Әлеуметтік–мәдени бағдарламаларға жұмсалатын шығыстар

Кіріспе
Негізгі бөлім :
1.Әлеуметтік мәдени бағдарламаларға жүмсалатын шыыстардың арналымдары мен мақсаттары.
1.1Білім беруге арналған шығыстарды қалыптастыру және оларды қаржыландыру көздері.
1.1. Денсаулық сақтау саласның шығыстарының арналымдары.
1.2. Әлеуметтік қамтамасыз ету шығыстарының мақсаттары.
1.3. Мәдениет саласын қаржыландырудың бағыттары.
1.Қазақстан Республикасының бюджетінен әлеуметтік.мәдени шараларға бөлінетін шығыстарын талдау .
2.1.Білім беру саласын қаржыландыру.
2.2.Денсаулық сақтау саласын қаржыландыру.
2.3.Әлеуметтік қамтамасыз етудң қаржыландыру.
2.Әлеуметтік.мәдени бағыттарды қаржыландыру мәселелері мен шешу жолдары.
Қорытынды
Менің курстық жұмысымның тақырыбы «Әлеуметтік–мәдени бағдарламаларға жұмсалатын шығыстар». Бұл тақырыпты таңдау себебім әлеуметтік–мәдени бағыттарға жұмсалатын шығыстар әлеуметтік мұқтаждықтарды қанағаттандыру үшін жұмсалатын мемлекет шығыстарының аса маңызды бағыты болып табылады. Әлеуметтік мәдени шараларға – оқу–ағарту, ақпаратты, қызметтер көрсетуге (баспасөз, радио хабарын тарату және теледидар), мәдениетке, шығармашылыққа, денсаулық сақтауға, денешынықтыру мен спортқа, мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру мен әлеуметтік қамсыздандыруға жұмсалатын шығындарды қаржыландыру болып табылады.
Аталған шығыстар қоғамдық тауарларға, игіліктерге, қызметтерге жұмсалатын шығыстардың бір бөлігі болып табылады. Олар мемлекеттің ақшалай трансферт түрінде, сондай-ақ ақысыз (немесе жеңілдетілген) материалдық игіліктер мен қызметтер түрінде қоғам мүшелерінің ұжымдық және жеке тұтынуға бағытталады .
Әлеуметтік–мәдени мақсаттарға жұмсалатын шығыстардың экономикалық функциясының негіздемесі әлеуметтік мұқтаждарды қанағаттандыру үшін барлық азаматтарға қолайлы мүмкіндіктер жасауға саяды. Мемлекет қоғамдық тұрғыдан маңызды қажеттіліктерді қаржыландыра отырып, дара рынонктық бөлудің ұнамсыз салдарларын жоюға, қоғамның барлық мүшелеріне әр түрлі әлеуметтік топтардың, жіктердің, таптардың өкілдерінің әлеуметтік-экономикалық жағдайын біршама теңестіру мақсатымен оларды қанағаттандыру үшін қажетті жағдайлар жасауға тырысады.
Шығыстардың бұл тобын қалыптастырудың негізгі көзі – мемлекеттік бюджет пен арнаулы бюджеттен тыс қорлар. Қалған бөлігін орталықтандырылмаған тәртіппен шаруашылық жүргізуші субъектілер өздерінің табыстары есебінен жасайды.
Рыноктық қатынастар жағдайларында тұтынудың бұрын қалыптасқан қоғамдық қорлардан әлеуметтік-мәдени шараларға жұмсалатын шығыстарды қаржыландырудан бас тарту болды. Рынок жағдайында еңбек салымына, харекеттің әр түріндегі адамның мүмкіндіктеріне қарай тұтыну мөлшерінің тура тәуелділігі қалыптасады. Сондықтан қазіргі жағдайда жеке-дара табыстар адамдардың кәсіпкерлік және басқа қабілеттеріне қарай қалыптасады, сонымен бірге орталықтандырылмаған қорлар көбейеді, өйткені шаруашылық органдарының қарамағында олардың жұмысының нәтижелеріне қарай табыстың бір бөлігі қалады.
Соңғы уақытта елімізде әлеуметтік-мәдени шараларды қаржыландырудың жаңа қағидаттары енгізілді: әлеуметтік сфераның мекемелері ішінара қаржыландырудың шаруашылық есеп негіздеріне, сақтандырудың қағидаттарына көшуде.
        
        Жоспар:
Кіріспе
Негізгі бөлім :
1.Әлеуметтік мәдени бағдарламаларға жүмсалатын шыыстардың арналымдары мен
мақсаттары.
1.1Білім беруге арналған шығыстарды қалыптастыру және оларды
қаржыландыру көздері.
1. Денсаулық сақтау саласның шығыстарының ... ... ... ету ... ... ... ... қаржыландырудың бағыттары.
1.Қазақстан Республикасының бюджетінен әлеуметтік-мәдени шараларға
бөлінетін ... ... ... беру саласын қаржыландыру.
2.2.Денсаулық сақтау саласын қаржыландыру.
2.3.Әлеуметтік қамтамасыз етудң қаржыландыру.
2.Әлеуметтік–мәдени бағыттарды қаржыландыру мәселелері мен шешу жолдары.
Қорытынды
КІРІСПЕ
Менің курстық жұмысымның тақырыбы ... ... ... Бұл ... ... себебім әлеуметтік–мәдени
бағыттарға жұмсалатын шығыстар әлеуметтік мұқтаждықтарды қанағаттандыру
үшін ... ... ... аса ... ... ... табылады.
Әлеуметтік мәдени шараларға – оқу–ағарту, ақпаратты, қызметтер көрсетуге
(баспасөз, радио хабарын тарату және теледидар), ... ... ... денешынықтыру мен спортқа, мемлекеттік
әлеуметтік сақтандыру мен әлеуметтік қамсыздандыруға жұмсалатын ... ... ... шығыстар қоғамдық тауарларға, игіліктерге, қызметтерге
жұмсалатын шығыстардың бір бөлігі болып ... Олар ... ... ... ... ақысыз (немесе жеңілдетілген) материалдық
игіліктер мен қызметтер түрінде қоғам мүшелерінің ұжымдық және жеке
тұтынуға бағытталады .
Әлеуметтік–мәдени мақсаттарға жұмсалатын шығыстардың экономикалық
функциясының негіздемесі әлеуметтік ... ... үшін ... ... ... ... ... Мемлекет қоғамдық тұрғыдан
маңызды қажеттіліктерді қаржыландыра отырып, дара рынонктық бөлудің ұнамсыз
салдарларын жоюға, қоғамның барлық мүшелеріне әр түрлі әлеуметтік
топтардың, жіктердің, таптардың өкілдерінің ... ... ... ... оларды қанағаттандыру үшін қажетті
жағдайлар жасауға тырысады.
Шығыстардың бұл тобын қалыптастырудың негізгі көзі – мемлекеттік ... ... ... тыс ... ... ... орталықтандырылмаған
тәртіппен шаруашылық жүргізуші субъектілер өздерінің табыстары есебінен
жасайды.
Рыноктық қатынастар жағдайларында тұтынудың ... ... ... әлеуметтік-мәдени шараларға жұмсалатын шығыстарды қаржыландырудан
бас тарту болды. Рынок жағдайында еңбек салымына, ... әр ... ... ... ... мөлшерінің тура тәуелділігі
қалыптасады. Сондықтан қазіргі жағдайда жеке-дара табыстар адамдардың
кәсіпкерлік және ... ... ... ... сонымен бірге
орталықтандырылмаған қорлар көбейеді, өйткені шаруашылық органдарының
қарамағында олардың жұмысының нәтижелеріне қарай табыстың бір бөлігі
қалады.
Соңғы уақытта елімізде ... ... ... ... ... ... ... мекемелері ішінара
қаржыландырудың шаруашылық есеп негіздеріне, сақтандырудың қағидаттарына
көшуде. Білім беру ... – бұл ... ... нормаларға
қосымша білім және кәсіби машық үшін ақылы оқуды қолдану, денсаулық
сақтауда–ақылы медициналық қызмет көрсетуді дамыту, әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... жұмсалатын шығыстар мектепке дейінгі ұйымдарға, жалпы
білім беретін мектептерден тыс ... ... ... ... ... оқушыларға, тәрбиеленушілерге арналған арнаулы
(түзету) білім беру ұйымдарына, бастауыш кәсіби білім беру, орта кәсіби
білім беру,, жоғары кәсіби білім беру, кадрлардың біліктілігін ... ... оқу ... ... ... ... шығыстар мемлекет
кепілдендіретін деңгей бөлігінде бюджет ресурстары есебінен жабылады. Білім
беру мекемелерін қаржыландыру бұл мекемелердің түрлері мен ... ... ... ... мемлекеттік нормативтерге сәйкес жүзеге асырылады.
Жұмыскерлер мен өндірістегі басқа ... ... және ... ... жұмсалатын шығыстар өнімнің (жұмыстардың,
қызметтердің) өзіндік құнына кіріктіріледі.
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңына сәйкес гранттар ... ... ... ... ... ... жаңа механизмі
қолданылады: бірінші жағдайда қаражаттар қажетті бейін мамандарын даярдау
үшін мемлекеттік бюджет есебінен ... ... ... ... ... ... банк құрылымдары тарапынан ұзақ мерзімді
кредит беріледі (банк мекемесі – студент – жоғары оқу орындары – Білім және
ғылым министрлігі).
Мәдениет пен ... ... ... ... мәдениет
үйлерін, мұражайлар мен көрмелерді, театрларды, филармонияларды, сазгерлік
ұйымдарды, ансамбльдерді, киностудияларды ... ... ... ... ... ... ұйымдардың қаржылары
есебінен қаржыландырылады. Мәдениет пен өнердің бірқатар ... ... ... есепте тұрады және олар бойынша меншікті
табыстармен жабылмайтын ... ... ... ... ... ... ... ұстауға жұмсалатын шығыстар мемлекет
құрылтайшысы болып келетін мемлекеттік радиохабар таратуды, теледидарды,
баспаларды, газет-журналдарды қаржыландыруға бағытталады.
Халыққа арналған бірқатар меициналық ... ... ... ... жүргендігі белгілі.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы қаңтардың 27- сіндегі ... ... орай ... ... ... ... көлемі
белгіленген. Денсаулық сақтау министрлігі – республикалық бюджеттің
қаражаттары ... ... ... ... ... – жергілікті
бюджеттердің қаражаттары есебінен көрсетілген медициналық қызметтерге ақы
төлеу жөніндегі уәкілетті органдар болып ... ... ішкі ... ... ... ... ҚР ішкі әскерлерінің әскериқызметшілеріне заңдарда белгіленге
тіртіппен тегін , ішкі ... ... ... ... ... ішкі әскерлерінің әскери қызметшілеріне заңдарда белгіленге тәртіппен
тегін медициналық қызмет көрсетіледі. Басқа қалғандардың барлығы ақылы
нысанда көрсетілуі тиіс, бұл жұмыс рыноктық медииналық ... ... ... ... мен ... ... ... мемлекеттік бюджеттің
қаражаттары, кәсіподақ ұйымдарының қаражаттары, шаруашылық жүргізуші
субъектілердің кірістері, спорттық қоғамдардың меншікті қаражаттары
есебінен қаржыландырылады. Стадиондар мен басқа ... ... ... ... спорт ұйымдарының аппаратын ұстау, оқу-
жаттығу жиындары мен жарыстарды өткізуге бөлінетін қаржылар мемлекеттік
бюджеттен қаржыландырылады. Шығыстардың бір бөлігін ұйымдар – демеушілер,
әдеттегідей, ... ... ... ... ... ... ... арналымдары мен
мақсаттары.
1.1.Білім беруге арналған шығыстарды қалыптастыру және оларды
қаржыландыру көздері.
Азаматтардың ... алу құқы ... ... ... және 1999 жылы маусым айының 7 жұлдызында қабылданған ... ... ... ... Осы ... ... тиісті әлеуметті-
эконимкалық шарттар жасап, білім беру жүйесін дамыту арқылы қамтамасыз
етеді. Қазақстан Республикасының ... ... ... жалпы орта
мен алғашқы кәсіби білім және мемлекеттік тапсырысқа сәйкес конкурстық
негізде ... орта ... ... ... және жоғары оқу орнынан кейінгі
білім алуды кепілдейді, егерде азамат осы әрбір деңгей бойы білмді алғашқы
рет алып отырса.
Оқитындарға білім ... ... ... ... беру мекемелерін
ұстауды бюджеттік қаржыландыру немесе білім беру мекемелерін білім беру
қызметтерін сатып алуды бюджеттен төлеу немесе мемлекеттік гранттар беру
арқылы іске ... беру ... ... ... ... ... ... білім алу құқын қамтамасыз етеді, орталық және
жергілікті атқарушы органдардың өтемақыларын шектейді, білім беру
процесінің субъектілері арасындағы қатынастарды реттейді, ... ... ... және жауапкершіліктерін белгілейді.
Білім беру аумағындағы мемлекеттік саясаттың ... ... ... ... Барлық азаматтардың білім алу құқықтарының теңдігі;
• әрбір азаматқа білім алудың барлық деңгейлерінің ... ... ... діннен тыс сипаты;
• тұлғаның білімділігін ынталандыру және дарындылықты дамыту;
• білім беру ... ... ... мен тәрбиелеудің
бірлестігі;
• білім беру мекемелерінің меншік формалары, оқыту мен тәрбиелеу
формалары және ... беру ... ... әр ... ... ... ... және өндірістің шоғырлануы;
• оқитындарды кәсіптік бағдарлау;
• білім беру жүйесін ақпараттандыру.
Қазақстан Республикасының білім беру жүйесі маңына бір-бірімен
арақатынаста болатын ... ... тип және ... тәуелсіз білім беру
мекемелері, әр түрлі білім беру деңгейлеріне арналған білім беру
бағдарламалары мен мемлекеттік жалпы міндетті білім беру ... ... беру ... іске ... мен ... беру ... дамуын
қамтамасыз ететін білім беруді басқаратын органдар көрсетіледі:
Білім беру жүйесінің негізгі міндеті – ол ұлттық және жалпы ... мен ... және ... ... ... ... дамуына және кәсіби жаралуына бағытталған білім алу үшін
қажетті шарттар жасау.Оның басымды мақсатт ары ... ... ... ... беру ... ... үшін ... жасау;
• тұлғаның творчествалық, рухани және физикалық мүмкіндіктерін дамыту,
қнегелілік пен аман ... ... ... ... ... ... пен ... мемлекеттік рәміздерді құрметтеуді, халық
дәстүрлерін қадірлеуді, конститутция мен ... ... ... ... тұлғның өз құқықытары мен міндеттеріне сезімді қатынасын ... ... ... және ... өміріне
қатынасуының қажеттілігін қалыптастыру;
• әлем отан мәдениетінің жетістіктеріне қатыстыру, қазақ ... ... ... ... мен ... оқу,
мемлекетік, орыс және шетел тілдерін игеру;
• білім беру мекемелерінің ... ... мен ... мен ... ... жаңа ... енгізу білім беруді ақпараттандыру;
• еңбек нарығында бәсекелікке ... бар ... ... ... ... әр ... және көп функционалды білім беру мекемелерінің тиімді дамуына
жәрдем ... ... ... ... орта мен техникалық және
кәсіптік білім алуына мемлекеттік кепіл негіз болып мемлекеттік білім
беру мекемелерін ұстауды бюджеттік қаржыландыру, ал жоғары кәсіптік және
жоғары оқу ... ... ... ... ... ... беру ... беру саласына, оның басымдылығын есептей отырып мемлекет жыл
сайын бюджеттік құраладар бөлуді қамтамасыз етеді. Мемлекеттік білім беру
мекемелерін қаржыландыру ... беру ... ... ... ... ... талаптарға сәйкес республикалық
және жергілікті бюджет құралдары арқылы іске асырылады.
Білім беруге арналған шығыстар құрамы бюджеттік жіктелу бойынша арнайы
функционалдық ... ... ... ... ... бұл ... жыл сайын ұлғаюда және келешекте олардың деңгейі жалпы ішкі өнімнің
4 пайызына жетуі ұйғарылуда.
Бұл функционалдық топ құрамында мекетепке дейінгі тәрбие мен ... және орта ... ... арнайы орта білім беру, кәсіптік білім
беру, жоғары білім беруге мемлекеттік тапсырыс және білім беру
аумағындағы басқа да қызметтер көрсетілген.
Қаржыландыру ... ... ... ... және бюджеттен тыс
құралдар табылады. Білім беру мекемелерінің іс әрекетін қаржыландыратын
бір ... ... ... ... ... ... беру мекемесі
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі ережелеріне сәйкес
коммерциялық емес ұйым деп есептеледі. Ал мемлекеттік білім ... ... ... мемлекет атынана орталық және жергілікті
басқару органдары болғандықтан, олар осы мекемелердің мемлекеттік орталық
және жергілікті қаржыландырудың мемлекеттік кепіл берушісі болады.
Білім беру ... ... ... қажеттіліг ең алдымен
білім беру қызметінің қоғамдық тауар ретіндегі қасиеттері мен елдің
ілеуметті-экономикалыө дамуындағы олардың рөлімен серттеседі.
Ал бюджеттен бөлінентін құралдар ... ... ... ... мүмкін емес. Себебі мемлекеттік реттеудің қай-қайсысы өз алды
бюджеттік қамтамасыз етуге жататын мемлекеттік тапсырыс және натуралды
немесе ақшалай ... ... ... ... талап етеді.
Мысалы, заңнамаларда білім беру жүйесі үшін мемлекеттік тапсырыс бойынша
оқитындар контингентінің саны, мемлекеттік білім беру стандарты,
бюджеттік қаржыландыру нормативі ... ... ... тиіс ... ... ... беру ... ұстау үшін әрекеттегі қаржылық
ағымдар бюджет деңгейлері бойынша жіктеледі. Оталық республикалық деңгей
бойынша бюджеттік құралдармен қамтамасыз ету үш ... ... ... ... ... ... ұстауға, республикалық
білім беру бағдарламаларны іске асыруға және қаржылық жәрдемге мұқтажды
аймақтарға трасферттер ретінде білім беру ... ... ... ... ... ... ұқсас, мұнда жергілікті
бағыныштағы білім беру мекемелерді ұстау мен тиісіт білім беру
бағдарламаларын іске асыруға қажетті бюджеттік ... ... беру ... ... ... негізгі бөлігі – ол қаржылық
қамтамсыз ету. Бұл мәселені жетілдіру барысында бірнеше мақсаттарды шешу
қажеттігі ... ... ... ... ... ... жаңа ... анықтау және пайдалану, қолда бар
ресурстарды тиімді пайдалануының ұйымдық және экономикалық механизмдерін
жарату, бюджет құралдарынбилеу жөніндегі өкілеттікті дәйекті үйлестіру.
Республикалық деңгей юойы ... ... ... ету ... беру ... басымды бағыттарын таңдау мақсаты ең алдымен білім
берудің ір түрлі деңгейлерә бойынша шығындардың арақатынасын анықтауға
байланысты.
Бүкіләлемдік Банк мәліметтері бойынша қазіргі кезеңде дамыған ... ... ... ... ... ... ... шығындар болып
табылады.
Дамыған елдерде мұндай шығыдардың үлесі барлық ... ... ... ішінде 67%–дан (АҚШ) 89%-ға дейін (Жапония) құрайды. Осы
елдерде жоғары білім беруге арналған шығындардың үлесі ... ... (АҚШ) пен 34%-ға ... (Канада), ал мектепке дейінгі білім беруге
–0,3%-дан (Канада) 11%-ға дейін (Франция) толықсыды. Қазақстанда ... ... ... бар. ... ... ... ерекшелік белгісінің бірі–ол мектепке дейін білім беруге
арналған ... ... ... үлес ... және ... беруге арналған шығындардың төмен үлесі–барлығы 50%, оның ішініде
жалпы ... ... ... – 38% ... ... ... беруге
–қалған 12% жатады.
Қазіргі уақытта білім беруді қаржыландыру республикалық деңгейден келе-
келе жергілікті деңгейге беріліп жатыр. Мұндай ... ең ... ... беру мекемелерінің мүддесін қозғайды, себебі орталықтан
қаржыландыру болған жағдайда аймақтық жән жергілікті еңбек нарығына
қажетті ... ... ... өте ... Тағы бір ... – ол ... мекемелерді кәсіспорындар мен ұйымардың құарлдары арқылы
қаржыландырудың жоқтығы. Мысалы, өткен ғасырдың 90-шы жылдарының басында
бюджеттің барлық деңгейлерінің құралдары ... ... ... ... осы сала бойы ... ... шығындардың 84 % құраған, ал
қалған 16% кәсіпорындар мен ұйымдардың құралдары арқылы қамтамасыз
етілген.
Мемлекеттің ... жаңа ... ... ... беру саласында
жеке кәсіпкерлік жүйесі орын ала бастады. Білім беру қызметінің нарығы
мемлекеттік тапсырысты қамтамасыз етумен ... ... пен ... ... топтарының әлеуметтік тапсырыстарын қамтамсыз етуін талап етеді.
Білім беру ... ... ... ... ... ... әр
түрлі қоғамдық қозғалыс пен ұйымдардың, Ұлттық бірлестіктердің, діни
қауымдардың өкілері қосылуда. Олардың білім беру жүйесін өз мүдделеріне
сай көркейту жөніндегі ... ... емес өоқу ... ... ... ... ... жәрдес жасауға ниеттендіреді. Бұл
арада мемлекеттік мекемелер де өздігінен білім беру бағдарламалар
таңдауды іске асыруға және халыққа төлемақы негізінде білім беру
қызметінің ... ... ... құқы ... ... беруді қаржыландыру ұосымша көздер тартылк арқылы іске
асырылуы мүмкін, яғни ... беру ... ... ... ... және оларға демеуші болатын заңды және жеке тұлғалармен
арақатынас құру. ... ... ... ... беру ... ... тыс ... ақылы қызмет көрсету формалары ретінде келесілер
болуы мүмкін:
• ғылыми-зерттеулік, өнеркәсіптік, онсалтингтік, сертификаттық іс
әрекет, сараптамалық, ақпараттық және ... да ... ... ... ... мен ... ... органдарымен,
меншіктің барлық формадағы кәсіпорындар мен ұйымдармен, басқа
заңды және жеке тұлғалармен келісімшарт арқылы ... тыс ... ... ... даярлау мен персоналдың
біліктілігін көтеру;
• шеиел студенттері, аспиранттар мен стажерларды оқытудың тиімді
және табысты ... ... оқу ... ... ... ... ақылы
пайдалануға өту.
Сонымен қатар тағы бір қаржыландыру көзі ... ...... ұйымдардың ақысыз негізінде немесе халыөаралыө ынтымаөтастыө
бағдарламаларды іске асыруға білім беру мекемелеріне берілетін құралдар.
Қайрымдылықтық құралдар көлемін жоспарлау мүмкін ... Ол ... ... ... ...... беру ... ұжымы, оқитындардың
ата-аналары, қоғам, шаруашылық субъектілер – жігеріне байланысты. ... ... – ол ақаш ... ... ... ... емес ... өзі анықтайды, ал бұған кері мекеме дербес коммерциялық
іс-әрекетінен түскен табысты өз еркі пайдаланады.
Қазақстан республикасының дамуы ... ... ... беру ... бар өте ... ... сипатталады. Олардың қатарына өсіп
келе жатқан түлектерді тәрбиелеу мен оқытуға ... ... ... ... беру ... ... мақсаты және бұл жүйенің жас
түлектерді ойдағыдай дамуына әсер етеін факторлар ішіндегі рөлі өте зор.
Сондықтан білім беру ... ... ... ... ... ... ... осыған дейін жеткен деңгейін, сапасын
және базалық білім алудың мүмкіндігін келешекте сақтап қалу және әрі қарай
дамыту.
Бұл мақсатты шешу білім беру аумағының ... мен ... ... қамтамасыз ету қажетті басымдылық бағыттарын таңдау–ең алдымен
білім берудің әр түрлі ... ... ... ... ... ... Бұл ... қазіргі уақытта білімберу деңгейлері бойынша
шығындардың 4-ға жуығы мектепке дейінгі тәрбие мен ... 70-ға ... ... беруге, 3-дан аса кәсіптік білім беруге, 4-ға жуығы
колледждерге, 10-дан аса жоғары білім беруге жұмсалады. ... ... беру ... бойы ... ... ... экономикалық ахуалды
көрсетеді. Ал болашақта білім беруді дамытудың ... ... ... бағдарламасын іске асыруға байланысты өзгерістер болуы мүмкін,
ең алдымен оқытудың сапасы мен тұрақтылығын сақтау үшін шығындардың
бірталай өсуі.
1999 жылдан бастап республикада ... ... ... ... және ... білім беруде қаржыландыруда жаңа әдіс пйдалануға
көшу іске асырылады. Осы үлгіге сәйкес азамттардың ақысыз жоғары білім алу
мүмкіншіліктері ... ... беру ... ... мамандықтар бойынша
мемлекеттік білім беру гранттар арқылы жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... ... ... жыл бойы бір студентті
оқыту бағасының есебі арқылы іске ... Ал ... ... ... ... оқып жүрген бір студентке шаққандағы шығындар мөлшері
жоғары оқу орнының барлық шығындар көлемін барлық студенттердің орташа
жылдық шартты контингентіне ... ... ... ... кадрларды даярлауға арналған шығындар құрамына
келесі баптар кіреді :
• оқытушылар, қызыметкерлер мен басқа да персоналдың еңбек ... ... ... ... мен ... ... ... қоры;
• студеттердің кәсіптік практикасына арналған шығындар;
• коммуналдық шығындар;
• оқу әдістемелік әдебиеттер алуға ... ... ... да ... ... ... жаңа үлгісі мен жоғары білім
беруді қаржыландырудың жаңа әдісінің оң ... ... ... ... арналған шығындардыжоспарлау әдістері көбнесе түрлі бағыттар мен
әртүрлі мамандықтар бойынша кадрлар даярлау ... ... ... ... ... гранттар арқылы берілетін құралдар негізінде
оқу орындарының ағымдағы шығындарын өтейді. Ал олардың материалды
техникалық базаларын бекіту мен ... ... ... ... ... оқу орындары, басқа да білім беру
деңгейлері сияқты, өзінің әлеуметін сақтау мәселлері мен басымды бағыттары
бойы әрі даму мақсаттарын шешуде. Бұл ... ... ... ... беру ... тібектерінің құрылымын жетілдіру мен оқу
орындарының әлеуметті – экоономикалық ахуалын тұрақтану мен көп арналы
қаржыландыру ... ... ... беру ... ... ұстауға арналған шығындардың негізгі
бөлігін еңбекақы төлеуге жұмсалатын шығындар ... Олар ... және ... ... ... ... ... біріңғай тарифтік кесте негізінде анықталған осы еңбекақы мен оған
қосымша және басқа да төлемдер түрлеріне ... ... ... білім
беру мекеме жұмыскелерінің еңбекақы қоры болып табылады.
Білім беру саласын мемлекеттік жұмыскерлерінің еңбекақы жүйесі
Республика ... 2003 жылы ... № 91 ... ... ... ... ... емес мемлекеттік мекемелер
жұмыскерелерінң еңбекақы жүйесі жөніндегі» қаулысымен реттеледі. Осы
қаулыға сәйкес білім беру мемлекеттік мекемлерде сағаттыө еңбекақы жүйесі
тағайындалған және осындай ... ... ... ... ... ... қызметтері тізілімінің G санат тобына апарылған.
Енбекақы қорын ... ... ... ... қоса ... ... жоғары білім беру мен мемлекеттік ғылыми мекемелер мен
қазыналық кәсіпорындар жұмыскерлеріне еңбектің айрықша шарттары үшін
заңнамалармен тағайындалған қосымша төлемдер есептеледі. Мысалы, еңбек
мұғалімдерінің ... қоры ... ... қоса ... ... ... есептелген педагогикалық мөлшерлемемен саны мен мұғалімнің
айлық орташа мөлшерлемесі арқылы анықталады. Ал педагогикалық мөлшерлер
саны әр сыныптар тобы ... ... оқу ... ... көлемін
мұғалімнің белгіленген оқу сағат нормасына бөлу арқылы анықталады.
Білім беру мекемелерінңң еңбекақы жұйесінің ерекешелігі–ол оұу жылы мен
қаржы жылы басының ... ... ... және жаңа ... ... үшін ... ... айлық сомасымен сыныптар топтарының саны
негізінде 1-қаңтар мен 2-қыркүйекке мұғалімнің орташа мөлшерлемесі мен
еңбекақы қоры есептеледі.
1.2.Денсаулық сақтау саласына арналған ... ... үшін ... ... басты мәселелердің бірі – халыққа
медициналық қызмет көрсетудың тиімділігін арттыру
Денсаулық сақтау саласындағы ... ... ... ... және қол
жетерлік медециналық көмек көрсетуін, мемлекеттік емес сектордың дамуын
және қамтылуын, отандық фармацевтикалық ... ... ... және ... ... ... жекешелендіруін алдын алуда нақты
бір саясаттың сақталуын қамтамасыз етілуі бақылауы қажет. Денсаулық сақтау
саласы тікелей мемлекттік бюджеттен қаржыландырылады.
Денсаулық сақтауға арналған шығындардың ... ... ... ... үлес ... ... ... ұстауға арналған
шығындар алады. Мұндай шығындарға келесілер жатады:
• барлық ауруханалық мекемелер түрлері;
• амбулаториялы–емханалық мекемелер;
• ана мен баланы қорғау ... ... ... ... ... сақтау мекемелері;
• шипажайлық мекемелер.
Санитарлық профилактикалыө мекемелерге санитарлы-эпидемиологиялық
станциялар, дезинфекциялық станциялар, изоляциялық пункттер және ... ... ... ... ... шаруашылық есеп бойынша жүргізіледі.
Мысалы, дәріханалар және дәрілік дүкендер, бақылау-аналиткалық
лабораториялар.
Денсаулық мекемелерін қаржыландыру ... ... мен ... негізгі көрсеткіштеріне байланысты іске асырылады.
Ауруханалардағы мұндай көрсеткіштерге ауруханалардағы ... ... мен ... ... ... саны ,
балабақшадағы балалардың саны, т.с.с Мысалы қала ауруханалары үшін 8
категория: бірінші ктегория үшін ... ... ... сегізіншіге 100-ден
150 орынға дейін; ал ауыл ауруханалары үшін 6 категория; 1 ктегорияда 350-
400орын, алтыншы ... ... 100-150 орын ... ... белгіленуі ауруханалардың типтік құрылымын анықтауға,
нормативтерге сәйкес жоспарлауға мүмкіндік береді.
Халықтың денсаулығы ... ... ... ... ... болып
табылады, яғни қоғамның әлеуметтік жағдайының деңгейін анықтайды.
Емдік – профилактикалық және басқа да денсаулық сақтау мекемелері
ағымдағы ұстауға ... ... ... негізгі бөлігін
медициналық әкімші-шаруашылық және басқа да персоналдың жалақыларын төлеу
шығындары құрайды. Бұл еңбекақы жөніндегі шығындар ... мен ... ... да ... ... ... қосындысы денсаулық сақтау мекемелер
жұмыскелерінің еңбекақы қорын қалыптастырады.
Еңбекақы ... ... ... ... ... ... ... нормативтік актімен реттеледі. Осы нормативтік актілерге сәйкес
мемлекеттік денсаулық ... ... ... ... ... ал бұл ... барлық жұмыскерлері мемлекеттік мекемелер
қызметтері тізілімінің G категория тізіміне жатады. Бұл қызметтер
тізіліміне сәйкес жұмыскерледің еңбекақы дәрежелерін ... ... ... ... аттестациялау тәртібі жөніндегі
әрекеттегі ережелер негізінде өткізіліетін тарификациялау мен аттестациялау
нәтижелері бойынша іске асырылады.
Медициналық ... ... ... ... қызмет
категориясы мен әрекеттегі нормативтік актілермен қарастырылған қосымша
төлемдер қосындысы ретінде ... ... ... ... Бір ... және басқа да категория жұмыскерлерінң орташа
айлыө мөлшерлемесі мен олардың саны арқылы денсаулық сақтау мекемесінің
еңбекақы қоры ... ... ... ... ... ... ... мөлшерінде, ал осы құралдарды жұмсау бекітілген қаржыландыру жоспары
көрсеткіштеріне қатаңдық сәйкестікте іске асырылады.
1.3.Әлеуметтік қамтамасыз ету шығыстарының мақсаттары.
Әлеуметік ... ... ... ... ... десаулық сақтау
және білім беру саласынан кейін орын алды. Қазіргі кезде барлық
мемлекететтер әлеуметтік қамтамасыз ету ... ... ... Оның
ішіне зейнетақы мен жардемақылар кіреді. Қазіргі кезеде көптеген елердің
әлеуметтік ... ... ... ерекшелігі әлеуметтік сақтандыру
қорларын қалыптастыруда қызметкерлер, кәсіпкерлер мен мемлекеттің үлестік
қатысуымен құрылады. Сонымен бұл қорлар 3 қалыптасу ... ... ... ... болуы мүмкін. Бқл осындай қорларды
қалыптастырудың рационалды жүйесі болып табылады. ... ... ... ... ... ... қалу ... және жас
шамасына байланысты мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы, сондай-ақ мемлекеттік
адрестік жәрдемақы алуға құқықтары бар.
Республикалық маңызы бар қалалар, астана және ... ... ... ... ... мен әлеуметтік қамтамасыз ету көрсетіледі, яғни
келесілер:
• баспаналық жәрдем ... ... ... ... азаматтарға үйлерінде әлеуметтік жәрдем;
• анықталған мекен-жайы жоқ тқлғаларды әлеуметтік икемделу;
• ата-анасыз ... ... ... мен ... ... ... халықты еңбекпен қамтамасыз ету;
• жергілікті өкілдік органдарының шешімі бойынша ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қамтамасыз ету қоғамдық тұтыну қорларынығ
төлемдері мен жәрдемақыларынң көп бқлігін құрайды.
Әлеуметтік қамтамасыз етуге бөлінетін шығыстар негізгі көздерін бюджет
қаражаттары, зенетақы ... ... ... ... және
кәсіпорындардың, ұйымдар мен қайрымдылық қорларының қаражаттары құрайды.
Халықты әлеуметтік қорғауға бағытталған шығыстар ... ... ... ... және жұмысқа орналастыру, қарттар мен
мұгедектер үйлерін қаржылай қамтамасыз ету, прот ... ... ... ... ... ... АЭС-і, Семей
полигоны мен Арал маңындағы апаттардың зардаптарын жоюға бағытталған
шығыстар.
Әлеуметтік қамтамасыз етуді қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... орындалады:
• салықтарды ұстауысыз төленетін табыстардың барлық түрлеріне
есептеледі, бірақ еңбекақы қандай көздерден төленгені маңызды
емес.
• әлеуметтік сақтандыру қорына ... ... ... ... ... ... ... шығарылған
кездегі демалыс пособияларына, материалдық марапаттауларға
есептелмейді.
Зейнетақының келесі түрлері заң бойынша бекітілген:
1. еңбектік зенетақы;
жас мөлшеріне байланысты
мүгедектікке байланысты
асыраушысынан ... ... ... ... ... әлеуметтік зейнетақылар
ерлер 63 жасқа және әйелдер 58 жасқа жетуімен және ерлерде 25 жыл,
әйелдерде 20жыл жұмыс стажы бар ... ... ... еңбекақысы жоқ еңбекке жарамсыз азаматтарға белгіленеді:
–3 топтағы ... ... ... ... тұлғаларға
–асыраушысынан айрылған баларға, 16 жасқа дейінгі мүгедек балаларға
Республикалық бюджет тарапына көрсетілетін әлеуметтік көмек келесі
түрде қарастырылады:
– мүгедектер мен ардагерлерді көмек көрсету
... және ашық ... ... ... , ... және өте ауыр
жұмы жағдайында істеген жұмысшыларға мемлекеттік арнайы жәрдемақылар
– жерлеу ... ... ... ... болған әскери қызметкерлердің ата-аналарына, асырап
алушыларына берілетін жәрдемақы
– мүгедектерді тифло жабдықтармен қамтамасыз ету
– протездеу және протездік-ортопедтік жабдықтармен, есту
құралдарымен қамтамасыз ... бала ... ... жәрдемақылар
1.4. Мәдениет саласын қаржыландырудың бағыттары
Мәденит, спорт, туризм және ақпарат кеңістігіне арналған бюджет
шығыстарын қалыптастыру
Республикалық бюджеттің «Мәдениет,спорт, туризм және ... атты ... ... ... ... осы ... бойынша мұқтаждықтарды өтеуге арналады.Олар мәдениет,көркем
өнер,спорт, туризм және ақпарат кеңестігі мекемелерінің іс-әрекеттеріндегі
қаржыландырудың басымды көзі ... ... ... мәні мен ... ... топ бойынша құралдарды жұмсаудың негізгі мақсаттары –
олардың әлеуметті – экономикалық арнауына байланысты ... ... ... ... ... мен ... ... қоғамды гуманизациялау;
• халықтыөз болмыстығын сақтау мен дамыту;
• спортпен ... үшін ... ... жасау және дамыту;
• бірыңғай ақпарат кеңістігін құру мен бекіту;
• осы замандағы туристік кешен жасау.
Жоғары ... ... ... ... ... бюджет
құралдары есебінен тиісті бюджеттік юағдарламаларды қаржыландыру арқылы
іске асырылады. Мұндай бюджеттік бағдарламалар осы ... ... ... ... ... негізінде қарастырылады. Мысалы
«Мәдениеттік атамұра» атты мемлекеттік бағдарлама шараларын қаржыландыру
Ұлттық ... үшін ... ... ... ... және сәулеттік
мұраларды жаңғыру, ғылыми, көркем және өмірбаяндық шығармалар жасау, жалпы
айтқанда халықтың мәдениеттік атамұрасын біртұтас жүйесін жасауға
бағытталады.
Осы және басқа да мемлекеттік ... ... ... бөлу ... өндіріледі. Соныме қоса мәдениет, көркемөнер,
спорт, туризм және ақпарат кеңістігі аумақтарында ... ... ... мен ... ... бюджеттердің барлық деңгейлерінен
жыл сайын ақша қаражат беруін талап етеді.
Республикалық бюджеттің «мәдениет, спорт, туризм және ақпарат кеңістіг»
ататы функционалдық топт белгіленген ... ... ... сәйкес
келесі бағыттар бойынша қарастырылған:
• қазақ ұлттық және басқа ұлттық мәдениеттерін жаңғырту, сақтау,
дамыту және өрістету;
• республикалық маңызы бар ... мен ... ... ... ... және ... жастар саясаты саласындағы әлеуметті
маңыздылық шараларды өткізу;
• республикалық маңызы бар ... ... ... ету;
• республикалық деңейде ұлттық және жаппай спорт түрлерін дамытуды
қолдау;
• жоғары жетістіктегі спортты дамыту;
• республиканың ұлттық ... ... ... ... ... ... мен соларға қатысу;
• республика және оның туристік мүмкіншіліктері жөнінде ақпарат
дайындау және ... ... ... ... өркендету;
• республикалық маңыздағы архив қорының сақтауын қамтамасыз ... ... ... ... ... ақпарат құраладры арқылы республикалық деңгейде
мемлекеттік ақпарттық саясатты жүргізу;
• мемлекеттік тіл мен Қазақстан ... ... да ... ... аудан, қала деңгейлері бойынша бюджеттер шығыстарының
сәйкестік бағыттары қарастырылған. Бюджеттер шығыстарын белгілейтін әдістер
анықтау үшін мынадай ... ... ... ... ... емес, нақта
мекеме өаржыландырады. Ал бюджеттік құралдар іс-әрекеттің коммерциялық
формасына бағдарланған мекемелерге емес мекемелерге бөлінеді, ... ... ... ... ... ... падаланулары мүмкін.
Бюджеттік қаржаландырудың қажетті көлемін анықтау үшін бюджеттік
жіктелуге ... ... ... ... ... пайдаланады.
әрбір рекешеліктер бойы есептеудің бөлек есептемесі қолданылады, себебі
әрбір мекеме өзінің ... ... ... ... ... ... жасауда өткен жылдағы нақты атқарылған және жоспарлап
отырған жылға бөлінген бюджет құралдарының көлемі есепке алынады.
2007 жыл ішінде 10049,4 млн. Теңге ... мен ... да ... ... бқл ... ... 102% ... Басқадан кірістердің
түсімдері 196,7 млн. Теңге құрады, бұл жоспардан 3,3 есе асты (бюджеттік
кредиттерді өтеу – 10,6 млн. теңге, ... ... ...... жылы ... бағыттарға жұмсалған шығыстар:
| ШЫҒЫНДАР |2 678 244,62 ... беру |455 430,12 ... ... |299 380,55 ... ... және ... |502 381,40 ... | ... ... ... және |122 209,86 ... ... | ... бюджеттен облыс бюджетіне берілетін субвенция 2007 жылы 16
545,7 млн теңге құрайды, (2005 жылы – 11 461,4, 2006 жылы – 13 ... ... ... 2007 ... жалпы 53 097,5 млн теңге
құрады (нақтыланған жоспар) және бекітілген жоспардан 5 156,7 млн ... 10,7 % ... ... облыс даму бюджетінің көлемі 8 503,3 млн теңге құрады, оның
ішінен басым секторларына (білім беру, денсаулық сақтау, сумен жабдықтау,
тұрғын үй, табиғатты ... ... – 8 201,9 млн ... ... 96,5
%.
2007 жылғы облыс бюджетінің шығыстары 52 988 млн теңге құрады және
төлемдер бойынша қаржыландырудың нақтыланған жоспарынан 99,8 % атқарылды
(53 097,6 млн ... ... ... ... ... 35,9 % ... ... 13999,5 млн теңгеге (38988,5 – 2006 жылы), ... ... 28,7 % ... ... ... ... орындау есебінен 329,4 млн теңгеге,
төлемдер бойынша қаржыландыру жоспарларында көзделген шығыстарды толық
игермеу есебінен – 100,8 млн теңге қалыптасқан бюджет ... 2008 ... 1 ... 430,2 млн ... ... жыл ... ... бюджеттен 18 207 млн теңге нысаналы
трансферттер бөлінді, ... ... 118 155,6 млн ... ... 99,7 ... үй ... ... жоспардағы 473 млн теңгеден 100 %
игерілді.
Білім беру мекемелері мен кәсіпорындары бойынша 2007 жылғы шығыстар 18733,3
млн теңге (1 ... ... ... ... 99,8 ... құрады, 2006
жылдың тиісті кезеңіне 5,5 млрд теңгеге, немесе 41,9 ... ... беру ... ... және ... ... 2366 млн ... шығын
жұмсалды.
Мектептер мен мектептен тыс мекемелерінің күрделі жөнделуі 363 млн
теңге сомасына өндірілді. Материалдық-техникалық база 775 млн теңгеге
жаңартылды.
1 кесте
Денсаулық сақтау бойынша 2007 ... ... 11855 млн ... (2 ... ... жоспардан 99,9 пайызды құрады, 2006 жылдың тиісті кезеңіне
2774,1 млн ... ... 30,5 ... ... ... ... ... және қайта құруға 581 млн теңге
жіберілді.
Денсаулық сақтау объектілерінің күрделі жөнделуі 494 млн теңгеге
өткізілді, ... ... ... ... ... 1570 млн ... ... кесте
Халықты әлеуметтік қорғау бойынша шығыстар 1826,3 млн теңге, немесе
жоспардағы 99,7 пайызды құрады (3 кесте бойынша), 2006 ... ... 199,9 млн ... ... 12,2 ... өсуімен.
3 кесте
Мәдениет бойынша шығыстар 938,9 млн теңге құрады (4 кесте бойынша),
2006 жылдың тиісті кезеңіне 168,9 млн теңгеге, немесе 21,1 ... ... ... қаражаты есебінен 105 млн теңгеге мәдениет объектілерінің
күрделі жөнделуі өндірілді. Материалдық-техникалық базаны ... 62 ... ... кесте
Туризм және спорт бойынша – 951,9 млн теңге (5 кесте бойынша), 2006
жылдың тиісті кезеңіне 204,4 млн теңгеге, ... 27,3 ... ... ... салынып жатыр – 65 млн теңге. Жалпы 89 млн теңге сомасына
күрделі жөндеу өндірілді. ... ... ... 77 ... ... ... жіберілді.
5 кесте
Жаңа тұрғын үй саясатын іске асыру мақсатында коммуналдық және
ипотекалық тұрғын үй құрылысының қаржыландыруы өндірілді. Тұрғын үй
құрылысына арналған шығыстар 2007 жылы 2717,4 млн ... ... ... республикалық бюджеттің қаражатынан 1520,0 млн теңге инженерлік-
коммуникациялық инфрақұрылымның жайластыруына жіберілді.
Сумен жабдықтау объектілерін құруға 2007 жылы 1403,4 млн ... оның ... ... ... ... ... 983,9 млн
теңге.
2007 жылдың ішінде жергілікті маңыздағы жолдарды, елді мекен
араларындағы жолдарды және елді мекен ішіндегі ... ... ... ... 1949,3 млн теңге сомасында өткізілді.
3. Әлеуметтік–мәдени бағыттарды қаржыландыру мәселелері мен шешу жолдары
“2007 жылға арналған республикалық бюджет туралы” заң ... ... ... ... мен ... жасауға мүмкіндік берді:
1. Мемлекеттік функцияларды толық қаржыландыру үшін ... ... ... ... кем дегенде ЖІӨ-нің 35 %-і деңгейіне дейін ұлғайту қажет.
Салыстыру үшін, мемлекеттік зейнетақы қоры мен ... қор ... ... мемлекеттік шығыс Еуропа елдерінде орта есеппен ЖІӨ-нің
47 %-ін (1970 ж. - 35 %), ... - 34 %-ін, ... - 35 %-ін ... ... ... бюджеттің|
|үлесі, % | ... |56 ... |63 ... |32 ... |31,8 ... |17 ... ... көрсеткіштер Қазақстан Республикасы Экономика және
бюджеттік жоспарлау министрлігінің деректері бойынша ... ... 2005 ... ... даму ... мен
2006 жылдың бірінші тоқсанына арналған міндеттер. Астана, 2066 ж. ... ... ... даму ... болу үшін оның кіріс бөлігін
ұлғайту қажет. ЖІӨ-дегі салық түсімдерінің үлесі, мәселен, АҚШ-та –
ЖІӨ-нің шамамен 31,7 %-і, Ұлыбританияда – 34,1 %-і, ...... – 46,6 %-і, ... – 39,9 %-і, ...... Түркияда
- 22,2%-і, Португалияда - 33%-і және Жапонияда – 27,8%-і. Қазақстанда
мемлекеттік бюджетке ... ... ... 2005 жылы ғана 30,3% ... ... бұл ... көңіл жұбатарлық деп есептеуге болмайды,
себебі ол тұтас алғанда ғана ... ... ... цифрларына біраз
жақындайды, жекелеген баптары, әсіресе әлеуметтік салаға бөлінетін шығыстар
халықаралық стандарттардан едәуір қалып ... ... алға ... ... ... ... қабілетті
50 елдің қатарына кіру туралы мақсатқа жету үшін ең ... ... ... ... аудару керек.
Мемлекеттік бюджетке түсімдердің инфляциямен салыстырғанда озық
қарқыны Қазақстанға төніп келе жатқан жаңа қыр көрсетулер проблемасын
шешуге, атап айтқанда, халықты әлеуметтік ... ... ... іске ... ... қысқартуға және халықтың өмір сүру
деңгейінің тұрақты түрде өсуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Сонымен
қатар мемлекеттік бюджет шығыстарының ЖІӨ-ге ... ... 1991 ... (38%) ... он жылдағы айтарлықтай аз мөлшері (22-26%) ... ... ... ... ... ... және шет ел тәжірибесіне сәйкес әлеуметтік саланы
қаржыландыру ЖІӨ-ге шаққанда 32 % болды.
Әлеуметтік қамсыздандыру мен әлеуметтік көмекке ... ... ... ... атап өту ... (білім беру мен денсаулық сақтауға
арналған шығындарды қоспағанда), ол 1995 жылы ЖІӨ ... 0,8 %-і ... 2005 жылы бұл ... бөлінген шығыстар 3,1%-ке ұлғайды,
бірақ бұл әлеуметтік бағдардағы дамыған елдерден едәуір төмен ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік жәрдемақылар
төлеуге - 3,72% мөлшерінде, арнайы мемлекеттік жәрдемақыларға 2,1%
мөлшерінде шығыс көзделді. Балалары бар отбасыларға бала ... ... ... ... ... бір жасқа толғанға дейінгі
бала күтімі жөніндегі мемлекеттік жәрдемақылар және тұрмысы төмен
отбасылардың 18 ... ... ... мемлекеттік жәрдемақылар төлеуге
бюджеттен 1,8% ... ... ... бұл да ... үшін, мәселен, Жапонияның экономикалық жетістіктері базасында оны
“өмір сапасы бойынша астам державаға” айналдырудың мемлекеттік
стратегиясына сәйкес 2025 жылға қарай әлеуметтік қамсыздандыруға арналған
шығыстарды ... ... ... ... ... ... ... Ең төмен жалақы мен ең төмен зейнетақы мөлшері туралы.
Қазіргі кезде республикада кедейлікті төмендету стратегиясын іске асыру
үшін халықтың жұмыспен қамтылуын арттыру мен ... ... ... қоса ... табысы өсуінің маңызды мәні бар. Негізгі табыс
көздерінің ішінде халықтың жалақысының үлесі - 45 %, ... ... ... ... қатар, заң жобасында (9(1)-бап) 2006 жылмен
салыстырғанда ең төмен жалақы мөлшерінің өсуі өте ... – бар ... ... ... ... ол 9752 ... болады. 9(3)-бапта ең
төмен зейнетақы мөлшерінің ұлғайтылуы де өте мардымсыз – 536 теңге ... бұл бар ... 7236 ... ... ... ұсынуы бойынша, Орта Азия республикалары үшін
табысы күніне 4 доллардан кем болатын адам кедей болып саналады. Қазақстан
Республикасы үшін ең ... ... ... ... ... бір адамға
бір күнде 500 теңге болуға тиіс, яғни айына жобада көрсетілгендей 8861
теңге ... 15 000 ... болу ... 2007 ... ... ... ең ... зейнетақы мөлшері адамның өмір сүруіне қажетті
деңгейдің тек қана 48%-і, ал ең төмен жалақы мөлшері - 65%-і, ал ... ... - 59%-і. ... ... ... ... кедейлікті
төмендету мен халықтың өмір сүру сапасын арттырудың мынадай басымдықтарын
іске асыру қажет:
- лайықты ... ... ... ... және оны дамыту;
- тұрмысы төмен адамдарға әлеуметтік көмек.
Осыған байланысты барлық әлеуметтік трансферттер осы ең ... ... ... 15000 ... сәйкес келтіру, ең төмен зейнетақы
мен ең төмен жалақыны ... ... ... алып ... ... ... сақтауға арналған шығыстар туралы. Ел дамуының әлеуметтік-
экономикалық және мәдени деңгейі халықтың денсаулық жағдайына байланысты.
Халықтың ... ... және ... ... үшін ... ... ... және басым салалардың бірі болып табылады. Қазақстанда
мемлекеттік ... ... ... ... шығыстары жылдан жылға
ЖІӨ-нің 1,9-2,4%-інен аспады, ал 2007 жылға арналған бюджет жобасында 4,7%
мөлшерінде көзделген, бұл да жеткіліксіз, әрі Еуропалық стандарттардан
(кемінде 6%) және ... ... мен ... Еуропаның және ТМД-ның бірқатар
елдері шығыстарының нақты деңгейінен айтарлықтай төмен. Атап айтқанда,
дамыған елдерде – ... ... ... мен ...... ... ... 1,5-2 есе жоғары, ЖІӨ-нің 6,2-ден 10,7%-іне
дейін, ал ... – 7,6%, ... – 9,5%, ... – 13,9%. ... ... және ... сияқты елдерінде ол 1,2-1,5 есе жоғары,
тиісінше 6,7 және 5,1%. ТМД-ның бірқатар елдерінде де денсаулық сақтауға
арналған шығыстардың нақты деңгейі Қазақстанға ... ... ... ... ... ол - 4,8%, Ресейде – 3,7%, Украинада – ... ... ... беру мен ... ... ... шығыстардың
ЖІӨ-ге процентпен шаққандағы деңгейі Қазақстанда 1991 ... де 1,5-2 есе ... бұл адам ... осы ... салаларына
мемлекеттік бюджет шығыстарын одан әрі ұлғайту міндетін қойып отыр.
Дүниежүзілік Банктің Даму институтының зерттеулері көрсетіп
отырғанындай, ... ... ... ... пайдалануы
бойынша кедей халық неғұрлым ауқатты халыққа қарағанда медициналық
қызметке аз шығын ... ... ... төмен топтарының өмір сүру
деңгейі мен сапасының төмендігі денсаулық жағдайына жағымсыз ықпал етеді.
Теңдестірілмеген және жетімсіз тамақ, санитарлық-гигиеналық нормалардың
сақталмауы, ... ... ... ... ... ... және
тиімді медициналық препараттарды уақтылы алуына мүмкіндік бермейтін қаржы
қаражатының жетпеуі және т.б. барлығы аурудың көбеюіне, өмір сүру сапасының
төмендеуіне ... ... бала мен ана ... ... және туберкулездің таралуы
сияқты проблемалар әлі де шешілген жоқ. ... ... ... ... ... ... ұйымының стандартынан асып кеткен.
Бұған қоса, статистикалық талдауға сәйкес, жүкті әйелдердің 90 %-ке ... ... ... йод ... ... 2/3 ... анықталған.
Сонымен қатар 6 айдан 10 айға дейінгі балалардың 30%-інде А витамині
жетіспейді, бұл ДДСҰ-ның стандарттары бойынша қоғамдағы ... ... ... ... ... ... ... ауру болып
табылады. Қазіргі кезде бұл проблема індет сипатын ... ... жылы ... ... ең ... ... орын алды, әрбір 100
мың адамға емдеу-профилактикалық мекеменің бақылауындағы 449,5
аурудан келді, бұл ... ауру ... 1994 ... бастап 2,3 есе ұлғайды,
2005 жылы 100 мың адамға 444,5 адамнан келді. ... ж.ж. ... 8,7 % ... ... ... он жыл ... селода су құбырларын пайдалану
бұрынғының жартысына дерлік қысқарды, сумен жабдықтауды және санитарияны
қаржыландыру айтарлықтай төмен болып ... Бұл ... ... ... ... ... ... істемейді және 23%-тен астамы санитарлық-
техникалық талаптарға сай келмейді. Республика халқының орталықтандырылған
ауызсумен қамтамасыз етілуі 75,4%.
Дүниежүзілік Банктің отбасылық ... ... ... ... ... ... 30%-і ... нормаларға сай келмейтін суды
пайдаланады, осыдан барып түрлі аурулардың көбеюі туындайды.
Осы көрсетілгендерге байланысты бұл мәселелер ерекше ... ... ... ... сақтау саласындағы барлық стандарттарды қайта қарау
керек, ол қаралып отырған Заңда ескерілуге тиіс.
6. Білім беруді қаржыландыру. ХХІ ... ... ... беру ... ... ... біздің елімізде келешекте жоғары технологиялық
және ғылымды көбірек қажет ететін өндіріс үшін кадрлар даярау қажеттігіне
байланысты ... ... ... ... ... ... ... оның басымдығына сәйкес келеді, алайда оны
басымдық ретінде жүзеге асыру үшін іс жүзінде басымдықпен бірінші кезекте
қаржыландыру көзделуі ... ... деп ... ... ... ... ... дамытудың баламалылығын құрайды. Әйтсе
де, Қазақстан Республикасының 2007 жылға арналған республикалық бюджет
туралы заңнамасын, соның ішінде білім беруді ... ... ... ... ... ... трансферттер көздеу туралы 18-
бапты қарау білім беруге арналған шығындардың экономиканың мүмкіндіктеріне
қарай шектеліп берілетінін көрсетеді. Ресми статистика ... ... ... ... ... шығыстарының құрылымында
білім беруге арналған шығыстардың үлес ... 2004 ... 14,8 ... жылы 13,2 %-ке ... Салыстыру үшін алсақ, Ресейде білім беруге
арналған мемлекеттік ... ... ... ... ... «2000 ... бастап білім беруге арналған мемлекеттік
шығыстар, ең алдымен федеральдық шығыстар басқа әлеуметтік ... ... ... өсіп ... ... құрамының жалақысы шамамен
бес есе өсті. Білім беруге арналған шығыстар өткен жылы 37 % өссе,
биылғы жылы 40 %-ке ... ... ... , № 8, 2006 ... 1991-1992 жылдар аралығында білім беруге арналған бюджет
қаражаты ... ... ... қаржыландырылмады, сол кезде білім беруге
арналған мемлекеттік шығыстар ЖІӨ 6,5 %-нен 3,2 %-не ... ... ал бұл оқу ... материалдық-техникалық базасының бұзылуына,
оқытушылар мен ғылыми қызметкерлердің әлеуметтік мәртебесінің
төмендеуіне, ғылыми-педагогикалық кадрлардың қартаюына, сондай-ақ
кадрларды кәсіби даярлау сапасының ... ... әкеп ... ... ... беру жүйесін қаржыландыру айтарлықтай төмендеп кетті. Білім
беретін мектептердің құрылысы, іс жүзінде тоқтап қалды. Іске қосылған
мектептердің саны ... 2 мың ... ... ... 1998 ... бері
жаңадан салынған жалпы білім беретін мектептер орта есеппен алғанда жылына
небары 10 мыңдай оқушыны ғана ... етті (2005 жылы – 11,2 мың). ... ... ... ... жалпы білім беретін 8254 мектеп болса,
оның 74 % -і ... ... ... 1999 ... ... ... білім
беретін мектептер саны 199-ға, негізгілері – 233-ке азайып, орта
мектептердің саны 300-ге көбейді. Мектептердің жалпы саны 36-ға ... ... ... оларда оқитын оқушылар саны көбейіп,
мектептерге оқушылар сыймағандықтан оқу ... 2 ... ... ... тура ... мұның өзі оқудың сапасына зиянын
тигізді. Мектептердің ... ... ... ... да ... ... ... етпейді. Статистика деректері бойынша 2004 жылы
мектеп ғимараттарының 30 %-тен ... ... ... қажет етсе, 6,4 %
авариялық жағдайда еді, авариялық жағдайдағы мектептердің 80% -і ауылдық
жерлерде ... ... ... ... ... ... адам әлеуетін дамытудың
бәскеге қабілетті деңгейін қамтамасыз етпейтін ең төмен деңгейде - 2005
жылдың ЖІӨ 3,4 % ... ... ... Батыстың дамыған елдерінде білім
беруге арналған жалпы шығыстардың үлесі орта есеппен 5,9 % болды. Мәселен:
Израильде – ЖІӨ-нің 7 %, ... – 6,5 % ... ... теории и
практики управления, № 1, 2005, 60-бет).
Халықаралық стандарттар бойынша білім беруге арналған мемлекеттік
шығыстар ЖІӨ-нің 8%-ін, Германияда, ... ... ... ... 4 %-ін ... Бұл ... ... келтірілген деректер көрсетіп
отырғанындай, осы шығыстардың үлесі барлық елдерде дерлік өсіп ... ... – ірі ... ... ... ... ... шығындар ЖІӨ-нің %-і.
|Елдер |1990 |1995 |2000 ... ... |7,20 |7,30 |7,10 ... |3,18 |4,76 |5,53 ... |3,46 |4,77 |3,35 ... |5,43 |6,06 |6,24 ... |4,92 |5,33 |5,12 ... ... ... ... ... үлесіне
тиеді (70-100 % ). Соңғы жылдары Ұлыбритания мен Францияда білім беруге
арналған шығыстар екі есе ... ... 10 есе ... Қазіргі уақытта АҚШ
пен Франция білім беруді мемлекеттік бюджет қаражатынан қаржыландыру
көлемі бойынша бірінші орында ... ... ... ... ... ... ... мектеп білімін беруге арналған шығыстар қазіргі уақытта
басым болып табылады, оның білім беруге арналған ... ... ... ... – 67 %, ... – 70 %, ... – 73 ... – 74 %, Жапонияда – 89 % болады. ... ... ... ... ... ... үлесі 8%-тен (Жапонияда) 27 % (АҚШ-та) және 34%
(Канадада) аралығанда болса, мектепке дейінгі білім беруде 0,3 ... 11 %-ке ... ... ... Канадада мұндай шығыстар жеке
қаржы көздерінен қаржыландырылады.
Білім беру саласы өте жоғары дамыған осы елдермен
салыстырғанда Қазақстанда ... ... ... ... деңгейі
қазіргі уақытта өте төмен күйінде қалып отыр. Дамыған елдер қатарына жету
үшін ЖІӨ сомасының 4-%-тен 6%-ке дейінін барлық деңгейдегі жалпы ... ... ... беру ... ... рөл ... ... білім
беру саласына берілуге тиіс. Экономиканың барлық салалары үшін, соның
ішінде осы жүйенің өзі ... ... ... ... пен ... үшін ... білікті мамандар даярлауға байланысты жоғары
білімнің рөлі барған сайын арта түсуде. Инновациялық маңызды салаларды
қоса алғанда, түрлі салаларда жаңа ... ... және ... мен ... ... ... ... орындауға байланысты
жоғары білімнің маңызы барған сайын артып келеді. Осы функцияларды ... ... үшін ... ... ... ... ... болып
отыр. Қазақстан жоғары білім алуды жастардың тек белгілі бір бөлігі ... ... ... ТМД мемлекеттері қатарындағы бірінші ел болды. Жоғары
оқу орындары студенттері санының бақылаусыз тез өсуі ақылы жоғары білім
алудың ... тыс ... бара ... да ... жылы ... жоғары оқу орындарында оқуға қабылданған студенттер
санының 83,7 %-і оқуға жұмсалатын шығынды толық өтеу шартымен қабылданды,
оқуға түскендердің 16 %-і ғана ... ... ... оқи ... болды.
Сонымен бірге ақылы жоғары білім беру жүйесі өз студенттерінің даярлығына
талап қоюдың төмендігімен көзге ... ... ... оқу ... ... ... ... көзі болып табылатын оқуға ақы төлеу
көбінесе педагогикалық ... ... ... ... ... ... ... қояды. Жеткілікті қаржыландырмаудың орнын толтыру
үшін мамандар даярлауға арналған шығындарды ... ... арту ... беру ... ... ... жақсы жағдай туғызатын сияқты болып
көрінді. 2000-2004 жылдары Қазақстан ... ... 10 ... ... білім алған студенттер саны 250-ден 439 адамға дейін көбейді.
Мемлекеттің ... ... ... ... өте сирек қатысатынын
ескерсек, іс жүзінде мұндай өсім оңды болып көрінгенімен, ол
арзанқолдылықтың, соның ... ... ... ... сапасының
төмендігінің куәсі болып табылады.
Сонымен бірге бүкіл дүниежүзінде жоғары ... ... ... ... ол ... ... ең ... қызметке айналуда. Ресей ғалымдарының есебі бойынша, ... ... ... ... ... ... 10 мың - 13 ... бірлікті құрайды. Бұл ретте жоғары білім тез ... ... ... жылдары түрлі білім беру қызметтерінің бағасы (соның ішінде кәсіптік
білім беру) жылына 15 %- 30 %-ті құрады, яғни ... озып ... ... ... ... оқу орындарында оқуға жұмсалатын
Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен орташа шығындар 96 000
теңгеден 149 000 ... ... 55 ... ... Егер ... екі жылдық оқуды қосатын болсақ, онда оқудың ақысы ... кем ... 716 400 ... ... ... ақыны
төлеуге табысы төмен отбасылараның, әсіресе шалғайдағы ауылдарда тұратын
отбасыларының шамасы келмейді. ... ... ... ... ... білім алуға қол жеткізудегі теңсіздігін көрсетеді. Халықаралық
стандартар бойынша арзан қазақстандық білім халықтың басым көпшілігі үшін
қымбат болып табылады.
Еуропа елдерінде ... оқу ... ... ... рөлі және ... ... ... мойнында қалып отыр. ХХ ғасырдың
аяғына қарай дамыған елдер бойынша орта есеппен алғанда жеке
қаржыландырудың үлесі ... 10 %, ал ... ... 90 ... ... ... университетінде бүгінгі таңда шетелдіктер үшін
оқудың құны мамандығына қарай 10 мыңнан 20 мың фунт стерлингті, ал
ағылшындар үшін ... ... ... ... қалған бөлігін мемлекет
төлейді. Түптеп келгенде кадрлар даярлаудың ауқымын арттыру бюджеттің бір
студентке шаққандағы ... ... әкеп ... ... ... ... ... бойынша қаражатты төлеуші ретінде бюджет және алушы
ретінде жоғары мектеп үшін ... ... 10 мың ... ... ... ... ... бір жылға бір студуентке жұмсалатын шығын
10 мың доллар деңгейінде белгіленген. (Общество и экономика, № 9, 2004, 175-
бет). Ресей ... 2003 жылы 200 ... (10 мың ... ... бір ... ... ППС бойынша 10 мың доллар емес, 2 мың
доллар шамасында қаржыландырды. Қазақстанда 2005/2006 оқу жылында ... ... ... даярлауға арналған мемлекеттік тапсырыс
21055 грант және 10155 кредит көлемінде көзделген. Бұдан әрі кредиттер
гранттарға ... ... ... беру гранттарының саны 31,
210 адамға жеткен, бұл 10 мың адамға ... 20 ... ... ... ... ... ... бюджеттің жағдайы батыс
европаны былай қойғанда, Ресеймен де салыстыруға келмейді. ... ... ... қарағанда салыстыруға келмейтін аз шығындар жұмсай
отырып, халықаралық рынокта бәсекеге қабілетті мамандар даярлау адам
сенгісіз ғажап жағдай болар ... ... ... жоғары сапалы білім беру жоғары оқу
орындарының оқу-тәрбие процесін және материалдық-техникалық базасын
түбегейлі жаңғыртуды, оқытушы-профессорлар құрамының еңбегіне ... ... ... ... ... білікті кадрлармен жабдықтауды
қарастырады. Сонымен қатар, жоғарғы мектепті жеткілікті қаржыландырмау
кадрлардың кәсіби даярлығының сөзсіз төмендеуіне әкеп соғуда. Қазақстандық
білім берудің ... ... ... ету үшін жоғары білім
беруді қаржыландыру тетігін түбегейлі қайта қарау ... ... беру ... ... ... ... ... кезекте,
экономиканы индустриялық-инновациялық дамытудың басым бағыттары бойынша,
мемлекеттік тапсырысты кеңейту негізінде ... ... ... ... ... ... жоғарғы және арнаулы орта оқу
мекемелерінің білім беру қызметтеріне ... ... ... ... мен ... ... ... Ғылымға жұмсалатын шығыстар. ҚР Білім және ғылым министрлігі
саласы бойынша іргелі және қолданбалы ғылыми зерттеулерге 10 955,1 ... бөлу ... ... ... ... шығыстары мен ғылыми
объектілерді салуға және реконструкциялауға қаражат ... ... ... жұмсалатын шығыстардың жалпы көлемі 21373,5 млн. теңге
мөлшерінде жоспарланып отыр. 2005 жылы ... ... ... млрд. теңге бөлінгендігін ескеретін болсақ, онда бұл
едәуір яғни шамамен екі есеге өскен ... ... еді. 2005 ... ... көздерінен қанша қаражат жұмсалса, тек қана
бюджеттің өзінен сонша қаражат іс ... ... ... болады
(21527,7 млн. теңге).
Сонымен бірге, бөлінген қаражат көлемі 2015 жылға дейінгі ... даму ... ... дамытудың
мемлекеттік бағдарламасы жобасында алға қойылған міндеттерге толығымен
сәйкес келмейді. Мәселен, ЖІӨ бойынша ғылымға жұмсалатын шығындардың
үлес ... 2015 ... ... кем дегенде 2,5 % -ке дейін өсуге ... ... ... (2005 ж.), бұл ... 0,29%-ке тең болып отыр.
Соңғы жылдары мемлекеттік және жеке сектор ғылымды шамамен тең дәрежеде
қаржыландырып отыр (2005 жылы ... ... ... ... шығындардың 51 %-ін құрады). Мұндай арақатынас жағдайында
ЖІӨ-дегі ғылымға ... ... ... тым құрыса 1%-ке
дейін жеткізу үшін ғылымға жұмсалатын шығыстар ... ... кем ... 2%-ін құрауы қажет. 2007 жылы олар тек ... ... ... ... ... ... ... жоспарлардың тек сөз жүзінде ғана қалуы мүмкін
екендігін көрсетеді.
Ғылымға жұмсалатын ... ... ... аса қажет, өйткені
бүгінгі таңда, ғылымның беделін арттыру, біздің қоғамымыздағы ғалымның
мәртебесін өсіру проблемалары ... ... ... ... ... деңгейі
қазіргідей болған кезде бұған қол жеткізу қиын. Қазіргі уақытта, ... ... ... республикалық деңгейден, тіпті, ЖОО
жүйесіндегі деңгейден де төмен. Мәселен, 2006 жылдың тамызында республика
бойынша бір қызметкердің ... ... ... ... ... құрады, ал мысалы біздің институтта болса кіші ғылыми қызметкер
(КҒҚ) - 18000 теңге, аға ... ... ... ... – 24000 ... ал
ғылым докторы, бөлім меңгерушісі – 28 300, қосымша ғылыми дәрежесі үшін
үстеме 18000 теңге ... ... ... ... ... ғылымға
келуіне, «білімді экономиканың» қалыптасуын қолға алуымызға сенудің өзі
күмәнді.
8. Осылайша, егер мемлекеттік бюджеттің негізгі әлеуметтік баптарын
қозғар ... онда ... ... ... ... ... жобаға
қолдануға болмайды. Көптеген баптар өткен жылдар бюджетінің деректері мен
көрсеткіштеріне негізделіп жасалған және ... ... ... ... ... Бұл ... ... өсуін болғызбау үшін
бюджеттің шығыс бөлігін арттыруға ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесі министрліктер мен ведомстволардың
әр түрлі бағдарламаларға бюджеттен бөлінген қаражатты игермеу үрдісін
көрсетті, бұл да бюджетті барынша ... ... ... ... ... ... бөлігін арттыру үшін оның кіріс бөлігін ... ... ... бүгінгі таңда:
- республикалық бюджетке кірістердің толықтай, уақытылы түсуін ... ... ... ... әзірлеу және жетілдіру;
- республикалық бюджеттің кірістерін жоспарлау кезінде негізгі
макроэкономикалық ... ... ... ... уәкілетті
органдарға қойылатын талаптарды күшейту;
- салықтық есептілікті ұсынбайтын және «нөлдік» есептілік пен т.б. беретін
салық төлеушілер ... ... ... іс-шаралар қабылдау;
- бюджетке түсімнің жеткілікті дәрежеде болмауы Қаржы министрлігінің
бақылаушы органдары ... ... ... және салықтық әкімшілендіру тетігінің жетілдірілмеуіне
байланысты ... ... ... ... және ... ... ... жетілдіру бойынша іс-
шаралар қабылдау;
- трансферттік бағалар проблемасына дұрыс жол табу ... ... ... ... ... ... ... мұнайға деген
әлемдік бағаға байланысты түсім көлемін түзету тәсілдерін жетілдіру;
- қаржының игерілмеуіне қатаң қарау қажет. Заң бұзушыларға кейбір алдын ... ... ... ... ... бюджет жобасына сәйкес тапшылық 1,1%-ті құрайтын
болады. 2006 жылы Республикалық бюджет туралы заңда тапшылық 1,4%-ті
құрады. Алайда, ... ... ... ... ... ... ... сақталуынан жыл сайын бюджет профициті байқалуда. Осыған
байланысты, 2007 ... ... ... ... шығыс бөлігін арттыру
есебінен тапшылықты 1,4-1,5% мөлшерінде сақтауға болар еді. ... ... ... қағаздарды шығаруға жұмсауға болады, бұл
мемлекеттік сектордың ықпалын күшейту және мемлекеттің инновациялық-
инвестициялық ... іске ... ... ... ... қалыптастыру,
сондай-ақ, мемлекеттің әлеуметтік және табиғат ... ... үшін ... ... ... ... білім беруге, денсаулық
сақтауға, ғылымға, тұрғын үй –коммуналдық ... ... ... ... шетел мемлекеттерінің көрсеткіштеріне жақындатуға
болады. Бұл баптарда әсіресе өңірлерде мектептер салуға және оларды
күтіп-ұстауға кететін шығыстар; ... ... оның ... ... ... ... зейнетақының ең төменгі мөлшерін
арттыру және т.б. маңызды орын алады.
Әлеуметтік шығыстардың басым бөлігінің ... емес ... және ... ... ... әсер етпейтіндігін атап өткен
жөн. Инфляцияның экономикалық өсудегі ... ... ... ... ... шындыққа жанаспайды. Бұл шарт орындалмаған, дамыған елдерге
байланысты мысалдарды көптеп келтіруге болады. Бюджет шығыстарының және
оның ішінде ... ... егер ... ... ... ... инфляцияның өсуіне әкеп соғады. Біздің көзқарасымыз бойынша,
халықтың төлем қабілеттілік сұранысын елеулі өсірудің оң нәтижелері
инфляция деңгейінің ... ... ... ... ... қабілеттілігі
сұранысының өсуімен бірге шағын кәсіпкерліктің де белсенділігі арта
түсетінін атап өткен жөн.
10. Республикалық ... ... заң ... ... ... ... ... 280 млн. долл.) мөлшерінде кепілгерлік беруге
лимит ... бұл ... ... ... ... міндеттерінің бірі болып табылатын инфрақұрылымдық
жобаларды іске ... ... Оның ... Заң ... ... беруді дамытуға, жалпы орта және
жоғары білім беру ... ... ... ... трансферттер, сондай-ақ, денсаулық сақтауды дамытуға арналған
нысаналы трансферттер ескерілген. Сондай-ақ олар ... ... ... ... Сонымен қатар «Ғылым» және «Өнеркәсіп»
функционалдық топтарын енгізу қажет. Онда басқа да ... ... ... ... ... ... ету үшін даму ... шығыстар көрсетілген болар еді. Осы құрылымдарға бір кездері
бөлінген қаражаттың ... ... ... ... Олар ... ... кіріс бөлігінде осы бөлінген қаражат бойынша
сыйақыны бөлек жол арқылы ... ... ... ... ... ... ... жұмысымды қорыта келе әлеуметтік мәдени бағыттарға
жұмасалатын шығыстар ҚР дамуына өте маңызды сері бар деп айта ... беру мен ... ... ... біздің елімізде келешекте
жоғары технологиялық және ғылымды көбірек ... ... ... үшін
кадрлар даярау қажеттігіне байланысты мемлекеттің негізгі басымдықты
саясатының қатарына жатқызылған. ... ... оның ... ... алайда оны басымдық ретінде жүзеге асыру үшін іс жүзінде
басымдықпен бірінші кезекте қаржыландыру көзделуі керек. Басымдықты деп
жариялау білім ... ... ... ... ... ... дамуының әлеуметтік-экономикалық және мәдени деңгейі халықтың
денсаулық жағдайына байланысты. Халықтың әл-ауқатының орнықты және тұрақты
дамуы үшін денсаулық сақтау елдегі негізгі және ... ... бірі ... ... үшін ... саласындағы басты мәселелердің бірі –
халыққа медициналық қызмет көрсетудың тиімділігін арттыру
Денсаулық сақтау саласындағы бюджеттік саясат халықтың сапалы және қол
жетерлік медециналық ... ... ... емес ... дамуын
және қамтылуын, отандық фармацевтикалық өндірістің дамуын,халық денсаулығын
сақтау және денсаулық сақтау мекемлерінің жекешелендіруін алдын алуда нақты
бір ... ... ... етілуі бақылауы қажет. Денсаулық сақтау
саласы тікелей мемлекттік бюджеттен қаржыландырылады.
Мәдениет саласын қаржыландыру рухани және ... ... және ... ... жөніндегі жұмыс бағдарламалық құралдар мен
әдістерді, пәрменді ұйымдастыру және қаржылық қолдауды талап етеді. Қоғам
мен мемлекеттің күш-жігерін арнайы ... және ... ... ... ... күйзелістің қауіпті аймағын
бейтараптандыруға, әлеуметтік-мәдени кеңістіктің тұтастығын қалпына
келтіруге, ... және ... ... ... ... түрлері мен
нысандарын әзірлеуге мүмкіндік береді

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мәдени мұра бағдарламасы арқылы ұлттық-мәдени құндылықтарды білім мазмұнында дамыту5 бет
Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердің қаржысы туралы13 бет
Мемлекет шығыстары және оның экономикадағы рөлі41 бет
Мемлекет шығыстарының мазмұны33 бет
Мемлекет шығыстарының экономикалық мазмұны туралы31 бет
Мемлекеттік бюджет шығыстарын талдау, оны жоспарлау мен қаржыландырудың дұрыстығын зерттеу12 бет
Мемлекеттік шығындар32 бет
Мемлекеттік шығыстардың түрлері және қызметі29 бет
Мемлекеттің шығыстары33 бет
Әлеуметтік сфераны бюджеттік қаржыландыру15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь