«Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы»

1-тарау. Азаматтық құқық – құқықтың бiр саласы. Бұл тарау да Қазақстан Республикасының азаматтық құқықтың ұғымы берiледi. Азаматтық құқықтың басқа да құқық салаларымен шекарасы айқындалады. Азаматтық құқықтың жалпы қағидалары және олардың қасқаша түсiнiктемесi берiлген. Азаматтық құқықтың жүйесi белгiленедi.
2-тарау. Қазақстандағы заң бiлiмiнiң қалыптасу және даму тарихы. Қазақстан Республикасының азаматтық құқық ғылымы. Осы тарауда заң бiлiмдердiң ежелгi замандардан бастап бүгiнгi күндерге дейiн дамуының тарихи очеркi келтiрiлген. Азаматтық құқық ғылымы туралы түсiнiктеме берiлген. Азаматтық құқық туралы әдебиетiң тiзiмi келтiрiлген.
3-тарау. Азаматтық құқықтың дерекнамалары. Азаматтық құқықтың дерекнамаларының ұғымы мен түрлерi. Азаматтық заңдардың құрамы. Заңға тәуелдi нормативтық құқықтық актiлер. Әдет-ғұрып. Азаматтық заңның уақыт, кеңiстiк жағынан және тұлғалар бойынша қолданылуы. Азаматтық заң нормаларын түсiндiру.
4-тарау. Шетел азаматтық құқығының негiзгi ерекшелiктерi. Жалпы мәселелер. Қазiргi заманғы негiзгi азаматтық құқықтың жүйелерi. Азаматтық құқықтың жүйенiң негiзгi элементтерi. Дамыған мемлекеттердiң азаматтық құқығының принциптерi. Азаматтық құқықтың дерекнамалары. Шетел мемлекеттерiндегi азаматтық құқықтың негiзгi институттарының жалпы сипаттамасы.
5-тарау. Азаматтық құқық қатынастары. Азаматтық құқық қатынастарының ұғымы. Азаматтық құқық қатынасының элементтерi. Субъективтi азаматтық құқықтар. Құқықтарды саралау және қорғау.
6-тарау. Тұлға – азаматтық құқықтардың субъектiсi. Жалпы қағидалар. Жеке тұлға – азаматтық құқықтың субъектiсi. Азаматтық құқық қабiлiтiлiгi. Азаматтардың әрекет қабiлiтiлiгi. Қорғаншылар мен қамқоршылардың құқықтары мен мiндеттерi. Азаматтың есiмi мен тұрғылықты жерi. Хабар-ошарсыз кету. Азаматты өлдi деп жариялау. Азаматтық хал актiлерi.
7-тарау. Заңды тұлғалар. Заңды тұлға туралы ұғым. Заңды тұлғалар туралы негiзгi теориялар. Заңды тұлғалардың түрлерi. Заңды тұлғаларды құру. Заңды тұлғаларды мемлекеттiк тiркеу және ұайта тiркеу. Заңды тұлғаның құқық қабiлеттiлiгi мен әрекет қабiлеттiлiгi. Заңды тұлғалардың негiзгi түрлерi.
        
        Қазақстан Республикасы бiлiм және ғылым министiрлiгi
Қунаев атындағы ... ... ... ... Сапожникова Д.Е.
Алматы
2004
ҒАЗИЗ ТӨЛЕУҒАЛИЕВ – Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы. – Алматы,
ҚазМЗА, 2001. 380 бет.
МАЗМҰНЫ
1-тарау. Азаматтық құқық – құқықтың бiр ... Бұл ... да ... ... ... ... ... Азаматтық құқықтың басқа
да құқық салаларымен шекарасы айқындалады. Азаматтық ... ... және ... ... ... ... Азаматтық құқықтың
жүйесi белгiленедi.
2-тарау. Қазақстандағы заң бiлiмiнiң қалыптасу және даму тарихы. Қазақстан
Республикасының азаматтық құқық ғылымы. Осы тарауда заң ... ... ... ... күндерге дейiн дамуының ... ... ... ... ... туралы түсiнiктеме берiлген. Азаматтық
құқық туралы әдебиетiң тiзiмi келтiрiлген.
3-тарау. Азаматтық ... ... ... ... ... мен ... ... заңдардың құрамы. Заңға
тәуелдi нормативтық құқықтық ... ... ... ... уақыт,
кеңiстiк жағынан және тұлғалар бойынша қолданылуы. Азаматтық заң нормаларын
түсiндiру.
4-тарау. Шетел ... ... ... ... Жалпы мәселелер.
Қазiргi заманғы негiзгi ... ... ... ... құқықтың
жүйенiң негiзгi элементтерi. Дамыған мемлекеттердiң ... ... ... ... ... ... ... құқықтың негiзгi институттарының жалпы сипаттамасы.
5-тарау. Азаматтық құқық қатынастары. Азаматтық құқық қатынастарының ұғымы.
Азаматтық құқық қатынасының ... ... ... ... ... және қорғау.
6-тарау. Тұлға – азаматтық құқықтардың субъектiсi. Жалпы қағидалар. Жеке
тұлға – ... ... ... ... құқық қабiлiтiлiгi.
Азаматтардың әрекет қабiлiтiлiгi. Қорғаншылар мен қамқоршылардың құқықтары
мен мiндеттерi. Азаматтың есiмi мен ... жерi. ... ... өлдi деп ... ... хал ... ... тұлғалар. Заңды тұлға туралы ұғым. Заңды тұлғалар туралы
негiзгi теориялар. Заңды тұлғалардың түрлерi. ... ... ... ... ... ... және ... тiркеу. Заңды тұлғаның құқық
қабiлеттiлiгi мен әрекет қабiлеттiлiгi. Заңды тұлғалардың негiзгi түрлерi.
8-тарау. Мемлекеттiк және ... ...... құқықтың
субъектiлерi. Мемлекеттiк пен әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiс – азаматтық құқық
субъектiлерi ретiндегi ерекшелiктерi. Мемлекет сыртқы ... ... ... ... ... ... объектiлерi. Азаматтық құқық объектiлiрiнiң
ұғымы мен түрлерi. Заттардың ұғымы және оларды саралау. Бағалы қағаздар.
10-тарау. Мүлiктiк емес ... ... ... емес өзiндiк құқықтардың
ұғымы мен түрлерi. ... ... және ... ... ... ... ... ұғымы. Мәмiленiң түрлерi. ... ... ... мәмiлелер.
12-тарау. Өкiлдiк. Өкiлдiктiң ұғымы мен маңызы. Сенiмхат.
13-тарау. Мерзiм. Заңды талап қою ... ... ... ... мен түрлерi. Талап қою мерзiмi.
14-тарау. Заттық құқық туралы жалпы ... ... ... ұғымы және
белгiлерi.Меншiк иесi болып табылмайтын тұлғалардың заттық құқықтары.
15-тарау. Меншiк құқығы ... ... ... ... құқығының анықтамасы
мен мазмұны. Азаматтық кодекс бойынша меншiк ... ... ... ... Республикасындағы меншiк құқығы туралы заңдардың дамуы.
Меншiк құқығына және басқа да заттық құқықтарға ие болу негiздерi. ... ... ... ... құқығы. Азаматтардың меншiк құқығының ұғымы
мен түрлерi. Азаматтардың меншiк ... ... ... ... объектiлерi. Азаматтардың меншiк құқығының мазмұны мен
жүзеге асырылуы.
17-тарау. Мемлекеттiк емес заңды тұлғалардың және олардың ... ... ... емес заңды тұлғалардың және ... ... ... ... мен ... ... Мемлекеттiк
емес заңды тұлғалардың меншiк құқығына ие болу ... мен ... ... және ... қоғамдардың меншiк құқығы.
Өндiрiстiк кооперативтердiң меншiк құқығы.
18-тарау. Мемлекеттiк меншiк құқығы. Мемлекеттiк меншiк құқығының ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттiк меншiк құқығының мазмұны. Мемлекеттiк және
коммуналдық кәсiпорындарды мемлекет ... алу және ... ... ... Оралымды басқару құқығы.
19-тарау. Ортақ меншiк құқығы. Ортақ меншiктiң ұғымы мен ... ... ... ... ... меншiк. Ортақ бiрлескен меншiк.
20-тарау. Азаматтық құқықтарды қорғау. Меншiк иелену мен ... ... ... ... ... ... ... құқықтың ұғымы мен ... оның ... болу ... Шарт ... жалпы ережелер. Шарттың ұғымы мен оның маңызы.
Шарттың түрлерi. Шарттың мазмұны. ... ... ... ... және ... ... орындау. Мiндеттемелердi орындаудың ұғымы ... ... ... ... ... пәнi. ... мерзiмi, орны, тәсiлi.
24-тарау. Мiндеттеменiң орындалуын қамтамасыз ету. Қамтамасыз етудiң ... ... ... орындауды қамтамасыз етудiң әдiстерi.
Борышқордың мүлкiн алып (ұстап) қалу.
25-тарау. ... ... үшiн ... ... үшiн ... ... ... жауапкершiлiктiң
негiздерi (жағдайлары). Азаматтық-құқықтық ... ... ... ... ... тоқтату. Мiндеттеменi тоқтатудың түсiнiгi.
Мiндеттеменiң тоқтатылуының жекеленген әдiстерi.
АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚТАР ОБЪЕКТIЛЕРI МЕН ТҮРЛЕРI
Азаматтық ... ... ... ... ... ... объектiсi деп аталады.
Азаматтық құқық объектiлерi мүлiктiк және мүлiктiк емес игiлiктер мен
құқықтар бола алады.
Азаматтық кодекстiң 115 бабында ... ... ... ... ... – заттар, ақша, соның iшiнде шетел валютасы, бағалы
қағаздар, жұмыс, ... ... ... ... ... ... ... тауарлық белгiлер және
бұйымды дараландырудың өзге де ... ... ... ... ... ... көрсетiлген мүлiктерден басқа азаматтық ... ... ... емес игiлiктер жатады. Мәселен, жеке ... ... ... абырой, игi атақ, iскерлiк бедел, жеке ... ... және ... ... емес игiлiктер мен құқықтар.
Құқық объектiсi ретiнде заттардың экономикалық (шаруашылық) ... ... ... ... үлкен маңызы бар. Затқа қатысты
туындайтын заңдылық қатынастардың сипаты күнi ... ... ... ... ... негiзi заттарды ... ... ... ... ... ... ... ҚАҒАЗДАР
Азаматтық құқық объектiлерiнiң бiрi бағалы қағаздар ... ... ... 129 ... оған ... ... ... -
белгiленген нысан мен мiндеттi реквизиттердi сақтай отырып, жүзеге ... оны ... ғана ... ... ... ... ... бағалы қағаз болып табылады.
Осы анықтамадан бағалы қағаздардың ерекше сипатын шығаруға болады.
Бағалы ... түрi және ... заң ... ... ... ... куәландырылатын құқықтың түрi, ... ... ... бағалы қағаздың нысанына койылатын және басқа да талаптар заң
құжатарымен ... ... ... ... ... ... реквизиттерiнiң болмауы немесе бағалы қағаздың ... ... ... ... ... ... оның жарамсыз болуына
әкелiп соңтырады.
Бағалы қағаз тек оның иеленушiсiнiң мүлiктiк құқығын ... ... бен ... ... ... жүзеге асыру үшiн
борышкерге тек ғана ... өзiн ... ... беру ... Ал егер ... бойынша талапкер бағалы қағазды жоғалтып алса немесе ... ... ... ... ... ... кезде ол талапкер өз құқығынан
айрылуы мүмкiн. ... ... ... ... бағалы қағазбен
куәландырылған барлық құқықтарды бағалы ... ... ... ... – индоссантқа немесе соның бұйрығына ауыстырады. Индоссамент
бланкiлiк болуы мүмкiн (орындауға тиiс адам ... ... ... ... ... ... бул құқықтарды
индоссантқа бермей-ақ (сену индоссаментi) индоссаментке тапсырумен ғана
шектелуi ... Бұл ... ... өкiл ... ... ... ... бағалы қағазды құжат болғанымен оны зат деп ... кез ... ... ... ... дүниеге қатысты келдi.
Сондықтанда онда көрсетiлген әрiп таңбалары мен сандары, тасқа басылып не
қолмен жазылған ... осы ... ... ... ... ... ... кез келген құжаттың бағалы қағаз бола алмайтыны тағы бар, тек ... ... ... ... бағалы қағаз құқығын алады.
Бағалы қағаздың мiндеттi реквизитерi ... ... ... ... ... ... ... нөмiрi, өтiнiш жасау
мерзiмi, субъектiнiң қағаз бойынша көрсетiлген мiндетi, ... ... ... ... марапаттау (пайыздар), қағаз бойынша орандалу орыны
және басқа ... ... ... табылады. Мұндай талаптар түгелдей
сақталмаса, яғни бағалы қағаздың мiндеттi реквизиттерiнiң болмауы ... ... ол үшiн ... ... сәйкес келмеуi оның жарамсыз
болуына әкелiп соқтырады.
Бағалы қағаздар зат ретiнде бiрнеше түрге ... әрi ... ... ... ... парақшасы түрiнде кездеседi. Бағалы
қағаздың құны тиiстi ... ... ... ... кодекстiң 130-бабы мүлiктiк құқықтар куцландыратын мазмұнына
қарап ... ... ... коносамент, акция және заң актiлерiнде
немесе соларда бекiтiлген ... ... ... ... ... да ... деп негiзгi түрлерге бөледi.
Азаматтық кодекстiң 130-шi бабының 2-шi ... ... ... ... ... ... Олар – ұсынбалы, ордерлiк және ... ... ... құжаттың түпнұсқасы болады, ал түпнұсқаны ұсынушы
келесi тұлғаға корсеткен сәтте өзiнiң ... ... ... ... бағалы қағаздар онда көрсетiлген мерзiмде нақты ... ... ... ... ... бередi.
Бағалы қағаздың мәтiнiнде оны ... үшiн ... ... ... тек бұл ... бағалы қағаз екендiгi ғана айқындалады
(мысалы, облигация).
Ордерлiк бағалы қағаз да құжат ... ... ол ... ... ... мәтiнiнде корсетiлген тұлғаға мiндеттенген нәрсенi ... ... өзi де ... ереже бойынша құжат мәтiнiнде
көрсетiледi. ... ... ... ... ... ... ... бiр тұлғаға берiледi.
Сонымен бiр мезгiлде мүлiктiк құқықтың айналым қабiлеттiлiгiн жақсарту
мақсатында ордерлiк қағаздар үшiн оның ... ... ... Ордерлiк бағалы қағаз бойынша құқықтар бұл қағаз берiлген жазу –
индоссамент арқылы берiледi. Борышқор бұл ... ... ... ... ... бағалы қағаз бойынша құқық берiлетiн адам (индоссант)
құқықтың болуы үшiн ғана емес, оның ... ... үшiн де ... ... ... (әдетте сыртқы бетiнде) жазылады. Индоссаменттiң екi
түрi болады. Яғни бiрiнде иесi ... ... ... аты ... түрi ... түрi ... Онда ... қағаздың тапсыралғаны туралы
жазылады, бiрақ құжаттың жаңа есiнiң аты корсетiлмейдi.
Бағалы қағаздың ордерлiк ... ... ... ... ... ... қоса құжатты берерде бағалы қағазды ұсынушыға ... ... ... ... ... ... қағазды басқа адамға
атаулы индоссамент бойынша тапсыруға және индоссаментке өзiнiң атын ... ... ... ... да бiр ... ... бағалы қағаздарды
ұсынушыға беру тәсiлi құжатты тапсырғанға дейiн жүзеге асырылады.
Бағалы қағазды тапсыру кезiнде ... ... ... ... ... ... ... ордерлiк бағалы қағаз колданылады. Құжаттың иесi
құжаттың түпнұсқасындағы мiндеттердi ... үшiн ... ретi ... ... одан бас тартуға құқылы. Бұл
реттердiң үзiлмеуi таза формальдық ... ... ... ... берiлетiн құжаттың атымен ... ... ... да аты жазылады.
Ордерлiк бағалы қағаз жоғалып кетсе, оған оны ұстаушының өзi ... ... иесi ... ... ... кiмнiң қолында екенiн бiлсе,
құжатты қайтаруға виндикациялық талап қоюға құқылы.
Егер ... ... ... болса, жоғалған құжатқа құқық меншiгiн
дәлелдеу iс жүзiнде мүмкiн болмайды. Мұндай ... ... ... да үмiт аз. Ал ... ... жойылып кетсе, онда құжаттың
балама данасын беруге ... ... ...... ... бар ... оның иесi кiм екендiгi
құжаттың мәтiнiнде көрсетiледi. Яғни атаулы бағалы қағаз бойынша ... ету ... ғана ... ... тиесiлi болады.
Азаматтық кодекстiң 130-шi бабында ... ... әр ... ... ... ... ... қағазды шығару көзделген. Оған мысал
ретiнде атаулы түрiн ұстаушының жүргiзуiн талап ... ... ... ... ... ... ... келтiруге болады.
Эмиссиялық бағалы қағаздарды топтастыру мемлекеттiк және ... ... ... ... оның ... ... болады.
“Бюджет жүйесi туралы” және “Мемлекеттiң кепiлiмен ... алу ... ... ... заңдарға сәйкес мемлекеттiк бағалы қағаздар
мемлекеттiң шеттен ... орай iшкi және ... ... ... шет ... мен халықаралықұйымдардың заңды және жеке тұлғалары
болып табылады)
Оны ... алу ... ... ... ... ... банк
арқылы жүзеге асырылады.
Мемлекеттiк бағалы қағаздарды шығару ... ... ... ... ... Республикасы бағалы қағаздарды әлемдiк нарықтарға шығарады
(еврооблигациялар), сондай-ақ Қазақстан аумағында қазыналық мiндеттеме ... ... ... қағаздар нарығы туралы” Заңның 14-шi бабына сәйкес мемлекеттк
бағалы қағаздар ... ... ... ... және ... ... арнаулы
заңмен реттеледi.
Мемлекеттiк емес эмиссиялық бағалы қағаздар ... ... ... үшiн ... ... заемдық қаржыны тарту
мақсатында да қолданылады. Ал олардың эмиссияларының ... ... ... ... ... реттеледi.
Бағалы қағаздар жөнiндегi қазiргi қолданылып жүрген заңдар құжатталмаған
бағалы қағаздар ұғымына сәкестендiрiлген.
Азаматтық кодекстiң 135-шi бабында ... ... ... құқықтарының бiрнеше түрi келтiрiлген .
Құжатталмаған құнды қағаздар шын ... ... ... ... ... ... болып есептеледi. Ондай бағалы қағаздармен
құқықтық қатынасқа түскен кезде оның тiзiмдегi жазбаға енгiзiлуi ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫ САРАЛАУ (ЖIКТЕУ)
Заттың ұғымы туралы қазiргi қолданып жүрген заңда ... ... ... азаматтық құқық козқарасы бойынша физикалық дене ретiнде және оның адам
еңбегiмен жасалған, сол ... ... ... де ... ... дүниенiң бiр бөлiгi болып табылады.
Затты заңдық жағынан жiктеу көбiне көп оның оның ... ... ... ... ... Әр ... субъектiлерiнiң белгiлi бiр
заттың түрiне әрекет етуiн айқындайды.
АК 117 бабына сәйкес заттардың өзi қозғалатын және ... ... ... ... ... екi ... мүмкiн болады.
Материалдық жағынан затты жерден айыруға болмайтын жағдайда немесе ... ... үшiн ... қажеттiгiне байланысты.
Кейбiр жағдайларда қозғалатын мүлiктерде, атап айтқанда, әуе және теңiз
кемелерi, iшкi суда жүзу ... ... жүзу ... ... ... ... ... мүлiкке теңестiрiлетiн объектiлер тiзiмi толық еместiгiн
еске сала кеткен жөн. Азаматтық кодексте заң ... ... ... өзге де ... жатқызылуы мiмкiн.
Қозғалмайтын заттарға мешiк құқығы және басқа да құқықтар, ол құқықтарға
шек қою және олардың пайда болуы, олардың ... мен ... ... тиiс.
Қозғалмайтын мүлiктiң ерекше түрiнiң бiрi кәсiпорын болып табылады.
Кодекс бойынша ... ... екi ... колданылады. Бiрiншi
мағнасына сәкес кәсiпорын дегенiмiз ол ... ... ... ... ... ... субъектiсi ретiнде мұндай кәсiпорын мемлекеттiк
тiркеуден оту ... ... ... ... ... кәсiпкерлiк қызметтi жүзеге
асыру үшiн пайдаланылатын мүлiктiк кешен. Осы мағнасында ол ... ... ... ... ... бiр ... немесе бiр бөлiгi сатып алу-сату, кепiлге,
жалға беру шарттарының және басқа да ... ... ... ... ... ... ... кәсiпорын құрамына оның қызметiне қажеттi деген
барлық мүлiк түрлерi енедi. Оның iшiнде ... ... ... ... ... жер ... ... талап ету
құқығы, борыштар, сондай-ақ атауын белгiлейтiн белгiлер ... ... ... егер заң ... немесе шартта өзгеше көзделмесе
және тағы ... ... ... ... ... ... бiр ... алу заңда немесе шартта
көрсетiлуi ... ... ... мен өзге де ... басқа тұлғаға өткенде,
сол тұлға жоғарыда аталған құқытардың бәрiнiң бiрде өзiне берiлуiн ... ... ... 116 бабының талаптарына сәйкес заттар айналымнан
еркiн берiлетiн немесе ауысатын, ... ... ... ... шек қойылатын түрлерге бөлiнедi.
Азаматтық кодексте айналымнан алынып тасталатын (шығарылған) зат ... ... ... бола алмайтын заттарды айтады. Бұл ретте ... ... және ... тұлғалардың меншiгiнде болмайды деген
тұжырым жасалады.
Заң ... ... ... ... ... басқа да мағынада
қолданады – ... ... және ... қаупсiздiгiн ойлап иелiк
ету жолы айрықша жағдайға қойылған заттарға да қолданады.
Айналымнан шығарылған жеке заттарға мыналарды жатқызуға болады – ... ... Бұл ... ... ... дара ... объектiсi
болып табылады. Азаматтар тиiстi өкiмет орнының рұқсаты бойынша бұл затарды
алып, оған иелiк ете алады.
Берiлуге ... ... ... ... ... ... ... заң құжаттарында тiкелей көрсетiлуге тиiс.
Азаматтық құқықтың объектiлерiнiң көбi ... ... ... ... ... түрде берiлiп, бiр тұлғадан екiншiсiне ауыса
бередi.
Азаматтық ... ... ... беруге болмайтын материалдық емес
игiлiктер жөнiнде арнайы талап бар. ... ... ... ... 115 ... 3 ... көрсетiлген – олар - өмiр, ... ... және ... ... және ... деп бөлу оның ... тән ... зат бөлген кезде өзiнiң бастапқы қасиетiнен айырылмайды.
Бөлiнбейтiн зат бөлгенде мәнiн (өзiнiң шаруашылық ... ... ... бiрге кейбiр заттар заң құжаттары бойынша ... ... ... ... ... ... келтiруге болады.
Ендi күрделi заттар деген ұғымға тоқтала кетейiк. Егер әр ... ... бiр ... ... әрi ... бiр затты құрайтын болса, олар
бiр зат деп ... Оған ... ... кiтапананы, пошта маркаларының
коллекциясын келтiруге болады.
Азаматтық кодекстiң 121 бабында былай айтылған – күрделi зат ... ... күшi, егер ... ... ... оның барлық
құрамдас бөлiктерiне қолданылады.
Азаматтық кодексте затты басты және керек-жарақ (қосалқы) деп бөледi.
Басты зат деп дербес бола ... және ... ... ... пәнi болып табылатын затты айтады. Кере-жарақ (қосалқы) зат басты
затқа қызмет етедi, өйткенi, оларың ... ... бiр ... ... ... ... ... белгiленбесе, басты затқа iлесiп жүредi.
Азаматтық кодексте жемiстер, азық-түлiк және ... ... ... Бұл – ... пайдалану нәтижесiнде алынған түсiм. Жемiстер деп
отырғанымыз малдың төлi, жемiс ... ... ... азаматтық
айналымда пайда түсiредi, оған жалдамалы ақы, пайыздар және т.б. Азық –
түлiк (өнiм) дегенiмiз ... ... орай ... ... ... ... пайдаланудан түскен нәтиженi оның заңды меншiк иесi ... ... ... ... ... ... ... кодекс түске өнiмдi,
жемiстi және табысты заң бойынша оның меншiк иесiнiң пайдалануына басым
құқығы ... ... ... ... жануарларды да объект ретiнде қарастырады. Азаматтық
кодекстiң 124 бабына ... ... ... ... егер заңдарда
өзгеше көзделмесе, зат туралы жалпы ережелер қолданылады.
Азаматтық кодексте ерекше объектiлердiң бiрi ... ... ... ... ... меншiгiн қарастырады, оған интеллектуалдық
шығармашылық қызметтiң нәтижелерi және оларға теңестiрiлген заңды ... ... жеке ... ... ... өзi ... жұмысының
немесе қызметiнiң өнiмдерi (фирмалық атау, тауар белгiсi, қызмет көрсету
белгiлерi) жатады.
Шығармашылық интеллектуалдық ... ... мен ... ... ... мүмкiн даралану құралдарын пайдалануды үшiншi жақтар құқық
иеленушiнiң келiсiмiмен ғана жүзеге асырылады.
Азаматтық кдексте ... ... ... бап бар, онда ... ... ... ... айқындалған. Былайша ... және ... ... бар ақпараттарға қатысты мәселелерге
мән берiлген.
Үшiншi ... ... ... ... ақпараттың нақты немесе
потенциалдық коммерциалық құны болып, онымен заңды негiзде еркiн танысуға
болмайтын және ... ... оның ... ... шара ... қызметтiк немесе коммерциялық құпия болып табылатын ақпарат
азаматтық заңдармен ... ... ... ... алған адамдар, сондай-ақ еңбек
шартына қарамастан қызметшiлер немесе азаматтық құқықтық шартқа ... ... ... ... ... ... ... келтiрiлген
залалдың орнын толтыруға мiндеттi.
Азаматтық құқық объектiсi ретiнде ақшаның бiрсыпыра өзгешiлiктерi бар.
Ақша төлемнiң ... ... ... ... ... бар ... ... ең өтiмдiсi ...... ... сома төленгенде ақшаның саны есепке алынады, ал
iрi-ұсақты бiлдiретiн белгiсiне мән ... ... жүз ... ... теңге мен немесе екi елу теңгемен берiп өтеуге де болады.
Теңге Қазақстан Республикасының бүкiл аумағында өз құны ... ... ... ... ... болып табылады.
Қазақстан Республикасы аумағында шетел валютасымен есеп ... ... ... ... ... ... деп ... мүлiк түлерi және олар арқылы мiмiле
жасайтын тәртiбiзаң құжаттарында белгiленедi. Валюталық қазыналарға меншiк
құқығы ... ... ... ... ҚҰҚЫҚТЫҢ ҚАҒИДАТТАРЫ
Қағидаттар азаматтық құқық жүйесiнде ... ... ... ... ... ... ... онымен жанама түрде көрiнiп, алпы
сипат алады, дмек принциптер ... ... ... ... ... ... ... қамтып,
басшылыққы алынады.
Азаматтық кодекстiң екiншi бабындағы азаматтық заңдардың жалпы ... ... беки ... ... ендi ... ... ... ие
болды және оны қолдану мiндеттiлiкке айналды.
Бұрын-соңды азаматтық принциптер заң нормаларында арнайы термин немесе
тиянақты тұжырымдама ретiнде ... едi, тек ... ... ... ... ... деген жалпылама тұжырымдама мен
шектелген.
Қазiргi кезде азаматтық құқық принциптерi нормативтық роль атқарады.
Профессор Ю.Г.Басин ... ... ... рөлi мен ... ... деп тұжырымдайды – бiрiншi ден,олар тiкелей әрекет ететiн
нормалар түрiнде кездеседi, екiншiден, ол жаңа ... ... ... ... ... ... ... ескерiледi, үшiншiден, құқық ұқсастығын
қолдану қажет болған жағдайда заң ... ... ... ... ... ... құқытық нормалардың бастапқы мазмұнының ... ... ... ... ... ... назарға алынуа тиiс. Бесiншiден, заң принциптерiне сүйене
отырып, заң нормалары арасындағы ... ... ... ... мұның өзi аталған жағдай кездескенде ғана қолданылады.
Осы мәселелерге орай оған екi ... ... ... болар едi –
бiрiншiден, принциптер тек заң ... ... ... ... ... ... ол ... азаматтық құқықтағы құқықтарын да
белгiлейдi. ... ... ... ... ... реттеу жүйесi
арқылы бiрқатар мемлекеттiк құқықтық институттурмен нормаларды, ... ... ... ... құқығын азаматтық құқытар
арқылы ... тән ... ... ... ... ... ... принциптерi бар
1) азаматтық-құқықтық қатынастарға қатысушылардың теңдiгi
2) меншiкке және басқа заттық құқыққа қол сұқпаушылық
3) шарт еркiндiгi
4) жеке iстерге ... ... да ... ... жол беруге
болмайтындығы
5) азаматтық құқықтарды кедергiсiз ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
7) азаматтық құқықты сот арқылы қорғау
Мiне осы принциптердiң бәрi де азаматтық кодекстiң “Азаматтық заiдардың
негiзгi бастаулары” деп ... 2 ... ... Яғни сол ... пен қоғамның азаматтық заңдарының алдына қойған мақсаты мен
мiндетiн ... ... ... демократиялық және ... ... ... ... қағидатарының бiрi олардың қатысушыларының теңдiгiне
байланысты келедi. Азаматтық қатынастарға қатысушылардың ... ... ... ... құқықтық реттеу әдiстемесiнiң ... Яғни ... ... ... құқықтық қатынастарда жақтардың
жағдайы тәуелсiз, тең дәрежедеболатындығын көремiз. Демек, ... ... бiрi ... ... бағынышты емес, ал тәуелдiлiгi
оның мiнез-құлқына, iншiсiнiң ерiк жiгерiне қатысты болмау керек.
Азаматтық ... ... ... және ... емес ... ... ... төмендегiдей жәйттердi бiлдiредi –
1) мемлекет немесе оның әкiмшiлiк аумақтық ... ... ... ... ... өзге қатысушылармен тең құқықта қатысады.
Бiр айта кететiн жәйт, азаматтық-құқықтық қатынастардағы мемлекеттiң
жауапкершiлiк ерекшелiгi (дербес имунитетi) заңда көрсетiлмеген.
2) ... ... ... ... жеке ... ... ... келедi. Мысалы, қазырғы кезде азаматтар ғана емес,
заңда тұлғаларда ... ... ... ... ... ... заңға қайшы келмейтiндей шарт талаптарының кез
келгенiн ... ... ... тұлға және заңды тұлға құрмай
кәсiпкерлiк қызметтi жүзеге асыратын азаматтар еңбек ... ... ... ... ... хақы ... Егер заң ... өзгеше көзделмесе, шетелдiк жеке және заңды
тұлғалар, сондай-ақ азаматтығы жоқ ... ... ... ... мен заңды тұлғалары үшiн қандай құқықтар
мен мiндеттер көзделсе, нақ сондай құқықтарға ие болуға ... ... ... ... ... ... Конституциясының алтыншы бабында меншiк иелерiнiң
құқығын қорғауға байланысты теңдiк принципi тұжырымдалған. Мұның өзi оларға
қатысты ... ... ... ... ... ... бiрдей
қолданады дегендi бiлдiредi.
Меншiкке және басқа заттық құқықтарға қол ... ... ... оған ... қол ... елде ғана азаматтар жайбарақат
өмiр сүре алады. Сондықтан да ... ... ... ... ... ие
болып, оны қасиеттi әрi қол сұғылмайтын нәрсе деп ... ... бiр ... ... оны ... белгiлi бiр мақсатына,
яғни керегiне жаратуы үшiн керек, ал оның өз қалауын қанағаттандыру адамға
тән, ... бұл ... ол ... ету құралын бәрiнен де жоғары қояды.
Мемлекет пен құқық, оның ... ... ... ... ... ... етедi.
Қашан да меншiк құқығы азаматтық құқықтың орталық институты болып
есептелген және меншiк ... ... ... ... талап еткен.
Мiне, сондықтан да азаматтық құқық меншiтiң қол сұқпаушылық
қағидасына негiзделедi.
Меншiкке қол ... ... ... басқа нормаларында да
өзiндiк көрiнiс тапқан, ал оны ... ... ... 26
бабының 3 тармағыда бекiтiлген. Яғни онда ... ...... ... өз ... ... ... Заңмен көзделген ерекше
жағдайларда мемлекет мұқтажы үшiн ... ... ... оның құны ... өтелген кезде жүргiзiлуi мүмкiн”.
Конституияның бұл қағидалары азаматтық ... ... ... ... және тарихи қазыналарды сатып алу және ... ... ... ... ... құқығымен қатар меншiк иесi болып
табылмайтын ... ... ... да ... оларға да қол
сұқпаушылық принципi қолданылады. Мұндай құқықтарға жердi пайдалану құқығы,
шаруашылық жүргiзу құқығы, ... ... ... өзге де ... ... ... ... шектеулi болуы да мүкiн. Мысалы, “Жер
туралы” Заңның 48 ... жер ... ... ... тиесiлi
құқықтарды жүзеге асыруы табиғи объект ретiнде жерге, ... ... ... бсқа ... ... мен заңды мүдделерiне зиян
келтiрмеуi жөнiнде айтылған.
Бiрақ та заң арқылы белгiлi бiр ... ... ... ... ... ... ... алар орны ерекше, ал меншiк иесi
нарықтың басты тұлғасы болып табылады. Бұл ... ... ... ... жаңа ... ... келуiмен байланысты болып отыр.
Мысалы, оған ... ... ... ... ... ... ... қозғалатын мүлiктiң, мәселен, бағалы қағаздардың ... ... де ... ұштастырудың жаңа тәсiлдерi жасалды.
Шарт еркiндiгi принципi. Заң шығарушы меншiктi ... ... ... ... жасайды, сол арқылы азаматтық субъектiлердiң ... ... шарт ... ... ... айқындауға әрi оны
тағайындауға мүмкiндiк бередi.
Бұл принцип нарықтың дамуына және ... ... ... мiне, ... да ол ... қызмет үшiн ерекше маңызға ие.
Сонымен Азаматтық кодекстiң ... ... ... тармағында
көрсетiлгендей әрбiр тұтынушының тауарлар сатып алу, жұмыс пен ... үшiн ... шарт ... ... ... дегенiмiз – шаруашылық қызметiнiң негiзгi құралы. Азаматтар мен
заңды тұлғалар шарт негiзiнде өздерiнiң ... мен ... ... өз ... ... отырып тағайындайды, сонымен бiрге заң
құжаттарына қайшы келмейтiн жағдайда олардың кез келген шарт ... ... ... шарт ... ... ... ... салады,
дейтұрғанымен бұл орайда оған кейбiр жағдайда жол берiлетiндiгiн жоққа
шығаруға болмайды.
Мысалы заң ... ... өз ... ... ... жасау мiндетi көзделген жағдайларды қоспағанда, шарт жасасуға мәжбүр
етуге жол берiлмейдi.
Бұл принциптi қолдануда мемлекеттiң ... ... ... ... қойылуы мүмкiн, мысалы, оған валюталық шектеудi жатқызуға
болады. Айталық, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... және экспорттық валюта
түсiмiн мiндеттi сату ретiн шектеудi тағайындауға құқығы бар.
Шарт еркiндiгiн шектеудi тек ... ғана ... ... ... ... да жүзеге асырады. Мысалы, Азаматтық кодекстiң 11 ... ... ... ... ... жоюға, негiссiз артықшылыұтар
алуға, тұтынушылардың ... мен ... ... ... ... ... және ... болсада басқа қызметке жол берiлмейдi.
Жеке iстерге кiмнiң болса да озбырлықпен араласуына жол ... ... Бұл ... ... ... 2 бабының 1 тармағында
тұжырымдалған және де ол жеке iстерге кiмнiң ... да ... ... жол ... ... ... ... бұл нормасы Конституцияның 18 бабында бекiтiлген
– “әркiмнiң жеке өмiрiне қол сұғылмауына, ... және ... ... ... мен ... ... ... құқығы бар” деген талапты
алға тартады.
Жеке iстерге кiмнiң болса да озбырлық пен ... жол ... ... басқару органдарының, ата-аналардың, қызмет орны жетекшелерiнiң және
басқа адамдардың әрекет қабiлiтi бар ... мен ... ... қожалық етуiне, падасын бөлiсiп, кiрiсiн пайдалануына тыйым салады.
Егер заңда көзделмесе, әлдебiреудiң ... ... ... ақпарат қсынуы
талап етiлмейдi. Жеке, отбасылық, коммерциялық құпиялары бар ... ... ... ... ... алушы – добросовестный приобретатель
Азаматтығы жоқ адамдар – лица без гражданства
Азаматтық – гражданский
Азаматтық хал ... – акты ... ... ...... - ... қоғам – акционерное общество
Алдын ала жасалатын шарт – ... ... ...... ... ... қоғамы – открытое акционерное общество
Әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiс – административно-территориальная единица
Әрекет қабiлеттiлiгi – дееспособность
Банкроттық - банкротство
Бап - ... ...... ... төлемi - отступное
Борышкер – должник
Елеулi ережелер – существенные ... ұйым – ... ... ... ...... акционерное общество
Жай серiктестiк – простое товарищество
Жаңғыртылу - новация
Жарғылық ...... ... ... ...... с ... – ответственность
Жеке тұлға – физическое лицо
Жемiстер, азық-түлiк және табыс – плоды, ... и ... ... ...... ... - ... тұлға – юридическое лицо
Зат - вещь
Заттық құқық – вещное ... ...... давность
Иесiз заттар – бесхозяйные вещи
Индоссамент – индоссамент
Кәсiпкерлiк – прдпринимательский
Кәсiпкерлiк қызмет – предпринимательская деятельность
Кәсiпорын – предприятие
Кепiл – залог
Кепiл болушылық - ... - ......... ...... ... – удостоверять
Қоғамдық бiрлестiктер – общественые объединения
Қозғалмайтын заттар – недвижимое имущество
Қосымша жауапкершiлiгi бар серiктестiгi – товарищество с дополнительной
ответственностью
Құқық – ... ...... ...... ... – учредительные документы
Құрылтайшылар – учредители
Мәмiле – сделка
Мәмiленiң нысаны – форма сделки
Мемлекет – государство
Мемлекеттiк тiркеу – государственная регистрация
Меншiк – собственность
Меншiк құқығы – ... ... - ......... емес жеке ...... неимущественные отношения
Мүлiктiк катынастар – имущественные отношения
Мүлiктiк кешен – имущественный комплекс
Несие берушi – кредитор
Олжа - находка
Оралымды басқару ...... ... управления
Ортақ меншiк – общая собственность
Ортақ бiрлескен меншiк – общая совместная собственность
Ортақ үлестiк меншiк – общая долевая собственность
Ортақтасқан ...... ...... деп ... – объявление умершим
Өндiрiстiк кооператив – производственный кооператив
Өсiм - пеня
Өткiзу актiсi – ... ... ...... требование
Сенiм (командиттiк) серiктестiгi – коммандитное товарищество
Сенiмхат – доверенность
Серiктестiк – товарищество
Талап қою мерзiмi – срок исковой давности
Тарап - ... ...... ... ...... ... – регистрация
Толық серiктестiк – полное товарищество
Тұрғылықты жерi – место ...... ... – организационно-правовая форма
Ұсынбалы қағаз – предъявительская бумага
Фирмалық атау – фирменное ... ... деп тану – ... ... отсутствующим
Шарт – договор
Шарт еркiндiгi – свобожа договора
Шартты едәуiр бұзу – существенно нарушить договор
Шартты бұзу – расторжение договора
Шаруа (фермер) қожалығы – ... ... ... ... ...... хозяйственного ведения
Шаруашылық қызмет – хозяйственная деятельность
Шығармашылық интеллектуалдық қызмет – ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасы азаматтық құқығының ұғымы8 бет
Адвокаттар көрсететiн заң көмегiнiң түрлерi42 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы5 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы жайлы9 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы: пәні, әдісі, жүйесі6 бет
Азаматтық іс жүргізудегі диспозитивтік қағида: түсінігі және мәні5 бет
Азаматтық іс-жүргізу25 бет
Азаматтық сот ісін жүргізу55 бет
Азаматтық құқық - құқық саласы ретінде32 бет
Азаматтық құқық негіздері15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь