Ресей-Грузия қатынасының шиеленісуі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 ТАРАУ РЕСЕЙ.ГРУЗИЯ ҚАТЫНАСЫНЫҢ ШИЕЛЕНІСУІНІҢ АЛҒЫШАРТТАРЫ
1.1 КСРО ыдырағаннан кейінгі Ресей.Грузия қарым.қатынастары ... ... ...7
1.2 Ресей.Грузия қарым .қатынастарына этникалық қақтығыстар мәселесінің ықпалы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
1.3 XXI ғасырдың басындағы екі ел арасындағы қатынастарға жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20

2 ТАРАУ ЕКІ ЖАҚТЫ ҚАТЫНАСТАРДАҒЫ ҚАҚТЫҒЫСТЫ ЖАҒДАЙДЫҢ ШИЕЛЕНІСУІ МЕН ШЕШІЛУ ЖОЛДАРЫ
2.1 Ресей.Грузия қатынасындағы Абхазия мен Оңтүстік Осетия мәселесінің шиеленісуі: 2002.2006 жылдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
2.2 2008 жылғы тамыздағы Ресей.Грузия дағдарысы: қақтығыстың орын алуы және оның салдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34
2.3 Ресей.Грузия қақтығысына халықаралық көзқарас ... ... ... ... ... ... ... ..39

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...46

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .49
Тақырыптың өзектілігі. КСРО-ның ыдырауының нәтижесінде халықаралық қатынастар тарихында көптеген өзгерістер орын алып, бүкіл әлем үшін жаңа геосаяси бағытқа аяқ басқан сәт болатын. Қырғи-қабақ соғысының аяқталуы Ресейдің геосаяси картасына түбегейлі өзгерістер алып келді. Яғни, посткеңестік кеңістікте бірнеше жаңа мемлекеттердің тәуелсіздікке қол жеткізуі бұл мемлекеттердің тарихында елеулі оқиғаға айналды. Сол мемлекеттердің бірі – Грузия.
Кеңестік биліктің мұрагері Ресей Федерациясы да өзге мемлекеттермен қатар өзінің сыртқы саяси бағытын қайта құруға кіріскен болатын. Грузия Ресей үшін Кавказ бөлігіндегі аса қолайсыз, қиындық тудыратын әріптесіне айналды. Грузия Республикасы өз тәуелсіздігін алғаннан кейін, екі ел арасындағы қарым-қатынас аса жағымды түрде дами қоймағаны белгілі. Расында, соңғы жылдары Ресейдің оңтүстік шекарасының аймағында орын алған ірі геосаяси және геостратегиялық өзгерістер Ресей Федерациясының Кавказ аймағындағы саяси ұстанымдарының әлсіреулеріне, оның аймақтағы саяси, экономикалық және әскери ықпалының төмендеуі, сонымен қатар, әлемдік деңгейде Ресейдің стратегиялық бәсекелесі АҚШ және НАТО құрамындағы өзге мемлекеттердің аймақтағы ықпалының күшеюіне алып келді.
Соңғы онжылдықтағы Ресейдің аталған аймақта жүргізіп отырған саясатының нәтижесінің бірі ретінде ұзақмерзімді ресейлік ұлттық мүдделер, ұлттық қауіпсіздік стратегиялары және XXI ғасырдағы Ресей саясатының геосаяси болашағын айтуға болады.
Кавказ бөлігінің шиеленісті аумақтары (Таулы Карабах, Оңтүстік Осетия мен Абхазия) кейінгі жылдары мемлекеттік құрылым үрдістерінде, аймақтық үрдістерде аса салмақты рөлге ие болып отыр. Мұндай туындаған жағдайды бағаламау Ресейдің Кавказдық аймақтағы стратегияларының болашағына жағымсыз әсерін тигізері анық.
Әлемдік қауымдастықтың назарын өзіне қарата отырып, бүгінгі күнгі саяси сынға түскен Оңтүстік Осетия мен Абхазияның саяси билігі тәуелсіздікке жету жолында жергілікті қауымның қолдауына сүйенгені анық. Ал мұндай факторды заңды мемлекеттер мен оның құрамындағы кіші ұлттар қауымдастықтары арасындағы даулы жанжалдарды реттеуге бағытталған бітімгершілік шараларын ұйымдастыру кезінде ескермей кету мүмкін емес. Бүгінгі күнгі Кавказ бөлігіндегі геосаяси жағдай, әдетте аталған аймақтағы мемлекеттерде, олардың өзара қарым-қатынасы және әрқайсысының Ресеймен, сонымен қатар, өзге де жетекші мемлекеттермен жүргізіп отырған саясатына да байланысты анықталатыны анық. Осыған қарағанда, тақырыптың дәрулігін аймақтағы геосаяси бағыттардың өзгеру қауіпіне сай анықтауға болады.
Алайда, XXI ғасырдың басындағы Грузия аумағындағы этносаяси қақтығыстардың шешілу жолдары мен тәуелсіздікті талап еткен мемлекеттер маңайындағы шиеленістің реттелу болашақтары Грузия мен Ресейдің қарым-қатынасын тым шиеленістіріп жібергендігі белгілі.
1. РФ конституциясы. 1993 ж. 12 желтоқсанда қабылданған Заң, Конституции 16 стран мира: СБ конституций стран членов СНГ, Балтии и ряда других государств мира / Сост. Башиев Ж., Шакиров К. – Алматы: Жеті Жарғы, 1995. – 576с.
2. Грузия конституциясы //http://www.base.ru

Концепциялар:

3. РФ-ның Ұлттық қауіпсіздік концепциясы, 28.12.2004 // http://www.mid.ru
4. Грузияның Ұлттық қауіпсіздік концепциясы //http://www.base.ru

Дипломатялық құжаттар:

5. 1990 жылдың 25 тамызында «Абхаз Жоғарғы Кеңесі Абхаз АССР егемендігі» жөніндегі Декларация // http://www.regions.ru
6. 1992 жылдың 23 шілдесінде «Абхаз конституциясының күшін жоғалтуы» туралы қаулы // http://www.regions.ru
7. 1992 жылдың 3 қыркүйегіндегі Ресей мен Грузия арасындағы «Соғыс қимылдарын тоқтату мен жаңартпау» жөніндегі алғаш келісім //http://www.base.ru
8. 1993 жылдың 14 наурызында «Қарулы күш қолдануды тоқтату» келісімі // Загорский А. Военное сотрудничество стран СНГ // Экспорт обычных вооружений. - 1997. - 8.- C.54 - 58.
9. 1993 жылдың 27 шілдедегі «Абхазиядағы әскери қимылды тоқтату жөніндегі Сочинск» келісімі // Зверев А. Этнические конфликты на Кавказе 1988-1994гг. // Спорные границы на Кавказе. - М.: Просвещение, 1995. - С.69-70.
10. 1994 жылғы ақпан айындағы «Достық, тату-тәтті көршілік және әріптестік» атты келісім // http://www.politcom.ru
11. 1995 жылдың шілдесінде Ресей мен Грузия арасындағы «Парламентаралық әріптестік» келісімі //http://www.base.ru
12. 1996 жылы 18-19 наурыздағы «1996-1997 жылдарға арналған екі жақты сауда-экономикалық әріптестік» жөніндегі Ортақ Декларация// Долин Н.Д. Россия и мировое сообщество: Запад и Восток. – М., 2001. – c.43
13. 1996 жылы 18-19 наурыздағы «Құрғақтағы сауданың дамыту» жөніндегі келісім шарттар// Долин Н.Д. Россия и мировое сообщество: Запад и Восток. – М., 2001. – c.43
14. 1997 жылы 17 қаңтарда Ресей үкіметі мен Грузия үкіметі арасында «Ресей Федерациясы беріп отырған мемлекеттік несие бойынша Грузияның қарыздарын ресструктизациялау» жөнінегі Келісім //http://www.politcom.ru
15. 1996 жылғы 19 қаңтардағы «ТМД мүше мемлекеттерінң аумағындағы қақтығыстардың алдын алу мен болдырмау» жөніндегі концепция //http://www.politcom.ru
16. 1996 жылдың 16 мамырында Мәскеу қаласында «грузин-осетиндік қақтығыс тараптарының арасындағы өзара сенімді нығайту мен қауіпсіздікті қамтамасыз ету шаралары» жөнінде Меморандум//http://www.mid.ru
17. 2002 жылы Мәскеуде өткен «Ресей мен Грузия арасында өнімнің маңызды түрлерін басымдылықтарына өзара жеткізу» жөніндегі протокол// Долин Н.Д. Россия и мировое сообщество: Запад и Восток. – М., 2001. – c.43
18. 2003 жылы «Ресей мен Грузияның денсаулық сақтау министрліктері арасында әріптестік» жөніндегі келісім // Загорский А. Военное сотрудничество стран СНГ // Экспорт обычных вооружений. - 1997. - 8.- C.54 - 58.
19. 2006 жылы 15 ақпанда Грузия парламенті Ресейді грузин аумағын аннексиялау бойынша қаулы //http://www.mid.ru
20. 2009 жылдың 9 тамызында Грузия президенті М.Саакашвилидің «15 күндік соғыс қимылдары» жөнінде қаулысы // http://www.vremya.ru
21. 2003 жылы Ресей мен Грузияның денсаулық сақтау министрліктері арасында әріптестік жөніндегі келісімге қол қойылды.

Саяси қайраткерлердің сөйлеген сөздері, баяндамалары, сұхбаттары:

22. В.Ардзинба сұхбаты // Независимая газета. - 23 октября 2001г.
23. Мариам Цацанашвилидің сұхбаты // Свободная Грузия. - 2006. - 17 мая
24. 1995 жылдың 15 қыркүйегіндегі Ресей Үкіметінің өкілі В.Черномырдинананың Тбилисиге жасаған сапары кезіндегі сөйлеген сөзі//Независимая газета, от 20 сентября 1995 года
25. 1996 жылы 18-19 наурыздағы Грузия президенті Э.Шеварнадзенің Ресейге келген ресми сапарындағы сөзі//Независимая газета, от 20 марта 1996 года
26. 2008 жылдың 16 сәуірінде Ресей президенті Владимир Путиннің сөзі http://www.vremya.ru
27. М.Саакашвили 2004 жылдың көктеміндегі берген сұхбаты // Известия от 25 марта 2004 года.
28. Владимир Путиннің сөзі // Независимая газета 2004 жыл 30 тамыз
29. З.Жвании берген сұхбаты http://www.civil.ge
30. Дмитрий Медведевтің Германияның қоғамдық, саяси, парламенттік орталарымен кездесуіндегі сөзі, 2008 жылдың 5 маусым, Берлин http://www.intelros.ge
31. Руслан Бзаровтың осетин халқының VI съезінде 2007 жылдың 17 мамыры http://www.kvkz.ru
32. Д.Медведевтің таяу шетелдегі «артықшылықты мүдделер» жайындағы мәліметі, 2008 жыл 31 тамыз http://www.rvps.ru
33. Грузияның Қорғаныс министрінің орынбасары Бату Кутелияның сұхбаты, 2008 жыл 25 сәуір //Новая газета 18 қыркүйек 2008 жыл
34. С.Багапшаның мәлімдемесі, 2008 жыл 4 ақпан//Известия 2008 жыл 10 ақпан
35. Михаил Саакашвилидің Тбилисидағы стратегиялық зерттеулер орталығындағы сөзі, 2008 жыл 28 наурыз http://www.civil.ge
36. Ресейдің Грузиядағы Елшісінің кеңесшісі Н.В.Шаулиннің сұхбаты, //Тәуелсіз Грузия 2004 жыл 13 ақпан
37. РФ алдыңғы президенті В.Путиннің 2002 жылғы Федералды Жиналыста айтқан сөзі // Независимая газета 2002 жыл 3 сәуір
38. Михаил Саакашвилидің Грузияның БАҚ көздеріне берген сұхбаты //Коммерсант 2006 жыл 2 ақпан
39. Грузияның БҰҰ-дағы өкілі Резав Адамияның сұхбаты, 2006 жыл// Коммерсант 2006 жыл 2 ақпан
40. Грузияның Сыртқы істер министрі Гела Бежуашвили үкіметте жасаған мәліметі, 2008 жыл//http://www.intelros.ge
41. Еуропалық Кеңестің өкілі Бенита Ферреро-Вальднердің қауіпсіздік жөніндегі конференцияда сұхбаты, 2008 жыл////http://www.politcom.ru
42. РФ президенті Медведевтің «Валдай» саясаттанушыларына берген сұхбаты, 2008 жыл // РИА Новости 21.09.2008 г.
43. Грузияның мемлекетік министрі Темур Якобашвили Брюссель қаласына барған сапарында берген мәлімдемесі, 2008 жыл//Независимая газета 2008 жыл 10 мамыр
44. Оңтүстік Осетияның Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы Анатолий Баранковичтің мәлімдемесі, 2008 жыл//http://www.civil.ge
45. РФ әскери генералы Уваровтың сұхбаты, 2008 жыл//The New York Times газеті 2008 21 маусым
46. Словакия Республикасының саяси қайраткері Анна Белоусованың сұхбаты, 2008 жыл //Все началось с Косова, и грузино-осетинским конфликтом не кончится//Международная жизнь от 28 октября 2008 года
47. Никарагуаның бұрынғы СІМ басшысы Мигель д’Эското Брокман БҰҰ БА сессиясының ашылуына байланысты өзінің алғашқы пресс-конференциясындағы мәлімдемесі, 2008 жыл 16 қыркүйек // http://www.carnegie.ru
48. БҰҰ-ның Бас хатшысы Яап де Хооп Схеффердің сөзі, 2008 жыл 27 тамыз// Интерфакс-Казахстан 30.08.2008 ж

Саяси қайраткерлердің естеліктері:

49. А.Чиквоидзе. Русско-грузинские отношение, прошлое, настоящее,
будущее. – М., 2006. – 265 с.
50. Ельцин Б.Н. Президентский марафон. – М., 2000. – 345 с.




Кітаптар мен монографиялар:

51. Бурнадзе М., Новый этап в отношениях России и Грузии.-Тбилиси, Мтаваре, 2004.-118 с.
52. Блиев Марк, Южная Осетия в коллизиях российско-грузинских отношений,-М., Европа, 2006.-159 с.
53. Воскресенский А.Д. Восток-Запад.-М., 2002.-528 с.
54. Гогсадзе Г. Главные аспекты межэтнических отношений в Грузии. - М.: Прогресс, 1998.-345 c.
55. Долин Н.Д. Россия и мировое сообщество: Запад и Восток. – М., 2001. – c.43
56. Жвания Г.Е. Международноправовые гарантии защиты национальных меньшинств. - Тбилиси, Изд. АН Груз ССР, 1959. - 116 c.
57. Жүніс Қ.Ә., Мұнайды экспортқа шығаратын елдер ұйымы (МЭШЕҰ) және араб елдерінің саясаты.-Алматы, Издатальство LEM, 2006.-198 б.
58. Касенов У.Г., Безопасность Центральной Азии: глобальные, региональные и национальные проблемы: Кайнар, 1998.-280 c.
59. Казенин К.И., Грузино-абхазский конфликт.-М., Европа, 2007.-238 c.
60. Крылов А.Б. Исторические предпосылки грузино-абхазского конфликта//Общность исторических судеб народов Кавакза и России:-М., История и современность, 2002. с. 89
61. Нешатаева Т.Н. Международные организации и право. Новые тенденции в международно-правовом регулировании. - М.: Финансы и статистика, 1998. с.158
62. Назарбаев Н.Ә. Сындарлы он жыл.-Алматы: Атамұра, 2003.-240 бет.
63. Орешкин В.А. Внешнеэкономический комплекс России – проблемы и перспективы.-М., 2000. 234 с.
64. Сабекия Э.Д., Перспектива урегулирования грузино-абхазских отношений в контексте региональной безопасности. – М., Ломоносовские чтения, 2002.-232 с.
65. Торкунов А.В. Современные международные отношения //.-М., 2000.-187 с.
66. Фельдман Д. М. Политология конфликта. - М.: ВЛАДОС, 1998. с.215
67. Shashenkov M. Russia in the Caucasus: interests, threats and policy opinion//Russia and Europe Emerging. Security agenda.-Oxford University Press. 1997.-p. 429-441

Мерзімдік басылымдар:

68. Яковлев В.Н. Предотвращение и урегулирование конфликта на территории государств-участников СНГ//Право и безопасность.-2002.-№2-3 с.13-15.
69. Хакимов Б. Коллективная безопасность в СНГ//Международная жизнь.-2001.- №7.-с.17-21.
70. Лаумулин М. Кавказдағы қақтығыстың геосаяси және әскери-стратегиялық нәтижелері мен ҰҚКҰ-ы аймағының қауіпсіздігі//Analytic.-4/2008, -с.18-35.
71. Расстановка сил в Азии//International Politik.- 2001.- №4.-c.32-35.
72. Заборцева Е.Н. Сотрудничество ООН с международными и региональными организациями в процессе урегулирования современных этнополитических конфликтов//ҚазҰУ хабаршысы.-2006 №4-6.- с. 24-26.
73. Тренин Д. Южный вектор//Международная жизнь.-2005.-№5, с. 8-11.
74. Эдуард Лозанский. Россия между Америкой и Китаем//Международные отношения.-2007.- №4,-с. 23-31.
75. Константин Косачев. От логики Ближнего зарубежья к единству интересов// Международная жизнь.-2005.- №3-4, с.27-30.
76. Александров М. Кавказ в геополитических и экономических интересах России. - http://www.materik.ru
77. Грузино-абхазский конфликт: корни и последствия. - http://www.temadnya.ru
78. Россия и Грузия на грани экономической "войны"? - http://mignews.com.ua
79. Российско-Грузинский аналитический сайт. - http://www.pankisi.info/media
80. Georgian Times. 2007-2008
81. The Times. 2008
82. International Herald Tribune. 2009
83. Егемен Қазақстан. 2008
84. Мировая экономика и международные отношения. 2006-2008
85. Независимая газета. 2008-2009
86. Дипломатия жаршысы. 2006-2009
87. Жас алаш. 2009
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...................................................3
1 ТАРАУ РЕСЕЙ-ГРУЗИЯ ҚАТЫНАСЫНЫҢ ШИЕЛЕНІСУІНІҢ АЛҒЫШАРТТАРЫ
1.1 КСРО ыдырағаннан кейінгі Ресей-Грузия қарым-
қатынастары...........7
1.2 Ресей-Грузия қарым –қатынастарына этникалық қақтығыстар
мәселесінің
ықпалы......................................................................
.............................14
1.3 XXI ғасырдың басындағы екі ел ... ... ... ... ЕКІ ... ... ҚАҚТЫҒЫСТЫ ЖАҒДАЙДЫҢ ШИЕЛЕНІСУІ МЕН
ШЕШІЛУ ЖОЛДАРЫ
2.1 Ресей-Грузия қатынасындағы Абхазия мен Оңтүстік Осетия
мәселесінің ... ... 2008 ... тамыздағы Ресей-Грузия дағдарысы: қақтығыстың орын
алуы және оның
салдары.....................................................................
....................34
2.3 Ресей-Грузия қақтығысына халықаралық
көзқарас..............................39
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
........................................46
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ.........................................................49
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі. КСРО-ның ыдырауының ... ... ... ... ... орын алып, бүкіл әлем үшін жаңа
геосаяси бағытқа аяқ басқан сәт болатын. ... ... ... ... ... түбегейлі өзгерістер алып келді. Яғни,
посткеңестік ... ... жаңа ... ... ... бұл ... ... елеулі оқиғаға айналды. Сол
мемлекеттердің бірі – Грузия.
Кеңестік биліктің мұрагері Ресей ... да өзге ... ... ... ... ... ... құруға кіріскен болатын. Грузия
Ресей үшін ... ... аса ... қиындық тудыратын әріптесіне
айналды. Грузия ... өз ... ... кейін, екі ел
арасындағы қарым-қатынас аса жағымды ... дами ... ... соңғы жылдары Ресейдің оңтүстік шекарасының аймағында орын алған
ірі геосаяси және геостратегиялық өзгерістер Ресей ... ... ... ұстанымдарының әлсіреулеріне, оның аймақтағы саяси,
экономикалық және әскери ... ... ... қатар, әлемдік
деңгейде Ресейдің стратегиялық бәсекелесі АҚШ және НАТО құрамындағы өзге
мемлекеттердің аймақтағы ықпалының ... алып ... ... ... ... ... жүргізіп отырған
саясатының нәтижесінің бірі ретінде ұзақмерзімді ресейлік ұлттық мүдделер,
ұлттық ... ... және XXI ... ... ... болашағын айтуға болады.
Кавказ бөлігінің шиеленісті аумақтары (Таулы Карабах, Оңтүстік ... ... ... жылдары мемлекеттік құрылым үрдістерінде, ... аса ... ... ие ... ... ... ... жағдайды
бағаламау Ресейдің Кавказдық аймақтағы стратегияларының болашағына жағымсыз
әсерін тигізері анық.
Әлемдік қауымдастықтың назарын өзіне қарата отырып, ... ... ... ... ... ... мен Абхазияның ... ... жету ... жергілікті қауымның қолдауына сүйенгені анық. Ал
мұндай факторды заңды мемлекеттер мен оның ... кіші ... ... даулы жанжалдарды ... ... ... ... ... ... кету ... емес.
Бүгінгі күнгі Кавказ бөлігіндегі геосаяси жағдай, әдетте аталған аймақтағы
мемлекеттерде, ... ... ... және ... ... қатар, өзге де жетекші мемлекеттермен жүргізіп отырған саясатына ... ... ... ... қарағанда, тақырыптың дәрулігін
аймақтағы геосаяси бағыттардың өзгеру қауіпіне сай анықтауға болады.
Алайда, XXI ... ... ... ... этносаяси
қақтығыстардың шешілу жолдары мен тәуелсіздікті талап еткен мемлекеттер
маңайындағы шиеленістің реттелу ... ... мен ... ... тым ... жібергендігі белгілі.
Тақырыптың өзектілігі бүгінгі күнгі заңды мемлекеттер құрамындағы кіші
мемлекеттердің ... ... ... өзге үшінші тараптарға тигізген
әсері тек кіші шеңбер көлемінде ғана емес, ... ... ... ... пен тұрақсыздыққа тигізер қаупінде болып отыр. Бүгінгі таңда
әлемдік қауымдастықтың бар назарын өзіне ... ... ... аса ... ... айналып отырған этникалық қақтығыстар
мәселесі Ресей мен Грузияның арасындағы дипломатиялық ... алып ... ... ... мәселеде халықаралық
қауымдастықтың да қолданбаған амалы қалмаған сияқты, сондықтан сонау тамыз
оқиғасынан бері ... келе ... ... ... ... ... өз септігін тигізуде. Осы қақтығыс негізінде бұзылған
Ресей мен Грузия ... тек қана ... ... ғана ... ... посткеңістік аумақтағы мемлекеттердің де экономикалық, мәдени
байланыстарына өз ... ... ... Осы ... да ... ... және түрлі деңгейде зерттей келе, ... мен ... ... қатынасын зерттеудің өзекті мәселе болып табылатындығы ... ... ... ХХІ ... ... Ресей мен Грузияның қарым-
қатынасының шиеленісуі мен ... ... ... екі ... ... ... ... жағдайларды нақтылы қарастырып, қақтығыстың
шешілу жолдарын кешенді түрде зерттеу.
Жұмыстың міндеті: Алға қойылған мақсаттарға жету негізінде ... ... КСРО ... ... ... ... ... Екі мемлекеттің өзара байланысына этникалық қақтығыстардың
тигізген ықпалының негізінде қатынастың өзгеруін зерделеу;
• XXI ... ... ... мен ... ... ... ... Абхазия мен Оңтүстік Осетия аймағындағы 2002-2006 жылдардағы
негізгі саяси үрдістерге ... ... және ... ... мен Грузияның аймақтық ... ... ... 2008 ... тамыз айындағы бес күндік соғыстың халықаралық
қатынастар жүйесіне тигізген салдарына ... ... ... қақтығысына қатысты халықаралық саяси ұстаным мен
көзқарасты ... ... ... ... халықаралық қатынастар тарихындағы
жаңа кезеңге аяқ басқан сәт, яғни биполярлы жүйенің құлауының негізінде XXI
ғасырдың басынан ... ... ... ... ... ... 2000 жылдан
бастап Ресейде жаңа биліктің келуі Грузия арасындағы жаңа ... ... ... ... Алға ... ... мен ... негіз болған деректердің шығу тегіне қарай оларды бірнеше
топтарға бөліп, ... ... ... ... ... ... тұрғысынан қабылданған заң актілері мен қаулыларын жатқызамыз
[1-2]. Олар ... мен ... ішкі және ... ... ... болып
табылатын мемлекеттік заңнамалар.
Екінші топқа Ресей мен Грузияның ... ... ... [3-4]. ... ... мемлекеттің сыртқы саясаты осы
құжаттардың ... ... Екі ... де сыртқы саяси бағыттары осы
құжаттарда нақтылы айқындалған [3-4].
Екінші топты шартты түрде халықаралық ұйымдар көлемінде ... ... [5-21]. ... ол ... ішкі этникалық қақтығысын
реттеудегі бітімгершілікті орнату мақсатындағы БҰҰ, ТМД, ЕҚЫҰ ... ... ... ... сараптауда аса құнды материалдар
болып табылады. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... ... мен оның халықаралық-құқықтық
беделін айқындайтын құжаттар қатары қарастырылды.
Деректердің аса құнды да маңызды үшінші тобы - ... мен ... өзге де ... саяси қайраткерлерінің естеліктері, сөйлеген
сөздері, ... ... мен ... мен ... ... ... [22-48]. Олардың қатарына Грузияның бұрынғы
Сыртқы істер министрі ... «На ... ... ... РФ бұранғы президенті Б.Н.Ельциннің «Президентский марафон»
атты еңбегін қосуға ... ... сол ... Ресей мен
Грузия қарым-қатынасындағы саяси ахуалға сипаттама беріліп, оқиғалардың
даму желісі мен ... ... Бұл өз ... ... ... жоқ ... ... болып табылды. Өйткені мемлекеттің сыртқы саясаты
мемлекет қайраткерлерінің қолымен дайындалып, жүзеге ... ... ... Мұндай мағлұматтарды жұмыс барысында материалдар ретінде
қолдану ... ... ... ... ... ... ... жүргізіліп отырған саясаты жөнінде соңғы
мағлұматтар алуға мүмкіншілік береді.
Тақырыптың ғылыми зерттелу деңгейі: XXI ғасырдың ... ... ... ... ... тым ... ... себептерін
анықтау үшін екі жақтың да саяси ұстанымдарын бірінші ретте ... ... ... ... ... ... мемлекеттің сыртқы саясатына етене
жақын, сол саясатты жүргізуде белсенді түрде ат салысқан мемлекет басшылары
мен саяси ... ... ... аса ... ... шек жоқ. Грузияның ішкі этникалық ... ... ... өз ... ... ... реттеуге арнаған
авторлардың еңбектерін ... ... және ... ... ... ... ... грузиндік М.Бурнадзе [51], Марк ... ... [54], ... [56], Э.Д. ... [64] ... ... атап өтсе болады.
Сондай-ақ, қазақстандық авторлар ... ... ... [58], ... [70] ... ... ... жазған еңбектері тақырыпты зерделеуде өз көмегін тигізгені анық.
Ал, Грузиядағы этникалық жанжалдарға арнаған ... ... ... Д.М Фельдман [66] әдебиеттерінде екі жақты байланыстың
сууына ... ... ... және ... ... одан ... ... желісіне сипаттама ... ... ... ... ... ... ... мақалалар нақтылы
мәселеге қатысты көптеген мағлұмат алып, оны жүйелі түрде салыстыра отырып,
нәтижесінде қажетті ... ... ... ... ... береді. Аса
қызығушылық тудырған мақалалар ресейлік ... ... ... ... ... «Новая газета», «Известия», «Международная жизнь»,
«Центральная Азия и ... ... ... и ... ... ... қазақстандық «Дипломатия жаршысы», «ҚазҰУ Хабаршысы»,
«Егемен Қазақстан», «Айқын», «Жас Алаш» сияқты ... ... ... ... ... сайттардағы шетелдік «International Herald
Tribunе», «The National Interest», «The Times» сияқты ... да ... ... ... ... ... көп көмек болғаны анық [68-87]
.
Жұмыстың ғылыми-әдістемелік базасы: Зерттеу жұмысының әдістемелік
негізіне зерттеу тақырыбын бір ... ... ... жинағы ретінде
қарастыра келе, зерттеудің бір-бірімен байланысқан өзіндік ерекшеліктерін
ашуға кең мөлшерде мүмкіндік жасаған ... ... ... ... ... ... ... күнгі халықаралық қатынастарды сараптай келе,
елдегі этносаяси факторлардың сыртқы ... ... ... ... ... ... келбетін айқындауға мүмкіндік береді.
Салыстырудың ең қолайлы әдісі ол-аймақтағы орын алған этносаяси
қақтығысты ... ... осы ... өзге ... салыстыра
отырып, олардың кейбір ортақ элементтері мен айырмашылықтарын қарастырып,
жағдайды обьективті түрде бағалай алуда маңыздылығын ... атап ... Ал ... ... ... ... ... қатысушы халықаралық
акторлардың аймақтық саясатын олардың қақтығысты реттеу болашақтарымен
салыстыруда туған қажеттілікті орындауда ... ашу ... ... мен ... ... ... халықаралық ұйымдардың қабылдаған ... ... ... ... ... ... қауымдастық қаншалықты
деңгейде қабылдағанын түсінуге, оның өткені, бүгінгісіне сипаттама ... ... өз ... ... құрылымы: Алдағы қойылған мақсаттар мен ... ... ... ... ... ... екі тараудан, алты бөлімше
мен ... және ... ... тізімінен тұрады.
1 ТАРАУ РЕСЕЙ-ГРУЗИЯ ҚАТЫНАСЫНЫҢ ШИЕЛЕНІСУІНІҢ ... КСРО ... ... ... қарым-қатынастары
Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Кавказ аймағындағы жағдайға батыстағы
ресей-грузин қарым-қатынастарының ... ... ... ... ... шығыстағы каспийлік мұнай үшін шекаралас
мемлекеттердің бәсекелестігі сияқты аймақтық маңызды мәселелер өз ... ... бұл ... ... ... ғана ... сонымен қатар АҚШ
және Еуропаның жетекші елдерінің де мүдделері ... ... бірі ... есептеледі. Алайда, Ресейдің бұл аймақтағы
ұстанымдары оның Грузиямен, Украинамен, Әзірбайжанмен Армения ... ... ... ... ... КСРО ... ... жаңа
тәуелсіз мемлекеттермен байланыс енді орнап келе жатқанда, Кавказ аймағында
жүргізген ... ... ... ... ... ... ... ең алдымен
өзінің сыртқы саяси бағытын анықтау мақсатында түпкілікті стратегиялық
мақсаттар қойып, болашаққа ... ... құру ... еді. Аталған
аймақтағы Ресейдің басымды әріптестерінің бірі – ... ... ... екі ел ... қарым-қатынастағы Ельцин мен Козыревский
арасындағы саяси бағыт аса маңызды, шешуші ... ие. Бұл ... ... ... ... ... құрылған жас мемлекет қайраткерлерінің бағыты
еді. Бірақ мұндағы Мәскеудің жүргізген ... өзге ... ... ... ТМД өзге ... ... сондай сәтті болды деуге
болмайды [52, с.89].
1990 жылдардың ... ... ... мен ... қолдауының арқасында Грузиядағы азаматтық соғыс нәтижесінде
Грузия толық жойылу мен ұлттық мемлекеттің дезинтеграциясына ұшырауға ... Сол ... ... ... ... Шеварнадзе Грузияның ТМД-ге
кіру идеясын қолдауға мәжбүр болып, Ресей президентіне ... ... ... үшін ... ... ... сұраған болатын. Бұл өз
кезегінде Грузияның ішкі ... ... ... ... ... басты қарсыласы Звиад Гамсахурдияның қимылына жауап қайтарып, оны
жеңуге, ал абхаздық майданда ... қол ... өз ... 1990 жылдарда КСРО аумағында орталық ... ... ... күрт ... алуы ықпал еткен үрдістер басталып кетті, әсіресе
Прибалтика, Молдавия, Солтүстік Кавказ, Орталық Азияның ұлттық ... ... ... бұл ... кеңес одағы тұсында әскери
қақтығыстарға алып келген болатын. Жағдай КСРО ... ... ... ... басшылығының қолына кеңестік қару қорлары түскеннен
кейін ... ... ... ... 1991 ... ... президенті Звиада
Гамсахурдия (зваиадистар) мен «біріккен оппозиция» билігін ... ... ... ... ... ... фазасы этносаяси қақтығыстар
орталығы Абхазия мен Оңтүстік Осетия болып табылады.
Жалпы Ресей ... мен ... ... арасындағы
дипломатиялық қарым-қатынас 1992 жылы 2 шілдеде орнады. Грузия Еуропа ... ... ... транспорттық байланыс жолдарынң ортасында
орналасқандықтан, Ресейдің Кавказ ... ... ... ... ... орын ... Екі ел арасындағы тығыз
дипломатиялық байланыстың қалыптасуына алғашқы түрткілердің бірі ... ... ... айындағы РФ ел басы Борис Ельциннің Тбилисиге ... ... ... ... ... ... екі жақ ... тату-тәтті көршілік
және әріптестік жөніндегі келісімге» қол ... [56, ... ... ... ... ... Республикасымен өткізілген келіссөзде
РФ арнайы ресми делегациясы анықталған болатын. Ал 1994 ... ... ... ... ... айында Ресей мен Грузия арасындағы келісім бойынша
Ресей тарапы Грузияда болып ... ... ... ... ... үш әскери базасын жіберу (бұрында оған ... ... ... алды және ... ... ... дайындап,
қаруландыруды, сонымен қатар мемлекеттік шекараны қамтамасыз етуді өз
мойнына алды. ... ... ... отырған мұндай көмегінің орнына абхазия
мен Оңтүстік Осетияға ерекше ережелі автономия ... ... ... ... орай, бұл келісімді ресейлік парламент ратификациялаған жоқ.
Оның басты ... ... ... ... ... Горбачев
кезіндегі «жаңа саяси ой» бағытындағы рөлі екендігін негізге ала отырып,
грузиндік елбасына деген ... ... ... ... Осы
жағдайдан кейін Ресей ұлтшылдары мен ... оны КСРО ... ... ... ... нәтижесі ретінде талқылауда. Мәскеудің
Грузияға қатысты жүргізген саясатының негізінде халықтың көпшілігі ... ... ... ... ... грузиндік парламентте антиресейлік ой
қалыптасып, үдей ... ... ... ақырындап Ресейден тартына
бастады. Ал ... ... ... ... күрт ... ... мен
Әзербайжанмен жақындасып, НАТО құрамына кіру ... көп ... ... ... 1990 ... ... ... келетін болсақ, ол қатып-қалған сипатқа ие. Бұл кезеңдегі ... екі ... ... ... ... ... қамтитын аса
ыңғайсыз жағдай туғызды. Тбилисидің Ресейге қатысты өз аумағы ... ... ... және ... ... ... салу АҚШ пен Түркия тарапынан қолдау тапқан ... ... ... ... РФ ... ... ... Кеңесінің өкілі
Грузияға ресми сапарының нәтижесінде ... ... қол ... [11]. Екі жақты ... ... ... ... 1995 ... 15 қыркүйегіндегі Ресей Үкіметінің өкілі
В.Черномырдинананың Тбилисиге ... ... ... ... ... ... ең ... орынға қойылатындығы баршамызға
белгілі, сондықтан бұл кездесу ... ... ... әскери
базалары және Ресей сен ... ... ... ... ... ... ... құқықтық статустары жөніндегі келісімге қол қоюды
екі жақ та жөн санады. Шиеленісті кезеңде бұл келісім ... ... аса ... ... ... Ресей-грузин қатынастарының ары қарайғы
жалғасын 1996 жылы 18-19 ... ... ... Э.Шеварнадзенің
Ресейге келген ресми сапарында тапты деуге ... Екі ел ... ... ... ... ... ... арналған екі
жақты сауда-экономикалық әріптестік, құрғақтағы сауданың даму ... ... мен өзге ... ... бар құжаттарға қол
қойылды [12-13].
1996 жылдың 27-28 қарашасында Тбилисиде өткен РФ ... ... ... ... ... ... тату-тәтті көршілік
және әріптестік жөніндегі келісім» мен сотталғандардың өз мерзімін өздері
қай елдің азаматтары болса, сол ... ... ... өтеу ... ... ... ... шараларын тездету үрдісі туралы
өтінішпен ресейлік делегацияға жүгінгені белгілі.
Ресей ... ... ... ... ... ... ... келісімге келуді тездету жөніндегі мәселеге
грузин тарапы Абхазия мен Оңтүстік Осетиядан қашқан босқындар ... ... ... кері жауап қайтарған болатын.
Қол жеткізілген келісімдердің іс жүзінде орындалуы – бүгінгі күні
екі ел арасында 800-ге жуық ... мен ... қол ... – аса ... ... тап ... ... Ол бір жағынан КСРО
ыдырағаннан кейін дәстүрлі және шаруашылық байланыстардың үзілуімен, ал
екінші ... ... ... ... ... ... белгілі.
Соңғы кездері Ресей мен Грузия арасындағы қарым-қатынаста көрнекті
алға ... ... ... ол жаңа деңгейге өтуі – ... ... ... байланыстардың даму кезеңі. Бұл жолдағы маңызды
қадамдардың бірі – 1997 жылы ... ... ... ... ... ресей-грузин комиссиясының баруы болып табылады.
Комиссия отырысының қорытындысы бойынша Протокол және өзге де ... ... ... ... ... ... мақсатында 1997
жылы 17 ... ... ... ... үкіметі мен Грузия ... ... ... ... ... мемлекеттік несие бойынша
Грузияның қарыздарын ресструктизациялау жөнінегі Келісімге қол жеткізілген
болатын [14]. Сонымен қатар, екі ... ... ... ... ... ... ... берулері ұйымдастырылып тұратыны мәлім. 1990
жылдардың екінші жартысыда Грузия басшылығы Э.Шеварнадзе ... ... ... ... ... ... айта ... РФ
президентінің Грузиямен тек қана достық емес, сонымен бірге одақтастық
қарым-қатынаста ... ... ... әрине олардың ұлттық және
мемлекеттік мүдделерінің ... ... ала ... ... ... ... Кавказ аймағында стратегиялық және геосаяси мүдделерінің
бар ... ... ... ... ... ол ... аса ... қарым-қатынасын орнату үшін
жасап жатқан белсенді әрекет етіп, Грузияның еуропалық және ... ... ... ... жаңа импульс беруге тырысып жатыр.
1996 жылдың басынан бастап, Грузияның ... ... ... ... ... аса қиындай түскен еді.
Грузияның ресми тұлғаларынан, тағы да Грузия парламентінде ресей-грузия
қатынастарының ... ... ... ... ... ... грузин-абхаз қақтығысты аймағындағы қызметі жөнінде ... ... 1996 жылы 2 ... РФ ... ... ... ... шешімі бірнеше қолайсыз бөлімшелерден тұрады [64,
с.118]. ... ... ... ... базалары жөніндегі Келісімнің
ратификациялануы тікелей Абхазиядағы қақтығысты жағдайы мен ... ... ... ... ... ... ... келтіру» мәселесінің
реттелуіне байланысты етіп ... ... ... ... ресейлік
әскерлердің Грузия аумағынан шығарылып тасталуы мүмкіндігі де қарастырылған
екен. Осыған қарағанда бұл кезеңдегі негізгі мәселелер ... ... ... ... ... келу ... мен Ресейдің
делдалдық миссиясының жалғастыра алатындығы жайында болып тұрғаны анық.
Ресей президентіне екіжақты қатынастың ... ... ... ... ... құру ... туындаған болатын. Расында
да аталған делегация қысқа мерзім ішінде аса ықпалды тұлғалардан құрылып
үлгерді. Тағы бір айта ... жай, ... және оның ... ... шешу ... тым ұзаққа созуы, абхаз сепаратистеріне
көрсеткен қолдауы мемлекеттер арасындағы әдеттегі дұрыс қарым-қатынасқа сай
емес ... ... еш ... жала жабулар көбейіп кетті. Ал Тбилиси
жағы 1994 жылғы 3 ақпандағы Ресей Федерациясы мен ... ... ... ... ... ... орналасқан Шекара
әскерінің қызметінің шарттары және оның ... ... ... тым көп ... ... отырғандығы белгілі. Ресейдің
Шекаралас қызметінің директоры А.Николаев Тбилисиге жасаған ... ... оны ... ... талабына сай етіп, Грузияның заңнамаларына
сәйкестігін анықтау мақсатында қайта қарастырылу ұйғарған болатын. Ресейлік
әскерлер мен ... ... ... еш ... ... ... ... ол бірнеше елдердің, ең алдымен Түркияның орын
алған жағдайдың қаншалықты құқыққа сай екендігі ... ... [59, ... Ресей-Грузия қарым-қатынастарындағы ұстанымы Грузияға
аса қызығушылық танытып отырған, экономикалық ... ету ... ... ... ... ... ... Грузия аумағы арқылы
мұнайқұбырларының салынуына мүдделі болған, ... АҚШ пен ... ... ... енді ... бастағандай. Алайда Ресей
Грузиямен экономикалық, саяси, әскери, мәдени және басқа да ... ... ... қол жеткізіліп қойған келісімдердің түпкілікті мазмұнға
ие ... оның ... ... ... қосымша,
шығынсыз көмек көрсету жолдарын іздеу, ТМД шеңберіндегі секілді халықаралық
аренада да аса ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі күнгі екі мемлекет арасында орын алған
шиеленісті ... ... ... ... ... ... кім ... тарапының мұндай бағыты 1996 жылы Грузияның ... ... (12-14 ... ... ... ... министрі
И.Менагаришвилидің (5-6 қарашада) Ресейге жасаған, ал Ресейдің Мемлекетік
Думасының өкілі Г.Селезневаның (25-26 ... ... ... ... болатын [55, с.39]. Нәтижесінде екі ... ... ... ... ... ... сонымен қатар, шекараны
бақылау саласындағы әріптестік мәселесіндегі, жалпы шиеленісті жағдайларды
шешудегі қиыншылықтарды реттеу мүмкіндігі пайда ... ... мен ... ... ... ... дамуының бағыты
қабылданып, екіжақты ынтымақтастыққа кедергі болатын ... ... ... байқалған болатын.
1996 жылдың 19 қаңтарында ТМД елдерінің мемлекет басшыларының Кеңесі
«Абхазиядағы қақтығысты реттеу шаралары» қатысты шешім қабылдады. Бұл ... ... ... қару және өзге әскери жарақтарды әкелуге
тыйым салынғанымен қоймай, ТМД мемлекеттерінің абхаз ... ... ... транспорттық және өзге де салалардағы ... ... ... ... жылдың қазан айынан 1999 жылдың маусымына дейін Стамбул
қаласында грузин және ... ... ... ... шаралары жөніндегі
кездесулер өтті. Осы бағыттағы үшінші кездесудің ... ... ... ... ... Ялта ... қабылданды. Аталған келісім бойынша
тараптар әскери қимылдарды жаңартпау және босқындарды қайтарудың белсенді
шаралары жөніндегі ... ... Екі ... да ос ... кепілі ретінде БҰҰ, ЕКЫҰ және ТМД болуға тиіс.
1998 жылдың сәуір айында грузиндік ... ... ... ... ... ... шығару мен Грузия аумағындағы екі ірі
ресейлік әскери дивизияның шығарылуы жөніндегі келесімге қол қоюына ... [59, c.23] ... ГУАМ ... негізгі бастамашыларының бірі
бролып табылады және 1999 жылы Грузия өзінің ұжымдық ... ... ... ... кетті [67,p.74] .
Ресейдің Грузиямен қарым-қатынасын нашарлап кетуі – оның Кавказдағы
ұлттық мүдделеріне көп-көрім нұқсан келтіргені анық, ... ...... ... ... тек ... ғана ... болып табылады.
Сондықтан географиялық фактор да сыртқы ... ... өз ... ... ... ... 1990 жылдарды Ресейдің төмен қарап
қалған кезеңі деп қарастырмағандығы анық. Алайда, батыстық саяси ... тез ... ... ... сыртқы саясатындағы жетістіктерге
жетіп, кеңестік кезеңнен қалған ... шыға ... ... ... ... ие ... ... алды. Ал батыс енді
Ресейді бәсекелестікке дайын ұлы державалардың бірі ретінде тани ... ... ... ... ... ... саясатында да байқалатыны
анық. Ресейдің Грузиядағы «отарлық» түсінігіндегі белсенділігі ... ие ... ... бұл ең алдымен Грузия аумағында тұратын азаматтарға
ресей төлқұжаттарын ... ... ... мен ... ... ... ... байқала бастады. РФ мұндай іс-қимылдары оның
көршілес мемлекеттерге өзінің мүдделерін жүзеге ... өз ... ... отыр деп түсінген батыс елдерін аса ... ... ... ... ... ... дипломатия,
президент Д.Медведевтің 2008 жылдың 31 тамызында таяу ... ... ... ... [32] мен ... Осетияның
бастапқыда 29 тамыздағы Ресей құрамына ... ... ...... ... ... ... қатарына қосылғаны белгілі. Сонымен
батыс елдерінің ... ... ... сонау Кеңес Одағының кезінен
қалған мұра деген түсінік қалыптасқаны анық. Басқаша ... ... ... ... ... ... күнгі Ресей Федерациясының
жүргізіп отырған сыртқы саясатында көріне бастағаны белгілі. Бұл түсінікті
жайт, ... ... ... ... ... ... суық кезеңінің
саясаткерлері жүргізген ... ... ... ... ... ... ... стратегияларына келетін болсақ, XXI
ғасырға қадам ... бері ... ... ... ... ... ... елдермен саяси, әскери, мәдени және басқа ... ... ... ... ... бағытын жүргізіп
келеді. Алайда бұл үрдіс баяулығымен, тым көп қарама-қайшылықтарымен
ерекшеленіп келеді. Оған ... ... өз ... ... ... ... қауымдастық қабылданып жатқан мыңдаған
реформалар тұсында идеалды емес ... ... ... Халықаралық
қатынастардағы қақтығыстардың барлығы суық соғыспен, коммунистік идеология
мен саясатқа байланысты болмағанын ... ... ... ... ... де ... ... жүйесіне бірнеше шиеленісті жағдайлар
туғызып, қауіп төндіретіні ... Бұл ... мен ... да ... ... Ресейдің біраз үзілістен кейінгі тәуелсіз сыртқы саяси
бағытын жүргізудегі ұмтылысы ғаламдық ... ... ... ... ... ... ... отырғандығы белгілі.
Мәскеудің қайта құрған сыртқы саяси басымдылықтары Батыс ... үрей ... ... ... ... ... саясат ТМД, Шығыс
елдері тарапынан да ... ... ... айқын.
Үшіншіден, Ресейге деген күдікті көзқарастың тарихи белгісі – ... ... ... жағдайы деуге болады. Дәлірек, криминализация,
ұйымдасқан ... ... ... ... ... қақтығыстар, лаңкестік пен сепартизм Ресейге сыртқы саяси
әріптестерін шеттететін сияқты. Ал РФ ... ... ... ... күш ... да ... ... қалыптасуына әсерін тигізген
болар.
Төртіншіден, ресейлік ... ... ... ... ... қысқарған: экономикалық, әскери, ақпараттық-мәдени ... ... үшін ... ... өз мүдделерін жүзеге асыру
біраз қиындықтар туғызып отыр. Алайда, Ресейдің қоғамды ... ... ... ... бағытының көмегімен түбінде сыртқы
саясатында белгілі бір жетістіктерге жету мүмкіндігі зор. Мәскеу ... ... ... ол ... ... ... белгілі, сол сияқты заманауи халықаралық қатынастардың басты
экономикалық және қаржылық институттарына, ... ... ... ... ие бола ... оның ... дұшпандық сипаттағы қатынас
жоқ екендігіне сенімді. ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігіне төніп тұрған қауіптер саны арта түскені
белгілі. ... ... ... ... немесе конфессионалдық негізде сепаратистік күштер
арқылы Ресей Федерациясының ұлттық қауіпсіздігі мен ... ... ... ... ... ... ... Ресейдің негізгі
институттарындағы ұстанымының әлсіреуі;
... ... ... ... ... ... жүзеге асырылуы;
• ТМД-ғы интеграциялық үрдістерге қайшылық ету мен аумағында
ресейлік мүддеге сай ... ... ... ... ... табылады [63,с.114]. Алайда, ұлттық қауіпсіздікке төніп
тұрған мұндай қауіптерге қарамастан, РФ Еуразия континентіндегі
ең ірі ... бірі ... ... жоқ. ... ... ... көзқарастарға қарамастан, Ресей
халықаралық қатынастар жүйесінде аса ... ... ... Ресейге қатысты Грузиндік көзқарас өзгеше, айталық
Грузия үшін Ресеймен достық қарым-қатынаста болу не үшін ... ... ... ... ... Алдымен дүниежүзіндегі барлық
елдер күшті ядролық және энергетикалық ұлы державамен шиеленісті
жағдайға түспеуге ... ... ... ... ... оның ... салмай, күш қолдану арқылы
енгеннен соң енді бұл жерлерді оңайлықпен ... ... [74] ... ... ... ... тату ... қандай қажеттігі бар
екендігі жөніндегі ... өз ... ... Ең ... ... - ол ... аймағындағы Ресей мен Арменнияны біріктіріп ... ... ... ... үшін ... ... қарым-қатынаста болу
өзінің стратегиялық мүдделерін жүзеге асыру мақсатында ... ... ... орай, өткен жылдың тамыз айындағы қайғылы оқиға, жалпы
бүгінгі күнгі екі ... ... орын ... ... бұл басымдылықтар мен
мүдделер жайында ұмытып, жаңа саяси бағыт қолдануды талап етіп отырғандығы
сөзсіз. ... ... ... бірі осы ... ... ... Грузияның дипломатялық қарым-қатынастарына тигізген ықпалы жайында
болмақ.
1.2 Ресей-Грузия қарым–қатынастарына ... ... ... ... ең ... рет 1989 ... ... айында
басталды. 18 наурызында Лыхны (Абхаз княздігінің ежелгі астанасы) ауылында
Абхазияның Грузия ... ... мен оның ... ... ... талап еткен Абхаз ұлтының отыз мыңдай ... ... 1989 ... ... ... мен ... ... жағдай қиындай
түсті. Қақтығыс барысында жергілікті құқық қорғау органдарына, ... ... алу ... ... ... ... жатты.
15-16 шілде де грузиндер мен абхаздар арасында бірнеше тұрғындардың ... отты және ... ... орын ... ... 25 тамызында Абхазияның Жоғарғы соты абхаз ... ... ... қарсы болған грузин жоғары сотының фракциясы
арасында келіспеушілігіне алып келген Абхаз АКСР ... ... ... 1991 жылы 17 ... ... КСРО-ны сақтап қалу
жөніндегі жалпы кеңестік референдум өтті. ... ... ... ... қарсылық білдіргендіктен Абхазия мен Оңтүстік Осетия территориясының
әскери бөлімшелерін санамағанда, Грузия аумағының көп бөлігінде дауыс беру
болмады. Ресми ... ... ... ... АКСР ... саны 52,3% ... ал КСРО–ның біртұтастығының сақталуына дауыс
бергендер 98,6% жетті [59,с.156].
1991 жылдың 31 ... ... ... ... қайта
қалпына келтіру референдумы болды. Грузиндік мәліметтерге сай, референдумда
Абхаз АКСР тұрғындарының 97% Грузияның мемлекеттік ... үшін ... ... ... ... Соты ... Құқықтық негіздеріне
жүгіне отырып, нормативті актілер қабылдады, сонымен қатар, Абхаз АКСР–нің
Конституциясына, Абхазияны Грузияның ... ... ... ... ... заңына өзгерістер енгізді.
Абхазиядағы саяси қиындық ... ... ... ... ... ... ... Абхазияға Грузияның ұлттық
гвардиясы бөлімшелерінің енуімен сипатталады. 1992 жылдың 5 ... ... ... ... кетіп қалуы салдарынан абхаз бен грузин
жоғарғы ... ... ... ... ... қатар,
екі жақтың фракциясы толық мүшелермен бірге ... ... ... ... ішкі ... мен жергілікті грузин бөлімшелерінің қарулы
құрылғыларын құру үрдістері ... ... ... 1992 жылдың 23
шілдесінде Абхазия Жоғарғы Соты Абхазияның 1978 жылғы ... ... және 1925 ... ... статусқа ие болғанға дейінгі
конституциясының күшіне енуі туралы қаулы шығарды. Алайда ... ... ... қабылданбады. 1992 жылы 14 тамызда Грузияның Ұлттық
гвардиясының отрядтары Абхазия территориясына еніп, осыған ... ... ... ... ... ... ... астанасымен қоса жаулап алды.
Грузин үкіметінің мәлімдеуінше Абхазия территориясына ... ... ... Соты ... ... Арзинбоймен алдын ала келісілген
болатын. Грузин тарапы өздерінің бұл ... ... ... ... ... ... президенті Звиада Гамсахурдианың жақтастарынан
қорғау мақсатында болғандығын айтады. Абхаз отрядтары ... ... ... ... ... ... өз еркімен көмек
көрсетушілер тарапынан қарулы көмекке ие ... ел ... ... ... тоқтатылуы жөніндегі ең алғашқы
келісімге 1992 жылы 3 қыркүйекте Мәскеу қаласында қол қойылды. ... мен ... ... және Абхазияның грузин, абхаз депутациясының
қатысуымен өтті. Қазан айында абхаздықтар казактардың ... ... Псоу ... ... ... мен Абхазия шекарасы) дейінгі
аумақты бақылауға алған, осы жүргізілген іс-шара барысында Абхазияның ... ... ... ... ... тазалау жүзеге асырылған деген мәлімет
бар [69]. ... ... ең ірі ... ... және ... ... ... қарсы бұл кең көлемді операцияға абхаздықтармен бірге
Солтүстік Кавказдан өз ... ... де ... ... ... ... ... жасауға қатысқан генерал Александр Чандоров Сухуми үш
күн ішінде ... тиіс ... ... жасағаны туралы бейнетаспа бар
екендігін ... ... ... грузин артиллериясының іс-қимылының
нәтижесінде шабуыл жасаушы тарап айтарлықтар шығындарға ұшыраған. 1993 жылы
Ресейдің қатысуымен қақтығысқа қатысушы тараптардың ... ... ... ... ... күш ... жөніндегі келісімге қол қойылғандығына
қарамастан Сухуми аумағында тағы бір ірі шабуыл ... ... ... ... рет ... десанты қолданылды. Көптеген зардап
шегушілерге қарамастан Солтүстік Кавказдықтар (Ресей) стратегиялық маңызды
аймақтарға бақылау орната ... 1993 жылы 23 ... ... екі жақ қайта бейбітшілікке қол жеткізді. Сонымен қатар, ... және ... ... ... және ... ... жөніндегі келісімін орындатуды өз кепілдігіне алды. 1993 жылы ... ... ... ... ... ... ... қол
қойылы [9]. Аталған келісім негізінде Грузияның ... ... мен ... ... аймағынан теңіз жолдары арқылы
шығарылды. Бұл ... ... үшін ... ... ... десантты кемелерін берді.
1993 жылы абхаз әскерлері мен ... өз ... ... ... ... өз ... алғандықтан, грузин
халқының көптеген бөлігі (шамамен 250 мың) ... ... ... 1994
жылдың 23 шілдесінен бастап Абхазия аумағында ресейлік ... ... ... ... Бейбітшілік күштері
орналасқан. Аталған күштердің негізгі мақсаты аймақтағы ... ... ... болуына жол бермеу болып табылады.
2008 жылдың 16 сәуірінде Ресей ... ... ... ... мен ... ... материалды көмек көрсету жөнінде тапсырма
бере отырып, Абхазия мен Оңтүстік Осетияның барлық мемлекеттік органдарымен
және ... ... ... саларда, сонымен
қатар ақпарат, мәдениет және білім саласында ынтымақтастықты дамыту қажет
екендігін ескертті [26].
2008 жылдың 31 ... ... ... ... құрамында 400 әскер
бар ресейлік теміржол батальондарын енгізумен қатар соғыс ... ... мен ... ... қалпына келтірді. Грузияның Сыртқы
істер министрлігі Ресей Федерациясының ... ... ... Абхазия территориясына енгізуін дайындалып жатқан ... деп ... ... Қорғаныс министрінің орынбасары Бату
Кутелия: «Ресейдің бүгінгі күні жасап отырғаны-әскери жоспарлау тұрғысынан
әскери басқыншылық ... ... ... ... ... аннексиялау мен оккупациялау мақсатында кең көлемді
интервенция ... ... [33]. ... ... ... ... ... қимылына қатаң жауап қайтарылмай қоймайтындығын атап
өтті. Өткен жылдың шілде ... ... ... ... ... ... ... істер министрі Франк Вальтер Штайнмайер арасында грузин-
абхаз қақтығысын реттеу ... ... ... [76]. ... ... ... жету» екендігін мәлімдеген болатын [34]. Алайда
абхаз тарапы Кодор қыратындағы грузин әскерлерін шығарып, соғыс қимылдарын
қайта ... ... ... ... ала ... ... ұсынып
отырған жоспарынан бас тартты. 2008 жылдың ... ... ... ... ... ... ... Қарулы күштері Кодор қыратына
қайта бақылау орната алды. 2008 жылдың 26 ... ... ... мен ... ... ... мойындады.
Ал енді Оңтүстік Осетиядағы қақтығыстың шиеленісу тарихына келетін
болсақ, 1989 жылы ... ... ... ... халықтық
депутаттар кеңесі облыстың статусын автономды республика деңгейіне дейін
жеткізу жөнінде шешім қабылдады. Бұл ... ... ... ... және ... ... қаупімен тікелей байланысты болған. Грузин
ССР Жоғарғы Соты ... ... ... сай емес деп ... Осетияның әкімшілік орталығы – Цхинвал қаласы бірнеше ай мерзіміне
оқшаулауға алынды [72].
1990 жылы Оңтүстік ... ... ... ... ... Осетия
Республикасын жариялады. Нәтижесінде Грузия Республикасының Жоғарғы кеңесі
Осетияны автономиядан айырып, территориясын бірнеше бөліктерге бөле отырып,
Цхинвал және ... ... ... ... ... Грузия тарапының
мұндай әрекетінен кейін Оңтүстік Осетия тұрғындары жаппай Солтүстікке ... ... ... ... ... Цхинвал қаласына Солтүстік
Осетиядан өз еркімен көмекке келушілер саны арта түсті. Грузиндік күштер
Цхинвал ... ... ... ... бақылауға алып, қаланы
бірнеше қиратулар мен зардаптарға соқтықтырған соғыс қимылдарына ұшыратты.
Екі жақ арасындағы қарулы қимылдар тек Ресей мен ... ... ... қол ... ... және 1992 жылы ... аймаққа үш
батальон көлемінде (ресейлік, грузиндік, осетиндік) бейбітшілік ... ... ... ... қимылдарын тоқтатты [61,с.143]. Ресми
мәліметтер бойынша 1990 ... ... айы мен 1992 ... аралығында
Оңтүстік Осетиядағы қақтығыс нәтижесінде 2-4 мың адам қаза ... ... өмір ... ... ... ... халық босқындарға айналды. 1992-
2004 жылдар арасында ресейлік генералдың ... ... ... ... ... осетиндер мен грузин халқының
арасында татулық ... ... ... ... Осетия автономдық
облысы және өзге де ... ... ... ... Республикасының
үкіметінің бақылауында болды. Елдің экономикалық жағдайы тікелей ... ... ... Транскавказ автомагистралі арқылы тасымалданатын транзитке
байланысты болды. Ресей ... үшін ... ... бірі ...... ... солтүстікке қарай қоныс
аударған Солтүстік Осетиядағы босқындар республиканың 1944 ... ... ... ... ... болып табылатын
Пригородный ауданындағы жерлерге көз сала ... Бұл ... ... ... өз ... ... ... территориясындағы осетин-ингуш қарулы
қақтығысына ықпал еткен тағы бір себеп болып табылады.
Ресей ТМД мемлекеттерінің аумағындағы жанжалды ... ... ... бар ... салуға тырысуда. ТМД аумағындағы қақтығысты
аймақтар: Абхазия мен ... ... ... Таулы Карабах (Әзербайжан,
Армения), Преднестровье (Молдавия) [64, с.151].
ТМД аумағындағы жанжалдарды реттеу үшін, бейбітшілікті ... ... ... ... актілер мен құжаттар қабылданған. Олар: 1992 жылдың
20 наурызындағы «Әскери бақылаушылар мен бейбітшілікті қоодаудағы ұжымдық
күштер» жөніндегі ... 1993 ... 24 ... ... ... және оларды материалды-техникалық қамтамасыз ... ... және 1996 ... 19 ... «ТМД мүше ... ... алдын алу мен болдырмау» жөніндегі концепция
қабылданған [15]. ... ... және тағы да өзге ... құжаттар
негізінде Ресей мен Грузия арасындағы шиеленісті ... ... ... ... ... ең алғашқы бітімгершілік шаралары 1992 жылы 14
шілдеде Оңтүстік Осетия аумағында ... ... 1992 ... ... Сочи қаласында Ресей президенті Б.Ельцин мен Шеварнадзе
арасындағы ... ... ... ... ... ... ... аймаққа құрамында ресейлік, грузиндік,
осетиндік батальондары бар бейбітшілікті сақтау мақсатындағы ... ... ... ... 1996 ... 16 мамырында Мәскеу қаласында
грузин-осетиндік қақтығыс тараптарының арасындағы өзара сенімді нығайту мен
қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі ... ... ... қол ... Бұл ... ... реттеуге өзіндік ықпалын тигізгені анық.
1994 жылы 14 мамырда Мәскеуде Ресейдің ықпалдастығымен грузин-абхаз
қақтығысының аймағында қарулы ... ... ... Келісімге қол
қойылды [53,с.67]. Осы құжаттың және ТМД ... ... ... 1994 жылы Абхазияда ТМД-ның Ұжымдық бейбітшілікті сақтау күштері
орын алды. ... ... ... ... Кеңесі Грузиядағы жағдайды
бақылау үшін БҰҰ-ның арнайы миссиясын сайлаған.
Грузия президенті Михаил Саакашвили 2004 жылдың ... ... ... ... ... ... келтіргісі келмейтін
Абхазия мен Оңтүстік Осетияның сепаратистік ұстанымдарына жол берді ... ... [27]. ... ... Абхазия мен Оңтүстік Осетиядағы
бейбітшілік ... ... ... және оның делдалдық рөлінен
айырмақшы болды. Саакашвилидің айтуынша қақтығысты аймақтағы ... ... НАТО ... ... ... өзге ... бөлімшелеріне, мысалы–Украинаның әскерлеріне ауыстыру керек. Ресей
Федерациясының ойынша бұл қақтығыстың ... ... ... ... этникалық тазартулар мен қарулы қақатығыстардың ушығып
кетуіне жол береді. Сонымен қатар ТМД ... ... өз ... ... ... ... ... басшылықтың Грузияның территориялық тұтастығының мәселесіне
көзқарасын Ресей ... ... ... 2004 ... ... ... ... күнгі грузин территориясындағы шиеленісті ... ... ... құрылымдарды жоюдан басталды деген: «Ресей
Грузияның территориалды тұтастығын қайта қалпына келтіріп, сақтап ... ... ... ... ... өзіне жат міндеттерді алып, тек бір арп
жағында ғана бола алмайды. Біз екі жақ ... ... ... егер ... ... ... олардың келісулеріне кепіл бола аламыз» [28].
Грузиндік жаңа басшылықтың ... ... ... ... ... ... аспектісі жоқ. Ресей Федерациясына тағылған ең
негізгі айыптардың бірі – Ресей ... ... мен ... ... ... түрде ресейлік азаматтық алып беру жөнінде жүргізген
шараларды айтуға болады. Сонымен бірге Грузия ... Оның әуе және ... ... ... ... және ... ... экономикалық, сауда, қаржы және
транспорт саласындағы ... ... ... ... ... территориясында барлау қызметтерін
жүргізгендігін;
Екі ел ... ... ... ... ... азаматтарына қатысты
аса достық қатынаста еместігіне кінә тағып отыр ... ... ... ... [29].
Саакашвили Ресейдің бұл мәселеге араласуын даттай отырып, халықаралық
қауымдастыққа мәселе этникалық қақтығыс маңында емес, ал ... ... ... ... ... ... ... отырған басқыншылық қимыл
екендігін жеткізгісі келеді. 2006 жылы Грузияның қақтығыстарды ... ... ... Георгий Хаиндрава өз қызметінен бас
тартқандығын ... адам ... ... және оның сот ... ... негіздей отырып, оппозицияға кеткендігін хабарлады. Оның
орнына Мереб Антадзе келді. Министрдің өз қызмеінен кетуіне бір ай ... ... Гори ... ... ... ... Сыртқы істер
министрлігінің арнайы тапсырмалар бойынша елшісі, Оңтүстік Осетия бойынша
Аралас бақылау комиссиясының мүшесі Юрий ... және РФ ... ... ... ... ... Попов дипломатиялық
номерлі автомашинада ұсталған болатын. Георгий Хаиндрава Грузияның Қорғаныс
министрлігін қатаң ... ... ... жаз ... ... Абхазиядағы Кодор қыратына бақылау
орната алды. Осы ... ... ... ... ... үкіметі мен
парламенті Тбилисидан Кодорға көшірілді.
2006 жылдың 27 ... ... ... ... ... Жоғарғы Абхазияға ауыстырылғандығын жариялады. Сол ... ... ... ... ... ... 1920 және ... оңтүстік осетиндіктерге жасаған геноциді үшін ... ... ... ... үшін Солтүстік Осетия-Алания, Карачаево-
Черкесия және ... ... ... ... ... ... ... Ресей басшылығына республиканың тәуелсіздігін
мойындау және екі ел ... ... ... орнату жөнінде өз
өтінішін жолдады. Абхазия мен Оңтүстік Осетия басшылықтарының өтініштері
ресей-грузин қайшылықтарының ең қызу ... ... ... мен транспорттық блокадалармен қоса мойындалмаған аймақтар
Грузияға жасалатын ... ... ... айналуы мүмкін. Әсіресе, Шешенстан
Республикасының президенті Алу ... ... ... Абхазия мен Оңтүстік Осетиядағы жағдайға онда соғыс қайта
басталған жағдайда араласуға ... ... ... болатын.
2008 жылдың 28 наурызында Тбилисидағы стратегиялық зерттеулер
орталығында ... ... ... мен Абхазия арасында Грузияны
бөлшектеуден басқа келіссөз жүргізу ... ... ... ... ... жоқ екендігін хабарлады. «Барлық өзге мәселелер – ... ... ... ... және ... орталық органдарында маңызды өкілдік
етуге кепілдік береміз»,-деді президент [35].
Сонымен қатар, Ресей міндетті түрде бұл ... ... ... ... ... ал оның шешілуіндегі делдал ретінде ғана
қатысуы керек екендігін айтып ... Өз ... ... мен ... биліктері Саакашвилидің еркін экономикалық зона және кең көлемді
автономия ... ... ... қалдырды.
Оңтүстік Осетияның Сыртқы істер министрі Мурадо Джио Тбилиси мен
республикалар ... ... ... ... ешқандай
келісімдер жөнінде әңгіме болуы ... ... ... Екі ... барлық келісімдерді жоққа шығару үшін ... ... ... әскерлер енгізген болатын. Ал Оңтүстік осетиндіктер алдымен Грузия
өз ... ... өз ойын ... ... ... етіп отыр.
Ресей Федрациясының Сыртқы істер министрлігі ... ... ... ... ... ... ... ретінде Ресей
Абхазия мен Оңтүстік Осетияны қолдауға дайын.
ТМД елдерінің институтының директорының орынбасары Владимир Жарихин
президент Путиннің ұсынған ... ... мен ... арасындағы
мүмкін тайвань мәселесін мысалға келтірді (1978 жылы АҚШ Тайваньді Қытайдың
бір ... деп ... ... ... ... ... оларға
экономикалық, саяси қолдау көрсетуді жалғастырды) [55,с.27]. Ресей дәл
осыны қайталап отырғандай. Егер ... НАТО ... ... ... екі ... ... деп тану құқығын сақтап отыр.
Грузияның агрессивті саясаты ... ... ... бұл ... тек Грузия тарапымен ғана емес, сонымен қатар Ресей ... ... ... ... ... ... жағынан
Цхинвалдағы болған оқиға тек Ресейге ғана қатысты болмай, ... ... ... ... ... табылды. Себебі Грузияның түсінігінше, сонау он
бес жыл бойы ... мен ... ... ... ... ... ... тоқтату жасай алмаған батыс елдері мен халықаралық
ұйымдар қаншама шаралар жүргізгенімен бұл шиеленісті түбегейлі ... ... ... ... ... ... екі ел ... бүгінгі күні өз жалғасын табуда. Екі жақты қарым-қатынастың жалпы
сипаттамасы мен олардың болашақта даму ... ... ... ... көлемінде қарастырылатын болады.
1.3 XXI ғасырдың басындағы екі ел ... ... ... ... ... ... мен ... арасындағы байланыс алдыңғы
өткен соңғы онжылдықтағыдай емес, әлдеқайда ... ... ... ... ... ... отырған саясаты жүйелі түрде емес
дейді кейбір саясаткерлердің айтуынша. Дәл осыны грузиндік сыртқы саясатқа
қатысты да ... ... ... ... ... ... күні ... бірнеше шешілмей тұрған мәселелер бар. Біріншіден-ол күн көру.
Бұл үрдісте Ресейдің алатын орны ерекше, әсіресе ... ... ... ... ... ... ... пен аумақтық
тұтастықты сақтау. Көптеген ресейлік саясаткерлер Ресей ... ... ... ... деп те өз ... ... жатты. Ал үшінші
міндет-ол Грузияның өз ... ... үшін ... ... ... тағы бір өзекті мәселесі-ол ішкісаяси тұрақтылыққа қол жеткізу
болып саналады.
Ресей мен Грузия арасындағы ... ... ... екі ел ... конструктивті әріптестік орнату, Ресейдегі
демократияны ... оның ... ... қатынасын ары қарай
ынтымақтастық негізде дамыту болып табылады [60,с.34].
Грузиядағы шексіз дистабилизациялардың себебі - ол ... ... ... ... ... ... өз ішінен, яғни ішкі саяси
жағдайдан. Жаңа ... ... ... ... ... ... ... Ресейде антигрузиндік көңіл-күй болмағаны белгілі.
Екіжақтың да қарым-қатынасты шиеленісті жағдайға әкеліп ... де аз ... жоқ. ... екі ... ... ... арада нашарлап кетуін негіздейтін бірнеше жалған ... ... ... Олар: Екі жақты қатынастың ... ... ... ... ... саясат сарапшыларының пікірінше, кейінгі
қайраткерлерге қарағанда ... тіл ... ... ... ... ... Грузия Ресейсіз алысқа бара алмайды деген
жалған ой; Грузия-жеткілікті жетілмеген ... Ал ... ... тағы бір қате ... ... тез ... НАТО құрамына
кіруге жасап жатқан әрекеті, яғни альянс құрамына кіргенмен шешімін ... келе ... ... ... реттеле қалатынына жүктелген
сенімділік. Екі жақтың саясаткерлерінің кездесуінде бұл мәселе талқыланып,
мұндай ... ... ... ... бола қоймайтындығы жөніндегі
ойларының бір ... ... ... ... Ең басты мәселелердің бірі-ол
Грузия өзін қауіпсіз деп санай алматындығында. ... ... ... ... ... Сонымен қатар, Грузияның НАТО-ға енуі Ресейге қарсы
ешқандай саяси мүдденің болмайтындығы жөнінде де ... ... ... ... ... ... бір саяси ұстанымы мен ... ... ... ... төңірегінде ғана емес, ал тікелей АҚШ-қа қатысты
ұстанатын ... мен ... ... ... ... Оған ... бола
алатын құжат - ол АҚШ пен Грузия арасындағы қорғаныс саласындағы қол
қойылған ... ... ... ... ... тәуелсіз мемлекет
емес, ал ол тек АҚШ қолындағы қуыршақ сияқты. Бұдан, ... ... ... ... ... алмайды ма деген қорытындыға келеміз. ... ... ... ... ... мәселесін Ресей Тбилисимен
емес, ал Вашингтонмен шешетіні ғажап емес.
Грузиндер грузин-абхаз ... ... ... ... сияқты, аяғында абхаздық мәселені ғана емес, ал ресей-абхаздық
мәселені шешіп жүру талабы ... ... ... ... мүшелерінің
айтуына қарағанда, Ресей Грузия үшін ... ... ... ең басты
басымдылықтардың бірі болып табылады, ал керісінше Ресей үшін ... ... ... ... ... «Грузияның болашағы үшін» атты концепциясында
бүгінгі таңдағы Грузияның стратегиялық ... пен ... ... ... [74]. ... расында солай болғанымен,
екі ел арасындағы қарым-қатынастарда ... ... ... өте аз екендігі анықталды.
Бүгінгі күнгі екіжақтың ресей мен грузиндерді біріктіретін, терең
мәдени тамырлармен байланысқан ... ... ... ... ... мәдениеттің Грузияға оралуы - көбіне батысқа еліктеушілік жеңінде
жүрген мәдениеттің қайта оралуының белгісі болып ... ... ... ... ... ... ... құндылықтар
негізінде болуы керек. Сондықтан, егер екі елдің ... ... ... ортақ құндылықтарды ескеретін болса, саяси және экономикалық
прагматизм арқылы шешілетін мәселелерге жауап қайтара отырып, шешілмей ... ... шешу ... ... ... ... түсуі
мүмкін еді.
Грузия мен Ресей ... ... ... келетін болсақ, бұл саладағы қатынас екі мемлекет арасындағы
әріптестікті нығайтпаса да, ... мен ... ... ... өз септігін тигізеді деген үміттеміз. 1991 жылы Ресей мен ... ... ... 6 ... Ақш ... құрады, бұл Армения,
Қырғызстан, Молдова, Тәжікстан мен Түркменстан арасындағы тауарайналымына
жете қойған жоқ болатын ... Ал енді ... ... яғни сол ... 10 жыл ішінде 2001 жылы бұл көрсеткіш 140 млн, долларға жеткені, яғни
шамамен 40 рет төмендегені белгілі болды [65, ... ... ... ... ең қатты тез қарқынды түрде
төмендеуі тек Грузияда ғана байқалған сияқты. Салыстыру үшін қосымша мысал:
Ресей ... 11 жыл ... ... ... есе, Қазақстанмен төрт
есе, Украинамен алты есе, ал Молдовамен он есе ... ... ... ... 77% , ал ... ... 35%
қысқарып отыр [71]. Экономикалық қатынастардағы мұндай күрт төмендеулерге
қарап, Ресей мен ... ... шын ... ... салатын
агроөндірістік кешен мен марганейтті мыстардан басқа еш ... ... ... ... грузиндік нарықта өз пайда көздерін тауып алған
ресейлік ... ... ... ... ерекше атап өткен жөн.
Мысалға, «ИТЭРА» компаниясының Грузиямен газ тасымалдау ... ... жыл ... ... ... ... Ресей мен
Грузияның арасындағы бүгінгі күнгі ... ... ... ... ... ... «ИТЭРА» мен Грузия арасындағы табиғи ... ... ... ... ... алдында 90 млн.долларға
жуық қарызы бар ... ... ... да ... бола ... [71]. ... бұл тек компанияның Грузия экономикасына салған инвестициясы еді.
«ИТЭРА» тек тасымалдаумен ғана ... ... ... ... ... ... ... дайындаумен де айналыса бастады.
Бүгінгі таңда Ресей Грузия үшін ең алдымен энергия көзі ... ... ... ... ... ... ресурстарға, яғни, электроэнергетикаға, химия өндірісі, тау-
кен өндірісі, машина өндірісі, магистральді ... ... ... ... жасалып тұр. Екі жақты сауда-экономикалық
байланыстар кең ... ... ... ... ... ... 14 ресейлік аймақтар мен грузиндік аймақтар ... ... ... ... ... белгілі. Ал Ресейдің
Грузияға жасайтын экспортына келетін болсақ, шаруашылық тауарлары ... ... 49% , ... ... ... -13%, ... 12,6% бен минералды ресурстар-11,4% құраса, ал 85%-арақ-шарап,
минералды су, жеміс-жидек, цитрус пен табак құрайды [75].
Ал ... ... ... ... негізгі екі бағытпен
анықталады:
1. Ел ішіндегі ... ... ... пен ... ... бақылауда мемлекеттің
басшылығының толық тәуелсіздігі болуға тиіс;
2. Таяу және ... ... ... ... ... ... тең дәрежеде қарастыру;
Жоғарыда аталған принциптер негізінде мыналар анықталады:
• Сыртқы және ішкі саясаттың ұштасуының механизмі.
... ... ... ... мен ... ... экономикалық қарым-қатынастың мемлекеттік тұрғыдан реттеу
жүйесі;
... ... ... ... ... ... ... қатысты.
Грузияның болашақтағы дамуының деңгейі ең алдымен оның әлемдік
экономикалық үрдістерге өз бетімен экономикалық шараларда қосыла ... ... ... ... ... анық. Мемлекеттік кәсіпорындарды дамыту үшін
алдыңғы қатарлы технологияларды енгізу қажет. Ал перспективалық ... ... мен ... нарыққа енгізу үшін кеңкөлемде шетелдік
капитал қажет ... ... Ол үшін ... ... ... ... ... Басымдылықтар негізінен жоғары
технологиялы техникамен жасалған сол мекемелердің дамуына беріледі. Бүгінгі
күні шетел ... ... екі ... бар: ... ... ... ... инвестицияны жұмсау. Көбіне екінші жағдай көп қолданылады.
Грузия өзінің аумағында ашылған ортақ ... ... ... ... жеке ... ... тартпақ. Бұл ең алдымен Грузияның
кешендік экономикасын дамытудың алғашқыы қадамдары болмақ.
Ресей мен Грузия арасындағы экономикалық ... ... 1997 жылы ... және 2002 жылы ... өткен экономика
саласындағы ынтымақтастық мәселелерін ... ... қол ... ... мен ... ... ... маңызды
түрлерін приоритетті өзара жеткізу» жөніндегі протокол, ... ... ... 26 ... ... ... мен Тбилисидің Атқарушы билігі
арасында сауда-экономикалық, ғылыми-техникалық және гуманитарлы салалардағы
ынтымақтастық жөніндегі әріптестік, 2002 ... 16 ... ... мен ... ... ... арасындағы ынтымақтастық жөніндегі
Комиссияның отырысының протоколы жатады [72]. Жоғарыда ... ... ... Грузияға жеңіл және жүк машиналарын, тракторлар, бидай, ағаш,
қағаз және өзге де өнімдерді ... ... ... бал концентратын,
насостар, марганец рудаларын, шарап, шампан, коньяк, минералды су, шәй және
өзге де тауарларды ... ... ... ... ... сапалы алкогольді ішімдіктерді
маркалы құйылым ... ... ... еді. Алайда, ол кедендік
салықтар оған жол бермей ... ... ... ... ... ... эффективті механизмі негізгі ... ... ... ... мен ... ... ... трансұлттық
жүйелер құруда, ортақ инвестициялық қызметте, ... ... ... ... және ... тиімді ынтымақтастықта тарифті және
тарифсіз ... алып ... ... ... мен ... деп ... аймақта орналасқан елдердің интеграциялық үрдістерге түсуінде
ортақ басқару үшін тиімді ортақ ортаны ... алу ... Ал ... мен ... ... экономикалық интеграциялануының механизмі ортақ мүдделер
мен өзара ынтымақтастықтың негізінде жатыр. ... ... күні ... ... ... қақтығыс екі ел арасындағы барлық бұрынғы болған
бейбіт байланыстарға өз нұқсанын келтіргенін ... ... ... ... ... кеңесшісі Н.В.Шаулиннің «Тәуелсіз
Грузия» газетіне берген сұхбатында екі ел ... ... ... ... саласындағы байланысты Ресей мен Грузияның саяси ... ... ... ... ... [36]. ... ... қарама-қайшылықтар мәдени алмасудың, ғылыми оқытушылық
байланыстардың ... екі ... де ... кең ... дамытуы шектеліп қалғандай болды. Оған қарамастан, ... ... ... мен ... арасындағы байланысқа қолдау
көрсетіле отырып, жағымды нәтижелер байқалғандығы рас.
Мәдениет, білім мен ... және ... ... ... барлық
гуманитарлы салаларда екі ел арасында бірнеше құжаттарға қол ... 2003 жылы ... мен ... ... ... министрліктері
арасында әріптестік жөніндегі келісімге қол қойылды.
Сонымен ... ... ... ... мәдениетті дамыту
мақсатында мәдени ынтымақтастық жөніндегі ... ... ... ... ... біренше екіжақты келісімдер қабылданды. 2003 ... ... жыл ... ... 300 ... ... өткені
белгілі. Ресейде Грузия ... ал ... ... ... өтіп тұрады. Бұл өз кезегінде екі жақты байланысқа көптеген
септігін ... ... ... ... ... ... бағдарламалар ұйымдастыра отырып, ресейлік және ... ... ... ... Осыған қарағанда екі елдегі
мәдениет саласындағы байланыс өте тығыз болғандығын ... ... ... екі ... ... ... ... кештер ұйымдастырылып тұрады. Сонымен қатар, білім және ... ... ... қол қойылып, екі жақтың да жоғарғы оқу
орындары арасында ... ... жас ... ... ... ... жоғарылату мақсатында арнайы курстардан өтіп,
мектептік олимпиадалар да ұйымдастырылып тұрады.
Ал медицина саласындағы негізгі ... бірі ... ... ... ... мен ... Пирогов атындағы Ұлттық медицина
-хирургиялық орталғы арасында қол ... ... ... ... меморандум шеңберінде екі мемлекеттің дәрігерлері біліктілігін
жетілдіру мақсатында ... ... ... ... ... ... ... айналысуда.
Грузия аймағындағы жанжал Каспий теңізінің табиғи газы мен мұнайын
Еуропаға жеткізетін құбыржолдарына қауіп ... ... ... ... ... ... алдағы жылдары өз салдарын
тигізуі мүмкін. Грузия мен Ресей арасындағы қарулы қақтығыс ... ... ... ... ... ... салдары Кавказ арқылы
өтетін энергия экспортының жолына өз кедергісін бірнеше жылға келтіруі
ықтимал. ... ... ... ... бұл ... Кавказ арқылы
өтетін энергия экспортына әсері туралы былай дейді: “Грузия мен ... ... ... ... ... құрылымдарға әсер етіп,
көптеген сарапшылар, бақылаушылар және ... ... ... ... газ құбырына және оңтүстік Кавказдан
стратегиялық маңызды ... ... ... ... ... ... жөніндегі еуропалық–американдық жоспарға не болғанын көріп
таң болуы мүмкін”.
  ... ... ... ... іске ... ... жылы Түркияның портты қаласы Жейханға күніне бір миллион баррель ... ... ... ... 10 млд. ... метр ... отыр, бұл жол толығымен іске ... 2012 жылы ... ... екі ... ... ... бар. Бұл ... екі
құбыржолы да Ресейді айналып өтіп Еуропаға энергия ... ... ... өткен аптада Түркияның шығысындағы құбыржолында болған
жарылысқа байланысты дәл ... ... ... тұр ... ... ... жағдай оған қазір әсер ете қоймайды. Алдағы
уақытта мұнайға деген сұраныстың төмендеуі таяу ... ... ... ... әкелді. Грузия-Ресей қақтығысына қарамастан, ... мен ... ... ... ... бұл ... жалғасып
отыр. Бірақ бұл бағыт Грузиядағы шығын көлемі анықталғанда өзгеруі мүмкін.
Грузия билігі сейсенбі күні хабарлағандай, ... ... ... ... ... Бұлай деп грузиялық ресмилер Ресеймен соғыс ... ... бері ... ... орналасқан Халықаралық дағдарыс тобының энергетикалық
сарапшысы Чарльз Эссердің айтуынша, Грузиядағы ... ... ... ... ... ... жауып тастады: “Іс жүзінде, бұл қақтығыстың
әсері қалай ... ... ... ... Әзірбайжанның бұрынғы мұнай
құбырларынан Грузия порттары арқылы ... ... ... жолы ... ... қирағаннан кейін жүрмей жатыр және ол ... ... ... ... 12-де ... ... ... Қара теңіз жағалауындағы
Бакуден Супсаға дейінгі мұнай құбыры уақытша жабылғанын жариялады. ... ... ... 90 мың ... ... шығаратын. Бұл тек ... ғана ... ... ... жоқ. ... күні ... Баку-Тбилиси-Ерзурум арқылы өтетін табиғи газ тасымалы тоқтап
қалғанын жазуда. Халықаралық ... ... ... ... ... сөзіне қарағанда, газ экспортына қатысты жағдай мұнай
экспортынан басқаша болып отыр.
Кавказ аймағы арқылы ... ... газ ... салу ... дәл ... керек. Экономикалық жағынан алғанда, Әзірбайжан мен Түркия Кавказ
аймағындағы қақтығыстан зардап шегіп ... бұл екі ел ... мен ... ... жолы ... деп ... Бұл аймақта Каспий мұнай-
газын Кавказ бен Түркия арқылы Еуропаға шығаруды ... ... ... Енді ... ... ... соң, ... жаңа қырынан қарауы керек болады.
 Әзірбайжанның мемлекеттік ... ... ... ... ... ... Әзірбайжан қызметіне берген сұхбатында, құбыржолдары
өтетін үш ел Әзірбайжан, Грузия, Түркия және бұл ... ... ... ... компаниялар құбыржолының қауіпсіздігін қамтамасыз
ету үшін үлкен күш ... ... ... ... ... ... 20 мың тонна мұнай жоғалды. Және Грузиядағы құбыржолына шабуыл
болды делініп жатыр. Осының бәрі ... ... әлі де көп ... ... ... бәрі осы үш ел ... жүйесін қайта қарап,
қажетті шаралар қабылдауы қажеттігін ескертіп отыр. Бұл ... мен ... ... ... ... ... ... Грузиядағы әскери әрекетін мұнай мен табиғи газ ... ... Яғни ... ... ... ... Батысқа ықпал ету
тетігін әлсіретуі мүмкін энергия экспортын тасымалдайтын ... ... ... ... ... ... ... Мәскеу өзінің аймақтағы
айқын ықпалын сақтап қалғысы келеді.
Кавказ арқылы өтетін жобаларды қаржыландырып ... ... Олар ... ... ... ... ... білдірмесе де, алдағы айларда жағдай қалай болатыны туралы ... ... ... ... ... ... мәдени және өзге де саларды алып қарайтын
болсақ, олардың ... ... мен ... ... ... ары
қарай дамуына ықпалын тигізеді. Алайда бұл ең ... ... екі жақ ... ... орын ... ... ... шеше алмай отырғанда
мұндай белсенді байланыстардың да болашағы күмән үстінде болары анық.
2 ТАРАУ ЕКІ ЖАҚТЫ ... ... ... ШИЕЛЕНІСУІ МЕН ШЕШІЛУ
ЖОЛДАРЫ
2.1 Ресей-Грузия қатынасындағы Абхазия мен Оңтүстік Осетия мәселесінің
шиеленісуі: 2002-2006 жылдар
Ресей мен Грузия ... ... ... ... ... ... ... Олар ең алдымен Кеңестік жүйе құлдырағаннан
кейінгі жаңа дипломатиялық байланыстардың орнай бастауы, ал ... ... ... ... жалғасып келе жатқан шиеленісті жағдайлардың оған
тигізер әсері, яғни бұл ... ... екі ... ынтымақтастыққа өз
кедергілерін көрсете бастауы, ол – 2002 мен 2006 жылдар аралығы. Ал ... ... ... ... кезеңі, екі жақтың дипломатиялық қарым-
қатынастарының үзілуіне әкеліп соқтықтырған аралықты айтуға болады.
Ресей Федерациясының сыртқы саяси басымдылықтары, ... ... ... өз аймағындағы көршілес мемлекеттермен сыртқы саяси
байланыстар арқылы өзінің мүдделерін жүзеге асыруды қамтамасыз ету ... ... ... ... РФ үшін ең ... ... ... Посткеңестік кеңістік алдымен тарихи, геосаяси, экономикалық,
саяси ортақ тамырлары бар, барлық бұрынғы кеңестік ... ... ... ... ... ... ... кеңістікте барлық
тәуелсіз КСРО құрамында болған мемлекеттердің саяси ... ... ... тәсіл бар екендігі анық. Яғни, ол – ... ... ... ... ... өзінің бүгінгі күнгі
ие болып отырған мәртебесінен айырылмай, керісінше оны ары ... ... ... ТМД ... барлығы бірдей бірігуге дайын, ... ... ... тәуелсіз мемлекеттер әртүрлі деңгейде және түрлі ... ... ... ... түсуге дайын екендігі сөзсіз. Оған
дәлел ретінде Шанхай ынтымақтастық ұйымын (ШЫҰ), Ұжымдық ... ... ... ... ... ... (ЕЭҚ) сияқты бірнеше
аймақтық ұйымдарды айтуға болады. Еуропалық елдерге қарағанда Еуразиядағы
ТМД интеграциясы мемлекеттер ... ... ... ынтымақтастық
негізінде әлдеқайда тез қарқында дамуда, әрине ЕО сияқты ... ... да өз ... ... ... ... күнгі ең
өзекті мәселелердің бірі-ол Грузияның ТМД шеңберіндегі барлық қимылдардан
шыға отырып, өзінің саяси бағытын ... ... ... ... ... да ... келтірілгендіктен, Ресей де Грузияға
жалпы сыртқы саяси ... мен ... ... ... болды.
Сыртқы саяси бағыт демекші, Ресейлік басшылық ауысқан сайын сыртқы
саяси ... ... ... ... жаңа ... жаңа ... да ... отыратындығы анық. Мысалға, «Козырев
докринасы»-американоцентризм [65,с.729], ... ... - ... ... ... ... - ... айтуға
болады [65,с.735]. Әрбір саяси қайраткердің жүргізген ... ... ... сай ... болған. РФ алдыңғы президенті В.Путиннің 2002
жылғы Федералды Жиналыста айтқан ... ... ... ... ... ... ... ұлттық мүдделері мен
мүмкіншіліктерін ... ... ... ... ... ... деген болатын [37].
Сонымен қатар, сыртқы саясатта негізгі көңіл аударылатын аумақтар –
ТМД, ЕО және АҚШ ... атап ... ... ... ... ... жылдары Кавказда жүргізген агрессивті саясаты мен Грузияның
да қайтарып отырған жауап қадамына да түсінісушілікпен ... ... ... ... ... ... тағы бір рет дәлелдегісі
келгенмен, ал Грузия ... ... ... ... ... ... Бұл екі ... да өзіне тән құқығы мен өзіне сай дүние ... Ал бұл өз ... екі ... ... бірнеше қиыншылықтар
туғызып, олардың саяси мүдделерінің тоғысуының нәтижесінде соғыс өрті де
тұтанып үлгергенін де әлемдік қауымдастық ... ... ... ... мен ... сай ... қимылдапрына барғаны түсінікті: ол бірнеше
жылдар бойы өз бақылауында болған аумақты өзімен бәсекелес ұлы ... ... ... ... бере ... да ... бейбіт саяси жолдармен көндіре алмағандықтан, Ресей Грузия
аумағына, Оңтүстік Кавказда өз әскерін күшпен ... ... ... Алайда, халықаралық құқық тұрғысынан қарайтын болсақ, Ресейдің
жасап ... ... ... ... аумағына аннексиялау болып
табылады. Тағы да айта ... жай, ... ... қатысты қандай ойға
сыймайтын қимылдар жасағанымен, ол өз аумағында болды және Ресейдің аумағын
баса көктеп кірген емес. ... ... ... Ресей аталған
аумақтарды қайта қайтаруға тиісті, ... ... мен ... ... ... ... созылған шиеленіс ары қарай жалғаса беретін
түрі бар. Сондықтан, егер Ресей өз әрекетін ... ... онда ол ... аумақтарды ғана емес, тіпті, бүкіл Солтүстік Кавказ ... да ... ... ... ... қорытындыға келеді
[54,с.111]. Ал Ресей үшін бұл қақтығыстың шешілуінің өзге ... ... ... 2003 жылы 4-5 қыркүйекте Тбилисида саяси конъюктура
Орталығы, Кавказдық бейбітшілік, демократия және ... ... ... ... ұйымдастырылған «Ресей-Грузин қарым-қатынастары:
бір адым алға» атты дөңгелек үстел ... [74]. Бұл ... ... ... ... ... мен ... талқылау жөніндегі
кездесулердің екінші сатысы болған. Дөңгелек үстелде 35-тен ... ... ... ... және ... ... ... орталықтарының
өкілдері қатысты. Талқылау конструктивті негізде өтіп, тараптар екі жақты
қатынастың өзекті мәселелерін ... ... ... келесі
мәселелер қарастырылды:
• Ресейдің Грузиядағы мүдделері;
• Ресей-Грузин қатынастары мен қоғамдық көзқарас;
• Оңтүстік Осетия – ... ... ... ...... ... Ресей мен Грузиядағы шиеленісті мәселеге үшінші тараптың арасуына
көзқарас;
Ең алдымен, Ресей мен ... ... жаңа ... бірі –
ресейлік компаниялардың («Газпром») белсенді түрде грузиндік нарыққа
экспансиялануы болып табылады. ... ... ... ... келуі грузиндер үшін қорқыныш тудырып, оны Ресейдің Грузияға қысым
көрсетуінің жаңа әдістемесі ретінде ... ... ... ... түсініп отырғаны белгілі. Ресей тарапы мұндай ... ... ... ... ... ... ... дамып, жаңа нарық іздеу,
перспективалық жобаларға ат салысу және грузиндік экономикалық жобаларға
инвестиция салу ... ... ... жөн. ... сонымен қатар,
екі елдің саяси ұстанымары да қарастырылды. Яғни, Ресейдің Кавказдағы саяси
мүдделері аса айқын ... ... оның ішкі ... ... ал ... ... Кавказдағы өзінің ықпал ету аймағын сақтап қалуға
тырысуда. Осыған байланысты, ... ... ... ... Ресейдің және Грузияның да БАҚ көздерінің
қызметінің нәтижесін де айтуға ... ... ... ... ... ... мұндай бейненің орын алуына тек қана БАҚ емес, сонымен
қатар өздерінің саяси мақсаттарында «дұшпан ... ... ... да ... ... ... ... Оңтүстік Осетия қақтығысы Абхаздағы шиеленісті жағдайға қарағанда аса
қиынырақ сияқты. Негізгі мәселелер экономикалық және ... ... ... ... елдегі орын алған жұмыссыздық, құлдырап жатқан
өндіріс саласы мен ...... күні аса ... ... ... ... ... қатысуын грузиндіктер ішкі
тұрақтылыққа араласу деп таныса, ал ... ... үшін бұл ... орнату миссиясы ғана болып табылатын сияқты ... ... ... ... ... ... 2005 ... көп жүгінген, алайда кейінгі келген басшылық бұрынғысынан
әлдеқайда қатаңдау саясат ... ... ... ... - ... ғылымдарының докторы, профессор Руслан Бзаров [31]. ... ... ... ретке келтірудің екі альтернативті жолдары
қарастырылды. Олар, мүмкін Абхаз аумағын екі бөлікке, яғни грузиндік және
абхаздық ... ... ... ... Ал ... ... өкілдердің
ұсыныс бойынша Грузия жаңа федеративті негізде, Абхазияның ... ... қосу ... ... Қақтығысқа үшінші тараптың
араласуы тікелей АҚШ пен ЕО сияқты халықаралық қауымдастықтарға қатысты
болды. ... ЕО ... ... ... ... ... ... ал
АҚШ Таяу Шығыстағы мәселесімен жүруде. ... ... ... ... пен ... Оңтүстік Кавказдағы оқиғаларды реттеуге
қатысуы мәселенің тез ... ... ... ... ... ... екі тарап та Ресей мен Грузияның осындай кездесулерді жиі
өткізіп, ... ... ... екі ... ... саласында болсын
қарым-қатынасты үзбеуге бел буды. Ал осы кезде Оңтүстік Осетиядағы жағдай
ары қарай шиеленісе берген ... 2004 ... ... ... Абашизе бастаған аджар оппозициясын жеңіп, «грузиндік жерлерді
қайтару» рөлін соңына дейін ... ... ... ... ... ... ... қысым жасай бастайды. Саакашвили
жұбайымен грузиндік ... ... ... ... ... бұрынғы
Оңтүстік Осетия мен ішкі Грузияны қосатын жолдарға кедендік ... ... ... ... ... ... қатар,
Цхинвал аймағын басып алып, қосымша қарулы күштер енгізу сияқты шаралар
қолданылды. Нәижесінде азаматтық ... мен ... ... арасында
алғашқы құрбандар ... бола ... ... 8 ... қараған түні Грузия Цхинвал мен Оңтүстік ... ... ... ... қырып-жоюға ұшыратты. Ресейлік
мәлімет көздері алғашында 2000 адамның осы қақатығыс ... ... ... ... ... тек ... ғана ... қана
қойған [80]. Бұл қарулы соғыс 13 ... күні ... 21 ... ... мен ... ... ... Ф едерациясының олардың
тәуелсіздігін мойындау жөніндегі өз ... ... ... 26 ... ... ... ... Думасының шешімімен Абхазия мен
Оңтүстік ... ... ... мемлекет деп ... жылы 2 ... ... ... құралдарының айтуынша Михаил
Саакашвили Грузияның Европа елдеріндегі елшілерімен кездесуінде ... «Біз ... ... ... ... және ... жол бермеуді көздеген өте бай, ... ... ... ... ... ... [38]. ... президентінің бұл сөзінен екі
ел арасындағы қарым-қатынастың тым ... ... ... ... ... тағы бір айта кететін жай, Саакашвилидің мұндай сұхбат
беруінің ... ғана ... ... ... ... өкілі Резав
Адамия Ресейді геноцид жүргізіп және ол ... ... ... ... жатыр деп кінәлай отырып, грузин-абхаз қақтығысының
аз ғана уақыт аралығында Абхазиядан жүздеген мың ... жер ... ... ... ... ... өткен болатын [39]. Қақтығысты
аймақта орын алған бұл жағдайдың барлығы екі ... ... ... ... ... Бұл ... ... Қауіпсіздік Кеңесінің
тұрақты мүшелерінің отырысында арнайы грузин-абхаз қақтығысын реттеумен
айналысатын БҰҰ-ның бас хатшылығының ... ... ... ... ... ... бас тартқандығынан кейін жасалған. «Боден жоспары»
Грузияның федерализациялануын және ... мен ... ... ... ... келіссөз жүргізуді көздеген жоспар
[81]. ... ... ... ... ... федерализациялануын
және Абхазияның Грузиндік федерация құрамына қосу ... ... ... тек ... үшін ... екендігін негізге ала отырып, талқылауға
болмайтындығын хабарлады.
Реваз Адамия ... ... шығу ... ... миссиясын украин және түрік әскери контингенттерін қолдана
алатын БҰҰ-ның жетекшілігіндегі бейбітшілікті сақтау шараларына ... ... ... Ал Украина мен ... ... ... ... ... ... шара тек БҰҰ ... Қауіпсіздік Кеңесінің шешімі болған жағдайда ғана іске аспақшы. 2006
жылы 2 ақпанда Грузияның СІМ ... ... ... ... ... «солтүстіккавказдық ваххабиттер» - Кавказдың
таулы аймақ халықтары ... ... мен ... ... пайдаланады деп айыптады [83].
2006 жылы 15 ақпанда ... ... ... ... аумағын
аннексиялау бойынша кінәлайтын қаулы шығара отырып [19], үкіметке ... ... ... ... ... ... ... комиссиясын
құру мен шиеленісті аймаққа ресейлік ... ... ... ... келісім шартын қайта қарастыруды, ресейлік бейбітшілік
орнатушылардың өздеріне алған міндеттерін ... ... ... ұйымдарға тапсыруды және ресейлік әскерлерді өзге
елдің бітімгершілік мандаттарына алмастыруды бұйырды. Бұл ... ... 179 ... ... [84]. ... ... ... әскердің тез арада Грузия аумағынан қайтарылуы талап
еткені ме, ... ... ... ... Гела Бежуашвили үкіметтің
Ресеймен қарым-қатынасын парламент ... ... ... өтті [40]. Мұны ... ... ... Зураб Ногаидели растап
өтті.
Ал Михаил Саакашвили парламенттегі сөзінде бірнеше рет бітімгершілік
орнатушылар жөніндегі мәселеге өте сақ ... ... ... ... ... ... ... еді. Бақылаушылардың ойынша Саакашвили
мұндай нұсқауларды Батыстағы әріптестерінен – мүмкін АҚШ ирандық ... ... ... ... қажет етеді деген оймен нақтылаған
болатын.
17 ақпанда Грузияның «Бұрынғы Оңтүстік Осетия ... ... ... ... мен ... қалыптасқан жағдай
туралы» қабылдаған қаулысына жауап ретінде РФ Мемлекеттік Думасы Владимир
Путинге Оңтүстік Осетиядағы жағдайдың ушығуына ... ... ... ... ету жөніндегі қаулы шығарды. Мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... әскери
жолдармен шешілуін әдейі көздеп отырғандықтан ... ... ... ... ... Дума мұндай іс-қимылдарды
«Бүгінгі күні ... ... ... ... ... ... саясаты және ол РФ ұлттық қауіпсіздігіне қауіп төндіреді» деп
санайды.
17-18 ... ... ... Кеңестің бастамасымен қауіпсіздік
жөніндегі ... ... ... Қақтығысты аймақтағы жағдайды
бақылаушылар бұл конференцияның өткізілуін ... ... ... ... ... ... тек орын ... этникалық
қақтығыстардың бейбіт жолмен ғана шешілетіндігін айқындайтын әдістемесі
ретінде бағалап отыр. Бұған ... бола ... ... Кеңестің өкілі
Бенита Ферреро-Вальднердің ... ... ... « Сіздердің
әріптестеріңіз Грузияның қауіпсіздігін тек абхаз бен оңтүстік осетиямен
бейбіт диалог ... ғана ... ете ... ... ... ... тарапы Ресейдің Мәскеу қаласында грузин-абхаз қақтығысының
реттеудегі ортақ бақылау комиссиясының отырысын Грузияның ... ... ашық ... сипаты ретінде бағалап, өз ренішін
білдірген болатын. Өткен жылдың ақпан айында ... ... ... ... үшін виза ашуды ресейлік әскерлерге грузиндіктер
тарапынан берілмей отырған виза үшін ... ... ... ... ... ... нүктесі әлі
қойылған жоқ. Қашан қойылатыны да белгісіз. Дегенмен бұл ... ... ... ... ... ашып ... ... де, Батыс та басын алып
қашатын «қырғи-қабақ соғыстың» ызғырығы әлі жойылып бітпеген екен. Қайта ол
басқаша ... ... Мұны ... ... Д.Медведев «Қырғи-қабақ
соғыс» әрдайым идеологиялық қарсылықтармен бірге ... ... ... ... жоқ қой» - ... уәж айтады. Біздіңше, кез келген
соғыстың негізі, мейлі ол «қырғи-қабақ» болса да, идеология болуы шарт ... ... ... құндылықтарды не өзің табатын, не саған танғызатын
қазіргі ... ... ... ... ... ... атап өткен, адамзат баласы XX ғасырда ойлап тапқан, XXI ... тиіс ... ... ... жүйесі қаншалықты тиімді әрі өзін-өзі
ақтай алып отыр [42]. Кавказ аймағында соғыс өрті ... ... ... ... БҰҰ-ға, оның Қауіпсіздік Кеңесіне мойын бұрған. Алайда,
олар болса ... Ирак және ... ... ... талқылаған
кездегідей, дауға жүгінуші барлық тараптарды қанағаттандыратындай ... ... жоқ. ... бұл ... заң ... бар ... ... қандай да бір саяси механизмді іске ... ... ... ... ... ... кесірінен, қазір үлкен саясаттың
артында қашан болмасын өзінің ... мен ... ... бағдары
бар, оған жету үшін пайдаланатын сан алуан қитұрқы жолы бар ... ... Ал ... үшін көп ... шөл ... ... ... тәтті қиял
ретінде ғана қалады. Оның ішінде өзара түсіністік, ынтымақтастық, ұжымдық
қауіпсіздік деген ұғымдар да. Әлемде ... ... ... сайып
келгенде дұшпандар қаумалағандығын түсінген мемлекет не істемек? Оның
мысалын соғыста аса ... ... ... бір кездері бет қаратпаған
Ресей Қарулы күштерінен-ақ байқауға болады. Д.Медведев жоғарыда көрсетілген
сұхбатында «Мен кеше ... және ... ... ... ... әрине түсініп отырған шығарсыздар, біздер жаңа машина
немесе трактор шығаруды емес, Ресей ... ... ... деп ашық ... Бұл ... соң АҚШ пен ... жаңа ... технологияларына басты назар аудармас дейсің бе? Мұның ... ... жаңа ... ... бейбіт өмірге деген қауіптің
нығаюына әкеліп соқтырайын деп отыр. Ал осы Оңтүстік ... орын ... ... шын мәні мен ... ... ... тереңірек
қарастырамыз.
2.2 2008 жылғы тамыздағы Ресей-Грузия дағдарысы: қақтығыстың орын алуы және
салдары
Оңтүстік Осетияда 2008 жылдың тамызында болған ... ... ең бір ... ... ... ... ... қақтығыс
Ресей мен Грузия арасындағы қарым-қатынасқа көптеген өзгерістер алып ... ... ... ... ... ... 2008 ... сипаттама
беріп көрейін. 6  наурыз күні ... ... ... ... ... және ... ... режимінен шығып кетті. Мәскеудің
мұндай шешімі Грузияның СІМ жағынан «Абхаз ... ... және ... ... ... қауіп төндіру» ретінде
бағаланды. 16 сәуір күні ... ... ... ... ... ... ... мен Оңтүстік Осетиямен жаңа ... ... ... ... ... ... [83] . ... көздері
грузиндік әскери бөлімшелер оның ... ... ... ... ... Грузияны ойланбастан қайғылы зардаптарға
әкелетін қате қадам бастауынан ... ... ... ... президенті
Кокайтының жасаған мәлімдемесін көрсетті. РФ СІМ ресми түрде «грузин-абхаз
қақтығысының ... ... ... ... ТМД ұжымдық шаралар
қолдану жолдары» жөнінде мәлімдеді [86].
Ресейлік «Жаңа газета» хабарлауынша Сочи ауданынан Псоу ... ... ... ... ... өз мақаласында ... 6 ... күні РФ ... ... ... ... ... бастығы Владимир Шаманов Абхазиядағы жағдайды ... ... РФ ... ... бақылауында және барлық қажетті
шаралар жүргізілуде деген мәлімдеме жасады. Дәл сол күні жұмыс ... ... ... Грузияның мемлекетік министрі Темур Якобашвили:
«Біз, соғыстың болғанын қаламаймыз, алайда соғысқа жақын жағдайда тұрмыз,
ал ... ... ... қате ... ... ... бұл грузин басшылығын
ойландыруда» -деп, сұхбат берген болатын ... ... ... ... ... мен АҚШ ... дайындықтарымен
қатар Ресей кеңкөлемді түрлі күш құрылымдары қатысқан «Кавказ-2008» атты
дайындық шарасын өткізіп ... ... [81]. Осы ... ... ... ... түрлі қарулы шабуылдар жасалып жатқандықтан, жергілікті
бейбіт халық қақтығыс ... ... ... қашып жатты.Оңтүстік
Осетияның Қауіпсіздік Кеңесінің хатысы ... ... ... ... ... ... ... танкілері мен әскерилерінің
белсенділігі артып келеді, бұл Оңтүстік Осетияға ... ... ... ... бірден-бір белгісі екенді мәлім деп сұхбат берген
болатын [44]. ... ... ... ... ... қарай
көптеген әскери машиналар жеке құрамымен, бронтехникасымен жылжып жатқан
көрінеді. ... «The New York Times» ... бұл ... көз ... қиын ... ... РФ әскери генералы Уваровтың
әскерлері, ресейлік қарулы күштер бірнеше рет шиеленіс ошағына кіріп, шығып
оны жаңа ... ... ... ... ІІМ ... ... 2004 жылғы қол қойылған екі ... ... ... күштерінің ротациясы жөніндегі келісім бойынша, ротация ... ғана және кем ... ... ала бір ай ... ескертілетін екендігі
айтылған [45]. Алайда, бүгінгі күні бұл келісім шарттары бұзылып, ешқандай
ескерту жасалынбай басып келгендері ... ... ... ... ... тамызда Грузия президенті М.Саакашвили 15 күндік ... ... ... ... ... мәтінінде соғыс жағдайын жариялау аймақтағы
тұрақсыздықты, бейбіт халыққа жасалған әскери шабуылды ... ... ... ... ... ... ... делінген. Сонымен
қатар Медведев-Саркози жоспары қабылданған кезде ... ... ... ... ... ендігі алдағы мақсат – аймақтағы
шиеленісті реттеу емес, Грузияның ... ... алу ... ... ... деп ... жағы ... жылдың 5 қарашасында Рига қаласында НАТО бастамасымен ... ... ... ... Саакашвили соғыстың
басталуының өз ... ... [70]. ... ... мәтініне келетін
болсақ, ол орын алған соғыс қимылдарын Украина аумағынан басталып келе
жатқан Ресейдің ... ... ... ... деп ... ... Бұл ... сәйкес, Ресейдің ... ... ... ... ... ... Осетидағы іс-қимылдардың
басталуына алты күн бұрын шығуымен негіздеп отыр.
Саакашвилидің айтуынша Украина президенті Ющенко өз ... ... ... ... алайда Ресей оны ешбір елеусіз қалдырғаны анық.
Осыған қарағанда Саакашвили мәселенің ... ... ... басталғанына
сенімді екенін көруге болады. Бірақ Украина президентінің бұйрығы тек ресми
түрде ... ... ... ... ... кейін ғана
болғаны белгілі. Сонымен қатар, Грузия президенті өзінің әскери күштерін
аса ... ... ... ... ... ... ... оның
әскерінен қауіптеніп, кері шегінді деген қорытынды жасаған болатын. Екінші
Дүниежүзілік соғыс кезеңінен бері ... ... ... ... ... ... ... әскери күшінің мықтылығы деп
мәлімдеген. Әдетте, мұндай ... ... ойға ... ... ... ойымша, бұл тек Грузияның соғыстан кейінгі өзін-өзі жұбатуы сияқты.
2008 ... ... ... ... ... шиеленіс ушыға түсті,
әсіресе Ресей мен Грузия арасындағы қатынаста нашарлай бастады. Ең ... ... ... ... ... ... өтсем. 7
тамыздан 8 тамызға қараған түні ... ... ... мен ... ... ... қарулы қақтығысқа ұшыратты. 2008 жылдың
8 тамызы күні Ресей аймақта болып жатқан жағдайға ресми түрде ... ... ... ... ТМД ... ... ... көмек көрсету жөніндегі
келісім шарт негізінде соғысқа араласып ... ... ... ... ... ... ... деп
аталынған болатын. Ұйымдастырылған шаралар нәтижесінде бейбіт өмір ... ... ... ... ... ... ... зардап
шеккенмен қоймай, Цхинвал қаласы толығымен қиратылған еді. Зардап ... еш ... ... жас ... мен ... ... ... көндіру операцияларын бастап кеткен болатын. ... ... ... ретінде тек Грузия танылған еді, алайда кейбір саяси
қайраткерлердің пайымауынша Грузия осы қимылға баруға ... ... ... БАҚ көздерінің мәлімдеуінше қақтығыстың ең алғашқы күндері 2000
адам ... ... ал «Human Rights Watch» ... ... тек 44 адам [78]. Бұл ... ... ... кезден тұрақсыз
екендігін және тұрақсыдықтың басты себепі ... ... ... ... атап ... ... мүмкіндігінше бірнеше рет әлемдік қауымдастықтың назарын Грузия
тарапынан жоспарланған басқыншылық қимылы болатынына аударғаны ... ... ... ... ... қимылдарына дейін Мәскеу
Тбилиси тарапынан дайындалып жатқан соққы жөнінде ресми ... ... ... ... ... мен АҚШ ... оқиғаның орын алатынын болжай
алмағандығына сену еш қиындық тудырмайды. Қақтығыстың ... ... ... ... қауымдастық бұрыннан бері көміліп қалған
қақтығыстың бар ... ... ... ... қақтығыс шарықтау
кезеңіне жеткенге дейін ... ... ... ... ешбір қарсылықсыз қолдай отырып, кемшіліктеріне көз жұма ... ... ... бел буды.
Оңтүстік Осетиядағы әскери іс-қимылдардың басталып кеткенінен кейін,
Ресейге қарсы шын мәнінде ... ... ... ... ... ... ретінде Словакия Республикасының саяси қайраткері Анна Белоусованың
«Международная жизнь» журналына берген сұхбатында өз ... жеке ... БАҚ ... ... ... жөнінде халыққа
обьективті ақпарат көзін жеткізген жоқ деген болатын [46]. Бұл тек ... ғана ... ... ... өзге де әлемнің түпкір түпкірінде де жүзеге
асырылған қимыл болған секілді. Әдетте, бұл тек әр ... өз ... ... саяси экономикалық мүдделері мен ұстанымдарына сай ... деп ... Орын ... ... ... обьективті ақпараттың
жоқтығы ең алдымен Осетияның бейбіт халқына қатысты болғанымен, мәлімет тек
Грузия тарапынан алынған. Мысалға ... ... ... ... әлем
БАҚ көзінде бірнеше саясаткерлер, қоғам қайраткерлері ... ... ... бір де бір ... ... ... Осыған
қарағанда мұнда қандай обьективтілікті айтуға болады? Мақсаты – Ресейдің
«Кішкентай Грузияны» басып ... ... ... ой тарату шаралары
жүргізілгені анық. Алайда әскери ... дәл ... өзі ... ... ... ... сай, ... бастаған қимылын геноцид
акті деп айтуға еледі. Ал ... ... тек ... ... ... айқын. Оңтүстік Осетиядағы қақтығысты бастай отырып, Грузия
өз алдына екі мақсатты қойған: ... әне ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық ахуалы
өте төмен, яғни, өмір сүру деңгейінің төмендігі, жұмыссыздық, артта дамымай
қалған өндіріс пен инфрақұрылым көрінісін ... ... ... ... әлеуметтік жағдайын жөндегеннің орнына ЕО және ... ... ... көздеп отыр. Оңтүстік Осетияға ... ... ... Грузия президенті М.Саакашвили халықаралық
қауымдастық, жалпы халықтың ... ... ішкі ... алыс әкеткісі
келгендей. Саакашвилидің көздеген сыртқысаяси бағыттағы көздеген мақсаты –
ол Грузияның тез арада НАТО мен ЕО ... ... ... олармен
интеграциялық үрдістерді бастап кету екені белгілі» - деді Д.Медведев
Германияда ... ... ... жылдың желтоқсан айында өткен альянстың саммитінде Грузия
президенті М.Саакашвили НАТО ... кіру ... ... ... ... ... ... беру үшін қажет екендігін негізге ала отырып,
өз жоспарын ұсынғаны белгілі. Еуропа ... ... ... ... ... ... ... ұмтылысын сынға алып отыр. Алайда
оның жоспары ойындағыдай болып шықпады, барлығы ... ... ... ... 12 тамызы мен 8 қыркүйегіндегі РФ перезиденті Д.А.Медведев пен
Франция президенті Н.Саркози арасындағы кездесуінде ... ... ... ... ... анықтап, Грузия тарапынан ешбір
күш қолданбауына қол жеткізуді, соғыс жағдайын тоқтату режимін қолдаудың
саяси ... ... ... ... ... арасында қабылданған құжаттың 3 пунктінде
өткен жылдың 15 қазанында болған ... ... ... Күнтәртібінде: Оңтүстік Осетия аймағындағы ... ... ... ету; халықаралық моындалған принциптер негізінде
жер аударылғандар мен босындар және ... ... ... ... ... ... осы мәселеден басқасының талқылануының еш
өзектілігі жоқ деп те айтуға болады. Екі мемлекет президенттерінің бекіткен
талқылаудың ережесі ... 15 ... ... ... ... ... ... халықаралық талқылаулар басталып ... ... бір ... ... ... ... Мұндай қысқа бірінші раунтың
болуы жөнінде дүниежүзілік БАҚ түрлі сипаттарда ... ... ... болған негізгі қозғаушы мәселені атап өткен жөн. Ең ... ... ... – ол ... ... ... ... ең соңғы сәтте Абхазия, Оңтүстік Осетия республикаларының
делегацияларымен бірлесе ... ... ... ... ... ... бас тартуы.
Қауіпсіздіктің басты мәселелерін қатысушы ... ... ... салу мүмкін еместігі белгілі. Кездесуді ұйымдастырушы
жақтардың қақтығыстың мүмкіндігінше талқыланып, біріге ... ... ... ... грузиндік делегациямен, бір жағынан абхаздар мен
оңтүстікосетиндермен қарым –қатынасты жақсартуды көздегендерін атап ... ... бұл ... кездесулерге тән сипат болып табылады, бірнеше
рет кездесіп, мәселені ортақ талқылауға салу, әркім өз бетімен шиеленісті
мәселелерден шығу ... ... ... ... ... және оңтүстікосетиндік әріптестерін
статусын ... ... ... ... құқылы және құқығы
жоқтар деп, ... ... ... ... деп бөлудегі
ұмтылыстары бірінші раундтың жеміссіз аяқталуына себеп ... ... ... көре тұра ... мен ... Осетияның делегациялары
келіссөзге қатысудан бас тартты. Алайда, қатысушылар ... ... ... Женева әрқайсысы бөлек – бөлек атақты Ұлттар ... ... ... ... ... Бұл ... 18-19 ... келіссөздің өз жалғасын табуына ықпалын тигізген болатын. Грузин
тарапының бұл жолғы абхаз және ... ... күйе ... протоколды ұйымдастырушылық қиыншылықтардан сәтті өтті ... ... мен ... ... басшылары басқа қатысушылармен
бір деңгейде барлық мәселелердің талқылануына қатыса отырып, ең алғаш рет
халықаралық деңгейде ... мен ... ... ... ... мен ... ... ашық түрде жеткізуге мүмкіндік
алды. Осыған қарағанда шиеленісті жағдай бұрынғы ... ... ... аяқ басқандығын көруге болады. Грузин тарапы әріптестерінің ... ... ... ... аса ... ... ерте ... яғни олар өз ... ... ... ... жауы болып саналатындар, Д.Санакоев (Цхинвал
аймағындағы уақытша грузин әкімшілігінің басшысы), А.Парастаев (лаңкесші,
республика аумағында ... ... үшін ... ... және ... ... абхаз үкіметінің ... өз ... ... ... ... айта ... жөн ... екінші кездесу тез арада шешілуді талап етіп отырған мәселелерді
қарастыруда үлкен қадам жасады.
Д.А.Медведев пен ... ... ... ... ... екі бөлікке бөлінді. Яғни, қауіпсіздік саласындағы
жағдай мен босқындар жағдайы және осы мәселелермен ... ... ... ... РФ СІМ ... ТМД ... ... жетекшілік
ететін төртінші департаментінің директоры ... ... ... ... ... ... Бірақ мұндағы саяси ахуал да
өз шарықтау шегіне жеткен болатын. Қақтығысты аймақтағы жағдай бұрынғысынша
жылдам ... ... ... ең ... сұрақтар қатарына қалтырып отыр.
Ресейлік және ... ... ... ... ... ... ... 12 ай көлемінде 22 мемлекеттен 300 ... ... ... мен Абхазияға қарайтын аумақтардағы жағдайды
тұрақтандыру мен реттеу миссиясы басталып кетті [79].
Ресейлік делегация ... ... ... ... ... мен
бастамаларын ұсынды. Бірінші кезекте, Грузияның өз көршілеріне қарсы әскери
қарулы күштерді ... ... ... ... ... ... Грузияға сырттан келетін суық қару түрлерін әкелуге
халықаралық ... ... ... ... ... жаңа шекаралас
Закавказды республикалармен мықты қауіпсіздік режимін орнату.
Расында Грузияның абхаз және ... ... ... қайта
әскери қимылдарды еш кедергісіз бастауына жол берсек, оның ... ... ... ... еді. ... аймақтың тағдырының шешілуіне ықпал ... ... ... жеке мемлекеттердің ұстанған саясаты мен
ұстанымдары жайлы келесі бөлімде толығырақ ... ... ... қақтығысына халықаралық көзқарас
Халықаралық қауымдастық 2008 жылғы Грузияның Оңтүстік Осетияға
жасаған ... ... ... ... ... ... шиеленістің туындауына себеп болған ... ... ... ... мен ... мемлекеттердің барлығына осы
мәселе бойынша өз ұстанымдарын анықтауды ... ... ... ... атап ... болады. Қауіпсіздік Кеңесінің ең ... ... ... ... ... Осетия маңайындағы қауіпті жағдайдың ... ... ... яғни ... Цхинвал қаласын жаппай
қаруланған грузин әскерлерінің ... және ... ... ... қызметіне шабуыл ашқан ... ... ... ... өкіл ... Кеңесін аймақтық және
халықаралық қауіпсіздікке елеулі зардап тигізетін зомбылықты ... ... деп ... жасағанымен, Қауіпсіздік Кеңесінің мүшелері
ортақ шешімге келе ... ... ... ... ... ... ҚК Грузиядағы жағдайды талқылау үшін бірнеше рет жиналған
болатын, бірақ ... ... ... (ең ... ... бір жағынан АҚШ және Грузия арасында) ешқандай ... ... ... бермеді. Сонымен қатар, Ресей Оңтүстік Осетияға ... ... ... аталған бейбіт келісімдердің бұзылуына, агрессия,
геноцид және этникалық тазартуларға байланысты болғандықтан оның қимылының
біліктлігін ... ... ... ... ... ... ... араласуын «агрессорды бейбітшілікке ... ... ... ... ... ... бейбіт тұрғындары мен
ресейлік бейбітшілік ... ... ... болатын. Ал Грузия
болса Ресейді соғыстың басталуына бірден-бір себеп болды деп, Грузияның
аумақтық ... ... және ... ... ... еткені үшін, әсіресе грузиндік аумақтың кеңкөлемде ... мен ... ... ... режимдерін қолдағаны үшін,
қақтығыс аумағынан тыс ... ... және ... ... жойғаны
үшін және оның маңайына әскери-теңіз қоршауларын ... үшін ... ... ... ... Бас хатшысы Пан Ги Мун Оңтүстік Осетия бойынша
халықаралық ... ... ... әскери бөлімшелерді грузин-
осетиндік қақтығысты ... ... ... ... [73].
Сонымен бірге, барлық тараптарды мемлекеттердің ... ... ... және ... Осетиядағы гуманитарлы
дағдарыстың алдын алу мен одан шығу жолдары жайында ... ... ... ... ... шиеленістің абхаз аумағына ... ... ... ... АҚШ та ... ... Ресейдің хабарлаған
әскери шараларының мақсатын –«Оңтүстік Осетияның бейбіт азаматтық қауымы
мен ресейлік бітімгершілік орнатушылардың ... ... ... мәжбүрлегендей болды. Бұл жердегі екі ... ... ... ... ... ... «Ресейдің қолданып жатқан шаралары шектен
шығып бара жатқан ақылға симайтын дүние, ал оның ... ... ... ... ... сенімге тұрарлықтай емес»- деген
болатын.
БҰҰ-ның басқа мүше ... ... болу ... ... ... мен оның ... жөнінде, құрбан болғандардың, босқындар
мен аралас тұлғалардың ... өсуі ... ... ... ... үшін ... нашарлауына байланысты мүмкін болар салдарлары
жөнінде ... ... ... 2008 ... 16 ... ... ... 63-сессиясында Никарагуаның бұрынғы СІМ басшысы Мигель
д’Эското Брокман БҰҰ БА сессиясының ... ... ... ... ... ... ... аумағына баса кіре тұра БҰҰ
Жарғысына ... ... ... жасады деп мәлімдеген болатын [47].
Кавказдағы тамызда болған оқиғалар тек БҰҰ ғана емес, ... ... ... ұйымдар мен жеке мемлекеттердің де өз ұстанымдарын
өзгертуге итермеледі. Ал АҚШ ... ... ... жарты ғасыр бойы АҚШ
үшін аса өзгерістер алып ... жоқ. ... ... ... ... қақтығыс ошағы Цхинвалдан қандай айырмашылығы бар? Тек қана бірінші
жағдайда американдықтар тек өздері ғана ... ... ... ал екінші
жағдайда ұлы держава оқушылары – грузиндіктер ... ... ... ... ... ... ... Кавказдағы қақтығысқа деген
көзқарасы Ресей тарапы жағынан тек қана ... пен ... ... ештеңе қалмағаны белгілі. Батыстық түсінік көбіне РФ даттау
мен оны болып жатқан барлық ... мен ... ... ... ... ... ... ақтап шығып, барлық істі Ресейдің мойнына
ілу деген түсінік қалыптасқан болатын. Яғни, кезінде Югославия ... ... ... ... ... қақтығыс құрбаны болған
абхаздарды олардың тарихи отандарына ... ... ... тастауды
тоқтатуға тырысқан Ресейді аса түсінген жоқ десек те ... ... ... ... күні ... халықаралық қатынастар тарихына
енгені анық.
2008 жылы 8 ... ... ... ... шиеленісті
жағдайды реттеуге ат салысқан НАТО Бас хатшысы ЯАП де Хооп ... ... ... ... ... ... ... тоқтатып, бейбіт өмір салтына келіп, ортақ бір ... ... ... күні бас ... ... ... Кавказ жерінде
шешуші рөл атқаруға мүмкіндік беретін мандат бүгінгі күні альянстың қолында
жоқ екенін айтып өтті. 10 ... күні Яап де Хооп ... ... ... ... «Ресей Грузияның аумақтық тұтастығын бұза отыра, тым
артық әскери күш қолданып отыр»- деген ... ... ... ... ... ... ... Грузия мен Ресей тез арада ... ... ... ... шартқа қол қойып, Грузияның аумағындағы
бөлшектелген республикаларын қайта бір ту ... ... ... ... ... ... НАТО Елшілер деңгейіндегі Кеңесі, Ресейдің ... ... ... ... ... орай НАТО мен РФ ... қарым-қатынасын талқылады. Осыған байланысты Ресейдің бұл шешімін
сынға ала келе, Грузияның аумақтық тұтастығының бұзылуына сай ... ... ... айта ... «РФ ... ... шешімі
БҰҰ ҚК Грузияның тұтастығына қатысты көптеген резолюцияларға қайшы ... ол ... ... ... ЕҚЫҰ – ның ... сәйкес келмейді» -деген болатын [48].
НАТО-ның Кеңесі РФ шешімі оның ... ... пен ... ұстанымы жайында күмән тудырды дей келе, Ресейді Грузиядағы
тұрақтылық пен ... ... ... ету ... ... ... «Грузияның аумақтық тұтастығын сыйлау және РФ президенті Медведев
пен Грузия президенті Саакашвили арасында қол ... алты ... ... ... өз ... атқаруды өтінді». Қақтығыстың әскери
бөлімінің аяқталысымен және Оңтүстік Осетия мен Абхазия аумағынан грузиндік
әскерлерді шығару аяқталысымен, ... ... ... Қара ... ... ... бірінен соң бірі АҚШ ӘТК ... – АҚШ ... ... ... кемесі LCC-20 Mount Whitney, McFaul эсминасы, АҚШ
Жағалау күзетінің WHEC-716 Dallas күзету кемесі, АҚШ ӘТК ... ... ... ... ... және тағы ... ... да атап өтуге болады[52]. Қыркүйек айының басында
Тбилисиге ... ... ... ... ... үшін арнайы
комиссия келген. 15-16 қыркүйекте Тбилисиде НАТО-ның Елшілер деңгейіндегі
кездесуі ... ... ... қатысушылар Грузия мен НАТО арасындағы
ынтымақтастықтың «Интенсивті әріптестік» бағдарламасы аясында ... айта ... ... ... ... ... ... 8 тамызда былай
делінген: ... ... ... ... жағдайдың тиімді әскери
жолдармен шешіліп кетуіне ықпал еткісі келе әдейі ... ... ... Осетия аумағындағы соңғы айлардағы оқиғалардың даму логикасы
бұрында бірнеше рет айтылып жүрген грузиндік ... ... ... ... және ... ... ... отырып, қасақана
грузин-осетиндік және грузин-абхаздық шиеленістің ... ... ... ... туғызып тұруы жөніндегі қорытындыға келдік.
4 қыркүйекте ОДКБ мүше мемлекеттердің СІМ басшыларының бас ... ... пен ... ... шараларына Ресейдің
белсенді түрде қатысуы мен оның шешуші рөл атқаруына қарсылық ... ... ... ... барып, батыс пен ... ... ... де ... ... да бір-біріне сай
келетінін көруімізге болады. Сыртқы істер министрлері БҰҰ Жарғысының, ... ... ... ... ... ... мен ... мықты қауіпсіздік қамтамасыз етуге және РФ президенті Медведев пен
Франция президенті Саркозидің ... ... ... жағдайды қолға
алуға қолдау көрсетуді ұсынды деуге де болады. Құжатта грузин тарапының
қолданып отырған Оңтүстік ... ... ... ... ... ... өмір сүріп жатқан қарапайым халық арасында бірнеше
құрбандардың дүниеден ... ... ... ауыр ... ... ... ... саясат қатаң сынға алынады. Осыған ұқсас пікір, сол күні
ОДКБ саммитінде ... ... ... мәселелерді қамтитын
декларация қабылдануына ... ... ... ... ... ... ... Кавказдағы белсенді рөлі жайында да аталған қолдаулар да
көрсетілген. Жалпы ОДКБ ... ... ... мен ... Осетия
аумағында мықты қауіпсіздікті орнатуды ұсынып, ресейлік ... ... ... ... Одақ 2008 ... 1 қыркүйегінде Брюссель қаласында
Грузиядағы ... пен ЕО мен РФ ... ... ... ... өтті ЕО мүше ... ... Ресейдің Грузиядан барлық
әскерлерін шығарғанға дейінгі ынтымақтастық пен әріптестік жөніндегі жаңа
келісім бойынша Ресеймен бұрында ... ... ... ... ... буды [66, ... ... 1 мен 3 аралығында Ресей мен Грузия арасындағы қарым-
қатынастың шиеленісуі, жалпы жағдайы Еуропарламентте талқыланған болатын.
Еуропарламент Оңтүстік Осетияға ... ... ... ... соғыс
қимылдарын Грузия орын алған қысымды жағдай ... ... ... ... ... ... болған сепаратистік күштермен болған атыс,
бомбылау нәтижесінде ... ... ... ... 7 тамыздан 8
тамызға қараған түні грузиндік ... ... ... жерде кенеттен
атысты бастап кеткен болатын. ... орай жер ... ... мен
әскерлерді қолдана отырып, Оңтүстік Осетиядағы ... ... ... үшін ... ... ... ... белгілі. Депутаттар Ресейді
Оңтүстік ... ... ... ... бергені және
сепаратистік қозғалыстарды қолдағаны үшін ... ... ... 2008 ... тамыз айында кеңкөлемді грузиндік шекара
аумағында әскери жаттығулар өткізіп жатқан кезінде ... ... ... ... ... ... ... жағдайдың
шиеленісуіне алып келген болатын. Еуропарламент Ресейдің Абхазия ... ... ... мойындауын келіспеушілігін білдіре отырып,
Грузия аумағынан, сонымен ... Поти ... да ... ... ... талабын қойғаны бәрімізге мәлім.
ЕО мемлекеттерінің көшбасшыларының Ресеймен жаңа ынтымақтастық пен
әріптестік құру шеңберіндегі келісімді күшінен ... ... ... ... қолдау тауып, Еуропаның энергетика саласында Ресейден
тәуелділігін қысқарту жайындағы ... ... жылы 6 ... The ... журналы ЕО көзқарасын
айқындау мақсатында былай деп жазған еді: «Алайда ... ... ... ... та ... бір ... бар: яғни ең алғаш рет Еуропалық
Одақтың барлық 27 елдері ... ... ... ... ... ... ... келісті» [82].
Брюссель қаласында ЕО Грузия бойынша арнайы өкілі ретінде француздық
Елші Пьер ... ... ... Оның одақ ... ... ... ... және женевалық кездесулерді
өткізудегі атқаратын рөлі өте маңызды болып табылады. ЕО өзінің қарауына
женевалық талқылауларды ала ... оған ... да ... ... ... олар: Абхазия Республикасы, Оңтүстік Осетия Республикасы,
Грузия Республикасы, ... ... АҚШ, ... БҰҰ. ... ... ... ЕО, БҰҰ және ЕҚЫҰ берілген еді.
Ванкуверден Владивостокқа дейiн қашықтықты алып жатқан бұл қауымдастық
мүшелерi дүниедегi ең қалыпты, орнықты ауқатты ... ... ... ... төрт ... тең ... ... жоқ екенiн ескерсек,
Еуропаның да шешiлмеген мәселелерi баршылық көрiнедi.
Баяндамашылардың айтуынша соңғы жылдарда шалқып өмiр сүре ... ... бас ... жайы ... ... Әлем ... ұстыны болып отырған
Америка экономикасының шаңырағы шайқалып, оның әлi күнге дейiн дағдарыста
болуы көпшiлiктi ойландырмай ... ... ... көпшiлiк белсене араласқан және олардың назарын
аударған Ресей-Грузия қақтығысы болды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... арнаулы өкiлi
И.Леннмаркер баяндама жасады. Ол қақтығыстың кешегi тарихынан бастап,
бүгiнгi жағдайына ... ... ... жасады. Оның үстiне қақтығысушы екi
жақ та мәжiлiстегiлердi қосымша мәлiметтер мен ақпараттармен ... ... ... сөз ... Грузияның Сыртқы iстер министрi Ә.Ткешелашивили
ханым бұл қақтығыстың сипатын асықпай байыппен пiсiрдi. Министрдiң айтуынша
Ресей ә дегеннен Грузияға қарсы ... ... ... ... ... қаржыландырып отырғандығы, Оңтүстiк ... ... ... ... ... ... тоқталып өттi.
"Бiз Ресей тарапынан болған әрбiр арандатушылықтарға аса ... ... тұра ... ... бiз ... тiстесiп отырғанымызды
бiлдiк. Әлiптiң артын бақтық. Осетия мен Абхазиядан көшiп ... 150 ... ... бiздi ... қойған жоқ. Ақырында, мiне, осылай болып
шықты. Ресей өзiнiң посткеңестiк елдерде әрi Еуропадағы жоғалтқан ықпалынан
бас тартуы керек. Бiз ... ... келу үшiн кез ... ... ... дайынбыз. Бiрақ ол тең дәрежедегi ... болу ... ... дедi. Жас ... ... ... еркiн сөйлеуi, сұрақтарға
жауап беру мәнерi Грузиядағы жаңа ... ... ... ... бастағанының куәсi болдық.
Ресей жағынан БҰҰ тұрақты өкiлi Виталий ... сөз ... Ол ... өңiрiнiң
тарихына тоқтала келiп, Тау халықтары барлық уақытта бiр-бiрiмен қақтығыста
болғандығын, тек ... ... ... ғана ... қол ... ... Бас ... Марк Перрин де Бришамбо өткен жылдың 17 тамызында
Владикавказда ... ... ... Осетияның тағдырын
Оңтүстік Осетияның өз тұрғылықты халқы шешуі керек. Халық өте ауыр ... өмір сүру ... де тым ... ... ... Шешім қабылдар
алдында тарих пен шындыққа аса мән беру керек сияқты» - деген болатын.
ПАСЕ Грузия бойынша өкілі Митиас Йорш ... 19 ... ... ... ... кезінде Еуропалық Кеңес РФ ... ... әлі де ... ... еді. ... тоқталатын болсақ:
«Еуропалық Кеңесте міндетті түрде аталған санкциялар ... ... ... ... өтеді. Біз үшін Еуропалық Кеңес мүшелерінің
бірі XXI ғасырда агрессивті қимылдар жасағаны еш тиімсіз ... ... жоқ» ... ... Өкілдің айтуы бойынша Оңтүстік Осетядағы этникалық
тазартуларды жергілікті тұрғындар Ресейдің көмегімен жүзеге ... ... Ол тек РФ мен ... ... басшылықтарының қолынан
ғана келіп отырғандығы анық. Бұған бірнеше дәлелдерді тауып, ... ... ... ... ... ... ... яғни Грузия
мен Оңтүстік Осетия арасында шын ... не ... ... ... ұсыныспен итермелеген. Жоғарыда ... ... ... ... ой-пікірдің шығып, орын алып жақандығы айқындалып келетін
секілді. Еуропалық қоғам қайраткерлерінің ... ... ... де ... ... ... тағы да ... өз ойынан бас
тартуына қайта ... ... ... ... ... ... ... саясатты қолдап, 2008 жылғы 12 тамызда ... ... ... ... ... алты ... қолдады.
Алайда ұйым мүшелері барлық ... ... ... сай
жасалатындығына ат салысып отыр.
Ал енді шиеленісті сырттан бақылап отырғандардың ... ... ... ... болсақ, Ұлыбритания, АҚШ, Канада, Қытай,
жалпы Еуропа елдерінің көзқарастары дәлме-дәл ... ... ... Алайда
бұл мемлекеттердің барлығы да Грузияның аумақтық ... ... ... ... ... қалыптасуына қосылды. АҚШ бұрынғы президенті
Дж.Буштың айтқан сөзінде Ресейге деген ... ... ... ... айта кеткендігі белгілі. Буш әкімшілігі кезіндегі АҚШ мемлекеттік
хатшысы ... Райс ... ... ... ... жағдай тез
арада оңлы шешілмесе, тек ... ... ғана ... ... ... арасындағы әріптестік тек ұзақмерзімді перспективаларын
жоғалтуы мүмкін деген тұжырымын мәлімдеді. ... ... АҚШ ... ... оны Кавказ аймағындағы өзінің серіктесіне айналдырып
үлгергенін және ... ... ... жүзеге асырылу жолының
бірі болып табылатынын да байқамай қалды ... ... Ал ... ... елдер қатарына жалпы ТМД елдерін, Венесуэла, Кубаны айтуға
болады. Қарап отырсақ, ... да ... ... ... ... ... орынға қойылған екендігін байқауға болады. Яғни әлемдегі ірі
державалардың әрқайсысы өздерінің жақтастарымен бірге ... ... ... байқау қиын емес. Ал ... ... ... жеке ... ... ҚР ... жапы РФ президенті
Медведев пен Франция ... ... ... ... жоспарын
қолдап, өзінің бақылаушысын ЕҚЫҰ құрамына жіберіп ... ... ... ҚР
болашақта Грузиямен өз қарым-қатынасын үзбей ... ... ... яғни ... өзінің экономикалық саладағы
көрінісін қалдыруды жоспарлап отырғандығын көреміз.
Халықаралық ... ... мен ... Осетияға қарсы Грузияның
басқыншылық қимылдарына
ҚОРЫТЫНДЫ
XXI ғасырдың басындағы Ресей мен ... ... ... қарым-
қатынас жаңа деңгейге өткенін байқауға болады. ... екі ... ... ... ... онжылдығындағыдай емес, тым шиеленісті ... мен ... толы ... ие ... ... күнгі нақ осындай шиеленісті жағдайда жаппай бітімгершілік және
ұжымдық қауіпсіздік жүйесінің жолдарын ... ... ... ... жылдар көлемінде Ресейдің грузин-абхаз қақтығысын
реттеуде белсенді ... ат ... ... ... ... ... ... жол бермейтіндігі жөніндегі жасаған ... ... ... ... ... ... ... Өкінішке
орай, халықаралық ұйымдар көлемінде Оңтүстік Осетия мен ... ... қиын ... ... ... ... әлі күн ... деп айтуға
болады.
Әлемдік қауымдастық тарапынан қолданылып жатқан шаралар, ұйымдастырылып
жатқан талқылаулар мен ... де ... ... ... ... белгілі. Үстіміздегі жылдың 19 мамырында Грузиядағы
қалыптасқан ... ... ... ... ... ... ... талқылаулардың бесінші раунды өткен болатын. Бұл бас
қосудың қорытындысы бойынша Ресей мен ... ... ... ... ... ... нағыз көздерінің бүгінгі күнгі дәрежесі
анықталмақ. Алайда, Ресей бұл ... ... ... әлемдегі өзге мемлекеттер үшін бұл сауалға жауап ... ... ... ... айтсақ, Ресей Кавказ бөлігіндегі
этникалық ... ... ... ... ... он алты жыл бұрын орналастырған болатын.
Осыған дейін жүргізіліп келген шаралардың нәтижесі 2008 жылдың тамыз
айында орын ... ... және ... ... ... мен Грузияның байланыстарының үзілуіне алып келді. Бұл
шабуылдың көрініс тапқандығымен қатар, бүгінгі күні ... ішкі ... ... соқтықтырды. Осы тұрғыда қарастыратын болсақ, кейбір
саясаттанушылардың пікірінше, Грузия өзінің аумақтық тұтастығымен қоштасып
үлгерді деуге де ... мен ... ... қарым-қатынасының үзілуі әлемдік
қауымдастық, жалпы дүние ... өзге де ... үшін ... сын болып
саналады.
Халықаралық қатынастар тарихында мұндай кіші ... ... ... аса ... ... ие, ... елдегі мұндай
келіспеушіліктер ... ... ... ең ... мемлекеттің
аумақтық тұтастығына, ішкі саяси тұрақтылығына үлкен қауіп төндіретіндігі
рас. Ал ... ... пен ... ... ... ... ... заңды мемлекет болуының алғашқы принциптері болып
табылады. ... ... ... болған шиеленіс тек екіжақты қарым-
қатынасқа ғана емес, ... ... ... ... ... ... ... де қатынасына өз ықпалын тигізгені белгілі.
Бүгінгі таңның өзекті мәселесіне ... ... жаңа ... ... жас ... ... бүкіл ТМД аумағында
қауіпсіздікті ... ... ... де қиын әрі ұзақ ... ... жүйе Достастық мүшелерінің бір-біріне күш ... етіп ғана ... ... ... ... ... ... үлгермеген елдерді сыртқы басқыншылық қатерден де сақтандыратын
алдын-алу шараларының да қолданылуын қарастырады.
Әр мемлекет өзінің ішкі-сыртқы саяси проблемаларымызды мейлінше ... күш ... ... ... тырысады. Егер мемлекет өзінің қарым-
қатынасын келісім мен сенімге негіздейтін болса, қашанда тіл ... ... ... ... ... ... ... тілі» саясаттың жалғасы екені рас болса, онда мұның өзі, әу
бастағы ... ... ... және ... ... ... егер ... негізінде шынымен бейбітшілік пен
бітімгершілікке ұмтылыс жатса, онда ... да, ... да бір ... жақты байланыстың нашарлауына өз ықпалын тигізген грузин-абхаз,
грузин-осетиндік ... ... ... ... ... реттеу елдің тарихи, этникалық, демографиялық, аумақтық ... ... ... ... , ... ... құқықты
негіздегі қателіктерді реттеусіз мүмкін емес екендігіне көзіміз жетті.
Тарихи және ... ... ... қарастыра келе, мынадай
қорытындылар жасауға болады: абхаздықтар мен ... ... ... ... тек қана ... құқықтарын ерекше мәдениеті
мен тілі бар ерекше халық ретінде қарастырып, қорғауын көздеген болатын.
Грузиядағы ұлт ... ... тек өз ... ғана ... ... қатар, бүкіл көршілес мемлекеттерге де өз ... ... ... ... экономикалық салаларда, мұнайды тасымалдау
мәселесінде Батыс пен Ресейдің стратегиялық мүдделерін есепке ала ... ... өз ... ... ... ұстаным ұстайды.
Ал енді грузин-осетиндік қақтығысқа қатысты Қазақстанның ... ... ... өз ... ... ... қолдап,
жағдайды реттеу негізгі халықаралық құқықтың принциптеріне ... ... ... ... ... басшылығы этникалық тартыста олардың
тәуелсіздігі ... ... ... болашақта экономикалық тұрғыда
Грузиямен тығыз әріптестікті жалғастыруда. Мұндай ... ... ... яғни ЕҚЫҰ мүше ... ... ... Грузияның да
аумақтық тұтастығының сақталуын қамтитын Хельсинскі ... ... ... ... қажет.
Егер дүние реттілігінің жүйесіндегі өзгерістер туралы айту ... онда ... ... және ... ... ... ... орнына, жаңа сапа өзгеше ауқымға ұласып барады. Тұрақтылық пен
тұрақсыздықтың арасындағы, ... мен ... ... ... ... ... ... өзгеше болып, жаңа сапаға көшкен.
Қорытындылай келе жер бетінде болып жатқан шиеленістердің ... ... ... дағдарысы, жікшілдіктің өріс алуы мен
ұлттық, этникалық, діни құндылықтардың бұзылуы, жергілікті халықтар мен ... ... ... ... болса, әралуан мәдениет ұғымын мойындау осы
шиеленісті мәселелерді шешу мен ... ... ... күш болары
сөзсіз.
Сондықтан да, халқымыздың келешегі туралы ізгі ... бола ... ... ... ... мемлекеттер арасында, әлемде өткен дәуірдегідей
шиеленісті сәттерді болдырмау үшін біз бақталастықтың шығу ... ... ... сараптау жасай отырып, осындай ахуалды бастан кешіріп
отырған ... ... ... ... бірыңғай
ынтымақтастыққа ұмтылуымыз-бүгінгі күннің қажеттілігі деп түсінеміз.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Заңнамалық ... РФ ... 1993 ж. 12 ... ... Заң,
Конституции 16 стран мира: СБ конституций стран членов СНГ,
Балтии и ряда других государств мира / ... ... Ж., ...... Жеті ... 1995. – 576с.
2. Грузия конституциясы //http://www.base.ru
Концепциялар:
3. ... ... ... концепциясы, 28.12.2004 //
http://www.mid.ru
4. Грузияның Ұлттық қауіпсіздік концепциясы //http://www.base.ru
Дипломатялық құжаттар:
5. 1990 жылдың 25 ... ... ... ... ... АССР
егемендігі» жөніндегі Декларация // http://www.regions.ru
6. 1992 жылдың 23 ... ... ... ... ... ... // http://www.regions.ru
7. 1992 жылдың 3 қыркүйегіндегі Ресей мен Грузия ... ... ... мен ... ... ... ... 1993 жылдың 14 наурызында  «Қарулы күш қолдануды тоқтату»
келісімі // Загорский А. Военное сотрудничество ... СНГ ... ... ... - 1997. - 8.- C.54 - ... 1993 ... 27 ... «Абхазиядағы әскери қимылды тоқтату
жөніндегі Сочинск» ... // ... А. ... конфликты на
Кавказе 1988-1994гг. // Спорные границы на Кавказе. - М.:
Просвещение, 1995. - ... 1994 ... ... айындағы «Достық, тату-тәтті көршілік және
әріптестік» атты келісім // http://www.politcom.ru
11. 1995 жылдың ... ... мен ... ... ... келісімі //http://www.base.ru
12. 1996 жылы 18-19 наурыздағы «1996-1997 жылдарға ... ... ... ... ... Ортақ
Декларация// Долин Н.Д. Россия и мировое сообщество: ... ... – М., 2001. – ... 1996 жылы 18-19 ... ... сауданың дамыту»
жөніндегі келісім шарттар// Долин Н.Д. Россия и ... ... и ... – М., 2001. – ... 1997 жылы 17 қаңтарда Ресей үкіметі мен ... ... ... ... ... отырған мемлекеттік несие
бойынша Грузияның қарыздарын ресструктизациялау» ... ... 1996 ... 19 ... «ТМД мүше мемлекеттерінң аумағындағы
қақтығыстардың алдын алу мен болдырмау» жөніндегі ... 1996 ... 16 ... ... ... ... тараптарының арасындағы өзара ... ... ... ... ету шаралары» жөнінде
Меморандум//http://www.mid.ru
17. 2002 жылы Мәскеуде ... ... мен ... ... ... түрлерін басымдылықтарына өзара жеткізу» жөніндегі
протокол// Долин Н.Д. Россия и ... ... ... ... – М., 2001. – ... 2003 жылы «Ресей мен Грузияның денсаулық сақтау министрліктері
арасында әріптестік» жөніндегі келісім // ... А. ... ... СНГ // ... обычных вооружений. - 1997.
- 8.- C.54 - 58.
19. 2006 жылы 15 ақпанда Грузия парламенті ... ... ... ... ... ... 2009 ... 9 тамызында Грузия президенті М.Саакашвилидің «15
күндік соғыс қимылдары» жөнінде қаулысы // http://www.vremya.ru
21. 2003 жылы ... мен ... ... сақтау министрліктері
арасында әріптестік жөніндегі келісімге қол қойылды.
Саяси қайраткерлердің сөйлеген сөздері, баяндамалары, сұхбаттары:
22. В.Ардзинба сұхбаты // ... ... - 23 ... 2001г.
23. Мариам Цацанашвилидің сұхбаты // Свободная Грузия. - 2006. - 17
мая
24. 1995 ... 15 ... ... ... ... Тбилисиге жасаған сапары кезіндегі сөйлеген
сөзі//Независимая газета, от 20 сентября 1995 года
25. 1996 жылы 18-19 ... ... ... Э.Шеварнадзенің
Ресейге келген ресми сапарындағы сөзі//Независимая газета, от 20
марта 1996 года
26. 2008 жылдың 16 ... ... ... ... ... ... М.Саакашвили 2004 жылдың көктеміндегі берген сұхбаты // Известия
от 25 марта 2004 года.
28. Владимир Путиннің сөзі // Независимая газета 2004 жыл 30 ... ... ... ... ... ... Медведевтің Германияның қоғамдық, саяси, парламенттік
орталарымен кездесуіндегі сөзі, 2008 ... 5 ... ... ... ... осетин халқының VI съезінде 2007 жылдың 17
мамыры ... ... таяу ... ... ... ... 2008 жыл 31 тамыз http://www.rvps.ru
33. Грузияның Қорғаныс министрінің орынбасары Бату Кутелияның
сұхбаты, 2008 жыл 25 ... ... ... 18 қыркүйек 2008 жыл
34. С.Багапшаның мәлімдемесі, 2008 жыл 4 ақпан//Известия 2008 ... ... ... Саакашвилидің Тбилисидағы стратегиялық ... ... 2008 жыл 28 ... http://www.civil.ge
36. Ресейдің Грузиядағы Елшісінің кеңесшісі Н.В.Шаулиннің сұхбаты,
//Тәуелсіз Грузия 2004 жыл 13 ақпан
37. РФ алдыңғы президенті В.Путиннің 2002 ... ... ... сөзі // Независимая газета 2002 жыл 3 сәуір
38. Михаил ... ... БАҚ ... ... ... 2006 жыл 2 ақпан
39. Грузияның БҰҰ-дағы өкілі Резав ... ... 2006 ... 2006 жыл 2 ... ... Сыртқы істер министрі Гела Бежуашвили үкіметте жасаған
мәліметі, 2008 жыл//http://www.intelros.ge
41. Еуропалық ... ... ... ... ... ... ... 2008
жыл////http://www.politcom.ru
42. РФ ... ... ... саясаттанушыларына берген
сұхбаты, 2008 жыл // РИА Новости 21.09.2008 г.
43. Грузияның мемлекетік министрі Темур Якобашвили Брюссель қаласына
барған ... ... ... 2008 ... 2008 жыл 10 ... Оңтүстік Осетияның Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы ... ... 2008 ... РФ ... ... ... сұхбаты, 2008 жыл//The New ... ... 2008 21 ... Словакия Республикасының саяси қайраткері Анна ... 2008 жыл //Все ... с ... и грузино-осетинским
конфликтом не кончится//Международная жизнь от 28 октября ... ... ... СІМ ... ... ... Брокман БҰҰ БА
сессиясының ашылуына ... ... ... ... ... 2008 жыл 16 ... ... БҰҰ-ның Бас хатшысы Яап де Хооп Схеффердің сөзі, 2008 жыл 27
тамыз// ... ... ... ... ... ... Русско-грузинские отношение, прошлое, настоящее,
будущее. – М., 2006. – 265 ... ... Б.Н. ... ... – М., 2000. – 345 ... мен монографиялар:
51. Бурнадзе М., Новый этап в ... ... и ... ... ... Блиев Марк, Южная Осетия в коллизиях российско-грузинских отношений,-
М., Европа, 2006.-159 с.
53. Воскресенский А.Д. Восток-Запад.-М., ... ... ... Г. ... ... ... отношений в Грузии. - М.:
Прогресс, 1998.-345 c.
55. Долин Н.Д. ... и ... ... ... и ... – М., 2001. ... ... Г.Е. Международноправовые гарантии защиты ... - ... Изд. АН Груз ССР, 1959. - 116 ... ... Қ.Ә., Мұнайды экспортқа шығаратын елдер ұйымы (МЭШЕҰ) және араб
елдерінің саясаты.-Алматы, Издатальство LEM, 2006.-198 б.
58. Касенов У.Г., ... ... ... ... региональные
и национальные проблемы: Кайнар, 1998.-280 c.
59. ... К.И., ... ... Европа, 2007.-238 c.
60. Крылов А.Б. ... ... ... ... ... ... ... и России:-М.,
История и современность, 2002. с. ... ... Т.Н. ... ... и право. Новые тенденции в
международно-правовом регулировании. - М.: ... и ... ... ... Н.Ә. ... он ... ... 2003.-240 бет.
63. Орешкин В.А. ... ... ...... и
перспективы.-М., 2000. 234 с.
64. Сабекия Э.Д., Перспектива ... ... ... в
контексте региональной безопасности. – М., Ломоносовские чтения, ... ... ... А.В. ... ... ... //.-М., ... с.
66. Фельдман Д. М. Политология конфликта. - М.: ВЛАДОС, 1998. с.215
67. Shashenkov M. Russia in the Caucasus: ... threats and ... and Europe ... Security ... Press. 1997.-p. 429-441
Мерзімдік басылымдар:
68. Яковлев В.Н. Предотвращение и урегулирование конфликта на территории
государств-участников ... и ... ... ... Б. ... ... в ... жизнь.-2001.-
№7.-с.17-21.
70. Лаумулин М. Кавказдағы қақтығыстың геосаяси және ... мен ... ... ... ... ... сил в ... Politik.- 2001.- №4.-c.32-
35.
72. Заборцева Е.Н. Сотрудничество ООН с международными и региональными
организациями в процессе ... ... ... хабаршысы.-2006 №4-6.- с. 24-26.
73. Тренин Д. Южный вектор//Международная жизнь.-2005.-№5, с. 8-11.
74. Эдуард Лозанский. ... ... ... и ... ... ... Константин Косачев. От ... ... ... к единству
интересов// Международная жизнь.-2005.- №3-4, с.27-30.
76. Александров М. Кавказ в геополитических и ... ... - ... ... конфликт: корни и ... ... ... и Грузия на ... ... ... ... ... ... ... -
http://www.pankisi.info/media
80. Georgian Times. ... The Times. ... ... Herald Tribune. ... ... ... 2008
84. Мировая экономика и международные отношения. 2006-2008
85. Независимая газета. 2008-2009
86. Дипломатия жаршысы. 2006-2009
87. Жас алаш. 2009
Интернет-сілтемелер:
88. http://www.mid.ru
89. http://www.politcom.ru
90. http://www.civil.ge
91. http://www.intelros.ge

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ресей - Грузия қатынасы48 бет
Қазіргі таңдағы әлемнің шиеленіс аймақ елдеріндегі жалпы саяси жағдай мен мәселелер, оларды бейбіт түрде шешу жолдары53 бет
Қазақстан мен Грузия арасындағы қарым – қатынастар28 бет
Қазақстан Республикасы мен Грузия арасындағы қатынастар3 бет
«Бала мазасыздығына ата-анамен бала қарым-қатынасының әсері»24 бет
Германия мен Қазақстанның қарым-қатынасының дамуы52 бет
Дәрігердің өз әріптестері мен денсаулық сақтау саласындағы мамандармен қарым – қатынасының негізгі этикалық принциптері3 бет
Жасөспірімдердің қоршаған ортамен қарым – қатынасының психологиялық, педагогикалық негіздері45 бет
Отбасындағы ата ана мен бала қарым -қатынасының психологиялық ерекшеліктері72 бет
Оқытушылар мен студенттердің тұлға аралық қатынасының психологиялық ерекшеліктері59 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь