Тіл – адамдар арасындағы қатынас құралы

Кіріспе

1. Тіл . адамдар арасындағы қатынас құралы

2. Қазақ тілі . қазақ халықының ана тілі

3. Қазақ тілінің туыстас тілдер ішінде алатын орны

Қорытынды.

Қолданылған әдебиеттер:
Қазақстан Республикасында мекендейтін негізгі халық - қазақ халқы. Қазақ ұлтының жалғыз Отаны - Қазақстан, негізгі тілі - жойылып кетудің аз-ақ қалпында қалған мемлекеттік тіл - қазақ тілі. Қазақ тілінің лексикалық жүйесі, сөздік қорының бастау-арналары тым әріде, өткен ғасырлар қойнауында жатыр. Әр халық дүниедегі объективті болмысты өзінің тілі мен санасы арқылы танып біледі, осылайша пайымдаған, таныған нәрселеріне ат қойып, оларды басқа құбылыстардан ажыратады. Сөйте келе, тілдің лексикасы “сөз қоры” қалыптасады. Қай тілдің де сөз қоры үнемі молығу, даму үстінде болады. Қазақ тілінің лексикасы да бұл заңды процестен шет қала алмайды. Халықтың өзіндік тұрмыс-тіршілігі, қоғамдық іс-әрекеті неғұрлым күрделі, көп салалы, ауқымды болса, оның тілі де соғұрлым бай, барынша дамыған болатыны белгілі. Қазақ тілі де барлық жүйесі әбден қалыптасқан сөздік қоры айтарлықтай дамыған тілдер қатарына жатады. Өкінішке орай ұлы ақындарымыз Абай Құнанбаев, Сәкен Сейфуллин, Ыбырай Алтынсарин, Ілияс Жансүгіров сияқты белгілі ақындарымыз қолданған тіл мемлекеттік мәртебеге ие бола тұра қолдану аясын кеңейте алмай отыр. Оның ең басты бір себебі ХХІ ғасыр құдіреті – компьютердің қазақ тілінде сөйлемеуі. Бұл бүгінгі күннің өзекті мәселесі. Өйткені күннен-күнге қарай компьютерді қолданатын адамдар саны өте үлкен жылдамдықпен өсуде. Әсіресе, компьютердің ең күшті жетістіктерінің бірі - Интернет, электрондық пошта, қазақ тілін қолдамауы адамдардың қазақ тілін ұмытып кетуіне қауіпін төндіріп тұр. Менің ойымша, егер жақын уақытта компьютерге қазақ тілін енгізбесек, қазақ тілін дамыту мәселесін түбегейлі өзгертпесек, ана тіліміз шынымен құрып кетеді. Ал тіл – ол тарих, егер біз тілімізден айырылсақ, тарихымыздан да айырыламыз.
1. Қазақстан Республикасы тәуелсіздігінің 10 жылдығына арналған “Байырғы түркі өркениеті: жазба ескерткіштер” атты халықаралық ғылыми-теориялық конференцияның материалдары, Алматы “Ғылым”, 2001ж
2. Латын негізіндегі қазақ әліпбиі. Жобалар, Алматы, 1998
3. Хабарлар ғылыми журналы, N3, 2000 жыл, Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия мемлекеттік университеті.
        
        Жоспар
Кіріспе
1. Тіл – адамдар арасындағы қатынас құралы
2. Қазақ тілі – қазақ ... ана ... ... ... туыстас тілдер ішінде алатын орны
Қорытынды.
Қолданылған әдебиеттер:
Кіріспе.
Қазақстан Республикасында мекендейтін негізгі халық - қазақ ... ... ... ... - ... ... тілі - ... кетудің аз-
ақ қалпында қалған мемлекеттік тіл - қазақ тілі. Қазақ тілінің ... ... ... ... тым ... ... ... қойнауында
жатыр. Әр халық дүниедегі объективті болмысты өзінің тілі мен санасы ... ... ... ... таныған нәрселеріне ат қойып, оларды
басқа құбылыстардан ажыратады. Сөйте келе, тілдің ... ... ... Қай тілдің де сөз қоры үнемі молығу, даму ... ... ... ... да бұл заңды процестен шет қала алмайды. Халықтың
өзіндік тұрмыс-тіршілігі, қоғамдық іс-әрекеті неғұрлым ... көп ... ... оның тілі де ... бай, барынша дамыған болатыны белгілі.
Қазақ тілі де барлық жүйесі әбден қалыптасқан сөздік қоры ... ... ... ... ... орай ұлы ... Абай
Құнанбаев, Сәкен Сейфуллин, Ыбырай Алтынсарин, Ілияс ... ... ... ... тіл ... ... ие бола тұра
қолдану аясын кеңейте алмай ... Оның ең ... бір ... ХХІ ғасыр
құдіреті – компьютердің қазақ тілінде сөйлемеуі. Бұл бүгінгі күннің өзекті
мәселесі. Өйткені күннен-күнге қарай ... ... ... ... ... жылдамдықпен өсуде. Әсіресе, компьютердің ең ... бірі - ... ... ... ... тілін қолдамауы
адамдардың қазақ тілін ұмытып кетуіне қауіпін төндіріп тұр. Менің ойымша,
егер жақын уақытта ... ... ... ... ... ... дамыту
мәселесін түбегейлі өзгертпесек, ана тіліміз шынымен құрып кетеді. Ал тіл ... ... егер біз ... ... тарихымыздан да айырыламыз.
1. Тіл – адамдар арасындағы қатынас құралы
Адамдар қоғамдық өмірде бір-бірімен тіл ... ... ... ... ... ойын жеткізеді. Тіл болмаса адам өз
ойын түсініп, біле алмас та еді. Тіл арқылы оқып, ... ... ... ... ... халықымыздың әдет-ғұрыптары, дәстүрлері т.б. тіл
арқылы оқып білеміз, үйренеіз, ғибрат аламыз. Сондақтан да ... ...... тіл» деп ... ...... ... Тек қоғам бар жерде, ұжым бар жерде ғана тіл
болады. Қоғанан тыс жерде тіл болдмайды. Тіл ... ... ... ... арасындағы қатынас құралы болып табылады. Тіл өзі қызмет
етіп отырған ... ... ... ... ... ... өседі,
өркендейді, тіпті бірге құриды, өледі.
Тіл оймен, ойлаумен тікелей байланысты. Адам ойын тіл ... ... ... Адам ... ... ойлаған, түсінген, таныған
ұғымдарын, ... ... ... тіл ... ... ... да тіл ... тікелей шындығы, көрінісі деп атайды.
Тіл – күрделі құбылыс. Ол бірнеше бөліктен тұрады. Тіл білімінде ол
бөліктер тілдік ... ... ... ... деп ... Олар – ... ... лексикалық немесе сөздік құрамы және ... ... ... ... ... ... – тіл ... де бірнеше
салаға бөлінеді. Тілдің фонетикалық немесе дыбыстық жүйесін фонетика,
лексикалық ... ... ... ... құрылысын
грамматика зерттейді. Сондай-ақ тілде жаңа ұғымдардың келуімен байланысты
оның атаулары – жаңа ... де ... ... Оны ... сала
сөзжасам деп аталады. Грамматиканың өзі үлкен екі бөлімнен тұрады: бірі –
морфология, екіншісі – ... ... тілі – ... ... ана тілі
Адам баласы дүниеге келген сәттен бастап ... жаңа ... ... ана ... ұғына бастайды. Бесік жарларынан бастап
сан ғасырлар бойы халқымыз дәріптеп, ... ... ... ... ... рухани байлықтарды адам ана сүтімен бойына енген туған
тіл арқылы игеріп, ... ... ... көз ... ... өткізіп таразылайды, болашағына қол ... ... ... шығарып самғатады, келешегіне жол сілтейді.
Ана тілі арқылы адамдар ... ... ойын ... пікір
алысады. Ана тілі арқылы оқып, білім алады, өз ортасында тәрбиеленеді. Ана
тілі арқылы халқымыздың өресін ... ... ... ... ... жасалады. Ана тілі – халқымыздың өмир сүріп, қоғамдық өмирде
дамып ... әрі ... әрі ... ... біріншіден,ана тілі
халқымыздың, қазақ халқының, дүнмеге келіп. өмір ... ... ... ана ... ... ана тілінде сөйлемеген, ана
тілінде тәлім-тәрбие бере алмаған халықтың келешегі жоқ, тағдыры ... ... ... ... ана ... ... қадірлеменеген адам өзін дүниеге әкелген,
мәпелеп өсірген анасын да, ел-жұртын да, ... да сүйе ... ... ... ... ... ... ертегілер, сүйіп
тыңдайтын шыншыл да сыршыл аңыз-әңгімелер, ерлікті, елдікті ту еткен
бытырлар ... ... ... ... ... ... ғашықтық, лиро-
эпикалық жырлар, бірлікті, берекетті мақсұт еткен өткір де ... ... ... ... мақал-мәтелдер ана тілінде дүниеге ... ... сол ана ... ... отыр. Осындай ана тілінде жырланған халык
мұрсынан ғибрат аласың, өміріңе өнеге тұтасың, ... ... ... әсер ... ... ... құлаш ұрасың. Абайдың даналығын,
Махамбеттің батылдығын, ... ... мен ... ... ... мен ... ... түйсініп, рухани өміріңе
азық етесің. Сондықтан да ана тіліңнің тағдыры үшін ... де, ... ... да, ... да. Ана ... ... тағдыры үшін неге
болса да дайын ... ... күші мен ... туған халқымыз әуелден-ақ бағдарлап,
әрқайсысымыздың жетемізге жеткізіп, түйсігімізге түйіндіріп, түсіндіріп
келді. Сондықтан да ... ... ... ана ... сөз ... бар
өнердің басы деп санады. «Өнер алды – қызыл тіл», «Тіл тас ... ... бас ... ... сөздің түбі бір, түп атасы – Майқы би»; «Тоқсан
ауыз сөздің тобықтай түйіні ... ... ... ауырмай өледі»;
«Ердің құнын екі ауыз сөзбен бітірген» т.б. ... ... ... ... бергенін көрсетеді. Біз де ана тілімізді, ділімізді қадірлей, ... таза ... ... ... өркендей түсуінге ат салысайық! Ол
үшін бір-бірімізбен үйде де, далада да таза ана ... ... ... жасылған, айтылған ата-бабаларымыздың асыл мұраларын ... ... ап ... журейік, өмірімізге үлгі тұтайық. өзіміз де ана
тілімізде өлең, жыр, әңгіме жазайық. Ерінбейк, сәтсіздіктен ... ... адал ... ... ... адам ... толы ... қалыптастыратын әдептілікті, ізгілік пен ізеттілікке толы
халықтың нұрлы, асыл сөздерін, тілдің жан ... ... ана ... ... Яғни ... бойы ... саф кұмістей тіл қазанасын,
оның сөз байлығын адам жаны мен ... ... ... ... басталады.
Ал ананың ақ сүтімен бойымызға қоса даритын тіл ... бар ... ... ... жеткізуші, сөз жасап, дамытушы, тілді
мейлінше қастерлеуші халық – тіл анасы, тіл бұлағы. Сондықтан да ... ... ... ана тілі деп ... тілінің маңызы мен қоғамдық қызметі аса зор. Біріншіден, от ... ... әр ... ... бір-бірінің ойын ең алдымен ана ... ... ... ана тілінде сөйлеседі. Сондықтан В.И. ... – адам ... аса ... ... - ... Екіншіден, әр адам
ана тілінде оқып, білім ... ... өнер ... ... ... танысып, тұрмыс-тіршілігін танып біледі. Үшіншіден,
ана тілі – халықтың рухани, ... ... ... және ... ... тілі – ... халық үшін әдебиет, мәдениет, ғылым мен ... ... ... ... іс ... ... Жоғарғы Кеңесі қабылдаған Қазақ ССР-інің Тіл ... ... ... ... ... мәртебе берілі /1989 жылдың қазан
айы/.
Қазақ тілі - өте бай әрі ... ... ... Қазіргі қазақ тілі –
кез келген әдебиетті басқа тілден аударуға, түрлі стильдерде сөйлеп, жазуға
мүмкіндігі мол, кемелденген тіл. Оған ... жүзі ... ... ... мысалы, Пушкин, Лермонтов, Толстой, ... ... ... ... Бальзак, т.б. шығармаларын өз тілімізде оқи
алуымыз куә. Мұның барлығы қазақ тілігің жұмсалу аясының кеңдігін, ... ... ... көрсетеді.
3. Қазақ тілінің туыстас тілдер ішінде алатын орны
Қазақ тілі түркі тілдері тобына ... ... ... отызға жуық
түркі тілі бар. Түркі тілінде сөйлейтін халықтардың көпшілігі бұрынғы ССРО-
да, жеке-жеке республикаларда, ... ... ... ... тұрады. Олар: қазақ, әзірбайжан, қырғыз, өзбек,
түркімен, чуваш, қарақалпақ, ... ... ... ... ... ... қарашай-балқар, гагауз, түрік, ұйғыр, т.б. Түркі ... ... ... Түркия, Иран, Ауғанистан, ... ... ... т.б. ... де ... тілі – Қазақстанда ғана емес, ... ... ... ... ... ... /Қытай, Ауғанистан, Монғолия, т.б./
де тұратын қазақтардың ана тілі.
Түркі тілдері ... ... ... ... ... ... қасиеттері мол. Қазақ тіліне ең жақындары – ноғай,
қарақалпақ, қарашай-балқар, ... ... ... ... тілдері. Түркі
тілдерінің туыстастығы олардың лексикалық құрамынан, фонетикалық ... ... ... ... ... ... түркі
тілдеріне ортақ болып келеді. Оны кестеден көруге болады.
Сондай-ақ сөздердің септелуінде, ... ... де ... ... ... бір-бірінен айырмашылықтарын да білген жөн. Қазақ
тіліне тән мына сияқты ерекшеліктерді байқауға ... ... ... тілдерінен айырмашылықтарын да білген жөн.
Қазақ тілінде ж ... ... ... ... ... йоқ-жоқ, т.б.
2. басқа түркі тілдеріндегі ш дыбысы қазақ тілінде с, ал ... ш ... ... ... таш-тас, ич-іш, куч-күш
т.б.
3. дыбыс үндестігінің ілгерінді ықпал зандылығы бойынша қазақ
тіліндегі ... ... ұяң, үнді ... ... түрлері басқа түркі тілдерінде ... ... ... ... ... ... қыз-дар, жас-
тың, қыз-дың, бала-лар, бала-ның, көш-ткр, көш-тің, ... ... өзге ... ... ... олар
былай қолданылады: ат-лар, йаш-ниң, қыз-ниң, бала-лар, бала-
ниң, көч-лер т.б.
Қазіргі ... ... ... ... ... Орда ... ерекше орын
алады. Міне, сол кезеңдегі сөз үлгілерінің ... ... ... тілші Арсен Ибатов көптен бері зерттеп келеді (Құтбтың «Хусрау уа
Шірін» поэмасынан сөздігі. «Ғылым», 1974, Сөздің ... ... ... Алтын Орда мен Египетте жазылған ескерткіштердің тілі
негізінде, «Ғылым», 1983).
Ұзақ жылдар бойы ұлы Абай ... ... ... ... ... ... жемісті еңбек етіп келген белгілі ... ... ... ... көне ... туындылардың тілін зерттеу ісіне де мол үлес қосып
келеді. Әсіресе, оның ... ... ... ... ат тауарих»
сияқты күрделі еңбегін тілдік тұрғыдан зерттей бастағанын қуанышты жайт деп
білеміз.
Ал қазақ халқының этникалық, ... ... ... ... ... ... кезеңдегі тілдік құбылыстарды зерттеу ісі де соңғы кезде
ғана шындап ... ... ... Бұл кездегі қазақ тілінің даму тарихын,
тілдік процестерді, әсіресе, қазақ ... ... ... ... Қазақ даласында XV-XIX ғасырларда ауызша туып, ауыздан ... ... ... ... ... әр ... ... грамматикалық формаларын, сөз үлгілерінің тууын тілші Құлмат
Өмірәлиев жан-жақты зерттеп шықты (XV-XIX ... ... ... ... ... ... тобықтай түйініне келетін болсақ, жалпы тіл білімінің
дамуы ... ... енді анық ... Тіл ... ... ... олар дүниедегі алғашқы тілдерінің толық ... ... ... ... ... ... айтылуы, жазылуы, бейнеленуі сол
кездегі дарынды адамдарға да байланысты. ... айта ... ... Үнді
еліндегі Паниниді алатын болсақ, грецияның Аристотель, Гераклит, Демокритті
алатын болсақ, дүние жүзінің екінші ұстазы - Әл-Фарабиді ... ... ... ... ... ... белгілі. Жалпы мына өзіміздің ... ... ... біз қазақ тілінің түпкі тілі- түркі тіліне жатады,
соған қоймай, ... ... ... ... ... тілі ... ... Қазақ тілінің бар екені анықталды.
Қорыта айтқанда, қазақ тілінің ... ... ... тарихи фонетикасын жасау, оны ғылыми жүйеге салу ісі қазақ
тіл білімінде бірте-бірте жүзеге асырылып ... ... ... ... жеке шығармалар тілін зерттеуге арналған бір қатар еңбектер
жарық көрді. ... де бұл ... ең ... аса ... ... ... енді ғана кең көлемде қолға ала бастадық деуге болады.
Қолданылған әдебиеттер:
1. ... ... ... 10 жылдығына арналған “Байырғы
түркі өркениеті: жазба ескерткіштер” атты халықаралық ғылыми-теориялық
конференцияның материалдары, Алматы “Ғылым”, 2001ж
2. Латын негізіндегі ... ... ... ... ... Хабарлар ғылыми журналы, N3, 2000 жыл, Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия
мемлекеттік университеті.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тіл — адамдар арасындағы қатынас құралы7 бет
Еңбек ресурстары11 бет
1925-1933 жылдар арасындағы халықаралық қатынас3 бет
Xvi-xviіі ғғ. қазақ-орыс елдері арасындағы дәстүрлі елшілік байланыстар тарихы10 бет
«Оңтүстік Қазақстандағы татарлардың арасындағы этнотілдік үрдістер»26 бет
«Қосымша білім беру жүйесінде ересектер арасындағы педагогикалық қарым-қатынасты жетілдіру» (өзгетілді ересектерге қазақ тілін оқытып-үйрету материалдары негізінде)37 бет
Істерді алқалы түрде қарау принципінің сот қызметін ұйымдастыру принциптерінің арасында алатын орны мен мәні55 бет
Адамдар арасындағы қарым-қатынас27 бет
Адамдар мен жануарлар арасындағы мінез-құлық айырмашылықтары мен ұқсастықтары25 бет
Азаматтық процесстегі катысушылардың арасындағы тараптардың орны36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь