Биотехнологияның негізгі бағыттары мен преспективалары

Кіріспе
Негізгі бөлім
1.Биотехнологияның даму тарихы
2.Биотехнологияның пәнаралық табиғаты
3.Биотехнологияны қолдану аумағы, деңгейі, мәні мен мақсаты
4.Болашақтағы мақсаты және қолданылатын сфералары
5.Биотехнологияның аумағы және болашақтағы мақсаты
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
«Микроорганизмдер биотехнологиясы» пәнінің мақсаты болып микроорганизмдердің мүмкіндіктерімен танысып биомассаны бөліп алу, микроорганизмдерді пайдаланып биосинтез және биотрансформация өнімдерін алу, олардың технологиялық процестерін құрасатыру, өндірістің технологияларын қолданып биотехнологияның салаларының құрылысымен танысу, микроорганизмдерді пайдаланып ең маңызды өнімдерді биологиялық активтік заттарды бөліп алу, шикізат ретінде оңай табылатын өнімдерді қолданып, сапасы жоғары өнімдерді алуға арналған осы технологияларға, процесстерге қажет құрал-жабдықтардың құрылысын зерттеп, тереңірек меңгеру.
Биотехнология терминін алғаш рет 1919 жылы Венгерлік К.Эрекки тірі организмдерден дайын өнімді бөліп алу жұмыстарын белгілеу үшін қолданған. Биотехнология деп – тірі организмдерді және биологиялық жүйелер мен процестерді адам баласының мақсатына сай өндірісте қолдануды түсіндірді.
1.Микроорганизмдер биотехнологиясы.Есимова А.М. Алматы 2014ж 3-4 бет
2.Тағам биотехнологиясы. Заядан Б.Қ Алматы 2011ж 21 бет
3.Укипедия ашық энциклопедиясы
        
        Биотехнологияның негізгі бағыттары мен преспективалары
Жоспары:
Кіріспе
Негізгі бөлім
1.Биотехнологияның даму тарихы
2.Биотехнологияның пәнаралық табиғаты
3.Биотехнологияны қолдану аумағы, деңгейі, мәні мен мақсаты
4.Болашақтағы мақсаты және ... ... ... және ... ... ... ... мақсаты болып микроорганизмдердің мүмкіндіктерімен танысып биомассаны бөліп алу, микроорганизмдерді пайдаланып биосинтез және ... ... алу, ... ... ... ... өндірістің технологияларын қолданып биотехнологияның салаларының құрылысымен танысу, микроорганизмдерді пайдаланып ең маңызды өнімдерді биологиялық ... ... ... алу, ... ... оңай ... өнімдерді қолданып, сапасы жоғары өнімдерді алуға арналған осы технологияларға, процесстерге қажет құрал-жабдықтардың құрылысын зерттеп, тереңірек меңгеру.
Биотехнология терминін ... рет 1919 жылы ... ... тірі ... ... ... ... алу жұмыстарын белгілеу үшін қолданған. Биотехнология деп - тірі ... және ... ... мен ... адам баласының мақсатына сай өндірісте қолдануды түсіндірді.
Биотехнологияның даму тарихы
термині XX ғасырдың ... ... ... ... ... негізінде нан пісіру, ірімшік жасау, сыра ашытуда ежелден белгілі болған.Эффективтілігі жоғары микроорганизм-продуценттерін пайдаланып, биопрепараттарды алу үшін ген, жасуша және ... ... ... ... ... және оңай ... ... қалдықтары) ауылшаруашылық қалдықтарында өсіруге болады. Биологиялық синтездеу әдісімен алынған өнімдер азықтық ақуыз, аминқышқылы, фермент және т.б. ... ... ... ... жеңіл және химия өнеркәсібінде, қара және түсті металлургияда, машина жасауда және көптеген халық шаруашылығының басқа да салаларында биотехнология ... ... жыл ... ... ... ... болып жатқан көптеген өзгерістерге тікелей байланысты. Олардың белсенді әрекетінің әсерінен күрделі органикалық қосылыстарға бай қалдықтарға айналады, қайтадан ... ... ... ... азотпен байытуда, ондағы азот сіңіруші микроорганизмдердің атқаратын қызметі зор. Себебі атмосферадағы азоттың топыраққа оралуы, тек осы ... ... ... ... шешуші салаларының бірі - мал шаруашылығына микроорганизмдер жиі қолданылады. Мал азығына қажетті ақуызды, жемшөпті, демек сүрлемді ... ... ... ... ... орындалады. Көптеген микроорганизмдер ертеден тамақ өнеркәсібінде қолданылады. Мысалы: ашытқының көмегімен спирттің, шараптың бірнеше түрлерін, сыраның, нан ... ... Сүт ... ... ... ... ... түрлі ірімшіктер жасауда, көкөніс ашытуда пайдаланылады. Түрлі ферменттер, ... ... ... ... де ... ... қызмет атқарады. Соңғы жылдары микроорганизмдер қазба байлықтарды іздестіруде геология ... да ... ... ... ... культивирлеудің бірқатар артықшылығы бар. Микроорганизмдердің көмегімен өндірістік масштабта антибиотик, ақуыз, витамин, ... және тағы ... да ... ... ... ... Биологиялық синтездеу әдісімен химиялық синтездеу әдісімен ала алмаған күрделі және қымбат бағалы өнімдерді алуға болады. Жаңа жүз ... ... ... жаңаруының арқасында биотехнология қарқынды дамуда. Қазір ғалымдарымыз бүкіл микробтардың 10-15c/o ... Ал ... ... олардың пайдалы жақтарын адам баласының игілігіне кеңінен қолдануды қарастыруда, биотехнология ғылымының бүгінгі күнгі алдына қойған мақсаты болып ... ... ... ... ... күресу.Микроорганизмдерді қолданатын өндірістер микробиологиялық өнімдермен қатар, микробиологиялық емес өнімдерді де шығарады. Микробиологиялық ... ... ... ... ... ... ... өнімі алынады, ал микробиологиялық емес өнімдерді шығаруда, микробиологиялық процестерді жануарлардан немесе өсімдіктерден алынатын өнімдерді дайындауда қолданады.
Өндірістік маңызы зор микробиологиялық ... ... ... ... 3 ... ... микробтық жасушалар;
2) үлкен молекулалы заттар - ферменттер, вакцинаның құрамдық
бөлшектері;
3) кіші молекулалы заттар екі топқа бөлінеді;
а) біріншілік ... ... ... ... ... ... ... қажет емес компоненттер).
1. Ауылшаруашылығынан алынатын шикізаттарды қайта өңдеуде қолданатын өндірістері болып тамақ және ашыту өндірістері саналады.
2. Негізгі ... ... ... культивирлеу болып табылатын өндірістер. Осыған байланысты оларды микробиологиялық өнеркәсіпке жатқызылады.
3. Биотехнологиялық белгілері бойынша олар екі ... ... ... ... ... ... биомассаны өндіретін көп тонналы өндірістер, олардың ерекшеліктері, қоректік орталарды қант, спирт, мұнай ... ... ... ... ... ... ... қиындататын түптік (яғни суспензиялық) өсіруді пайдалану кей жағдайларда аэрацияны қажет етпейтін ... ... ... сияқты және тағы басқалар;
б) Микробиологиялық синтездің аз тонналы өндірістері. Бұл өндірістерде бактериялық препараттар және физиологиялық активтілігі жоғары, құрылысы ... ... ... ... ... ... өсіру әдісі сенімді залалсыздандыруды және герметизацияны пайдаланады.
Дайын өнімді бөліп алуда және оны ... ... ... ... қамтиды. Технологиялық процестерді жақсы жүргізудің негізгі шарты болып өнімділігі жоғары өнеркәсіптік штамм-продуцентті таңдау немесе бөліп алу ... ... ... шарты - биомассаның немесе дайын өнімнің максималды ... ... ... ... ... ... Қоректік орталардың арзан және оңай табылатын шикізат болғаны дұрыс. Соңғы кездерде жасуша культураларына ... ... ... ет және ... жасалған қоректік орталардың түрлері шығарыла бастады.Мол мөлшерде активтілігі ... ... ... ... (ферментер, культиватор) өсіреді.
Жануарлардың жасушасының культурасын алуға арналған ферментерлердің көлемі әзірше 3 метр кубтен ... ... ... сұйық суспензиялы ортада түптік культивирлеуден басқа, қатты қоректік ортада беттік культивирлеу әдісі (бактериялар, саңырауқұлақта) немесе сұйық ... ... ... культивирлеу әдісі қолданылады.
Пән аралық биотехнологияның табиғаты
Ақылды Соломан мырза айтқандай . Биотехнология термині ... және ... ... ... Биос - ... ... - бір ... қолмен жасау, жіппен тоқу деген сияқты мағынаны түсіндіреді. Демек, биотехнология - бұл тірі организмдерді және биологиялық ... ... ... ... өнімдерді бөліп алуға арналған, тірі организмдердің көмегімен жүретін өндіріс болып табылады.
Биотехнология - бұл ... ... ету ... жасуша мен ұлпаның культураларын және оның бөлшектерін ... ... ... ... және ... ... және ... ғылымдарды қолдануды интегрирлеу.
Биотехнология аумағы - микробтар (саңырауқұлақтар, ... ... ... немесе басқа организмдердің жасушасын (өсімдік, жануар), арнайы қолданатын биологиялық активтік заттар (иммобилизденген ферменттер, катализдеуші синтез немесе ыдырату) болып ... ... ... - ... ... ... жасушасын, жануарлардың ұлпасын өсіру, биоаумақты ірі масштабта түптік үздіксіз, периодты режимде ... ... ... ... - Пәнаралық биотехнологияның табиғаты
Биотехнологияны қолданатын аумағы және оның ... мен ... мәні мен ... ... ... көздеген өзгерісі үшін клетканы немесе
олардың қарастырған бөлшектерін алу;
- культивирленетін организмге ауысуда басқа реакцияда байқалатын
дайын өнімнің ... ... ... жолын активтендіру
және қолдау;
- клеткалық және ген инженериялық әдіспен өзгерген тұқым қуалайтын организмнің табиғи ... ... ... өнімнің максималды шығымына жеткізу мақсатында, биотехнологиялық процесті аппаратуралық өңдеуді оптимизациялау және жаңарту;
Биотехнология сатысы немесе деңгейі Көптеген биотехнологиялық ... ... ... ... ... ... ... жасушасын қолдану негізделген және көптеген осындай өндірістер жұмыс жасауда. Демек, бұл биотехнологиялық процестің жасушалық деңгейі деп ... ... ... ... ... ... ... қуалауымен потенциальды активтілігін жоғарылатуды іске асыруға болады.
Ген инженерия ... ... ... Бұл ... ... 1972 ... ... бірінші ДНК рекомбинатын құрды.
Биотехнологияны қолданатын аумағы
- энергия көзі (күн сәулесі - энергия биомассасы)
- тамақ, шырындар (шарап,спирт,сүт ... ... және ... ... ... өңдеу және өнімді тазарту;
- химиялық тұрмыстық өнімдер(желім,бояу,талшық,пигмент
және т.б.);
- химиялық өндірістерге ... ... ... ... ... процесі және деградация;
- қоршаған ортаның жағдайын бақылау;
- денсаулық сақтау (интерферон өндірісі, моноклональды
антидене, датчиктер және ... ... ... арналған аспаптар;
- минералды шикізатты өңдеу және оларды бөліп алу және т.б.
Қолданатын сфералары және болашақта мақсаты
Биотехнологияны қолданатын аумақтар өте ... ол ... ... ... ... қазіргі уақытта биотехнологияны келесі түрлерге ажырату қабылданған.
Тамақ биотехнологиясы Микроорганизмдердің тіршілік ету қабілетін және ертеден белгілі дәстүрлі әдісті сыра ... сүт ... ... және ... ... ... ... дамуына байланысты екі бағытта жаңарды:
- биореактордағы өсімдіктердің және жануарлардың клеткасынан, микроорганизмдер өндірісінің ... ... ... ... ... жоғары.
- биотехнологиялық процестердің өнімділігінің жоғарылауы ген инженерия әдісін қолданудың арқасында. 1 ... ... ... ...
Организм
Бастапқы өнім
Өнімділігі, г
Сиыр
1 кг. азықтық
68г.сиыр еті
Шошқа
1 кг. азықтық
200г.шошқа
Тауық
1кг. азықтық
240 г.тауық еті
Fusarium graminearum
1кг.көмірсу+неорганикалық Азот + ... ... ... ... Ген инженериясының жетістігінің арқасында медициналық биотехнология дами бастады, мысалы генді клондау жолымен гармонның өсуі және интерферон, ... алу ... ... қолданылады және әртүрлі ферменттер диагностикасында. Болашақта биоэлектрохимияның жетістігінде қолданатын болады, ... ... ... ... ... жеке ... анықтаушы арнайы датчиктерді құрайды.
Ауылшаруашылық биотехнологиясы Қазіргі жағдайда ауыл ... ... ... әр ... өнім алу үшін ... ... ауылшаруашылығының қалдығын және өнімін қолдану: спирт, шарап,сыра, энергия. Бұл ... ... үшін ... субстраттың ыдырау кинетикасын және процестегі микроорганизмдердің рөлін мұқият оқып зерттеу керек;
-ветеринарияда вакцина мен қанның сары суын алу үшін ... ... ... алу: (АВК) азықтық витамин концентратын, ашытқы массасы;
-ауылшаруашылық культурасының ... мен ... ... жаңа ... ... орнына азотты биологиялық фиксациялау әдісін қолдану;
-пестицидтің орнына биологиялық бақылау әдісін қолдану.
Болашақта ауылшаруашылық биотехнологиясы - бұл ... ... ... ... ... қасиетін жақсарту.
Өндірістік биотехнология
Энергетика: күн биомасса энергия. Болашақта биоотын элементі құрылатын ... ... ашу ... пайда болатын сутегі, сутекті-оттекті элементінде қолданылады.Биомассада күн сәулесі жарығының конверсиясының эффективтілігін жоғарылату қажет ( бұл 1-2% ... ... ... ... ... ... балдырлар) Н2О ыдырату арқылы Н2 алуға болады. Мұнай алу өндірісінде БАЗ немесе полимерлер тәрізді микроорганизмдерді қолданудың ... ... ... ... ... ... алуда артықшылығы бар: арнайылығы, бақылаудың оңай болуы, температураның төмен болуы, экологиялық таза болуы, қарапайымдылығы. Спирт, метан, қышқылдар, ацетон, аминқышқылдары, ферменттер, ... және т.б. ... ... Бірақ әзірше синтездеудің дәстүрлі әдісі басым болып асып түседі. Болашақта пластмасса, эмульгаторлар өндірісі ... - ... ... ... ... биотехнология іс-әрекет жасайды, мысалы мұнайды;
- көптеген материалдар өндірісі үшін ... ... ... ... ... ... ... заттарды қорғау әдісі жасалуда;
- руданы микробиологиялық сілтілеу.
Экологиялық биотехнология
- Ертеден белгілі қалдықты өңдеуде және ағын суды ... ... әдіс ... ... ... ... ... немесе ертеректен белгілі микроорганизмді қолдану - болашағы. - ... ... ... және ... ... биодатчиктер. 2 ... ... ... және ... ... Жаңа ... әртүрлі өнімінің 2005 жылғы дүниежүзілік бәсеке таластағы сұранысына баға
биотехнология өнімдері
Сұраныс бағасы
Химиялық заттар
Энергия
Азықтық өнімі
Медицина
Әртүрлі ... ... ... ... ортаны бақылау және т.б.)
Қорытынды
Ол ашытқы өндірісіне қарағанда 6 есеге жоғары. Микробиологияның химиялық технологиямен ... ... ... ... ауыр ... ... ... ауысқанда нәтиже берді. Биотехнологияның практикаға енуі жүйедегі қатынасты өзгертеді: адам-өндіріс-табиғат, еңбек ... ... ... ... кең ... ... ... және ауылшаруашылық өндірісінің бір-біріне ұштасуына мүмкіндік береді, азық-түлік және т.б. ауылшаруашылық өнімдері ... ... ... ... биотехнологияның жетістіктері келесі салаларда қолданылуда:
- өндірісте (химиялық, мұнай, фармацевтика, азықтық);
- экологияда;
- энергетикада;
- ауыл шаруашылығында;
- ... - сала мен пән ... оның ... ... ... ... ... ашпай дамуы мүмкін емес. Молекулярлық биология және генетиканың қазіргі дамуы, химияға және физикаға сүйенуі, тірі организмдердің потенциалын адам ... ... ... ... ... ... ... олар жасушалық және молекулярлық сатыда тіршілік ету жағдайын жасайды). ... және ... ... жаңа ... продуцент-штамдарын алуға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... микроб жасушасы саналады. Жасушаның құрылысы бойынша, олар генетикалық аппаратта прокариот және эукариот болып бөлінеді.
Микроорганизмдердің басым көпшілігін бір клеткалы, олар өте ... жай ... ... тірі организмдер. Олардың клеткалары миллиметрдің мыңнан бір бөлігімен өлшенеді. Микроорганизмдер бір ортада топталып тіршілік етсе, онда колониялар түзеді (2 ... ... ... ... осы ... пішініне, сыртқы түріне, түсіне қарап, ол микроорганизмдердің қай ... ... ... болады.
Микроорганизмдердің басым көпшілігін бір клеткалы организмдер деп атадық. Бірақ олардың ішінде, мәселен зең саңырауқұлақтap, ... ... көп ... ... ... клеткасы сыртқы ортадан қабығы, ал кейбір топтары цитоплазмалық мембрана арқылы ажырайды. Құрылысы жағынан алғанда негізінен айырмашылығы бар екі ... ... ... Бұл ... және прокариот клеткалар.
Нағыз ядролы микроорганизмдерді эукариоттар, ал қарапайым ядро аппараты барларды прокариоттap деп атайды.
Эукариоттарға саңырауқұлақтар, балдырлар және ... ... ... бактериялар және көк-жасыл балдырлар жатады.
Эукариот клеткаларында ядро сыртын қоршап тұрған цитоплазмадан кішкене саңылаулары бар екі ... ядро ... ... ... 1 - 2 ... ... Мұнда рибосомдық рибонуклеин қышқылы және тұқым қуалаушылықтың негізі орналасқан хромосомдар синтезделеді. Хромосомдар митоз және мейоз сияқты аса ... ... ... ... ... кұрылысы эукариоттарға қарағанда қарапайым. Оларда ядро мен цитоплазманың арасында анық шекара байқалмайды, ядро ... жоқ. ... ... бұл ... ... ... ... хромосомдары сияқты структуралар мұнда жоқ. Сондықтан бұл клеткаларда митоз бен ... ... ... және ... ... мен хлоропластар да жоқ.
Бактерияларсыртқы пішініне қарай үш топқа бөлінеді. Олар шар тәрізділер, таяқша тәрізділер және ирек формалар.
Шар тәрізділерді коккалар деп ... ... ... ... ... бірнеше топқа бөледі.Олар екі-екіден орналасса - диплококкалар деп атайды, ... ... ... моншақ тәрізді орналасса стрептококкалар, сегіз-сегізден текшелене орналасқандарын сарциналар деп, сондай-ақ клеткалары жүзім жемісінің орналасқаны сияқты шоқ-шоқ болып келетіндерін ... деп ... ... ... формалар ұзындығына, диаметріне, клеткалар ұшының пішініне, споралардың түзілуіне карай бірнеше топтарға бөлінеді. Спора түзетіндерін - бациллалар, ал ... ... деп ... ... ... бактерияларды да клеткаларының орналасу тәртібіне қарай бірнеше топтарға бөледі.
Диплобациллалар және диплобактериялар екі-екіден қосақтала орналасқан таяқша бактериялар. Стрептобактериялар - клеткалары моншақ ... ... ... ... ... пішіні шар тәрізді қысқа, жұмыр таяқша тәрізді бактерияларды да ... ... ... коккобактериялар деп атайды. Ал спора түзетін тізбектеле орналасқан бактериялар страптобациаллдар деп аталады.
Иректеле орналасқан бактериялардың ішінде ... мен ... ғана ... ... ирек ... ... да ... болатын өкілдері кездеседі. Ирек бактерияларға вибриондар мен спириллалар жатады.
Вибриондар үтір сияқты кішкене ирегі бар клеткалар, ал спириллалар ... ... бар ... ... ... ... спирохеталар жатады.
Сонымен қатар бактерияларға жіпше тәрізді көп клеткалы организмдерді де жатқызады. Өзінің даму циклы және құрылысы жағынан күрделілеу және бактериялардан ... бар, ... ... ... да осы ... тобына жатады.
Бактериялардың үш тобының ішінен клетка пішінінде тұрақтысы коккалар, ал таяқша тәрізді бактериялар өзгергіш келеді.
Табиғаттан микроорганизмдердің өте ұсақ формалары ... ... ... деп ... Бұл ... ... яғни сүзгіленуші вирустар жатады.
Қантты қоректік ортаға өскенде бактериялар колониялар түзеді. Колонияда бірнеше миллион клетка бар. Колониялардың түсі әр түрлі, кейбіреулері ... ... ... ал ... белгілі бір түске боялған болады.
Бактерия клеткасының әр түрлі бояуларды сіңіріп, боялуының өзі де осы клетка қабықшасына байланысты. Сонда боялған ... Грам оң ал ... ... деп ... Бұл 1884 жылы ... оқымыстысы Грам ұсынған тәсіл.
Клетка қабықшасына іргелес цитоплазмалық мембрана орналасқан. Ол липидтердің екі қабатынан тұрады. Бұл ... ... ... ... қапталған. Мембрананың ойысуынан барып мезосома деп аталатын ерекше дене түзіледі. Цитоплазмалық мембрана мен лизосомада клетканың құрғақ заты мен ферменттер орналасады. ... ... ... ... мен май ... - липоиттардан тұрады. Кейбір бактериялар қабықшасында хитин деп аталатын ... зат ... ... клеткасында күкірт те болады. Бактерия цитоплазмасында жоғары сатыдағы өсімдіктер клеткаларында ... ... ... ... бар. ... ... онда рибонуклеин (РНҚ) және дезоксирибонуклеин (ДНҚ) қышқылдары болады. Рибонуклеин қышқылы цитоплазмадағы митохондрийде орналасады. Цитоплазманың ең ... ... онда ... ... жүреді. Бұл негізінен аминқышқылдары мен фосфор қышқылының қатысуымен рибосомаларда жүреді. Ал мезосомаларда ... ... ... ... бай аденозин - үшфосфор қышқылының (АТФ) синтезі жүреді.
Цитоплазма - құрамы өне-бойы өзгеріп, жаңарып ... тірі ... ... тірі ... тән ... және диссимиляция құбылыстары жүріп жатады. Цитоплазма қоршаған орта ... ... өте ... ... сілтілер және улы заттар оған қатты зиянын тигізеді.
Фотосинтездеуші бактериялардың цитоплазмасында тилакоид деген зат бар. Қышқыл ... ... олар ... ... 40-50% алып ... Тилакоидтар негізінен белоктар мен липидтерден тұрады. Онда хлорофилдер мен ... ... ... ... ... ... әдетте жыныссыз, жай бөліну арқылы көбейеді. Әр клеткадан екі клетка, одан әрі олардың әрқайсысы тағы екі клеткаға, сөйтіп бөліне ... Бұл ... ... ... ... дәл осы кезде клетка ортасында цитоплазмалық мембрананың екі қабатынан тұратын қалқанша пайда болады. Көптеген бактериялар, ашытқылар, саңырауқұлақтар, қарапайымдар және басқа да ... ... ... Міне микроорганизмдер осылай көбейіп, өскенде микробтар колониясы пайда болады. Осымен ... ... ... бөлінгенде тең екі клетка пайда болса, оны изоморфты, ал бір клетка үлкен, екіншісі кішкене болса, гетероморфты бөліну деп атайды. ... ... түрі ... ... ... өте тез ... ... Бұл үшін ортада қоректік заттардың жеткілікті болуы, жылу, орта реакциясы қолайлы ... ... ... үшін ... мол болса, әрбір клетканың көбеюі 20-30 минут сайын қайталанып отырады.
Бактериялардың ... ... ... - фаза - ... процесі аздап тежеледі. Мұнда жаңадан жасалған қоректік ортаға жіберілген бактериялар көбеймейді, қайта бейімделеді. Бұл фаза 1-2 ... ... Фаза ... ... ... ... ... Қоректік ортаны пайдалану қуатты түрде жүреді.
Даму фазасы - көбеюдің ең активті фазасы. Онда бактериялар қарқынды ... өсу ... да арта ... Бұл 2 ... ... созылады. Кейбір клеткалар тіршілігі тежеле бастайды.
Стационарлық фазада - ... ... ... ... мен ... ... саны теңеледі. Сондықтан тірі клеткалар саны біраз уақыт тұрақты болып қала береді. Көбею кезінде түзілген өнімдер микробтар тіршілігіне зиян ... ... Бұл фаза ... ... ... ... ... созылады.
Қырылу фазасында - пайда болған клеткалар санынан өлген клеткалар саны басым болады. Қоректік ... ... ... мүлде өзгеріп, бактериялар тіршілігіне зиянды күйге көшеді. Клеткалардың қырылу жылдамдығы арта түседі. Бұл ... ... ... ... үшін ... ... ... көне заманнан бері тіршілік етіп келе жатқан жер ... тірі ... ... ... ... Микроорганизмдер эволюциясы (дамуы) мен шығу тегі өте күрделі.
Микробиологияда және деген терминдерді жиі қолданады. Штамм деген ... ... ... ... ... штамм деген әр түрлі (топырақ, су, организм және т.б.) немесе бір ... ... ... ... ... бір ... жататын микроорганизмдердің әртүрлі культураларын айтады. Бір түрге жататын штамдардың қасиеттері жағынан жақындығы немесе кейбір жеке қасиеттері жағынан ... ... ... ... ... ... қасиеттері түр қасиеттерінің шегінен шықпауы тиіс.
Клон дегеніміз бір клеткадан алынған ... Бір ... ... ... ... ... таза культура деп атайды.
Вирустар.Вирустарды алғаш рет темекі теңбілін зерттеген орыс ... Д. И. ... ... ... Ол ... ... вирустардың ауру қоздыратын бактериялар өте алмайтын сүзгіден өтіп кететінін дәлелдеді. Вируспен ... ... ... ... ... оның ... сүзгіден өткізген. Содан соң осы сүзіндіні сау ... ... оның ... ... ... ... адам, жануарлар мен өсімдіктерде жұқпалы ауруларды қоздырғыштардың 600-ден астам вирустары ... ... ... ... ... ... жекеленбеген. Олардың шамасы 10 - 350 мкм жетеді.
Вирустардың ерекше қасиеттерінің бірі - олардың ... ... ... ... ... ... Олар тек тірі клеткада ғана тіршілік етеді.
Вирустардың бөлшегі - вибриондар нуклеин қышқылдары мен ... ... ДНҚ ... ... ... ... (рибонуклеин қышқылы) тұратын спираль тәрізді және ол капсид деп аталатын белок молекулаларымен қоршалған. ... өзі ... ... бір ... ... ... құралған - капсомерлер деп аталады. Сонда капсид пен нуклеин қышқылы (ДНҚ немесе РНҚ) қосылып нуклеокапсид деп ... ... ... ... құрылысы күрделі. Олардың басы және цилиндр тәрізді құйрықшасы болады. Бактериялар мен актиномицеттердің вирустарын тиісінше ... және ... деп ... ... ... ... ұзақ ... сақталуы мүмкін. Адам мен жануарлардың біраз вирустарын топыраққа төккеннің өзінде бірнеше айлар бойы өзінің ауру қоздырғыштық қасиетін ... ... ... ... яғни ... ... ортада себілген бактерияларды қыратыны соншалық, тіпті, мөлдір, яғни қырылған аймақтарды анық көруге болады. Сонда фагтарда бактерияларды ерітіп жіберетін қасиет ... ... Ал ... емес ... сол бактерия клеткасында бірнеше жылдар бойына зақымдалмай жата беретіні анықталды. Сонда әр фаг ... тек жеке ... ғана ... ... Қазір микроорганизмдердің көптеген түрлерін зақымдайтын фагтар белгілі болды.
Вирустар тіршілік жағдайына тез ... ... ... ... осы ... ... ... олардан қазіргі кезде аса тиімді шипалық қасиеті бар вакциналар жасауға ... ... ... жоймайды. Ал температурасы 900[ ]С ыстыққа көтерілгенде олар тез ... ... ... ... ... ұзақ ... тіршілігін жоймайды. Ал ультракүлгін сәулеге олар төзімсіз. Бірқатар химиялық заттар: этил, метил спирттері, эфир және хлороформ вирустарды ... ... - бір ... ... ... шамасы, пішіні әр қилы, өзіндік даму циклдары болады. Қазіргі кезде қарапайымдылардың 15000 түрі белгілі. Олардың басым көпшілігі паразиттік ... ... адам мен ... ... жұқпалы ауруларды қоздырады.
Олардын, пішіні әр түрлі. Біреулері шар тәрізді, басқалары - ... ... ... Ал ... ... ... ... болмайды.
Жалпы оларда ядро саны біреу. Бірақ бірнеше ядросы бар қарапайымдылар да кездеседі. Ядроның өзі шар тәрізді, сопақша, жалпақ лента ... ... ... ... ... ... яғни мүйізденген заттан тұрады. Ол әрі қорғаныс міндетін атқарады.
Барлық қарапайымдыларда кірпікше, жіпше және жалған аяқшалар болады. Олардың көмегімен ... ... ... ... жай ... ... ... Сонымен бірге оларда жыныстық жолмен көбею де байқалады. Қолайсыз жағдай туғанда қарапайымдылар бактериялардың споралары сияқты циста деп ... дене ... ... қоректенбейді, қимылдамайды, тыныштық күйде жатады. Ол көбінесе топырақта, суда жиі кездеседі.Топырақтағы қарапайымдылар саны түрліше. Қарапайымдылар аэробты организмдер. Сондықтан олар ... ... ... ... ... Олар топырақ реакциясына сезімтал.
Қарапайымдылардың біразы автотрофты организмдер, яғни олар көмір қышқыл газын және минерал тұздарды тікелей сіңіре алады. Сонымен қатар ... ... ... ... және ... ыдырататын қабілеттері де бар. Олардың кейбір топтары ... ... ... қарнында тіршілік етеді.
Қарапайымдылардың пайдалы жақтарының бірі - олар топыраққа түскен түрлі ауру қоздырғыш ... ... ... ... зор ... ... ... Бұл микроорганизмдердің ішіндегі ең үлкен тобы саңырауқұлақтар класына жатады, клеткасында хлорофилі болмайды. Олар төменгі сатыдағы өсімдіктерге ... ... ... ... ... хемоорганотрофты, аэробты организмдер. Қоректік заттар бетінде колонния түзіп орналасады. Бактериялардан айырмашылығы - ... ... ... және ... ... ... Табиғатта кең тараған. Көптеген саңырауқұлақтарды, өнеркәсіпте түрлі антибиотиктерді, ферменттерді, витаминдерді, бірқатар органикалық қышқылдарды алуда және сырдың ерекше түрлерін (рокфер, ... ... сыр) ... ... ... ... ... адамда және жануарларда ауру қоздырады. Көптеген саңырауқұлақтардың денесі бір-бірімен шатаса орналасқан жіңішке жіпшелерден тұрады. Оны ... деп ... ... ... ... ... тұрады, бүйір бұтақшалары болады.
Төменгі сатыдағы саңырауқұлақтарда мицелийдің өзі бөлек-бөлек клеткаға бөлінбеген, бір клеткадан ғана ... ... ... ... ал ... ... ... микомицеттер деп атайды. Клетка қабырғасының 80-90 % ... және ... ... ... Саңырауқұлақтардың клетка сыртында қабығы, ішінде цитоплазмасы, бір немесе бірнеше ядросы бар. Цитоплазмада ... ... ... ... басқа, белок синтезінің мекені - РНҚ-дан тұратын ... ... ... ... ... ... ... алу ферменттері шоғырланған митохондрий, лизосома, вакуоль бар. Қоректік қор заттары волютин, липидтер, гликоген және май-лардан, көбіне қанықпаған май қышқылдарынан тұрады. ... ... ... ... Нағыз саңырауқұлақтар негізінен алты класқа бөлінеді: Chytridimyces; Oomyces;Lugomyces; Ascomycis, Деuteromyces.
Ascomycis класына көп клеткалы мицелийі бар саңырауқұлақтар жатады. Конидий ... ... ... ... ... ... түзеді. Бұл кластың 20 мыңнан астам түрі ... Даму ... өте ... ... ... ... т.б. ... Ашытқы саңырауқұлақтар (ашытқылар) да осы кластың өкілі болып саналады (3 сурет).
3 сурет- ... ... ... 3-мукор.
Аспергиллус (қара зең) жануарлар мен өсімдіктерден жасалған тағамды ... Ал ... ... ... лимон қышқылын, түрлі ферменттер өндіруде, спирт дайындауда солод ретінде ... ... ... сыра ... да ... (көк жасыл зең) саңырауқұлағы тағамдық заттарды бүлдіреді.
Пенициллум саңырауқұлағының кейбір өкілдерінен пенициллии деп аталатын түрінен дәрі алынады. ... ... зор ... ... мен соларға ұқсас саңырауқұлақтар.Ашытқы клеткаларының сыртқы қабығы, цитоплазмасы, ... ... ... ... бар. Кейбір ашытқының қабығы шырыштанғыш келеді, қоректік орта түбіне ... ... ... қалады. Бұларды сыра қайнатуға кеңінен қолданады. Цитоплазмада 1-2 вакуоля кездеседі. Ол цитоплазмадан жұқа қабықпен ажыратылады. Цитоплазмада ... ... ... дене - ... ... ... ... валютин заттары да бар.
4 сурет -Ашытқылар
Белок - альбумин, глобулин, фосфопротеин, нуклеопротеин түрінде, ал май тамшы ... ... ... ... ... май мөлшері оның массасының 30-50% мөлшерін алады. Бұл ашытқылар өндірісте қолданылады. Ашытқыда мол ... ... және ... ... ... ... яғни ... қышқылы тұздары ашу процесінде үлкен рөл атқарады.
Ашытқылар негізінен бүршіктену жолымен көбейеді. Ал спора түзу және жәй бөліну ... ... ... өте ... кездеседі. Кейбір ашытқыларда жыныстық жолмен көбею де байқалады (4 сурет).
Бүршіктенген кезде өскен клеткалардың ... ... ... яғни ... ... ... да, ол ... ұлғаяды. Аналық бүршікке осы клектадан ядро мен цитоплазманың бір бөлігі ауысады. Одан соң бүршік бөліктеніп, ... ... ... ... ... ... аналық клеткалардан ажырамай, бірге тіршілік етіп, ашытқылардың үлкен бір ... ... ... ... ... ... көбейгенде және ортада қоректік заттар тапшы болғанда түзіледі. Егер ... ... ... ... ... заттарға бай ортада өсірілсе, олар бүршіктеніп көбейіп, спора түзбейді. ... бір ... ... ... ... ... көшірсе болғаны, спора түзілу процесі жүре бастайды.
Споралары дөңгелекше және сопақша болады. Ашытқы споралары қолайсыз жағдайларға ... ... ... ... спораларына қарағанда төзімсіздеу. Ашытқыдағы спора түзілу процесі - көбею процесі болып саналады. Қолайлы ортада, яғни глюкоза, фруктоза, ... ... бар ... ... да тез ... ... ... айналады.
Ашытқыда жыныстық жолмен көбею, яғни популяция құбылысы да байқалады. Екі клетка жанасқан кезде аралық ... ... де, ... ... ... мен ядро ... Бұдан соң ядро бөліне бастайды. Жаңа ядролар ... ... және ... ... ... ... бактериялар сияқты жәй бөліну жолымен көбейеді. Бұлай көбею мизосахаромицес тұқымдастарындағы ашытқыларға тән. Ашытқыларды классификациялау олардың вегетативтік көбеюіне, спора түзіуіне және ... ... ... ... ... ... келе ... классификациясында нағыз және жалған ашытқы деп бөледі. Нағыз ашытқылар бүршіктелу ... ... және олар ... ... Ал ... ... тек қана бүршіктенеді. Спора түзе алмайды. Кейбір зерттеушілер жалған ашытқыларды ... ... ... ... ... ... саңырауқұлақтарға жатады, жалпы оларды бір тұқымдастарға, яғни сахаромицеттерге жатқызады. Ал ... ... ... еместерге жатады.
1. Saeharomyces тұқымдасы бүршіктену жолымен көбейеді. Кейбіреулері даму кездерінде аскоспоралар түзеді.
2. Shizocacharomyces тұқымдасы, бұған ... ... ... ... ... бөліну жолымен көбейеді. Қолайсыз жағдайда төрт, ал кейде сегіз спора ... ... ... ... ... ... ... кездеседі. Спирт ашу процесін де қоздыра алады. Олардың кейбіреулері сыра жасауда қолданылады.
Сахаромицетация тұқымдасының клетка пішіні лимон ... ... ... ... ... жағдайда спора түзеді. Бұған сахаромицес церевидзе жатады. Ол ... ... ... және нан ... кеңінен қолданылады. Олар орташа температурасы 18-30 градус жылыда жақсы өніп-өседі.
Аскомицеттер класынан спора түзу қабілетінен айырылған топтары да ... ... ... ... жәңе ... ... ... өнеркәсібінде зор зиянын тигізеді.
Ал торулопсис туысына жататын ... ... ... тағамдық және мал азықтық мақсатта қолданатын топтары ... ... ... мал ... ... ... ... мен қымыз дайындауда кеңінен пайдаланылады.
Ал кандида туысына жататын дөңгелек, сопақша ... ... ... ... процесіне қатыспайды. Көбінесе олар тұздалған, ашытылған көкөніс бетінде көптеп өсіп-өнеді. Зауыттардың түрлі ыдыстарында жаппай өскенде, ол орасан зор зиян келтіреді.
Микодерма ... ... ... ... ... ... түзе алмайды. Бірақ ортадағы бір спиртті, органикалық қышқылдарды су мен көмір ... ... ... тотықтыра алады.
Құрамында спирті бар ішімдіктердің бетіне қонса, микодерма қатпарланған жарғақша түзеді, оның иісі мен дәмін бұза ... ... ... ... сүт тағамдарын, тұздалған көкөністі бүлдіреді, сірке кышқылы өндірісіне және нан ... зор ... ... ... ... ... жатады. Ол ортада қызғылт пигмент түзеді және кейбір тағамдық заттарды бүлдіреді.
Қорытынды
Микробиология өнеркәсібінің негізгі ... - ... ... мал азықтық белоктар, фременттер, атибиотиктер, витаминдер, амин қыщқылдары, бактериялы тынайтқыштар, өсімдіктерді қорғауға қажетті ... және ... да ... ... ... ... ... жолмен алынатын ферменттер ет-сұт, тамақ пен жеңіл өнеркәсіптерде, медицина, химия өнеркәспітерінде және ауыл шаруашылығында қолданылады. Сондай-ақ ... ... ... ... ... қолдану шетелдерде.
Пайдаланған әдебиеттер
1.Микроорганизмдер биотехнологиясы. Есимова А.М. Алматы 2014ж 3-4 бет
2.Тағам биотехнологиясы. ... Б.Қ ... 2011ж 21 ... ашық ... ... ... ... http://el.kz/ Микробиология

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздар нарығы – қаржы нарығының құрамдас бөлігі30 бет
Орталық Азия елдерінің аймақтық ынтымақтастығы: негізгі бағыттары мен болашағы57 бет
Қазақстандағы кәсіпкерлік және бизнес30 бет
ҚР-сында АҚ-дарының қаржылық ресурстарын басқару ерекшеліктері30 бет
"Қазақстан Республикасының экологиялық кодексі"239 бет
«Биологиялық экология»30 бет
«биотехнологиялық объект ретінде өсімдік жасушаларын өсіру »7 бет
Іле өзеніндегі тыран (abramis brama) балығының биологиялық сипаттамасы және жыныс бездерінің гистологиялық ерекшеліктері29 бет
Абиотикалық факторлардың ағзаларға әсері.4 бет
Автолиздің ерте мерзімдегі жылқы және қой еті өнімдерінің технологиясын дайындау62 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь