Ағылшын тілінің тарихы


Кіріспе
І тарау: Ағылшын тілінің қайнар көздері
а) Британияның тілі
ә) Жазба ағылшын тілінің бастамасы
ІІ тарау: Ағылшын және француз тілдерінің тарихи байланыстылығы
а) Орта ғасырдағы әдебиет
ІІІ тарау: Ағылшын және Латын тілдері
а) Классикалық ғылым
ә) Орта ғасырдағы білім жүйесі
С.Альбердтің “Ағылшын тілінің тарихы” атты еңбегі қазіргі таңда дүние жүзі бойынша алдыңғы қатарда тұрған халықаралық тіл ағылшын тілінің тарихына арналған. Бұл еңбекте бүгінгі күнгі ағылшын тілі қалыптасқанға дейін қандай өзгерістерге ұшырағаны, қай хылықтар тілінің ықпалында болғаны баяндалады. Зерттеу еңбегі жеке жеке тарауларға бөлінген. Алғашқы кіріспе бөлімінде ағылшын тілі тарихи тұрғыдан қарастырылады. Әлеуметтік, саяси, тарихи өзгерістердің тілге тигізген әсері, өзге ұлт тілдерімен байланысы, қарым-қатынастары түбегейлі зерттеліп көрсетілген. Бірінші тарау “Ағылшын тілінің қайнар көздері” деп аталады. Бұл тарау ағылшын тілінің европалық тілдердің лингвистико-географиялық картасында қарастырылады. Тілдер семясы саласында алатын ағылшын тілінің орны айқындалып көрсетіледі. Ағылшын тілінің қайнар көздері ретінде ертедегі ағылшын тілінің диалектілері көрсетілген. Ғалым жазба ағылшын тілінің бастауы қайда жатқанын анықтай отырып, оның ағылшын әдебиеті мен мәдениетіне әсерін айқындай түскен. Келесі тарауда ағылшын тілінің жеке жеке тілдермен тарихи, саяси әдеби байланыстары қарастырылған. Үшінші тарау ағылшын тілінің дат тілімен сабақтастығы жайында. Төртінші тарау ағылшын және француз тілдерінің ХІІ ғасырдан бастап қосылған қым-қиғаш тарихына арналған. Француз тілінің ағылшын грамматикасына, фонетикасына, лексикасына тигізген әсері нақты мысалдармен дәлелденген. Бесінші тарауда С. Альберд орта ғасырларда мәдениет пен әдебиеттің, ғылымның тілі болған латын тілінің ағылшын тіліне тигізген ықпалын жан-жақты қарастырған.
Классикалық ғылым салаларында қолданылған көптеген терминдердің ағылшын тіліне еніп, біржола сіңіскендігі баршамызға мәлім. Осы дәуірде Библияның ағылшын тіліне аударылуы мәселесі де сөз болған. Қилы тарихы барағылшын тілінің тарихын түсініп зерделеуде бұл еңбектің айтары да, тіл тарихы саласына қосары да мол. Енді жекелеген тарауларға нақтырақ тоқталайық.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




М А З М Ұ Н Ы
Кіріспе
І тарау: Ағылшын тілінің қайнар көздері
а) Британияның тілі
ә) Жазба ағылшын тілінің бастамасы
ІІ тарау: Ағылшын және француз тілдерінің тарихи байланыстылығы
а) Орта ғасырдағы әдебиет
ІІІ тарау: Ағылшын және Латын тілдері
а) Классикалық ғылым
ә) Орта ғасырдағы білім жүйесі

К І Р І С П Е
С.Альбердтің “Ағылшын тілінің тарихы” атты еңбегі қазіргі таңда дүние
жүзі бойынша алдыңғы қатарда тұрған халықаралық тіл ағылшын тілінің
тарихына арналған. Бұл еңбекте бүгінгі күнгі ағылшын тілі қалыптасқанға
дейін қандай өзгерістерге ұшырағаны, қай хылықтар тілінің ықпалында болғаны
баяндалады. Зерттеу еңбегі жеке жеке тарауларға бөлінген. Алғашқы кіріспе
бөлімінде ағылшын тілі тарихи тұрғыдан қарастырылады. Әлеуметтік, саяси,
тарихи өзгерістердің тілге тигізген әсері, өзге ұлт тілдерімен байланысы,
қарым-қатынастары түбегейлі зерттеліп көрсетілген. Бірінші тарау “Ағылшын
тілінің қайнар көздері” деп аталады. Бұл тарау ағылшын тілінің европалық
тілдердің лингвистико-географиялық картасында қарастырылады. Тілдер семясы
саласында алатын ағылшын тілінің орны айқындалып көрсетіледі. Ағылшын
тілінің қайнар көздері ретінде ертедегі ағылшын тілінің диалектілері
көрсетілген. Ғалым жазба ағылшын тілінің бастауы қайда жатқанын анықтай
отырып, оның ағылшын әдебиеті мен мәдениетіне әсерін айқындай түскен.
Келесі тарауда ағылшын тілінің жеке жеке тілдермен тарихи, саяси әдеби
байланыстары қарастырылған. Үшінші тарау ағылшын тілінің дат тілімен
сабақтастығы жайында. Төртінші тарау ағылшын және француз тілдерінің ХІІ
ғасырдан бастап қосылған қым-қиғаш тарихына арналған. Француз тілінің
ағылшын грамматикасына, фонетикасына, лексикасына тигізген әсері нақты
мысалдармен дәлелденген. Бесінші тарауда С. Альберд орта ғасырларда
мәдениет пен әдебиеттің, ғылымның тілі болған латын тілінің ағылшын тіліне
тигізген ықпалын жан-жақты қарастырған.
Классикалық ғылым салаларында қолданылған көптеген терминдердің ағылшын
тіліне еніп, біржола сіңіскендігі баршамызға мәлім. Осы дәуірде Библияның
ағылшын тіліне аударылуы мәселесі де сөз болған. Қилы тарихы барағылшын
тілінің тарихын түсініп зерделеуде бұл еңбектің айтары да, тіл тарихы
саласына қосары да мол. Енді жекелеген тарауларға нақтырақ тоқталайық.
Тарихқа жүгінсек, қазіргі ағылшын тілінде Британияда ертедегі 5 ғасырдан
бастап сөйлеген. Рим лигиондарынан азат етілгеннен кейін Англияның шығыс
бөлігіне солтүстік теңіз арқылы қашқындар келіп қоныстанды. Келесі
ғасырларда олардың саны көбейе түсті. Яроцтық монах Бердтің (ҮІІІ ғ.) айтуы
бойынша қоныс аударушылар үш түрлі тайпаға жатты. Олар: англдар, саксондар
және юттар еді. Қазіргі халықтың негізі англо-саксондықтардан құралғанымен
олардығ тілі әрқашан ағылшын тілі деп аталды. Бұл тайпалар бүкіл Англияны
жаулап алды, сөйтіп ағылшын тілі жергілікті кельт тілін алмастырда. 797
жылы Дат халқының жаулауының нәтижесінде ағылшын тіліне көптеген дат
сөздері кірді. 1066 жылы Нормандықтардың жаулап алған әрекеттерінен кейін
француз тілі ақсүйектердің тіліне айналды. Ал латын тілі жазу тілі болып
саналды. Бұл кезде ағылшын тілінде қоғамның төменгі сатысындағы мүшелері
ғана сөйлейтін еді. Ағылшын тілінде жазылған мұралардың көпшілігі осы
себептермен жоғалып кетті. Француз тілі 300 жыл бойы дәуірлеп тұрды, тек
ХІҮ ғасырдың ортасына қарай ағылшын тілі бірте-бірте француз тілін тағынан
тайдыра бастады. Үш ғасыр бойы француз тілінің үстемдігінің үлкен әсерін
ағылшын тіліндегі көптеген француз сөздерінің кіруінен де көруге болады.
1470 жылы Какстон Англияда баспа ісін ашты. ХІҮ ғасырдағы қайта өрлеу
мен реформацияға ұласқан ұлы жаңалық ХҮ ғасырдағы ұлт төңкерісінің бірі
еді. Осы кезден бастап ғалымдар ағылшын тілінде жаза бастады.
Ағылшын әдебиеті ХІҮ ғасырдың аяғына қарай гүлденді. Ағылшын тіліндегі
толыққанды Библия 1611 жылы басылды.
1660 жылы Чарльз ІІ таққа келуімен тілге деген көзқарас жақсарды. 1712
жылы Джонатан Свивт академияға тілді нақтылау мәселесін қойды. Ғалымдардың
алдында Әдеби тіл қандай болу керек деген мәселе тұрды. 1760 жылдан бастап
әдеби сөйлеу мәнерін қалыптастыру мәселесі көтерілді. Бұл істің нәтижесінде
дәстүрлі сөйлеу мәнері бекітілген сөздіктер жарыққа шықты. Ең нәтижелі
сөздік 1791 жылғы Уолкердің сөздігі еді. Осы кезге дейін дәл осындай әдеби
сөйлеу мәнері нақты жүйелі түрде талданған жүйелі еңбек жазылған жоқ. 1920
жылы ВВС Дениель Джонатың ұсынған әдеби сөйлеу мәнер үлгісін радиотолқын
жүйесіне стандарт ретінде бекітті.
Ағыошын тілінің тарихын басты-басты үш кезеңге бөліп қарастыруға
болады. Бірінші кезең Нормандықтардың шапқыншылығына дейінгі уақытты
қамтиды, ол көне ағылшын дәуірі деп аталады. Француз тілінің үстемдік
құрған дәуірі орта ағылшын дәуірі деп аталса, баспа ісі енгізілген уақыттан
бастап ағылшын тілі кейінгі кезең тілі ретінде мойындала бастаған кезең
кейінгі ағылшын кезеңі деп бекітілген.
І тарау
Ағылшын тілінің қайнар көздері
Қазіргі еуропалық тілдер ерекше тілдер дп қарастырылып жүр, сол
себепті де ағылшын тілі, француз, неміс немесе итальян тілдерінен көп
қырынан ерекшеленеді. Тілдерді зеттеуде екі тұрғыдан қарастыруға болады.
Бірі–олар бір-біріне ұқсайтын құбылыстар. Ал олардың бір-біріне
айырмашалақтары кейіннен туған жайлар. Екіншісі– тілдер бір-біріне
ұқсамайды, олар тек бір-біріне әсер етіп, әдеби, мәдени қатынастар
нәтижесінде ұқсастықтар туындайды.
Көне Британия тілі кельт тілі оңтүстік және Батыс Еуропаға, Солтүстік
Италия мен Испанияға, Францияға тараған еді. Aірінші мыңжылдықта Белги
есімі Бельгия атына өзгерді. Каул емісі Францияда қолдалынатын галлдық
деген сын есімге өзгерді, Уэльси есімі Уэльцтерге, Симбри Симбурге өзгерді
Британия мен Ирландияны әртүрлі топтағы кельт тілінде сөйлейтін тайпалар
басып алды, нәтижесінде Британия мен Ирландия кельт тілдерінде
айырмашалақтар пайда болды. Ирландық кельттер гаэль тіліне негізделсе,
Британияда британдық кельттер болды.
Алғашында ағылшын тілі латындардың тілі болған, кейін рим диалектісіне
айналды. Латын тілінің кең қолданылуы Рим империясының да көркеюіне сеп
болды, ол қазіргі итальян, испан, партугал тілдерін қамтиды, Британияның,
Франция мен Германияның басым бөлігін, Еуропадан шеткері Оңтүстік Африка
мен Полестинаға да тарады.
Рим империясының құлауымен бірге латын тілі де сөйлеу тілі ретінде
Африкада, солтүстік Германияда және Британияда жоғалып кетті. Ол тек
орталық Еуропа елдерінде өмір сүруін жалғастыра берді. Алайда латын тілі
көптеген өзгерістерден кейін қазіргі роман тілдеріне айналды. Латын тілі
сөйлеу тілі ретінде жоғалған жерлерде халықаралық ғылым тілі ретінде
қолданыла бастады. Бұл роль Еуропада 1000 жылдар аясында сақталып келді.
Осының нәтижесінде Еуропадағы негізгі тілдерге латын тілі терең әсер етті.
Християн дәуірінің басында герман халқы солтүстік Еуропаны мекен етті.
Қазіргі герман тілдері әртүрлі тайпалардың диалектілеріне негізделеді.
Неміс тілі бұл оңтүстік Денмарктің аралас тілі. Дат тілі мен флемиц тілі
теңіздің оңтүстігіндегі тұрғындардың диалектісінен бастау алған. Ағылшын
тілі негізінен жаға жайдағы диалектілерден құрылған, алайда Денмарк пен
Норвей диалектілеріне де, Уезер-Ринск диалектісінің де көп әсері болғаны
байқалады.
Бірінші мыңжылдықта Еуропалық немістер таза неміс тілінде, кельттер
таза кельт тілінде, ал римдіктер таза латын тілінде сөйледі деп айту қиын.
Тайпалар генетикалық жағынан бәрі бір-бірімен араласып кеткен болатын.
Тілдер да тайпалар арасындағы қарым-қатынас нәтижесінде араласып кетті. Рим
империясының қол астына кірген аймақтағы ел Рим азаматтарына айналды,
олар латын тілінде сөйлейтін болды. Тайпалар арасындағы сауда саласындағы
қарым-қатынас нәтижесінде бір тілден екінші тілге сөздер ауысып отырды.
Мәселен, Латынның caupo деген сөзі негізінде күзетші деген мағынаны
білдірсе де, саудегер мәніне ие болды. Сaupo cөзінен немістің kaufen
(сатып алу), норвегияның kjope (сатып алу) сөзі туды. Немістер тағамның
неше түрлісін таныды, неміс тіліндегі шарап, сыра, сыр сөздерінің түп-
төркіні латын сөздері екені белгілі.
Тайплар арасында сауда қарым-қатынасынан басқа әскери байланыс та
болды. Тарихта болған тайпалар арасында қанды шайқастар мен қақтығыстар
тілдерге өз әсерін тигізді. Рим даласында соғысқан герман тайпасының
жаунгерлері өз Отанына бір сөз болса да латын сөзін ала кететін.
Герман тайпаларының аттары көбіне басқарушы тайпаның атына негізделсе
керек. Олардың есімдері көбіне латын сөздері арқылы шыққан. Герман
тайпаларының ең мықтасы герман тайпасы болғандықтан қазіргі Германия атауы
қалыптасқан Ал жауынгер әрі билікқұмар франктер Рейн өзенінің алқабын
мекендеген, бұл жер кейін Франция алалып кетті. Бургундықтар Гаулды мекен
етті, нәтижесінде Бургундия қалыптасты. Алмандықтар Францияның солтүстігін
басып өткен болатын, әлі күнге дейін француздар германдықтарды алменостар
деп атайды. Саксон жағалауы (Lіtus Saxonіcam) есімін Рим дәуірінде
римдіктер ойлап тапқан. Бұл атау кельт тілінде болатын. Ағылшындар үшін әлі
де Caecon ал ағылшын тілі Caesney. Ү ғасырдан бастап қоныстанушылар
өздерін Engle (англдар) деп, ал тілдерін Englіc деп атаған болатын.

Британияның тілі.
Біз Британида ежелден мекен еткен тұрғылықты аборигендердің тілі
туралы еш нәрсе ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ағылшын тілінің негізгі компоненттері
Латын тілінін тарихы
Java тілінің даму тарихы
Қазақ тілінің зерттелу тарихы
Ағылшын тілінің публицистикалық және баспасөз тілі
Латын тілінің шығу тарихы
Латын тілінің шығу тарихы жайлы
Қазақ іс қағаздары тілінің тарихы
Қазақ іс қағаздар тілінің тарихы
Латын тілінің шығу тарихы туралы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь