негіздері пәні, әдістері және жүйесі7 бет
Өзін - өзі басқарудағы реформалар және оны жетілдіру жолдары57 бет
XIX ғасырдың екінші жартысы XX ғасырдың басында Қазақстандағы әкімшілік құрылыс пен құқық5 бет
XVII-XIXғғ патша үкіметінің әкімшілік саяси реформалары.25 бет
Аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуында жергілікті бюджеттің әсерін талдау (Қызылорда облысы Қармақшы ауданы әкімдігінің экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі мысалында)33 бет
Алматы қаласы кедендік бақылау департаменті бойынша кедендік әкімшіліктендіру қызметін ұйымдастыру мен жетiлдiру тұжырымдамасы жинақталған тәжiрибенi жүйелеу250 бет
Атқарушы билік органдарының әкімшілік құқықтық мәртебесі21 бет
АҚШ және Канада елдерінің әкімшілік территориялық бөлінісінің ерекшелігі22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь