Нарықтық экономика жағдайында еңбекке ақы төлеу

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1.НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКА ЖАҒДАЙЫНДА ЕҢБЕККЕ АҚЫ ТӨЛЕУДЫ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Жалақының мәні және оны ұйымдастыру қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ...9
1.2 Еңбек ақыны реттеудің теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
1.3 Зерттеу объектісінің жалпы экономикалық сипаттмасы ... ... ... ... ... ... ... 19
1.4 Зерттеу объектісіндегі бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуы ... ... ... ... .25

2 Еңбекке ақы төлеу бойынша есеп айырысу есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.1 Жұмысшылар мен қызметкерлердің құрамы және жұмыс уақытын пайдалану есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.2 Еңбек ақының түрлері. Еңбекке ақы төлеу нысандары мен жүйелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.3 Еңбекақыны есептеу және одан ұсталынатын сомалар есебі ... ... ... ...
2.4 Еңбекке жарамсыздығы бойынша жәрдемақыны есептеу ... ... ... ... ... .
2.5. Еңбек ақының аналитикалық және синтетикалық есебі ... ... ... ... ... ... .

3 Еңбек ақы қорын тиімді пайдалануын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 64
3.1. Талдаудың міндеттері және оның мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..64
3.2. Қызметкерлермен еңбекке ақы төлеу бойынша есеп айырысуды аудиторлық тексеру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.3. Еңбекті пайдаланудың тиімділігін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазіргі экономикалық жағдайда әрбір ұйымның қызмет ету процесіне нарықтық қатынастарға қатысушы мүдделі тұлғалар үлкен көңіл аударатыны белгілі. Сол себепті олар есеп мәліметтеріне сүйене отырып, ұйымның қаржылық жағдайын бағалауға ұмтылады.
Бухгалтерлік есеп нарықтық экономика жағдайында ұйым жөнінде жан – жақты қамтылған ақпарат алудың бірден – бір көзі болып табылады. Оның көмегімен ұйымның төлем қабілеттілігн, өндірістік қызметінің тиімділігі мен табыстылығын, даму перспективаларын сипаттауға мүмкіндік мол.
Нарықтық қатынастардың дамуымен бірге әртүрлі меншік нысанындағы еңбекке ақы төлеу мәселесі де басты орынға шықты.
Еңбек ақы – жұмысшының өз еңбегінің нәтижелі болуына, құрылыс – монтаж жұмысының көлемі мен сапасын көтеруге мүдделілігін арттырудағы ең басты құрал. Ол күрделі экономикалық қарым - қатынастардың жиынтығын сипаттайды. Айталық, біріншіден, бұл - жұмысшы мен жалпы қоғам арасындағы қарым - қатынас. Еңбек ақы төңірегіндегі, ең төменгі жалақы мөлшерін белгілеу, ұжымдық келісім – шартты бекіту секілді мемлекеттік саясаттың қажеттілігі, яғни мемлекеттік реттеу қызметі. Екіншіден, еңбек ұжымы мен құрылыс ұйымы арасындағы қарым – қатынас, басқаша айтқанда, еңбек ақы мөлшерінің құрылыс ұйымының қаржы - шаруашылық есебімен тығыз байланыстылығы.
Еңбек ақының мәні, оның қызметімен анықталады, ол жұмысшының материалдық және мәдени қажеттілігін қанағаттандыру үшін жеткілікті болуы тиіс.
Бұрынғы Кеңес тұсындағы жоспарлы – бөлу жүйесі, тарифтік ставкаларды бекітудің директивті тәсілі нарықтық экономика жағдайында еңбек ақының арақатынасын реттеуге қабілетсіздігін байқатты.
1 ҚР Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы 2007 жылғы 28 ақпандағы №234-III Заңы
2 ҚР 20.11.1998 жылғы №304-1 «Аудиторлық қызмет туралы» Заңы (15.01.01 жылғы өзгерістерімен толықтыруларымен қоса)
3 ҚР ҚМ «Есептілікті дайындау және ұсынудың тұжырымдамалық негіздемесін бекіту туралы» 29.10.2002 жылғы № 542 бұйрығы.
4 Бухгалтерлік есеп стандарттары
5 Бухгалтер бюллетені №5 ақпан 2008, БИКО
6 Бухгалтер бюллетені №8 ақпан 2008, БИКО
7 Типовой план счетов бухгалтерского учета, утвержденный приказом МФ РК от 18.09.2002г.
8 Андросов А.М., Викулова Е.В., Бухгалтерский учет. – М.: Андросов, 2001г.
9 Артеменко В.Г., Белленир М.В. Финансовый анализ. – М.: Издательство «ДИС», НГАЭиУ, 2001.
10 Аудит / под ред. В.И. Подольского. – М.:ЮНИТИ,2001
11 Ержанов М.С. Теория и практика аудита. – Алматы: Галым, 1994.
12 Ефимова О.В. Как анализировать финансовое положение предприятия (практическое пособие) – Бизнес – школа, 2001.
13 Ковалева О.В., Константинова Ю.П. Аудит. Организация аудиторской деятельности. Методика проведения аудиторской проверки.- М.: ПРИОР, 2000.
14 Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на предприятии. Алматы: Центраудит – Казахстан, 2002
15 Әжибаева З.Н., Жұмагалиева Ж.Г., Байболтаева Н.Ә. Аудит., Оқулық 2006ж.
16 Тайгашынова К.Т., Мусабекова Д.Д. Вопросы совешенствования теории бухгалтерского учета в современных условиях. Алматы, 2000 г., 39с.

17 Библиотека бухгалтера и предпринимателя №4 (153) апрель 2003 год «Исчисление среднего заработка для оплаты отпускных».
18 Бюллетень бухгалтера № 47 ноябрь 2003 статья «Первые шаги в мир МСФО».
19 Кеулимжаев К.К. Корреспонденция счетов хозяйственных операций по генеральному плану счетов бухгалтерского учета финансово-хозяйственной деятельности субъектов, Алматы, БИКО, 2000г.
20 Кеулимжаев К.К. "Финансовый учет на предприятии" Алматы, Экономика 2003
21 Радастовец В.К., Даулетбеков А.Д. «Бухгалтерский учет на предприятии» – Алматы, 1994г.
22 Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на предприятии: Издание 2-ое дополненное и переработанное - Алматы: Центраудит- Казахстан., 2002г.
23 Радостовец В.К., Даулетбеков А.Д., Тайгашинова К.Т. «Финансовый учет на предприятии», г.Алматы, 1999г.
24 Радостовец В.В., Шмидт О.И. «Теория и отраслевые особенности бухгалтерского учета» г. Алматы. Независимая аудиторская компания «Цент аудит - Казахстан», 2000.
25 Радостовец В.К. «Финансовый и управленческий учет» – г.Алматы: НАК «Центраудит», 1997г.
26 Савин А.А., Сотникова Л.В.; Под ред. проф. В.И. Подольского – Н: Аудит, ЮНИТИ, 1997г.
27 Сатубалдин С.С. «Азиатский кризис: причины и уроки» – г. Алматы 2000г.
28 Сейдахметова Ф.С. Бухгалтерская отчетность, ее виды и назначение. Изд. «LEM» 2001, 46с.
29 Система бухгалтерского учета в РК, 2002г. Тулешова Г.К., монография
30 Дюсембаев К.Ш. «Анализ финансового положения предприятий. «Экономика». 1998. – 294с.
31 Дюсембаев К.Ш. «Аудит и анализ в системе управления» – г. Алматы, 1998г.
32 Ержанов М.С., Ержанова А.М. Основы бухгалтерского учета и новая корреспонденция счетов (с 1 января 2003 г.) Алматы, 2003. Аудиторская фирма «Ержанова и К».
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
....................................3
1.НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКА ЖАҒДАЙЫНДА ЕҢБЕККЕ АҚЫ ... ... ... ... мәні және оны ... ... ... реттеудің теориялық
негіздері...............................................13
1.3 Зерттеу ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік ... ... ақы ... ... есеп ... ... мен ... ... және ... ... пайдалану
есебі.......................................................................
..........................
2.2 Еңбек ... ... ... ақы төлеу ... ... ... ... және одан ... ... есебі................
2.4 Еңбекке жарамсыздығы бойынша жәрдемақыны есептеу.....................
2.5. Еңбек ... ... және ... ... ақы ... ... ... Талдаудың ... және ... ... ... ақы ... ... есеп ... аудиторлық
тексеру.....................................................................
......................
3.3. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестік
ҚҚС- ... құн ... ... ... ... ... ... ... есеп беру стандарты
млн- ... ... ... ... метр
тн- ... ... ... ... экономикалық жағдайда әрбір
ұйымның қызмет ету ... ... ... ... ... ... көңіл аударатыны белгілі. Сол себепті олар есеп
мәліметтеріне ... ... ... ... ... бағалауға ұмтылады.
Бухгалтерлік есеп нарықтық экономика жағдайында ұйым ... жан ... ... ... ... бірден – бір көзі болып табылады. ... ... ... ... ... ... тиімділігі мен
табыстылығын, даму перспективаларын сипаттауға мүмкіндік мол.
Нарықтық қатынастардың дамуымен бірге әртүрлі меншік ... ақы ... ... де басты орынға шықты.
Еңбек ақы – жұмысшының өз еңбегінің нәтижелі болуына, құрылыс – ... ... мен ... ... ... ... ең ... Ол күрделі экономикалық қарым - қатынастардың жиынтығын сипаттайды.
Айталық, біріншіден, бұл - жұмысшы мен ... ... ... ... ... ... ақы ... ең төменгі жалақы мөлшерін ... ...... ... секілді мемлекеттік саясаттың қажеттілігі,
яғни мемлекеттік реттеу қызметі. ... ... ... мен ... ұйымы
арасындағы қарым – қатынас, басқаша айтқанда, еңбек ақы мөлшерінің құрылыс
ұйымының ... - ... ... ... байланыстылығы.
Еңбек ақының мәні, оның қызметімен ... ол ... және ... қажеттілігін қанағаттандыру үшін жеткілікті болуы
тиіс.
Бұрынғы Кеңес тұсындағы жоспарлы – бөлу жүйесі, тарифтік ... ... ... нарықтық экономика жағдайында еңбек ақының
арақатынасын реттеуге қабілетсіздігін байқатты.
Тақырыптың ғылыми зерттелу дәрежесі. Еңбек ақы ... ... Дж. М. ... К. Маркс, А.Маршалл, Д.Милль, П.Самуэльсон,
А.Смит, Ж-Б. Сэй, Д.Рикардо және тағы ... ... ... ... Республикасындағы әлеуметтік және аймақтық саясаттың
жекелеген ... және ... ... ... ... мен ... ... реттелуіне төмендегі экономистер өздерінің
едәуір үлестерін ... ... ... М.Исаева, Ж.Ихданов,
М.Кенжегузин, Н. Мамыров, М.Мельдаханова, Т.Мухамбетов, Т.Рогачева, К.
Сагадиев, Л.Тимошенко және т.б.
Еңбекақы есебі ... ... ... ... ... ақы ... ... халықаралық стандарттар бойынша ерекшеліктері,
оны дамыту жолдарына арналған. Бұл ... ... ... С.Т.
Міржақыпова, Қ.К.Кеулімжаев, К.Т. Тайгашынова, Ж.Г. ... ... ... ... ... ... ... және тағы басқа ТМД елдері мен
отандық ғалымдар елеулі үлес қосып еңбек сіңірді.
Экономикасы дамыған елдердің тәжірибесін зерттеу, еңбек ... ... ... ... ... ... көрсетті:
- еңбек келісім шартын бекіту ... ... ... ... ... көрсетуге мүмкіндік беретін көп деңгейлі ... ... ... жүйені;
- жеке табыс салығын реттеудің салықтық жүйесін, сондай - ақ жұмыс
берушінің жұмыс күшіне ... ... ... ақы төлеудің жекелеген шарттарын ең төменгі кепілдік ... ... ... жағдайда жұмысшыларға еңбек ақы төлеу нысаны, жүйесі ... ... ... ... да ... ... құрылыс ұйымының шешімімен
белгіленеді. Бірақ, кәсіпорындар, ... түрі мен ...... ... міндетті түрде, еңбекке ақы төлеудің ең төменгі
мөлшерін және жұмысшыларды әлеуметтік ... ... ... шарттарын
қамтамасыз етуі тиіс.
Зерттеу мақсаты және міндеттері. Магистрлік диссертацияның
зерттеу мақсаты ... ... ... ... ... ... механизмін негіздеу мен әзірлеуде ... Ол ... ... ... ... және динамикасына ықпал етудің мемлекеттік,
келісімдік және әкімшілік әдістерінің жиынтығын ... ... ... ... ... есеп айырысудың ұйымдастырылуын зерттеу, қолданыстағы
еңбек ақы ... мен ... ... мен ... талдау
болып табылады. Жоғарыда аталған ... ... ... ... ... қол жеткізу үшін келесі міндеттер өз шешімін табуы керек:
- Еңбек ақы ұғымының мәнін зерттеу және ашу;
- Іс ... ... ақы ... мен ... ... ... ақыны
есептеу, сый ақыны беру тәртібін зерттеу;
- Еңбек ақыдан және басқадай төлемдерден ұсталынатын ... ... есеп ... ... ... Еңбек өнімділігі мен еңбек ақы қорын талдау.
Мақсатты бағыттылығына байланысты негізгі ... ... ... ... ... жағдайларда «еңбек ақы»
категориясының мәнісін ... ... ... ... ... реттеудің теориялық-әдіснамалық негіздерін
дайындау.
Зерттеудің мақсаттары мен міндеттері диссертациялық ... мен ... ... ... ... ақы ... оны саралау
факторлары, еңбек төлемін реттеу тәжірибесі, ... ... Алға ... ... шешу үшін «Мирас» ЖШС-нің
2006-2007 жылдардағы есеп мәліметтері, ... – ақ ... ... есеп ... ...... ... әдебиеттер пайдаланылды.
Магистрлік диссертацияның теориялық және әдістемелік негізі. Қазіргі
экономикалық жағдайда әрбір ұйымның ... ету ... ... ... ... ... үлкен көңіл аударатыны белгілі. Сол
себепті олар есеп мәліметтеріне сүйене отырып, ұйымның қаржылық жағдайын
бағалауға ұмтылады.
Бухгалтерлік есеп ... ... ... ұйым ... жан ... қамтылған ақпарат алудың бірден – бір көзі ... ... ... ... төлем қабілеттілігн, өндірістік қызметінің ... ... даму ... сипаттауға мүмкіндік мол.
Жұмыстың ғылыми жаңалығы мынада, яғни диссертация деңгейінде ... ... ... ... кездегі даму сатысында
еңбек ақыны реттеу мәселелерін кешенді зерттеу ұмтылысы жасалған. ... ... ақы ... ... ... факторлары ескерілген.
Жаңалығы бар негізгі ғылыми нәтижелерге мыналар жатады:
- ... ... ... ... ақы ... экономикалық мазмұнына
байланысты нақты еңбек нарықтарында оның қалыптасуының объективті
факторлары негізделді және ... ... ... ... ... бір ... ... теориялық тұрғыда
негізделді және жіктелді;
- еңбек қатынастарын ұжымдық-келісімдік ... ... рөлі ... ... ... ... және ... ақыдан және басқадай төлемдерден ... ... және ... есеп шоттарда көрсетілі;
Еңбектің мақұлдануы. Жұмыс нәтижелері «ІІІ- Рысқұлов оқуларында» және
«Жаршы» басылымдарда баяндалып ... ... ... мен ... ... жұмыс кіріспеден, үш
негізгі бөлімнен, қортындыдан, пайдаланылған ... ... ... ... ... ... ЕҢБЕККЕ АҚЫ ТӨЛЕУДЫ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ
ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Жалақының мәні және оны ұйымдастыру қағидалары
Еңбек ақы ұғымы көптеген экономистер арасында қызу ... ... ... олардың бірқатары «еңбек ақы» ұғымының орнына «еңбек табысы»
ұғымын қолдануды ұсынады.
Бірқатар экономистердің ұстанатын қағидасы жаңа ... ... ... ... ақы» ... ... мәні мен ... Еңбек ақыны жұмысшылар арасында атқарған еңбегіне қарай бөлінетін
қоғамдық өнімнің ... ... ... ... табыс) бір бөлігі ретінде
түсіну нарық талабына қайшы.
Бұл жерде тек еңбек ақының пайда болу көзі ғана ... ... – ақ ... ақы тек еңбектің саны мен сапасына қарай емес, ұйымның
соңғы ... ... ... нақты еңбектік үлесіне қарай
бөлінеді.
Экономикалық теорияда еңбек ақының жаратылысын анықтайтын екі негізгі
тұжырым ... ... ақы – бұл ... бағасы. Оның шамасы және ... ... ең ... сұраныс пен ұсынысқа тәуелді;
• Еңбек ақы – бұл тауар құнының ақшалай көрінісі, «жұмыс ... ... күші ... құнының өзгертілген нысаны». Оның
шамасы өндіріс шарттарымен және ... ...... ...... Осылардың ықпалымен еңбек ақы жұмыс
күшінің құнынан ... ... ... ... ... ... А.Смит пен Д. Рикардо
берді. Олар еңбек тауар ретінде ... ... ... ... яғни «табиғи
еңбек ақы» ие болады деп ... Ол ... ... ... ... А. Смит жұмысшы мен оның отбасының өмір сүруіне ... ... ... ақы – ... ... ... тұжырымдамасын К. Маркс жасады.
Оның негізіне ол «еңбек» пен «жұмыс күші» түсініктерінің ... Және ... ... бола ... және оның құны жоқ ... Тауар болып еңбек етуге қабілетті жұмыс күші танылады, ал
еңбек ақы осы тауардың ... ... құны ... ... ... бүкіл
еңбегіне емес, тек керекті еңбекке ғана ақы алады. ... ... ... мынада, оның есебінен жұмыс күшінің ... ... ... ... ... және ... қажеттілігі
қанағаттандырылады. К. Маркс еңбек ... ... ... ету қаражатына
емес, қоғамның экономикалық, әлеуметтік, мәдени деңгейіне, сондай еңбек
өнімділігінің деңгейіне ... ... ... ақы – бұл ұжым ... соңғы нәтижесіне тәуелді болатын және
жұмысшылар арасында жұмсалынған жұмыс саны мен ... ... ... қосқан үлесіне қарай бөлінетін тұтынуға ... ... ... ақы – ... өз ... ... болуына, құрылыс – монтаж
жұмысының көлемі мен сапасын көтеруге мүдделілігін арттырудағы ең басты
құрал. Ол күрделі ... ... - ... ... сипаттайды.
Айталық, біріншіден, бұл - жұмысшы мен ... ... ... ... ... ... ақы ... ең төменгі жалақы мөлшерін ... ...... бекіту секілді мемлекеттік саясаттың қажеттілігі,
яғни мемлекеттік реттеу қызметі. Екіншіден, еңбек ұжымы мен ... ... ...... ... ... ... ақы мөлшерінің құрылыс
ұйымының қаржы - шаруашылық есебімен тығыз байланыстылығы.
Еңбек ақының мәні, оның ... ... ол ... және мәдени қажеттілігін қанағаттандыру үшін жеткілікті болуы
тиіс.
Бұрынғы Кеңес тұсындағы ... – бөлу ... ... ставкаларды
бекітудің директивті тәсілі нарықтық экономика жағдайында еңбек ақының
арақатынасын реттеуге қабілетсіздігін байқатты.
Экономикасы дамыған ... ... ... ... ... нарықтық
реттеудің механизмі өзіне ... ... ... еңбек келісім шартын бекіту кезінде ... ... ... ... ... ... ... көп деңгейлі ұжымдық –
келісім шарттық жүйені;
- жеке табыс салығын ... ... ... сондай - ақ жұмыс
берушінің жұмыс күшіне ... ... ... ақы ... ... ... ең ... кепілдік жалақы
түрінде мемлекеттік реттеу.
Қазіргі жағдайда жұмысшыларға ... ақы ... ... ... ... ... қатар басқа да табыс түрлері құрылыс ... ... ... ... ... түрі мен ... – құқықтық
нысанына қарамастан, міндетті түрде, еңбекке ақы төлеудің ең төменгі
мөлшерін және ... ... ... ... ... ... етуі тиіс.
Еңбек ақы жұмысшы мен жұмыс беруші арасындағы ... ... ... ... ... ... ... жұмыс беруші үшін еңбек ақы
шығындарының экономикалық тиімді шегін анықтайды.
Жұмысшылардың ... ... ... ... ... еңбекке ақы
төлеу жүйесі мен нысандарына, ұжымдық келісім шарттарына, материалдық
ынталандыру ережелеріне сәйкес ... ... ... ұйымдастырудың негізгі ережелері 10 желтоқсан 1999 жылғы
№ 493-1 «Қазақстан Республикасындағы Еңбек туралы» заңымен бекітілген.
Еңбек ақының негізгі көзі - ... ақы ... ... ... ... екінші түріне жұмысшыларға ұжым еңбегіне қосқан жеке нәтижелері
үшін төленетін әртүрлі төлемдер ... Бұл ... ... ... орындалған жұмыстың сапасын бағалай отырып, ынталандыру қорын еңбекке
араласу коэффициентінің көмегімен жұмысшылардың арасында бөлу арқылы ... ақы ... ... ... маңызды белгілері мыналар болып
табылады: біріншіден, олар негізгі еңбек ақы түріндегі тарифтен (оклад)
бөлек еңбекке ақы ... ... ... ... ... ... сыйақы еңбекке ақы төлеудің айнымалы бөлігі болып табылады, ал
тариф (оклад) немесе келісімді бағалар салыстырмалы түрде ... ... ... ... ... ақыға қарағанда, сыйақы әртүрлі көздерден
(өзіндік құн, пайда ... ... ... ... ... ... ... құралады; Төртіншіден, негізгі еңбек ақымен
салыстырғанда сыйақы жоғарғы органдар тарапынан көп ... ... ... біздің ойымызша, сыйақыны тек ынталандыру құралы ... ... ... және ... ... ... үшін жауапкершілікке
тарту құралы ретінде де пайдалану керек.
Еңбек ақыны ұйымдастырудың негізгі ... Ұйым ... ... ақы ... нысандары мен жүйесін анықтау;
• Ұйым жұмысшылары мен ... қол ... ... ... ... критерийлері мен мөлшерін белгілеу;
• Қызметкерлер мен мамандардың қызметтік окладтары жүйесін белгілеу;
• Қызметкерлерге сыйақы беру жүйесі мен ... ... ... ... реттеу қамтиды:
• Қазақстан Республикасында еңбек ақының ең ... ... және ... заңдылықтары;
• Ұйымның еңбек ақы төлеуге бағытталған ... ... ... ... ... ... коэффициенттер мен үстемелік пайыздарды бекіту;
• Еңбек ақы жөніндегі мемлекеттік кепілді ... ... ... ... ... ... ақының еңбек бағасы ретіндегі маңыздылығына сәйкес оны
реттеу әдістерін ... ... ... зор ... ... ... сөздердің қазіргі кездегі сөздігіне» сәйкес «реттеу» ... ... ... ... мынандай мағына береді: ... ... ... ... ... 2) ... прибор,
аппарат және т.б. бөлшектерінің өзара әрекеттесу жұмысы үшін дұрыс әрі
керекті деңгейде орналастыру; 3) бір ... ... ... мақсатында бір
нәрсені дамытуға, қозғалтуға бағыттау /39, 433-бет/.
Жоспарлық экономикада барлық ... ... іс ... мемлекеттік реттеу шешуші рөлді атқарды. Осы ... ... ... да ... ... ... тәжірибесі көрсеткендей, нарықтық ... ... ... ... ... ... нарықтық
механизмдер қарастырылады. Бұл елдерде еңбек төлемін реттеу екі ... және ... ... ... ... ... ... әдістеріне қатысты арнайы көзқарастар АҚШ, Канада, Жапония
және Францияда қолданылады / 40,41,42,43/.
Нарықтық ... бар ... ... ... ... ортақ белгілері бар, олар төмендегілермен өрнектеледі:
- мемлекеттік және ұжымдық – ... ... ... ... ... еңбек ақыны ұжымдық – келісімдік реттелуінің мемлекеттік реттеуден басым
болуы;
- ұжымдық ... мен ... ... келісімдерде әлеуметтік
серіктестіктің өте жоғары деңгейлерінде қол ... ... ... аталған көзқарастардың нақты өрнектелуі ретінде нарықтық
экономикасы бар ... ... ... ... ... төмендегі
негізгі элементтер әрекет етеді:
- еңбек ақыны ұжымдық – келісімдік реттеудің көп деңгейлік ... ол ... ... ... ... ... қалыпты жүзеге
асырылуын қамтамасыз етудің негізгі звеносы ... ... ... ... ... ... ... жүйесі, ол
жұмыскерлердің еңбек ақысын тәуекелдіктерден қорғауды қамтамасыз етеді;
- жеке тұлғаларға диффенциалданған (сараланған) ... ... ол ... өте көп табыстары бар азаматтардың қатысуын қамтамасыз етеді.
Көріп, отырғанымыздай, ... ... ... ұсынылған
элементтері оны реттеуге қатысты екі көзқарасты көрсетеді. Егер ... ... ... ... көрсетсе, ал келесілері – осы
үрдіске мемлекеттік ықпал етудің ... ... ... белгіленген орынды келісімдік реттеу алады. ... ... ... ... ... әдістерімен байланысқан
теориялық және ... ... ... ... ... нәрсе
болып саналады.
Бүгінгі таңда ТМД-ға мүше елдердің көптеген ғалымдары ... ... ... пікірі мынаған сайып келеді, яғни еңбек ақыны
реттеудің мемлекеттік және ұжымдық-келісімдік деген екі әдісі бар. ... ... ... ... мұндай әдісі объективті түрде
қажетті, өйткені еңбек нарығының жетілмегендігі жағдайында ... ... ... мемлекет еңбек төлемімен байланысқан үрдістерге
белгілі бір дәрежеде ықпал ететіндігін жоққа шығаруға болмайды.
Экономикалық әдебиетте ... ... ... ... ... ... ... Т.Д.Макаренко еңбек ақыны реттеу механизмін
факторларға ... ... ... яғни еңбек ақының өзінің негізгі
функцияларын орындау ... осы ... ... ... ... ... негізінде мынандай қортынды жасауға
болады, яғни еңбек ақының экономикалық табиғатына екі ... ... ... ... ... ... және ... бағасы. Бұл жағдайда
жұмысшы күшінің бағасы оның құнының ақшалай өрнектелуі болып табылады, ол
еңбек нарығындағы сұраныс пен ... ... ... ... ... жұмысшы күшінің ұдайы өндірісіне кететін ... ... ... ... сараланған деңгейін
көрсетеді.
Еңбек ақының экономикалық мазмұны оның орындайтын функцияларынан
анықталады. Экономикалық ... ... ... дәлелдейді, яғни осы
уақытқа олардың мәні мен ... ... ... ... ... ... Ю.Г. Юдегов және П.В. Журавлев ... ... ... атап ... жұмысшы күшінің ұдайы өндірісінің мүмкіндіктерін қамтамасыз етуші ұдайы
өндірістік функциясы;
- өндірісті дамытуға ... ... ... ... ... ... қағидасын жүзеге асыруға ықпал етуші әлеуметтік
функциясы;
- өнім ... ... ... адам еңбегінің қатысу мөлшерін,
өндірістің жиынтық шығындарындағы оның ... ... ... ... ... ұсынылған функцияларының мазмұнын талдау барысында
олардың кейбіреулері бір-бірін қайталайтыны анықталды. Мысалы, әлеуметтік
әділеттілікті қамтамасыз етуге ықпал етуші ... ... көп ... ... ... ұқсас болып келеді. Ұдайы өндірістік функция әр
түрлі сападағы жұмысшы ... өзін ... ... ... ол ... ... сараланған бағасын болжайды. Еңбек ресурстарын аймақтар мен
қызмет сфералары бойынша орналастыруды оңтайландыру осы факторлар ... ... ... ... жүзеге асырылады, ал ол еңбек ақының
ұдайы өндірістік функциясының әрекет ету ... ... ... ... ... ... ақы функцияларының жиынтығын
біріздендіру (унификациялау) қажеттілігі жөнінде қортынды жасауға болады.
Нарықтық экономика жағдайында еңбек ... ... ... ... ... ынталандырушы және реттеуші функциялары әрекет етеді. Жоғарыда
аталып өткендей, еңбек төлемінің абсолюттік деңгейін анықтай ... ... ... ... және ... ... жұмысшы күшін
ұдайы өндіруге арналған қажетті өмірлік құндылықтармен қамтамасыз етуде
жатыр. ... ... ... ... ... ақысы және
еңбектік үлесі арасындағы тәуелділікті белгілеуде жатыр. Сондай-ақ еңбек
ақы жұмыс берушіге жұмысшы ... ... ... ... береді.
Еңбек ақының реттеуші функциясы өзара ... екі ... Бір ... ... ... негізгі элементі ретіндегі еңбек
ақы халықтың төлем қабілетті сұранысына, соның ... ... ... мен ... ... етеді. Екінші жағынан, жұмыс
берушінің шығындарының құрамдас бөлігі ... ол ... ... ... ... мен ... ... етеді.
Еңбек ақының барлық функциялары бір-бірімен өзара тығыз байланысқан,
сондықтан да ұсынылған субъектілердің әрқайсысы оны басқа ... ... ... ғана ... ... алады. Осындай өзара әрекеттесу
негізінде нарықтық экономика жағдайларына ... ... ... ақыны
реттеудің тиімді жүйесі қалыптаса алады.
Мамандардың келіспеушілігін туындатып отырған негізгі теориялық
мәселелердің бірі – бұл ... ... ... еңбек ақыны саралаудың объективті факторларын анықтау.
Социалистік даму кезеңінде көптеген ... ... осы ... көзқарастары алуан түрлі болып келді және төмендегі критерийлерге
сайып келді:
- еңбектің күрделілігіндегі айырмашылықтар;
- еңбек жағдайларындағы ... ... ... ... ... ... қатысуы саласындағы халық шаруашылықтық маңыздылығындағы
айырмашылықтар;
- ... ... ебек ... ... ... ... бұл ... батыстық ғалым экономистердің еңбектерінде
өзінің ары қарайғы теориялық негіздемесін тапты. П.Самуэльсон еңбек ақының
саралануының ... ... ... мыналарды жатқызды:
ұлттық ресурстар, жоғарғы технологиялар, капитал, иммиграция және олармен
байланысқан жұмысшы күшінің шектелген ұсынысы, ... ... саны ... ... /30, ... Американдық зерттеушілер Кэмпбелл Р.
Макконелл және Стэнли Л. Брю факторлардың өте ... және ... ... Олар ... ... ... ... яғни еңбекке
деген сұраныс оның өнімділігіне тура пропорционал болады, ал ... ... ... ... сұраныс неғұрлым көп болса, нақты еңбек
ақының ... ... ... ... ... Осы ... сүйене отырып,
олар макроэкономикалық факторлардың келесі жіктемесін ұсынады:
1) капитал;
2) табиғи ресурстар;
3) технология;
4) еңбек ... (бұл ... ... ... білім, еңбекке
дайындық, оған қатынас жатады);
5) басқару жүйесінің тиімділігі және икемділігі;
6) өндіріс пен өнімділікті ынталандырушы іскерлік, әлеуметтік және ... ішкі ... ... ол фирмаларға жаппай өндіріс өнімін ... ... ... ... ... ... ... еңбек ақының көлеміндегі
айырмашылықтардың объективті ... ... ... ... сипаттайды.
Жоғарыда аталған барлық факторлар жұмысшы күшіне деген сұранысты,
нәтижесінде ебек ... ... ... ... ...... ... балама деңгейлері және басқа
тең жағдайлар кезінде жұмыскердің белгіленген уақыт көлемінде жұмыс істеу
тілегі және мүмкіндігі. ... ... ол ... ашық ... және ... ... мәселелері бойынша жұмыспен қамту орындарымен
немесе кәсіпорындармен хабарласушы тұлғалардың ... тең ... ... ... ... ... ... демографиялық факторлар (халық
саны, тұрғындардың жалпы санындағы еңбекке қабілетті халықтың ... ... ... ... ... бір жыл ... сағаттардың орташа саны, еңбек сапасы мен ... және т.б. ... ... объектісінің жалпы экономикалық сипаттмасы
«Мирас» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің негізгі қызметі темір -
бетон ... ... және ... ... ... салу, әртүрлі обьектілерде монтаждау және жөндеу жұмыстарын
жүргізу, ... қоса ... өз ... ... ... ... ... болып табылады. Ол серіктестік ретінде 5 сәуір
2002 жылы 4958 - 1933 ЖШС ... ... ... Осы ... ... ... ... қоғамының Қазалы филиалы болып
келді.
Қазалы темір - бетон құрастыру зауыты 1982 жылы Батыс Қазақстан ... ... ... ... ету мақсатында екі СБ-153 ... ... 10000 м3 ... ... ... бар типтік
бетон араластырғыш желі ретінде салынды. Ол инерттік ... ... 600 ... ... ... орнымен, цемент пен
инерттік материалдарды қабылдау, беру және ... ... жылы ... 10 плита болатын кеңістіктік плита желісі бар
бұйымдарды шығару үшін жазғы полигон салынды. Полигонда қабырғалық ... ... ... ... блоктар, колонналар, аэродромдық
плиталар, электр беру ... ... ... ... ... ... ... әкімшілік-тұрмыстық ғимарат, арматуралы-
каркастық цех, автотұрақтар, ағаш өңдейтін цех бар. ... ... ... ... ... ... 1986 ... дейін зауыт цех ретінде Қандыағаш темірбетон
құрастыру зауытының балансында ... 1998 ... ... теміржолы
ұйымының балансында, ал 2000 жылдан бастап «Теміржолқұрылыс» ААҚ құрамында
қызмет ... жеке ... ... ... ... ... ... шоттары бар.
Зауытта жоғары білікті инженерлік – техникалық қызметкерлер, кәсіпқой
мамандар жұмыс істейді, олар қазіргі ... сай ... ... ... ... ... ... қызметінің нәтижесі оның бөлімшелерінің
қызметімен анықталады. Серіктестіктің ... ... ... ... ... технологиялық құрал - жабдықтардың
пайдалану деңгейіне байланысты. ... ... ... құю ... ... ағаш өңдеу цехы, ұстахана, өндірістік – сметалық бөлім,
техникалық бақылау бөлімі, есеп қисап бөлімі, жабдықтау - ... ...... ... ... сапасын тексеру лабораториясы және
кадрлар бөлімі жұмыс істейді (Сызба–1 қараңыз).
«Мирас» ЖШС - де ... ... - ... құю ... Онда ... - ... ... Бұл цехта өндірілетін негізгі бұйымдар - әртүрлі
маркадағы колонналар, баспалдақтық, тротуарлық ... тас ... ... ... ... мен ... тас плиталар. Цехта орта
есеппен жылына 3381 мың ... ... ... ... темірбетон
бұйымынан бөлек құрылыстық заттар - есік, терезе, едендік ағаштар, ... Бұл ... ... ағаш ... цехында дайындайды.
Сызба-1. Серіктестіктің ұйымдық - өндірістік құрылымы.
Серіктестіктің құрылыс учаскесі құрылыс- монтаж, жөндеу жұмыстарын
тапсырысқа сай орындайды.
Ұстаханада ... ... ... көрсету, атап айытқанда
темірді кесу, дәнекерлеу, ... ... ... ... ... - ... бөлімі мүліктердің сақталуына, өндіріс
барысында материалдық қорлардың жеткілікті ... ... ... ... қалмай, жылдам өткізілуіне және олардың сапасының
дұрыс анықталып отыруына жауап береді.
Есеп - қисап ... ... ... мүліктердің және олардың
құралу көздерінің ... ... ... ... ... ... ... бөлімінде жұмыс күшін жинау, кадрларды дайындау
және қайта даярлау бойынша жұмыстар атқарылады.
«Мирас»ЖШС қызметін ... ... ... ... ... ... серіктестік жарғысымен заңдылықтар талаптарына сәйкес
мүлкіне иелік жасайды, жұмысшылардың құрылымын, еңбек ақы ... ... ... жағдайына, оның мүлкінің сақталуына жауап береді.
Бас экономист экономикалық шешімдерді дайындап, ... ... ... қаржыландыру, баға саясаты және мүліктердің экономикалық
тиімділігін бағалауды жүзеге асырады.
Бас инженер өндірісте ғылым мен техниканы дамытуға ... ... ... ... ... ... ... құрылысқа,
өндірістік бөлімшелердің қызметтеріне басшылық жасап, техникалық
қауіпсіздікті ... ... жылу және ... ... ... ... береді
Бас механик зауыттың техника, машина, құрал –жабдықтарға ... ... ... ... ... ... мен құрал –жабдықтарды
жөндеуге басшылық жасайды.
Нарықтық қатынастардың дамуы ұйымдардың тиімді жұмысын қамтамасыз етуді
талап етеді. Зауыттың өндірістік, ... ... ... нәтижелері
әртүрлі көрсеткіштермен сипатталады. Серіктестік тиімді қызмет жүргізуі
үшін еңбек, материалдық ресурстарды ... ... ... ... ...... ... жетістіктерін енгізуді, биімді
өндірісті құруды, тұтынушылар тапсырысына икемделуді қамтамасыз етуі қажет.
Серіктестіктің қолда бар ... ... ... ұқыпты пайдалану оның
табысты қызметіне тікелей әсер етеді.
Темір - бетон құрастыру зауыты бойынша негізгі құралдардың жалпы сомасы
28290 мың ... оның ... ... үлесті ғимараттар мен құрылыстар алады
(73.1 пайыз), берілістік құрылғылар – 7.8 пайыз машиналармен жабдықтар 10.8
пайыз, көлік ... – 7.3 ... ... ... жүргізіліп отырған жылғы тозу коэффициенті
43.8 пайызы құрады. Осы жылғы құрылыс монтаж жұмыстарының және ... ... 57322.4 мың ... ... ... қор ... 2.02
теңгеге, қор сыйымдылығы 0.49 теңгеге тең болып, ... ... ... ... ... ... байқатып отыр.
«Мирас» серіктестігінде қызметкерлер мен жұмысшылардың жалпы саны 113
адам, оның ... ... ... - 99, ... қызметкерлері - 14.
Зауыттың өндіріс ырғағының ... ... жыл ... ықпалы
едәуір. Қыс айларында зауыт ұсынатын бұйымдар мен көрсететін ... ... ... ... қызметкерлер мен жұмысшылар
ақысыз демалыстарға шығуға мәжбүр. Ал сұраныстың қайта жоғарылауымен қатар
зауыт жұмысы да ... ... ... өндірістік қызметінің жалпы сипаттамасын
алу үшін негізгі технико – экономикалық жағдайын бейнелейтін көрсеткіштер
жүйесіне ... баға беру ... ... ... - ... өнім ... ... көлемі, өткізілген өнімнің (жұмыстың) өзіндік ... ... ... ... деңгейі, пайдаланылу тиімділігі, еңбек
ақы қоры, орташа айлық жалақы, табыс көлемі, табыстылық деңгейі, тағы ... ... ... ... негізгі экономикалық
көрсеткіштері кесте 1-де берілген.
Кесте 1-дің мәліметтері көрсетіп отырғандай, негізгі құралдардың орташа
жылдық құны 2004 ... ... 21 ... ... ... ... теңге негізгі құралдардың сатып алынуы ықпал етті.
Кесте 1.
«Мирас» ЖШС ...... ... ...... ... ... ... |
| | | ... жж. |
| | |2006 |2007 |+,- |% |
|1 ... ... ... жылдық |23718 |28704 |+4986 |+21 |
| ... мың ... | | | | |
|2 ... ... орташа жылдық |34588.5 |24528 |-10060.5 |-29.1 |
| |құны, мың ... | | | | |
|3 ... ... |23296 |14622 |-8674 |-37.2 |
| ... қарыздар | | | | |
|4 ... ... ... ... |43689 ... |+48.3 |
| ... мың ... | | | | |
|5 ... ақы ... ... мың ... |15116 |20046 |+4930 |+32.6 |
|6 ... ... ... саны, адам|102 |113 |+11 |+10.7 |
|7 ... ... ... ... |57322 |80146 |+22824 |+39.8 |
| ... ... мың ... | | | | |
|8 ... ... ... ... |72673 |18666 |+34.6 |
| ... ... мың ... | | | | |
|9 ... ... мың теңге |6311 |3185 |-3126 |-49.5 ... ... ... ... мың теңге |91 |701 |+610 |7есе ... |Қор ... ... |2.0 |3.4 |+1.4 |+70 ... |Қор сыйымдылығы, теңге |0.5 |0.3 |-0.2 |-40 ... ... ... % |0.2 |0.9 |+0.7 |4.5е ... ... көлемі мен өткізілген өнім көлемі өткен жылға ... мың ... ... 39.8 ... ... Дегенмен есепті жылы
сұраныстың аз болуына байланысты, орындалған ... ... ... ... ... ... ... өткізу көлемі 23214.0 мың теңгені құраған.
Жұмыс көлемі мен темірбетон бұйымдарын ... ... ... ... өнімнің (жұмыс) өзіндік құны 18666 мың теңгеге
немесе 34.6 пайызға өскен.
Жұмысшылар саны ... 11 ... ... еңбекке ақы төлеу
қоры жылдан жылға артып отыр. Егер 2006 жылы 15116 теңгені құраса, ... 20046 ... тең, яғни 4930 мың ... ... 32.6 ... ... рентабельды болып табылады. Зерттеліп отырған жылдарды
табыспен ... 2006 жылы ... ... - 0.2 ... ... 0.9 ... Зерттеу объектісіндегі бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуы
Есеп саясаты – бұл ұйымның есептік нұсқасын, нұсқалар ... ... ... ... ... – ақ ... нормалардың талаптарына
және ұйым қызметінің ерекшеліктеріне орай бухгалтерлік есепті жүргізу мен
ұйымдастырудың техникасының нысандарын таңдау.
Ұйымның есеп ... ... ... белгілі бір қағидалар
жиынына негізделеді. Ол бас бухгалтермен жасалынып, ұйым ... ... ... міндеттері:
• Ұйымның қаржы – шаруашылық қызметін объективті көрсету;
• Ұйым ... ... ... ... ұйым ... ... толық
және шынайы ақпараттарды қалыптастыру;
Есеп саясатын қалыптастыру кезеңдері: бухгалтерлік есептің объектілерін
анықтау; ... ... ... ... ... әсер ететін
факторларды табу, талдау және бағалау; есеп ... ... ... ... және ... ... ұйым үшін ... есепті жүргізу
тәсілдерін таңдау; таңдап алынған есеп саясатын рәсімдеу.
Есеп саясатын қалыптастырған және қолданған кезде ... ... ... ... ... – ұйымның табыстары мен шығыстары олардың келіп ... ... ... ... және бухгалтерлік есепте
көрсетіледі.
2. Үздіксіздік – яғни ... ... ... ... ... да
жұмыс жасайтын болып саналады. Оның таратылуға немесе қызмет көлемін
едәуір қысқартуға ешқандай ... де, ... да жоқ ... Түсініктілік – қаржы есептемелеріндегі барлық ... ... ... ... ... Пайдаланушылар негізделген басқару шешімдерін қабылдауды
және ұйымның шаруашылық қызметін бағалауы үшін қаржылық ... ... ... Мәнділік. Ақпарат мәнді болуға тиіс. Егер біз ... ... да бір ... ... ... не ... ұсынбасақ, онда бұл
ақпаратты пайдаланушылардың экономикалық шешіміне әсер етуі мүмкін.
6. Растық. Ақпаратта қателік немесе жалғандық жоқ болса, ол рас ... және оған ... сене ... ... ... ақпарат тәуелсіз болуға тиіс.
8. Сақтық, яғни активтер мен кірістер артық бағаланбас үшін ... ... ... ... ... ... ... ұйымның есеп саясатын әзірлеуге және ... ... ... ... ... ... мүліктік және қаржы
жағдайы туралы көріністі бұрмалайды. Бухгалтерлік есептің стандарттары есеп
саясатын ... база ... ... ... ... есеп ... - ордерді формада
жүргізіледі.Серіктестікте негізгі құралдар есебі «Негізгі құралдар есебі»
бухгалтерлік есеп ... ... ... ... негізгі құралдар
типтік формадағы бланкілерде жүргізіледі. Негізгі ... ... ... ... бастапқы құнымен бағаланады. Нысаналы бағыты мен
орындайтын қызметіне ... ... ... ... жоспарына
сәйкес серіктестіктің негізгі құралдары жіктеледі.
Негізгі құралдарды есептен шығару серіктестік төрағасымен бекітілген
«Негізгі ... ... ... ... ... ... сәйкес
жүргізіледі .
Негізгі құралдарды түгендеу «Мирас» серіктестігі төрағасының ... бір рет ... ... құралдардың амортизациясы бірқалыпты (түзу сызықт)
әдіспен жүргізіледі. Салықтық есеп үшін серіктестік ... ... және ... емес ... ... ... ... күрделі жөндеуге арналған жөндеу ... ... ... ... ... олар пайла болған сәтте
шығындардың сәйкесінше шоттарына апарылады.
Күрделі салымдар, қайта конструкциялау мен ... ... ... ... ... таза ... ұзақ мерзімді несиелер есебінен жүзеге асырылады.
Материалдық емес активтер бастапқы құны бойынша бағаланады:
• Сатып алу ... ... ... ... және ... ... ... емес активтер бойынша тозу ай сайын бекітілген нормаға сай
есептеледі. Материалдық емес активтердің ... ... ... ... ... (лицензия, патент, пайдалану құқығы), арадағы мәміледе
қарастырылған жағдайлармен анықталады.
Тауарлы- материалдық қорлар есебі № 7 ... ... ... ... есеп ... ... жүзеге асырылады. Олардың есебі
қойма карточкаларында және типтік ... ... ... ... құны ... сатып алу, транспорттық
–дайындау шығындарынан құралады. ТМҚ орташа құн әдісімен бағаланады. ... ... ... ... ... ... алынған тез тозатын
заттар, инструменттер, төсек жабдықтары, арнайы киімдер, ... ... ... ... 206 « ... ... шотының 04
«Қоймадағы көп ретті пайдаланылатын заттар» аралық шотында есепке алынады.
Ал пайдалану ... бір ... ... заттар негізгі құралдар ретінде
125/01 « Инструменттер, өндірістік және ... ... ... ... ... шығындарын есепке алу үшін 90 «Негізгі өндіріс»
92 «Көмекші өндіріс», 93 «Үстеме шығындар» шоттары ... ... ... жұмыстарының барлық шығындары тікелей, үстеме және басқадай
шығындарға бөлінеді.
Тікелей – ... ... ... ... шығындар.Оған
материалдық шығындар, негізгі жұмысшылардың ... ... мен ... ... ... және материалдарды құрылыс участогінде орын
ауыстыру шығындары, участкеде пайдалану үшін жалға алынған негізгі құралдар
бойынша шығындар, жобалау және авторлық ... ... ... тараптың
талабын қанағаттандыру бойынша шығындар енеді.
Құрылыстық мердігер мәмілесінің ... - бұл ... ... ... ... мерзімін өзгерту туралы нұсқауы, бұл жағдайда
табыстың артуы немесе кемуі мүмкін.
2006 жылғы 1 ... ... ... ... ... есептіліктің халықаралық стандарттарына көшіп, соған сәйкесті
қаржылық есептілікті тапсыруға міндетті. Бір жағынан алып ... ... ... алу ... мен ... ... ... үлкен
міндет болса, екінші жағынан, бұл инвесторлармен қарым – қатынастың жаңа
деңгейін жасаудың мүмкіндігі болып табылады.
Ұйымдарда бұл ... ... ... сол, олар уақытпен шектеліп
қана қоймай, салықтық бухгалтерлік және басқарушылық есептен басқа ... ... ... ... ... ... стандарттарына көшумен қатар қосымша
міндеттер туындайды. 2004 жылы ҚЕХС жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... сондай – ақ есеп
стандарттарын US GAAP – пен үйлестіруге бағытталған ... ... ... ... ... ... шаруашылық шарттарын,
материалдық емес ... тану ... ҚЕХС ... есеп ... ... тиіс.
Ұйым есеп саясатын қайта қараған кезде ҚЕХС №8 «Есеп саясаты, есептік
бағалаулардың өзгерістері және қателіктері» IAS есеп ... ... ... ... және ... ... сондай – ақ есептік
бағалаулар мен ... есеп ... ... ... ақпараттарды
ашып көрсету жөніндегі талаптарды белгілейді.
Есеп саясаты туралы ақпаратты ашып көрсету жөніндегі талаптар ... ... IAS – та ... Оны ... аясы мыналарды
қамтиды:
• Есеп саясатын таңдау немесе оны өзгерту;
• Есептік бағалауларды ... ... ... ... ... қателіктерді түзету.
Есеп саясаты өз құрылымы мен мазмұндық нысаны бойынша үш дәстүрлі ... ... ... ... бөлімі;
3) әдістемелік бөлім
«Жалпы ережелер» бөліміне мыналарды енгізген жөн:
- ұйым туралы жалпы мәліметтер;
- қаржылық жағдайлар, қызмет нәтижелері және ... ... ... ... ... ақпаратты қалыптастырудың қамтамасыз
етілуі оның есеп саясатының негізгі мақсаты;
- таңдап алынған есеп саясаты арқылы қаржы ... ... ... ... ... мен ... ... тұрақты
комитеттің түсіндермелеріне жекелей, сондай – ақ ... ... ... ... ... көрсету.
«Әдістемелік бөлім» ақпаратты қаржы ... ... ... ... ... орай нақты тәсілдерін қамтуға тиіс. Мніңше,
егер басқаша жасаудың ерекше негіздемелері болмаса, есеп ... ... ... рет қалыптастыратын ұйымдарға «негізгі» ... ... ... ... ... ... әртүрлі қиыншылықтыр кездесетіні
сөзсіз, мәселен, материалдық емсе ... ... ... ... және т.б. ... әлі бола ... ... есептеу
нормалары мен тәсілдерін анықтау барынша күрделі болып келуі мүмкін, мұндай
қиыншылықтар таяу болашақта да болатыны түсінікті. ... ... ... ... ... өрбу ... және ... объектілерін алдын – ала болжап білуге тырысудың ... жоқ. ...... ... емес ... ... ал екіншіден,
жаңадан пайда болған бухгалтерлік қадағалау объектісін есепке алудың нақты
тәсілін есепке қабылдау ... тек 1 ... ... емес, жыл
ортасында да анықтай беруге болады. Бұл факті есеп саясатының ... ... ... ... сондықтан халықаралық стандарттарға
қайшы келмейді.
Өзгерістерге қатысты ... ... онда ҚЕХС ұйым ... ҚЕХС өзі мен ... түсіндірмелердегі өзгерістердің сипатындағы
елеулі өзгерістер болған ... ғана жол ... – ақ есеп ... – бұл ... ... әрекет жасауда ұсталатын
жалпы ... ... және ол ... ... ... ... ... мәліметтерді алмастыра алмайтынын ескеру керек.
«Ұйымдастыру бөлімі» бухгалтерлік есепті ... ... ... және оның ... ... міндеттерін
бөлуге, бухгалтерлік есепті жүргізудің қолданылатын нысандарын, ... ... және ... ... ... ... анықтайтын
елеулі мәселелерді қамтиды. Мұның барлығы бухгалтерияның ... ... ... келіп түскен кезде оны дәл бірегейлендіруге, бағалауға,
жіктеуге және ... ... ... ... ... кезде
жұмысты едәуәр оңайландырады.
2 Еңбекке ақы төлеу бойынша есеп айырысу ... ... мен ... ... және ... ... пайдалану
есебі.
Есеп еңбек өнімділігінің жоғарылауына және өнімнің өзіндік құнының
төмендеуіне ықпал етуі тиіс. Ұйымның қаржы – ... ... ... мен ... ... және ... шығару, бір орыннан
екіншісіне ауыстыру болып тұрады.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің жеке құрамын кадрлар бөлімі ... ... ... ... есеп ... пайдаланылады:
• Жұмысқа алу туралы бұйрық (үлгі Т-1);
• Жеке ... ... ... ... ... ... туралы бұйрық (үлгі Т-5);
• Демалыс беру туралы бұйрық (үлгі Т-6);
• Еңбек келісім шартын бұзу ... ... ... ... қабылдау туралы бұйрық (Т-1) шыққаннан кейін жұмысқа алу жайлы
өтініш ... ... мен ... ... ... ... ... жазулар жазылып және оған Т-2 үлгідегі жеке
карточкасы ашылады. Ол ... ... мен ... ... ... аты- жөні, ұлты, еңбек стажы, дүниеге келген ... айы ... ... жылы, мекен- жайы және тағы ... ... ... рет ... ... ... мен ... ұйымның
кадрлар бөлімі еңбек кітапшасын толтырады. Еңбек кітапшасы - мамандар
бөлімінде сақталынып оған ... мен ... ... ... , ... ... мен ... сондай-ақ ескертулері, сөгістері
және тағы да басқа деректер жазылады.
Ұйымдағы әрбір ... ... ... яғни ... мен
қызметкерлерге табельдік номер беріледі.Бұл номер – еңбек ақы бойынша есеп
айырысу ... ... бір ... яғни, уақыттағы
ұйымның жұмысшылар мен қызметкерлердің тізімдегі ... ... ... ... мен ... күнделікті сандық есебін жүргізу қажет. Ол
үшін жұмысшылар мен қызметкерлердің тізімдегі саны әрбір ... күні ... мен ... ... алу, басқа қызметке ... ... ... ... мен ... ... саны ... жұмыс уақытын пайдалану есебінде
табелдің деректеріне сәйкес ... ... Есеп ... ... ... ... мен қызметкерлердің орташа саны сол айдағы әрбір
календарлық күндеріндегі жұмысшылар мен ... ... ... яғни 1- нен 30- на ... ... 1- нен 31- не ... (ақпан айында 1-
нен 28- не дейін ... 1-нен 29- на ... ... және ... ... ... қоса алғандағы санды ... ... ... ... табады. Демалыс немесе мейрам ... ... ақ ... да ... ... екі ... одан да көп қатар болса, жұмыскерлердің
тізімдегі саны ол ... ... ... ... ... ... ақ жұмыс істемейтін күндерінің алдыңғы ... ... ... ... ... мен қызметкерлердің тізімдегі саны ұйымдарға қызметке жаңа
адамды ... ... ... ... ... ... байланысты
өзгеріп отырады.
Еңбек жайлы есеп беруде көп салалы қызмет атқаратын ... мен ... ... ... ... және негізгі
емес қызмет атқаратындар деп екі топқа бөлінеді.
Атқаратын қызметіне қарай мен ұйымдардың жұмысшылары мен қызметкерлері
жұмысшылар мен ... ... ... бөлінеді.
Есеп берген кезде қызметкерлер тобы басшылар, мамандар және тағы басқа
да топтарға бөлінеді. Басшылар қатарына – ... ... ... және тағы ... ... ... қатарына – инженерлер,
техникалық қызметтегі адамдар және тағы ... ... ... ... ... - ... ... есеп пен бақылау жұмысын
жүргізетін, шаруашылық қызметтерін атқаратын бухгалтерлік, менеджерлер,
агрономдар, механиктер және тағы ... ... ... ... ... ... мен ... жұмыс істеген уақынына ... ... ... ... есептеуге және жұмысшылар мен ... ... ... барысын анықтауға, сонымен қатар жұмыс істегені жайлы
статистикалық көрсеткіштерді алуға, жұмыс ... ... ... ... істелінген уақыт есебі жұмысшылар мен қызметкерлердің
жұмысқа келуі, олардың жұмыс істегені, жұмыстың тоқтап ... және ... ... мен ... ... сай табельде
алфавит бойынша реттік ... ... ... ... Жалпы табельдер
жұмыс істеген уақыты бойынша жұмысшылар мен қызметкерлердің еңбекақысын
есептеуге арналған.
Барлық категориядағы ... ... ... ... ... «Жұмыс
уақытын есепке алу табелінде» (Т-13 үлгі) жүргізіледі. Ол ... ... ... ... ... ... жағдайда «Жұмыс уақытын пайдалану және
еңбек ақыны ... ... (Т-12 ... ... ... ұйымның әр құрылымының өкілдері бойынша жұмысшылар мен
қызметкерлердің жұмысқа келмегені, жұмыстың тоқтап ... ... ... ... қою ... толтырылады.Жұмысшылар мен
қызметкерлердің уақытша жұмысқа жарамай ... ... ... осы
табельге қосымша тіркелінеді.
Зерттеу жүргізіліп отырған ұйымда өткізу қағазы жүйесі қолданылады.
әрбір жұмысшыға тұрақты өту ... ... Олар бұл ... ... ... ... ... жұмыстан қайтқан кезде өткізулері тиіс. Өткізілген
немесе өткізілмеген қағаздардың ... ... ... ... есеп ... мен қызметкерлердің ұйымда қабылданған еңбек
тәртібіне сәйкес жұмысқа дәл ... ... мен ... ...... жұмыс уақытында болуын қадағалауды қамтамасыз етуі тиіс.
Жұмысшыны табельге қосу немесе қоспау жұмыс күшінің қозғалысы туралы
алғашқы құжаттардың ... ... ... ... ... ... құрылысшылардын өзге, жұмысшылар мен қызметкерлерге ... ... ... ... ... жұмысқа келген
келмегені жайлы ... ... ... немесе шебер қадағалап
белгілейді. Бұдан өзге ... ... ... ... ... парағы, қызметтік іс сапар жайлы бұйрықтар іс сапар ... ... ... уақытын бекіту жайлы (жасөспірімдердің жеңілдік
сағаттары, емізетін ... ... т.б.) ... негіз болады.
Демалыс және мейрам күндерінің есебі табелде ұйымның ... ... ... ... ... ... ... де табелде көрсетіледі. Олардың ... ... қалу ... ... ... ... жүргізуге жұмыс уақыты шығынының шартты белгілері
қолданылады. Жұмыс уақыты шығындарының барлық түрлері 4 ... ... ... ... атқарылмаған уақыт;
- атқарылмаған төленбейтін уақыт;
- демалыс және мейрам күндері.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің демалысқа шығуы, іс- сапарында ... ... ... және тағы ... ... ... тиісті
белгіленген әріптік белгімен көрсетіледі.
Мысалы:
• Іс- сапарындағы жұмысшы қызметкер ... ... ... ... ... үшін - ... ... себепсіз кешіккен жұмысшылар үшін –с
• Тағы да басқа белгілер ... ... мен ... тек қана ... ... ... ... күнін белгілеп қана қоймай, олардың жұмысқа
кешіккенін, мерзімнен тыс ... ... ... ... ... ... және тағы да басқа себептерді есептеу үшін белгілер
қойылады.
Бұл ... ... ... ... белгіленген жұмыс уақытынан ауытқыған
уақыты табельге бұрыннан арналған алғашқы құжаттарға жазылуы қажет.
Ай ... ... ... яғни онда ... ... ... ... саны, келмеген күні, оның себептері, атқарылмаған сағаттың саны
(кешігу, жұмыстан ерте кету, іркілістер), атқарылған ... ... ... ... ... ... көрсетіледі. Табельге табельді толтыратын
тұлға, цех бастығы қолдарын қойып, бухгалтерияға өткізіледі.
Мерзімді еңбек ақы кезінде табель әрбір ... ... ... ... ... құжат болып саналады. Еңбек ақысы мерзімді жалақы
бойынша төленетін жұмысшыларға ол ай ... ... ... ... ... ... мәліметтері және белгіленген оклад негізінде анықталады.
Бұл кезде өндірілген өнімнің саны есепке алынбайды.
Кесімді еңбек ақы жағдайында ... ... ... өнімділік есебі
де үлкен мәнге ие.
Сондықтан серіктестікте құрылыс учаскесінің жұмысшыларынан өзге
жұмысшыларға ... ақы ...... жүйе ... ... Бұл кезде
еңбек саны мен сапасы есепке алынып, еңбек ... ... ... ... сый ақы ... ... құралдардың
тоқтаусыз жұмысы және материалдарды үнемдегені үшін беріледі.
Өнімділік нормалары ... ... ... ... Яғни әрбір
жұмысшының орындаған жұмысының ... ... ... ... ... келетін нормамен салыстыруға мүмкіндік болады. Сондықтан
өнімділік ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуі тиіс:
- орындалған жұмыстың саны мен сапасы жайлы;
-орындалған жұмыстың көлемінің осы кезде жұмсалған материалдардың
санымен ... ... өнім ... ... ... мен қызметкерлердің өндірген өнімдері мен ... ... ... ... мен ... ... алғашқы
табельдері оларға еңбекақы есептеу және оны төлеу үшін ұйымның цехынан,
бөлімшелерінен, бригадаларынан ұйым ... ... ... ... ... ... ... үшін толтырылатын бұл алғашқы
құжаттар мен ... ... ... ... ... ... мұқият тексеріледі. Сондай- ақ бұл құжаттағы еңбек
бағасының дұрыс қойылуы, ... ... мен ... ... және ... ... қағидаларына сәйкес келуі және шифрларының дұрыс
қойылуы тексеріледі.Тексеріліп болғаннан кейін бұл құжаттар бойынша ... мен ... ... сомалары есептелінеді.
Ұйымдағы тоқтап қалған жұмысқа төленетін еңбекақы жұмыстың тоқтап қалуы
туралы жазылған қағаздың негізінде есептелінеді.Табельдегі толтыруға ... ... ... ... табельдермен бірге бухгалтерияға
тапсырылуы тиіс. Табельдер мен ... ... ... ... ... ... және жұмысшы - қызметкерлердің жұмыс істеген уақытын
есептеу үшін ... ... ... цехтар мен бөлімшелер бойынша
жинақталған деректер ... ... ... ... ... ... ... жайлы статистикалық есеп ... ... ... ... ... ... уақытының пайдалану
нәтижесін анықтау үшін де қажет болып табылады.
Ұйымда өнім өндіру есебін жүргізу, ең ... ... ... шығарған өнімнің саны мен сапасына қарай кесімді еңбекақы есептеу
үшін және ... мен ... жеке және ... ... ... ... үшін ... Өнім өндіру есебі негізінде тек
қана кесімді еңбекақы алатын жұмысшылар мен ... ... ... ... артығымен орындалуына қарай жекеленген ... ... мен ... ... ... өнім ... ... мөлшерлі тапсытманы орындағаны үшін сыйақы
алады
Өнім өндіру есебі ... ... ... ... ұйымдастыруға
және оларға есептелініп төленетін ... ... ... ... ... ... ғылыми- техникалық даму ... мен ... ... және тағы да басқаларға байланысты болып келеді.
Ұйымда өнім өндіру және жұмысты орындау барысында толтырылатын
алғашқы ... ... ... ... оның ... ... айы, жылы) өндірілген өнімнің саны мен көлемі, өнімді өндіру мен
жасап шығаруға кеткен ... ... ... мен ... ... немесе бригада номерлері, цех бөлімшесінің шифрлары және
оларға есептелген еңбекақы түрі жайлы ... ... ... Олардың
негізінде жұмысшылармен есеп айырысу және өндіріліп шығарылатын өнімдер мен
істелінетін жұмыстарға есептелінген төлем сомаларының мөлшері анықталады.
Жұмысшылардың кінәсінсіз болған бос ... ... ... төленуге
тиісті уақыт (ауа – райының қолайсыздығы, материалдардың, электр қуатының
болмауы, т.б.) бос ... қалу ... ... еңбек ақы жүйесі кезінде бригадаға тапсырыс берілген уақыт
ішінде аяқталуға тиіс ... ... ... ... ... Онда
жекелеген жұмыс түрлерінің толық құрамы мен жұмыс бірлігіне қойылатын баға
көрсетіледі (мысалы, 1 шаршы метрге ... ... ... ... бағаның құрамында тек кірпішті қалау ғана ... осы ... ... ... да - ... ерітіндіні, тетіктерді алып беріп
тұру, сатыларды құрастыру – есептелінеді.
Жұмысшылардың өндірген ... ... ... бақылау бөлімі
қабылдап санап алғаннан кейін, ол ... ... ... ... ... ... Бұл жүйе ... көбірек қолданылатын алғашқы
құжаттардың түрі «кесімді жұмыс» ... ... ... ... жұмыс
орындалмай яғни басталмай тұрып толтырылады және жұмысшы қызметкерлерге
беріледі. ... ... ... бұл ... ... өндірілген өнімдер
мен орындалған жұмыстың саны, ... ... ... ... ... үшін ұйымның бухгалтериясына тапсырылады.
Ұйым бойынша өндірілген өнімге, істелінген жұмысқа күнделікті ... ... ... ... ... ... ... Оның үстіне
нарядтар бойынша төленетін еңбекақы мөлшерін ... ... ... ... ... ... сай келуін бақылауға,
салыстыруға мүмкіндік ... ... да өнім ... ... ... еңбекті жеңілдететін жүйесін енгізу қажет. Іс ... ... ... ... ... немесе екі апталық ... ... ... ... ... ... болады.Ұйымдарда өнім
өндіру жайлы мәліметтер мен ақпараттар тек қана наряд ... ... ... ... ... ... өнімнің жылжуын яғни олардыңбір
операциядан келесі ... ... ... және олар үшін ... ... ... мақсатында маршруттық карталар тәжірибеде кеңінен
қолданылады. Өнім өндіру есебінің бұл түрі сериялы ... ... ... ... мен бөлімшелерінде кеңінен қолданылады. Бұл маршруттық
карталарда біртектес материалдардан дайындалатын детальдар мен бөлшектердің
барлық технологиялық ... өтіп ... ... ... ... ... ... бөлімі өндірісте өндірілген , жасалынып шығарылған
өнімнің сапасымен ... ... ... қатар болған ақауларды анықтап
отырады және сонымен ... бұл ... ... өнім ... жайлы
құжаттарға жазып отырады. Өндіріс цехтары мен бөлімшелеріндегі өндірілген
өнімнің әрбір топтарына ... ... ... ... маршруттық
картада өндірістің осы топтағы өндірген өнімінің саны көрсетіліп ... ... ... ... картаға топты яғни өнімдерді
тексеру барысында анықталған ақау немесе кемшілігі бар өнімнің ... ... ... ... ... ... көрсетіп қол қояды.
Өндірілген өнімнің топтары бір бөлімшеден екінші бөлімшіге, цехқа
берілгенде оларға қоса ... ... ... ... топтағы
өнімдер бөлініп кететін жағдайда ... ... ... ... ... карта сонымен қатар өндірілген өнімдердегі кездесетін
ақаулардың қай жұмысшы ... ... ... ... ... және ... өнім ... дұрыс жазылуындағы бақылау жұмыстарын
жеңілдетуге арналған. ... ... ... мен ... ... өз алдына карта ретінде пайдаланылады.
Ғылыми –техниканың жетілуі мен алға ... ... ... жеке және ... ... ... қысқартылып отырады.Ұйымда
өндіріс тиімділігін арттыру үшін үздіксіз жұмыс ... ... ... ... ... ... ... жұмысшылардың
бүтін топтарын ұйымдастыруды ... ... ... ... ... ... түрі ... қолданылады. Шаруашылықта өндірістік
бригадалық топ құру, ұжымдық еңбекақы есептеу мен оны ... ... ... жұмысына қажет болатын көп күш пен еңбекті
үнемдеуге ... ... ... байланысты толтырылатын құжаттардың саны
да азаяды. Әрбір жұмысшы мен қызметкердің ... ... мен ... саны мен ... ... оларға еңбекақы ... ... ... ... яғни ... ... ... шығарылған өнімнің,істелінген жұмыстың ең соңғы нәтижесінің
есебін алу жеткілікті болады.Өндірілген ... ... ... ... ... ... ұйымдардағы жұмысшыларға еңбекақы есептеу техникалық
бақылау бөлімі қызметінің ең соңғы тексеру операциясынан өтіп, қоймаға
тапсырылған және ... ... ... ... ... ... яғни
басқалар берілген, сатылған, тиеліп жіберілген ... ... ... саны мен ... ... есептелінеді.
Жұмысшылар мен қызметкерлерге жоғары да айтылғандай еңбекақы есептеу
және төлеу үшін ... ... ... мен ... өнім өндіру
ведомосін қолдануды қажет етеді.
Көпшілік өндіріс орындарында, әсіресе, ... ... мен ... ... ... өндіріліп шығарылатын
өнімнің, істелінген жұмыстың ең соңғы нәтижесі бойынша есептеу кеңінен
қолданылады.Өнім ... ... бұл түрі ... ... ... өнімділікті арттыру үшін, сондай-ақ өндірілген өнімдер
мен орындалған жұмыстардың көлеміне қосымша ... ... жол ... ... істелінген жұмыс уақытына қарай,яғни мерзімді
еңбекақы төлеу ... ... ... ... ... уақыт
ішінде еңбек өнімділігін арттыруға тайтарлықтай ынталандырмайды, сондықтан
да көптеген өндірісорындары, яғни ... ... ... ... ... орындалуына қарай отырып төлейтін түріне
көшті.Бұл жұмысшылар мен қызметкерлерге мерзімді еңбекақы ... ... ... ... тапсырманың орындалуын қажет етеді.Сонымен қатар
тапсырманы уақытылы орындағаны үшін жұмысшы- қызметкерлерге сыйлықтар мен
сыйақылар, тағы басқалар ... ... ... ұйымдастырылған көп сериялы өндіріс
орындарында өнім өндіру есебінің ... ... ... ... ... яғни ... соңында өндірілген өнімнің саны сен көлемін
анықтау үшін әр операция бойынша ... ... ... қалдығына
түгендеу жүргізіледі. Шаруашылық субьектілерінде жұмыс істейтін ... ... ... өнімнің саны мен көлемін анықтау үшін ... ... үшін ... ... мен ... ... қосып, осы
қосындыдан сменаны тапсырған уақыт барысында өңделінбей қалған бұйымдар мен
детальдардың санын азайту ... ... ... ... ... саны ... ... жазылып отырылады. Ұйымдарда кейбір
кездерде әртүрлі себептермен өндіріске ... ... ... дер кезінде болмауына байланысты жұмысты орындауға, өнімді
өндіріп шығаруға қолайсыз, сапасы жағынан ... ... ... ... сай ... ... құндылықтарды пайдалануға
тура келеді. Кейбір жағдайларда ондай ... ... ... ала өңдеуді қажет етеді.. Сондіқтан өндіріске басқа да ... ... ... ... ... әдеттегі уақытында
орындалмауына септігін тигізеді.Бұған белгіленген мөлшерде қосымша ... ... ... да ол үшін ... ... еңбекақы
төленеді.ұйымдағы жұмыстың былай ауытқуына қосымша төленетін еңбекақыға
мастер, прораб ... ... яғни ... наряд толтырушы адам қосымша
еңбекақы төлемін ... ... ... ... ... еңбекақы
есептеу үшін толтырылатын ... мен ... ... ... әдетте техникалық процестің ауытқуы қосымша операцияны қажет
ететін болса онда ... ... ... ... бар нарядтар
толтырылады. Қосымша төлеу құжатында жоспарлардан тыс өңдеу операциясына
төленуге тиісті еңбекақымен ... ... ... ... себептері де
көрсетіледі.
Толық ай істемеген ұйымда, жаңадан іске қосылған ... ... ... жұмыс істейтін ұйымда жұмысшылар мен қызметкерлердің орташа
айлық саны есеп беретін айдағы ұйымның ... ... ... (демалыс
және мейрам күндерін қоса есептегенде) жұмысшылар мен ... ... сол ... календарлық күн санына бөлу арқылы алынады.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің ұйым бойынша бір жылдық орташа саны осы
жылдағы барлық айлардағы олардың ... ... ... ... ... анықталады. Егер ұйым толық жыл бойы жұмыс істемеген ... ... ... ... саны ... ... айлардағы олардың
сандарының қосындысын 12-ге бөлу ... ... ... табу үшін ... мен ... ... санынан жұмысшылар мен қызметкерлердің кейбір категорияларына
жататын ... ... алып ... ... ... жұмысшылыр мен
қызметкерлердің қатарына жататындар:
• Жүкті және босануға ... ... ... сондай- ақ бала
асырап алған әйелдер.
• Заңда қаралған жасқа дейін баланы қарауға демалыс ... ... ... Оқу ... еңбекақылары түгел, жартылай сақталған, немесе
сақталмаған жұмысшылар мен ... ... ақ ... ... оқу ... ... емтихан тапсыру үшін еңбекақысы сақталмай
жіберілген жұмысшылар мен қызметкерлер.
• Әкімшіліктің ынтасы бойынша сақталмайтын демалысқа кеткен жұмысшылар мен
қызметкерлер және ... ... табу үшін ... ... ... мен ... ... олардың қатарынан нақтылы жұмыс істегеніне қарай
пропорционалды түрде күніне ... ... ... жұмыс істемейтін
жұмысшылар мен қызметкерлер кіргізіледі. Алдымен жұмыс істеген адам күні
табылады. Ол үшін ... мен ... ... ... ... ... ... күнінің ұзақтығына бөлінеді.Содан кейін барлық
жұмыс істеген сағатын ,күнін, ... ... бөлу ... ... ... мен ... табылады.
Орташа еңбекақы есептеу үшін есепке алынатын жұмысшы қызметкерлердің
құрамына үйде отырып жұмыс істейтін жұмысшы қызметкерлер ... ... сол ... мен ... ... айлық еңбекақыны, сол
шаруашылық субьектісінде негізгі қызметті атқаратын ... ... сол ... ... ... бөлу арқылы анықтайды.
2.2 Еңбек ақының түрлері. Еңбекке ақы төлеу нысандары мен жүйелері
Жұмышылар мен қызметкерлеге төленетін еңбекақыны негізгі және ... ... ... ақы - бұл ... ... және орындалған жұмыс саны
үшін есептелген еңбек ақы. Оған: тарифтік ставка, оклад, мерзімнен тыс ... ... ... ... үшін төлемдер жатады.
Қосымша еңбек ақыға атқарылмаған уақытқа төленетін төлемдер жатады:
кезекті еңбек демалысы ақысы, ... және ... ... үшін ... ... байланысты демалыс ақысы, жәрдемақылар
кіреді.
Бухгалтерлік есептің № 7 «Тауарлы – ... ... ... ... ... сәйкес ұйымдардағы қосымша еңбек
ақының құрамына төмендегі төлем түрлері енгізіледі:
• жұмысшылардың атмосфералық жағдайлардың ... бос ... ... ... ... ... демалыстарын төлеу үшін резервке алынған сомалар;
• жас жұмысшылардың жұмыс ... ... ... ... ... және ... орта оқу орындарында, сырттай аспирантурада оқитын
жұмысшылар мен қызметкерлерге берілетін оқу ... ... ... ... ... жеңілдік сағаттарының төлемдері;
• жүкті әйелдерге орташа жалақыға дейін төлемдер;
• тамақтандыратын әйелдердің жұмыстағы үзілістеріне төлемдер;
• демалыстық жәрдемақы;
• жұмысшыларға заңмен қарастырылған ... ... ... ... ... қызметтер бойынша шығындар;
• шәкірттерді өндірісте оқытқаны үшін төлемдер.
Ұйымдарда еңбекақыны есептеудің нысандарына мерзімді және кесімді еңбек
ақы жатады.
Мерзімді ... - ... ... ... ... мөлшері бойынша өнім
өндіргені немесе өндірмегені қарамастан жұмыста ... ... ... ... ... - ... ... жұмысшылар мен
қызметкерлерге еңбекақы төлеуге негізделген. ... ... мен ... ... ... яғни ... жұмысының көлемі мен сенын
анықтау мүмкін емес жұмысшылар мен қызметкерлерге мерзімдік ... ... ... ... екі ... бөлінеді: жай мерзімді және
мерзімді – сыйақылы.
Жай мерзімді еңбек ақыны төлеген ... ... ... ... ... ... бойынша немесе нақты атқарған уақыты үшін оклад бойынша
есептеледі.
Еңбекті төлеудің мерзімді - сыйақылық ... ... ... ... ... ... ... штатта көрсетілген тұрақты
еңбекақысына қосымша олардың ... ... ... ... және тағы да басқа көрсеткіштердің өсуіне қарай сыйақы беріледі.
«Мирас» серіктестігінде еңбекке ақы төлеудің мерзімді – сыйақылы ... ... ... және ...... ағаш цехтарының
жұмысшыларына қолданылады. Сыйақы мен көрсеткіштердің мөлшері ... ... ақы ... ... ... сай анықталады ал құрылыс –
монтаж жұмыстарын орындайтын жұмысшыларға еңбекке ақы төлеудің ... ... ... ... ... ... төлеу кезінде өндірілген өнімнің, орындалған
жұмыстың және көрсетілген қызметтің ... ... ... ... ... ... еңбекақы - жұмысшылардың еңбек өнімділігін өсіруге,
өнімді ... ... ... ... ... ... ... Еңбекақыны есептеудің және төлеудің кесімді түрін қолданғанда
жұмысшылар мен ... ... ... ... ... ... ... санын тариф бойынша белгіленген өлшем ... яғни ... ... ... ... ... ... баға белгіленген жұмыс уақытында өндірілуге ... ... мен ... негізделіп белгіленеді. Уақыт ... ... ... ... яғни ... ... ... адам/күн
өлшемінде көрсетілген уақыт ... ... Өнім ... ... мен ... ... бір ... ішінде жасап
шығарылатын, өндірілетін өнімінің саны және көлемімен анықталады.
Оның ... ... ... ... - сыйақылы, кесімді – үдемелі,
аккордты, жанама кесімді.
Тікелей кесімді еңбек ақыны төлеу ... ... баға ... өнім ... саны үшін ... Бұл ... ... кесімді
баға өндірілген өнім санына көбейтіледі.
Кесімді – сыйақылы еңбек ақыны төлеу кезінде өндірілген өнімнің санына
есептелген еңбек ақы ... ... бір ... ... ... үшін ... ... қосылады. Ұйымда жұмысшылар мен
қызметкерлерге кесімді - ... ... ақы ... өнім ... ... ... артығымен орындағаны, өнім ... ... мен ... ... мен энергияны үнемді де ... үшін ... ... тиісті еңбекақысына қосымша сыйақы
ретінде төленеді. Ұйымда немесе оның ... ... ... ... төлеу және сыйақының ... ... ... ... ... ... қажет.
Кесімді - үдемелі еңбек ақыны төлеу кезінде норма ... ... ... баға бойынша, ал нормадан артық өндірілгені ... ... ... (ол 2 ... ... тиіс) жүргізіледі. Ұйымда жұмысшылар мен
қызметкерлерге кесімді еңбекақыны есептеудің кесімді - үдемелі ... ... - өнім ... ... бір мөлшерден артық көлемде
өндірген ... үшін ... ... ... төленеді. Бұл жүйе
көп жағдайда қиын да күрделі, ауыр ... ... ... ... үшін және еңбек өнімділігін белгілі ... ... ... ... ... ... ... Жалпы бұл жүйе кез келген ұйымда қолданыла бермейді.
Аккордты еңбек ... ... ... – ала ... ... және ... ... көлемінің орындалуы бойынша анықталады. Кесімді
еңбекақының бұл ... ... ... ... ... ... жұмыстың санына, көлеміне ... ... ала ... баға
қоюды қажет етеді. Сондай-ақ, бұл жүйе ... ... ақы ... ... ала ... ... көлемі мен ... ... ... ... ... ... ... жұмысшылар мен
қызметкерлерге еңбекақы есептеу көбіне ... ... ... ... және ... тиеп - түсірумен айналысатын
өнеркәсіп орындарында қолданылады. Бұл жүйе ... ... ... ... мен ... санын қысқартып, еңбек
өнімділігін арттыруға мүмкіншілік береді.
Ұйымдарда ... мен ... ... ... тағы бір ... - ... кесімді жүйе болып ... ... ... ... шаруашылықтың негізгі жұмысшылары мен
қызметкерлеріне емес, оларға ... ... ... өндірістің
жұмысшыларына төленеді, яғни бұл жүйе бойынша ... ... ... ... тағы да басқа құралдардың
тоқтамай жұмыс ... ... ... ... өнім өндіргені үшін
слесарьларға, операторларға, жөндейтін және оларды жұмысқа ... да ... ... ақы ... ... нысаны кезінде есеп айырысу ... ... ... ... ... ... ... жұмысшының
бригада жұмысының нәтижесіне қосқан еңбектік үлесінің мейлінше толық есебі
үшін оның мүшелерінің ... ... ... ... ... ақыға қосымша коэффициентті қолданады.
Еңбекке ақы төлеудің нысандарын, жүйелерін және мөлшерін ұйым ... ... ... мен ... түнгі уақытта
істеген жұмысына есептелетін қосымша төлем, мерзімнен тыс уақытта істеген
жұмысына есептелінетін қосымша төлем, ... ... ... мейрам күніне
төленетін төлемдер, жұмыстың ауырлығы мен зияндығына төленетін қосымша
төлем, өнім өндірудегі ... ... ... ... ... жұмысты
атқарғаны үшін төленетін төлем,тағы басқа төлемдер және ... ... ... істегеніне есептелінетін төлемдер жатқызылады.
Ұйымдарда қызметкерлерге төленетін мерзімдік еңбекақы толтырылған
табельдердің негізінде ай бойындағы ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысатын уақыт есебіне
каленьдарлық ай, күн немесе ... ... Егер ... ... ... ... ... бір ай қызмет атқаратын немесе жұмыс істеген
болса, онда ... ... ... ... ... ... ұйымның
басшылығы бекіткен мөлшерде еңбекақы сомасы ... ... Егер ... ... ... еңбекақы алатын жұмыскерлер мен қызметкерлер есепті
айда бірнеше күн жұмысқа ... ... келе ... ... ... онда
оларға төленуге тиісті еңбекақы сомасы ол жұмысшылар мен қызметкерлердің
толық ай ... ... ... ... ... сол айдағы жұмыс
күндерінің санына ... ... ... яғни сол ... бір ... тиісті
еңбекақы сомасын сол айдағы жұмысшы – қызметкердің жұмыс істеген күндерінің
санына көбейту арқылы табылады.
Мысалы: ... ... 22 ... күні бар, ... 11000 ... тұрақты
еңбекақы алатын жұмысшы, сол айдағы 15 күн жұмыс істеп, 4 күн ауырып қалған
және 3 күн қоғамдық жұмыс ... ... 18 күн үшін (15 күн ... +3 ... ... ... еңбекақы ұйымның есебінен төленеді. Бұл ... үшін бір айға ... ... ... ... яғни ... осы айдағы жұмыс күнінің санына яғни 22 күнге бөлеміз.Содан кейін
алынған ... ... ... және ... ... атқарған күндері
сандарының қосындысына көбейтеміз. Бұл жағдайда жоғарыдағы мысалымызда
көрсетілген ... ... ... ... ... еңбекақы сомасы 9000
теңге болады.(500 х (15+3))=9000 ... ... ... ... ... еңбекақы жұмыс істеген күні мен ... ... ... олардың бір күнге немесе бір ... ... ... ... істеген күндері мен қоғамдық жұмыстағы
басқалай қосымша еңбекқаы төленуге ... ... ... ... ... арқылы табылады.
Ұйымда кесімді еңбекақы төлеу жүйесі бойынша – ... ... ... мен ... ... саны мен ... жазылған алғашқы құжаттар бойынша есептелінеді. Ол үшін алғашқы
құжаттарда ... ... ... ... мен ... және дайындалған тетіктердің, сондай-ақ тағы да басқа
операциялардың жалпы саны мен ... ... бір ... ... ... ... ... көьейтеді.
Ұйымда тапсырманы басынан аяғына дейін жеке бір адам ... ... ... істеген жұмысына қарай төленетін жағдайда
жоғарыда аталған алғашқы құжаттарға әр жұмысшының жұмыс ... ... ... ... болып өндірген ... мен ... ... мен ... және ... бір ... ... өндіруге
белгіленген бағасы көрсетіліп жазылады. Жалпы бригада ... ... мен ... жұмыстардың сандары мен көлемдерін, олардың бір
данасын өндіріп ... ... ... ... ... ... ... сол бригада мүшелерінің еңбекақысы ... ... ... ... ... мен ... ... олардың
мамандық дәрежесіне және жұмыс істеген уақытына сәйкес бөлінеді. Ол ... ... ... ... ... ... ... (ай, күн, сағат)
табылады. Содан соң жұмысшы ... ... ... ... ... бір ... ... еңбекақы мөлшері олардың жұмыс
істеген сағатының санына ... ... ... ... ... ... сомасы табылады. Алғашқы құжаттар бойынша
есептелінген ... ... ... ... ... ... ... тариф бойынша есептелінген еңбекақының жалпы сомаларының
қосындысына қатынасы ... ... ... ... ... Осыдан
кейін тариф бойынша жұмысшы қызметкерлердің әрқайсысына есептелінген
еңбекақы сомасы осы ... ... әр ...... ... мен ... өнімдерінің саны мен оның мамандық
дәрежесіне байланысты еңбекақысы табылады.
Қосымша еңбек ақыны төлеу ... ... ... ... жұмысшымен
жекелей жасалған еңбек шартында қаралады. Қосымша ақы еңбек туралы заңға
сәйкес жүргізіледі.
Ұйымдарда мейрам ... ... ... күні бір сағатқа қысқартылады.
Және қысқартылған ... күні үшін ... ... ... ... төленуі тиіс.
Мереке күнгі жұмыс үшін екі есе сағаттық немес күндік ставка мөлшерінде
айлық оклад алатын жұмысшыларға окладынан тыс 1,5 есе ... ... ... ... ... ... ... түнгі 22-ден азанғы 6 – ға дейінгі уақыт саналады.
Түнгі уақыттағы жұмысы үшін жұмысшылар мен ... ... ... еседен кем емес мөлшерде төленуі тиіс.
Мерзімнен тыс жұмыс деп белгіленген уақыт ... тыс ... ... ... ... күніне қарай (мерзімді) еңбек ақы алатын
жұмысшылар мерзімнен тыс жұмысқа ақыны алғашқы екі сағат үшін 1,5 ... ал одан ... ... үшін екі есе ... ... ... оклад есебімен алады.
«Мирас» серіктестігінде қосымша еңбек ақының есептелуі орташа еңбек
ақы бойынша жүргізіледі. Орташа еңбек ақы ... ... ... ... ... ... ақы негізінде есептелген еңбек ақысы.
Серіктестікте орташа еңбек ақы бойынша мынадай төлемдер жүргізіледі:-
• Демалыс ... ... ... және ... ... ... Оқу уақытындағы демалыс ақысы;
• Уақытша еңбекке жарамсыздығына төлем;
• Басқа жұмысқа ауысу кезінде.
Еңбек ақысы ай сайын өзгеріп тұратын ... ... ... ... ... ... істеген күнтізбелік екі айдың есебінен
анықталады.
Серіктестікте еңбек демалысы ... мен ... ... ... ... бір рет ... Еңбек демалысы жұмысқа
қабылданған күннен бастап есептеледі.
Еңбек демалысын ... үшін ... ... айдың алдындағы 12
күнтізбелік айдағы орташа жалақыдан, осы кезеңге бекітілген үстемелер,
қосымшалар және ... ... ... ... ала ... ... ... ақыны есептеу үшін қабылданған еңбек ақы сомасы 12-
ге (ай саны) және 25,4 – ке ... ... ... ... ... ... есептеуге уақытша еңбекке жарамсыздығы ... ... ... ... орташа күндік еңбек ақы мөлшерін демалыс күніне
көбейтеді.
Жұмысшылар мен ... ... ... ... ақы ... ... ... құрылады, өйткені жұмысшыларға демалыс жыл ... ... және ... ... ... ... сол ... жұмыстардың өзінді құнына жатқызу өзіндік құнды өзгертеді.
2.3 Еңбекақыны есептеу және одан ... ... ... ... ... ұйым ... ... кейін бірінші кезекте
жүзеге асырылады.
Еңбек ақы ұйымда қабылданған ережеге сай нысанда және жүйеде төленеді.
Еңбек ақы нақты атқарылған ... ... ... ... ... ... ақы ... маңызды элементі болып оның техникалық мөлшерленуі,
яғни еңбектің күрделілігіне, жұмысшылар мен қызметкерлердің мамандықтары
дәрежесіне қарай ... әр ... ... жұмыс уақытының мөлшерін
анықтау болып саналады. Жұмыстың ... ... ... мөлшері
тарифтік жүйеде қаралады.Тариф жүйесінің негізгі элементтері болып мыналар
табылады:
1.Тарифтік кесте;
2.Тарифтік еңбекақы мөлшері
3.Тарифтік мамандық ... ... ... мен ... ... ... кестесі жасалынады.Тариф жүйесінің көмегімен жұмыстың барлық түрі
күрделілігіне және көп еңбек ... ... ... ... және ... ... ... дәрежесіне қарай
оларға тариф бойынша ... ... ... ... ... ... ... қай саласында болмасын негізгі жұмыстың
әрбір түріне, ... ... ... ... ... ... пен ... қарай берілген разрядтар көрсетіледі. Сонымен
қатар тарифте әрбір ... ... ... ... ... беріледі және
жұмысшылар мен қызметкерлердің өзіне берілген разрядқа ие болмауына керекті
еңбек дағдысы мен біліміне де мінездеме береді.
Тарифтік кестеде - ... мен ... ... ... ... ... ... ақы осы өндіріс саласында өте қарапайым және
жеңіл бірінші дәрежелі ... ... ... ... мөлшерде
бекітіледі.Жоғары дәрежелі еңбекке төленетін ... ... ... ... осы қарастырып ... ... ... тарифтік коэффициентін, бірінші дәрежелі
еңбекке төленетін еңбекақы мөлшеріне көбейту арқылы анықталады.
Тарифтік кестеде тарифтік еңбекақы ... ... ... ... ... ... болып екіге бөлінеді.
Тарифтік мерзімдік еңбекақы мөлшері бір сағатқа белгіленеді. Кесімді
еңбек бағасы белгілі тарифтік баға бойынша бір ... ... ... ... ... ... ... сол сағатта өндірілген өнім көлеміне,
орындалған жұмыстың мөлшеріне бөлу арқылы табылады немесе бір өнімге кеткен
уақытқа көбейту арқылы ... ... ... ... өнім
мөлшері, көлемі, барлық өндіріс саласында техникалық ... ... ... ... ... кезінде еңбек ақы жұмысшыларға штаттық кестеде бекітілген
окладқа ... және ... ... ... ... сай есептеледі. Мерзімді
еңбек ақының мұндай түрі окладтық жүйе деп ... ... ...... ... мен жұмысшыларға жалақы төленеді.
Есептелген жалақы сомасы жұмысшының қолына толық берілмейді. Алдын ала
одан ... ... мен ... ... Бұл шегерімдер мемлекеттік
деңгейдегі заңдылықтар мен жұмысшылардың тікелей жазбаша ... ... ... ... Осыған сәйкес ұйымның есеп – ... ... ... ... ... бойынша аударады. Қолданыстағы шегерімдерді
екі топқа бөлуге болады: міндетті, барлық жұмысшылар үшін ... ... ... тек ... ... үшін кей ... ... табыс салығы мен міндетті ... ... ... ... еңбегін пайдаланатын заңды тұлғалар, сондай –
ақ жеке ... ... мен жеке ... ай ... ... ... зейнетақы жарнасын есептеп, ұстап, жинақтаушы зейнет ақы
қорларына аударып отырулары керек. Міндетті ... ақы ... ... ... жеткен тұлғалар босатылады.
Жинақтаушы зейнетақы қорымен есеп айырысулар 686 «Жинақтаушы зейнетақы
қорымен есеп айырысулар» шотында ... ... ... жарналарын жинақтаушы зейнетақы қорына төлеушілер
болып ұйымның жұмысшылары саналады. Бұл ... ең ... ... ... 10 ... көлемінен төмен болмауы тиіс.
Зейнетақы қорына аударылатын жарналар жұмысщылар мен қызметкерлердің
еңбек ақысынан ... ... ... ... ... табыстарының барлық
түрлерінен 10 пайыз мөлшерінде ұсталады. Барлық жарна төлеушілер жарналарды
ай сайын еңбек ақы төлеу мерзімі ішінде ... ... ... ... айдың
10 – нан кеш қалмауы керек.
Міндетті зейнетақы жарнасы есептелген кезде 681 «Қызметкерлермен еңбек
ақы ... есеп ... шоты ... 686 «Жинақтаушы зейнетақы
қорымен есеп ... шоты ... ... сомасы жинақтаушы
зейнетақы қорына аударылған кезде 686 шоты ... 441 ... ... ... ... ... ең алдымен, жинақтаушы
зейнетақы қорына 10 пайыз ... ... ... ... ... ... 145 бабындағы ставкаға сәйкес табыс салығы ұсталынады.
Жекеге мына ұсталымдар жатады:
- Заң, сот органдарының үкім қағазы ... ... ... ... және ... ... ... алған тауарлары үшін міндеттелген сома.
- Әрбір жұмысшының және ... ... ... ... ... жарнасы.
- Әрбір жұмысшының және қызметкердің жазбаша өтініші ... ... ... келтірген зиянды өтеу үшін төлемдер.
Заң, сот органдарының үкім қағазы бойынша ұсталатын ұсталымдар ... ... ... есеп ... ... ... Еңбекке жарамсыздығы бойынша жәрдемақыны есептеу
Қазақстан Республикасының «Еңбек ... ... 85 ... ... ... ... арнайы жәрдемақы заңдылықтармен белгіленген
уақытшы еңбекке жарамсыз ... ... ... ... ... ... ... төлеудің ерекше түрі.
Оның төлем көзі өнімнің ... құны ... ал ... ... ... ... соманы есептеуге емдеу мекемелерінің уақытша еңбекке жарамсыздық
парағы негіз болады.
Уақытша еңбекке жарамсыздығы ... ... ...... ... ... ... есептеу үшін ауырғаны жөніндегі
қағазды ескере отырып, жұмыс ... ... ... – ақ 8 ... ... ... ... барларға және өзінің қарауында 16 жасқа толмаған
үш және одан да көп балалары барларға 100 ... ... ... ... Ал 80 ... ... ... ақы – үздіксіз өтілі 5 жылдан 8
жылға дейін, 60 пайыз өтілі 3 -5 жылға ... 50 ... ... 3 ... ... ... ... категорияларына жәрдем ақы олардың еңбек өтіліне
қарамастан 100 пайыз мөлшерінде беріледі. Оларға 18 ... ... 16 ... толмаған 3 және одан да балалары бар ... ... ... кәсіптік ауруға ұшыраған жұмысшылар, сондай – ақ Ұлы Отан
соғысының және оған теңестірілген мүгедектер жатады.
ҚР Үкіметінің ... ... № 1394 ... ... «Жұмыс
берушінің есебінен әлеуметтік қамтамасыз ету бойынша ... ... ... ... ... ... беруші ұйым қаражатының есебінен
әлеуметтік қамтамасыз ету ... ... ... ... міндетті:
уақытша еңбекке жарамсыздық, жүкті әйелдерге, жас босанған аналарға.
ҚР Үкіметінің 29 желтоқсан 2007 жылғы №1394 қаулысымен Орташа ... ... ... ... болатын. Онда осы ереженің 7
тармағына сәйкес, қызметкерлердің орташа ... ... ... ... ... ... жұмыс күндерінің (жұмыс сағаттарының)
санына көбейту жолымен есептеледі. «Жұмыс берушінің есебінен әлеуметтік
қамтамасыз ету ... ... ... ... және төлеу тәртібі туралы»
нұсқауға өзгерістер енгізілді. Осы қаулының 2 пунктінде ... ... ... ақы ... оның ... орны ... тағайындалады және
төленеді». 7 пункте «орташа айлық жалақы» сөзі ... ... ... ... сөзімен ауыстырылған.
Осылайша, 29.12.2007 жылдан бастап, уақытша еңбекке жарамсыздығы бойынша
жәрдемақы жұмысшыларға заңдылықтарға сәйкес есептелген орташа ... ала ... ... Бұл ... ... жалақының мөлшері есептік
көрсеткіштің 10 есе шамасынан ... ... ... ... ... ... ... орташа еңбек
ақысын есептеу тәртібі туралы» нұсқаудың 10 пунктінде орташа күндік жалақы,
кезекті ... ... мен ... ... ... үшін ... төлеуден
басқа уақытта, ай ішінде есептелген жалақы сомасын бес немесе алтыкүндік
жұмыс аптасындағы ... ... бөлу ... ... ... ... 2004 жылы 20 –нан 30 қаңтарға дейін ауырып, еңбекке
жарамсыздығы қағазын әкелді. Есептеу кезеңі болып сол ... ... ... ай ... Бес ... жұмыс аптасында 8 сағаттан жұмыс күні
2003 жылы 251 жұмыс күнін құрады. Жұмысшы 2003 жылы ... жоқ, ... ... жоқ. ... 300 000 ... жалақы тең болады 300 000:251=1195.21 теңге Уақытша ... ... ... ... есептейміз: 1195.21х8 жұмыс күні =9561.68
теңге. 2007жылы ең төменгі ... ... ... ... ... ... ... жәрдем ақы жұмысшының ақысы төленетін кезекті
еңбек демалысы кезінде ауырғанына төленбейді.Егер ... ... ... ол сол ... ... ... ... есептеледі.
ҚР Үкіметімен бекітілген №1394 29.12.2007 жылғы «Жұмысшылардың орташа
еңбек ақысын есептеу тәртібі туралы» ... 20 ... ... ... ... және жас ... үшін жәрдем ақы сондай
– ақ тікелей ... ... сәби ... ... ... (еркектерге)
жәрдемақы, жүкті және тууына байланысты бүкіл демалыс кезеңі бойына немесе
асырап алған күннен бастап, ... бір ... ... 6 күн ... кезеңге алған демалысына заңдылықтарға сәйкес есептелген ... ... ... төленеді». Яғни 2008 жылдан бастап, жәрдемақы еңбек
ақысын ескере ... ... ... 1 ... ... әлеуметтік қолдаудың жаңа тәртібі
бекітілді: ... және бала ... ... ... ... ... жәрдемақылар жойылды.
Жүкті болуына және тууына байланысты жәрдемақы жүктіліктің 30 аптасынан
бастап, 126 күнтізбелік күнге еңбек ақысының 100 ... ... бір ... Егер қиын ... жағдайда немесе егіз немесе үшем босанған
жағдайда жәрдемақы 140 күнтізбелік ... ... ... және ... ... ... жарамсыздық қағазы әйелге
2008 жылғы 1 қаңтарынан бастап, 20 ... ... 126 ... ... ... ... жұмыс аптасымен жұмыс істейді. Оның орташа күндік жалақысы 2310
теңгені құрайды.
Уақытша еңбекке жарамсыздығы жәрдемақысын анықтаймыз.
Бескүндік ... ... ... ... ... ... және ... жұмыстан қалған күндері құрайды: қаңтарда – 11 күн, ақпанда – 20
күн, наурызда – 21 күн, ... – 22 күн, ... – 14 күн. ... ... ... ... – 2 310 х 11 = 25 410 ... – 2 310 х 20 = 46 200 теңге;
Наурыз 2 310 х 21 = 48 510 ... 2 310 х 22 = 50 820 ... 2 310 х 14 = 32 340 ... ... және ... ... жәрдемақының жалпы сомасы 203280
теңге.
2.5 Еңбек ақының аналитикалық және синтетикалық есебі
Еңбек ақы бойынша есеп айырысу және ... ... ... ... негізгі бағыттар бойынша жүзеге асырылады:
• әрбір жұмысшы бойынша оның ұйымда жұмыс істегенуақытына қарамастан;
• есептеулердің түрлері ... ... ... ... ... ... ... бөлімшелер бойынша;
• өндірілген өнім, көрсетілген қызмет, орындалған ... ... ... ... ... ... ... үш нысаны
қолданылады: есеп айырысу – төлем ведомостері ... есеп ... ... ... бойынша, «еңбек ақыны есептеу» парағы бойынша, оның
негізінде төлем ведомосі толтырылады.
Серіктестікте есеп ... ... ... қолданылады.
Ұйымда жұмысшылар мен қызметкерлерге бір айға ... ... ... ... табу үшін ... ... бойынша өндірілген
өнімдер мен ... ... және ... еңбек ақыларына қоса
төленетін жалпы соманы анықтап, одан ұсталуға тиісті сомаларды алып тастау
керек. ... мен ... ... одан ... және ... ... берілетін еңбекақы сомаларын ... ... есеп ...... ... деп атайды. Бұл ведомості
әрбір бөлімше, ... ... ... ... – төлем ведомосінде жұмысшылардың аты – жөні, табельдік
номері, есептелген негізгі және қосымша еңбек ақы, ұсталымдардың ... бар ... ... ... ... көрсетіледі. Жұмысшылар осы
төлем ведомосінің негізінде кассадан ақша алып, қолын қояды. Бұл ... ... ... ... ... есеп ... екіншіден, бұл ведомость еңбекақы бойынша есеп айырысудың
аналитикалық ... ... ... ... жарамсыздығы үшін жәрдемақы төлеуге, еңбек демалысын
төлеуге және тағы басқаларды төлеу ... ... – ақ ... ... үшін ... жұмысшыға дербес шот ашылады. Бұл шотта жұмысшының аты –
жөні, демалысының ұзақтығы, әрбір айға есептелген ... ... ... көрсетіледі.
Ұйымда сондай – ақ әрбір жұмысшыға есеп айырысу қағазы толтырылады.
Есеп айырысу қағазында да ... ... ... ... ... ... ... олардың қолдарына беріледі.
Кейбір ұйымда жазуларды қайталап жаза бермес үшін есеп айырысу – төлем
ведомосі мен дербес шоттың орнына есеп ... ... ғана ... ... ... ... ... негізгі және қосымша беттерден тұрады.
Құжаттар бухгалтерияға келіп түскеннен кейін оларды әрбір жұмысшының
айлық жалақысын және жалпы ... ақы ... ... мақсатында топтастырады.
Еңбек ақыны есептеу бойынша негізгі жинақтаушы құжат есеп айырысу
ведомосі болып табылады. Есеп ... ... ... ... ... ... болады.
• Жұмыс уақытын пайдалану есебінің табелі;
• Еңбек ақының жинақтау ... ... ... ... беріледі. Оның шамасы және беру мерзімдері
ұжымдық келісім шартта көрсетіледі. Аванс окладқа пайыздық қатынас ... ... ... ... еңбек ақының мөлшерінен артық болмауы тиіс.
Әдетте, аванс айлық жалақыдан 40% Обычно ... ... на ... ... ... ... ұсталымдар 10 пайызды құрайды деп есепке ... ... ... ... ... жалақы ай сайын уақытылы
беріліп отырады. Серіктестікте аванс ... ... ... ... ... қол ... жағдайда ғана беріледі.
Еңбек ақыны кассадан беру үшін банктен ақшаны алғаннан бастап, үш күн
мерзім беріледі.
Егер еңбек ақы белгіленген ... ... онда ... ... аты – ... қасына «депоненттелді» деген белгі қойылып,
төленбеген сома депоненттелген деп аталады.
Төлем ведомосінің ... ... ... оның ... ... ... ... қолма – қол берілген ақшаның және депоненттелген жалақының ... ... ... ... ... ... Жабылған
төлем ведомосі мен реестр бухгалтерияға өткізіледі. Оны тексергеннен кейін
бухгалтер шығыс ... ... ... ... кассаға кассирдің есеп
беруін жасау үшін береді.
Айтылған мерзімді төленбеген еңбек ақы есеп ... ... ... бұл ... ... – қол ... ... құжатында оның
депоненттелген жалақы екендігі көрсетіледі, банк бұл сомаларды өзгедей
қарыздарды ... ... ... бухгалтериясында депоненттелген сомалар есебі «Депоненттелген
сомалар кітабында» жүргізіледі. Ол бір жылға ... және ... ... жүргізіледі.
Депоненттелген соманы беру не ... ... ... не
депоненттелген сомалар есебі кітабының кесіліп ... ... ... ... ... төлеу және жұмыстан шыққан кезде толық
есептесу сомасын беру шығыс кассалық ордерімен рәсімделеді. Еңбекке ... ... ... есеп ... ... ... 681 ... бойынша қызметкерлермен есеп айырысу» пассивті шотында жүргізіледі. Бұл
шот бойынша ақпараттар №10 журнал-ордерінде көрсетіледі.
Өндіріс жұмысшыларына еңбек ақы ... ... 902 ... ... ... шотының дебеті және 681 «Қызметкерлермен еңбекке
ақы төлеу бойынша есеп айырысу» шотының ... ... ... жасалады.
811-шоттың дебеті бойынша тауарларды сатумен айналысатын тұлғалардың еңбек
ақысы, 821 ... ... ... әкімшілік қызметкердің еңбек ақысы, 922-
шоттың дебеті бойынша көмекші өндіріс жұмысшысының ... ... 681 ... ... ... тұлғалармен есеп айырысу үшін 682 «Лауазымды ... шоты ... ... ... ... ... бас
инженер, бас механик, бас бухгалтер, төраға орынбасарыжатады.
Уақытша ... ... ... ақы, ... әйелдерге жәрдемақы,
жас босанған аналарға ... 687 ... ... ақы бойынша есеп
айырысу» шотында жүргізіледі.
Қызметкерлерге кезекті демалыс ... ... үшін ... ... ... ... бойынша есептелген қарыздар» шоты
қолданылады.
Кесте 2
Еңбек ақы бойынша есеп айырысу есебі бойынша ... ... ... ... ... ... операциясының мазмұны ... ... |
|1 ... ... ... ... ақы есептелді |8012 |3350 |
|2 ... ... ... ... ... |7110 |3350 |
| |ақы ... | | |
|3 ... қызметкеріне еңбек ақы есептелді |7210 |3350 |
|4 ... ... ... ... ақы ... |8032 |3350 |
|5 ... ... зейнетақы жарнасы ұсталынды |3350 |3220 |
|6 ... ... жеке ... салығы ұсталынды |3350 |3120 |
|7 ... ... ... ... ... | | |
| ... еңбек ақыдан сақтандыру жарнасын төлеу | | |
| ... ... ... |3350 |3210 |
| |- ... ... ... ... |3210 |1040 |
| |- ... ... ... | | |
|8 ... ... ... демалысын төлеу |3380 |3350 |
|9 ... ... мен ... резервтер |7210,8012 |3380 |
3 ... ақы ... ... ... ... ... міндеттері және оның мақсаты
Еңбек ресурстарына сәйкес салада білім және еңбек дағдыларына ие,
қажетті физикалық деректері бар ... ... ... ... ... еңбек ресурстарымен жеткілікті қамтамасыз етілуі, олардың
рационалды пайдаланылуы еңбек өнімділігінің, жоғарғы деңгейлі өнім ... үшін және ... ... арттыру үшін үлкен маңызы бар.
Кәсіпорынның еңбек ресурстарымен қамтамасыз ... және ... ... барлық жұмыстардың көлемі мен орындалуының өз уақытылығы,
жабдық, машина, механизмдердің пайдалану тиімділігі тәуелді.
Талдау міндеттері:
- кәсіпорынның және оның ... ... ... ресурстарымен,
сондай-ақ олардың категориялары мен кәсіптері бойынша қамтамасыз етілуін
зерттеу мен бағалау;
- кадрлар ағымдылығы көрсеткіштерін ... мен ... ... ... ... анықтау, оларды анағұрлым толық және
тиімді пайдалану.
Еңбек бойынша талдауды жүргізу үшін ... ... ... ... ... ... ... есеп беру деректері, табельдік есепке
алу мен кадрлар бөлімі деректері.
Еңбек ресурстарымен ... ... ... ... мен ... ... нақты санын оның жоспарлық қажетімен
салыстыру арқылы есептеледі. Еңбек ресурстарының ... ... ... да ... керек.
Әкімшілік-басқару персоналы әрбір жұмыскердің нақты білім деңгейінің
оның лауазымына сәйкестігін тексереді және кадрларды ... ... және ... ... байланысты сұрақтарды
зерттейді.
Жұмыскерлердің біліктілік деңгейі көбіне олардың жасына, жұмыс өтілуіне,
біліміне байланысты. Сондықтан талдау процесінде жұмысшылар құрамында
жоспар бойынша жұмыс өтілуі, білімі ... ... ... ... ... ... ... болатындықтан талдау барысында бұған
үлкен көңіл бөлу керек.
Кәсіпорынның еңбек ресурстарымен қамтамасыз етілуіндегі қауырттылық
қолда бар жұмыс күшін анағұрлым толық пайдалану ... ... ... ... кешенді механикаландыру мен
автоматтандыру, анағұрлым өнімді жаңа техниканы енгізу, өндіріс
технологиясы мен ұйымдастыруды жетілдіру есебінен кішкене басылуы мүмкін.
Талдау процесінде жоғарыда аталған шараларды ... ... ... ... ... ... ... керек.
Егер кәсіпорын өз қызметін ұлғайтса, өндірістік қуаттарын арттырса, жаңа
жұмыс орындар құрса, онда оның еңбек ресурстарына деген қосымша
қажеттілігін ... мен ... ... анықтау керек және оларды
кірістіру көздері анықталады.
Еңбек ресурстарын пайдалану толықтығын талданатын ... ... ... істеген күндері мен сағаттары саны бойынша бағалауға болады,
сонымен қатар жұмыс ... ... ... ... бойынша бағалауға
болады. Мұндай талдауды жұмыскерлердің әрбір категориясы бойынша, әрбір
құрылымдық бөлімше бойынша, кәсіпорын бойынша жүргізу керек.
Еңбек өнімділігі деңгейін ... ... ... жеке және ... ... пайдаланылады.
Жалпылама көрсеткіштерге бір жұмысшының орташа жылдық, орташа күндік,
орташа сағаттық өнім ... ... бір ... ... ... ... ... мағынада кіреді.
Жеке көрсеткіштерге белгілі бір түрдегі өнім бірлігінің өндірісінің
уақыт шығындары немесе бір адам-күн немесе бір адам-сағаттағы ... ... ... бір түрінің шығысы.
Көмекші көрсеткіштер жұмыстардың белгілі бір түрінің ... ... ... ... ... уақыт бірлігіндегі орындалған жұмыстар
көлемі.
Еңбек өнімділігінің анағұрлым жалпылама көрсеткіші ретінде бір
жұмыскердің орташа жылдық өнім өнімділігі ... Оның ...... ғана емес, сондай-ақ өнеркәсіптік-өндірістік персонал
құрамындағы жұмысшылардың үлес ... ... ... күндер санына,
жұмыс күн ұзақтығына байланысты.
Кәсіпорында еңбек ресурстарын пайдалануды, еңбек өнімділігі ... ... ... ... байланыста қарастыру керек. Еңбек өнімділігі
артуымен төлемақы деңгейін жоғарлату үшін нақты алғы шарттар ... ... ... ... ... өнімділігінің арту қарқындары
төлемақының арту қарқындарынан басым болатындай ету ... Тек осы ... ... ... өндіріс қарқындарын арттыру үшін мүмкіндіктер пайда
болады.
Осыған байланысты әрбір кәсіпорында еңбек ақыға қаржыларды ... ... ... ... Яғни ... ақы ... пайдалану барысын
жүйелі бақылауды жүзеге асыру керек, еңбек өнімділігі артуы есебінен
қаржылардың үнемделу мүмкіндігі анықталады және өнімнің еңбек сыйымдылығын
төмендету есебінен үнемделу ... ... ақы ... ... ... ... алдында ең алдымен оның
нақтыдан жоспардың абсолютті мен салыстырмалы ауытқуларын есептеу керек.
Өнімнің еңбек сыйымдылығын талдау. Еңбек сыйымдылығы – бұл ... ... ... ... бірлігінің жұмыс уақыт шығындары. Өнім
бірлігінің еңбек сыйымдылығы белгілі бір өнім түрін дайынауға жұмсалған
жұмыс уақыт қорын натуралдық немесе шартты-натуралдық мағынада ... ... ... ... бір ... ... ... да
есептеуге болады. Ол үшін бүкіл өнім өндірісіне келетін ... ... ... өнім ... ... бөлу ... ... нәтиже өнімнің орташа
сағаттық өнімділігіне кері көрсеткіш.
3.2 Еңбекті пайдалану ... және ... ... талдау
Шаруашылық қызметін талдауға еңбек ақыны ұйымдастыруды жетілдіруде,
оның еңбектің, өндірістік нәтижелердің саны мен ... ... ... ... ... орын ... барысында еңбек өнімділігін көтеру, еңбек ақы жүйесін жетілдіру,
оны ... ... ... ... пайдалануды және еңбек ақыны талдаудың негізгі міндеттеріне
жатады:
• Жұмысшылардың санын, ... және ... ... ... ... уақытын пайдалану туралы мәліметтерді тексеру және қажетті
ұйымдық – техникалық резервтерді жасау;
• Жұмыс күшінің динамикасын, қозғалысын, еңбек тәртібін зерттеу;
... ... өнім ... ... ... Ұйым ... цех, жұмыс орындары бойынша еңбек ... ... ... ... ... ... салыстыру.
• Еңбек өнімділігінің өсуінің интенсиыті және ... ... ... ... әсер ететін факторларды
жіктеу және есептеу;
• Қолданылатын өнім нормасының ... оның ... және ... ... зерттеу;
• Қолданылатын нысандар мен жүйелердің негізділік ... ... ... ... мен ... ... ... мөлшері мен динамикасын анықтау;
• Қолданылып жүрген сый ақы беру жүйесінің тиімділігін зерттеу;
• Еңбек ақының өсу ... оның ... ... ... ... ... ... ақы қорын пайдалану тиімділігін көтеру резервтерін
анықтау.
Талдау үшін ... ... ... және ... даму ... ... жөніндегі
статистикалық есеп беру, табель есебінің және ... ... ақы ... ... ... орындалған жұмыстың және
көрсетілген қызметтің өзіндік құнында айтарлықтай үлес салмақты алады.
Еңбек ақы ... ... ... ... ... ... ... ақы төлеуге көп жағдайда орындалған жұмыстың
көлемі ... ... ақы ... ... ... ... ... ақы төлеу жағдайында) ықпал етеді. Қызметкерлердің еңбек ақысы
бекітілген қызметтік окладқа сәйкес ... яғни ... ... байланысты.
Еңбек ақы еңбек өнімділігі мен тығыз байланысты. ... ... ... ... тиімділік көрсеткіші, ол белгілі бір ... ... өнім ... ... Ал ... ақы ... орындалған жұмыс
үшін төленетін ақшалай сыйақы.
Кесте 4
Серіктестікте еңбек ресурстарының пайдаланылуын ... |2006 |2007 ... |Өсу |
| |жыл |жыл |(+,-) ... ... өнім көлемі, мың |57322 |80146 |+22824 |139,8 ... | | | | ... - ... |102 |113 |+11 |110,7 ... ... ... | | | ... адам | | | | ... ... |85 |99 |+14 |116,5 |
|- ... | | | | ... - ... |15116 |20046 |+4930 |132,6 ... ... ақы ... | | | ... теңге | | | | ... ... |12230 |15730 |+3500 |128,6 |
|- ... | | | | ... ... мың теңге |561 |709 |+148 |126,4 ... ... |674 |809 |+135 |120 |
|- бір ... | | | | ... ... жылдық |83 |103,9 |+20,9 |125,2 ... мың ... | | | | ... ... |92 |107 |+15 |116,3 |
|- бір ... | | | | ... өнім ... |26,5 |25 |-1,5 |94,3 ... ... ... % | | | | ... 4-тің ... ... өнім ... де, ... ... да өзгерістер бар екенін көрсетіп отыр. Өткізілген өнім көлемі
139.8 пайызға өсуімен ... ... ... саны 102 ... 113
адамға дейін өсті, өсу қарқыны 139.8 %. Жұмысшылардың саны да 14 адамға
өсті, яғни өсу ... 116,5%. ... ақы ... ... - ... ... да, ... бойынша да жоғарылауы байқалады,
сәйкесінше 132,6% и 128,6%. Осы ... ... бір ... әсер ... ... орташа жылдық жалақысы 83 мың теңгеден 103.9 мың теңгеге
дейін өсті және ... ... ... 125.2% ... ... жалақысы бүкіл ұйымға қарағанда жоғарылау. ... ... 9 мың ... (92 - 83) және ... жылы 3,1 мың ... (107-103,9)
көп.
Жұмысшының орташа жылдық жалақысы өткен жылдың өсу қарқынынан 116,5%
жоғары..
Өткізілген өнім ... ... ... ... ... өнім
көлемінің өсуімен қатар еңбек ақы қоры да 4930 мың ... ... ... ... есепті жылы ұйым жақсы нәтижелерге қол жеткізген: өткізілген
өнім көлемі жоғарылаған, жұмысшылар саны өскен, еңбекке ақы ... ... ... ... де жоғары.
Өткізілген өнімнің нақты өсіміне (кемуіне) еңбек өнімділігінің ықпалы
зор. өнеркәсіптік - өндірістік қызметкерлердің және ... ... және ... ... өткізілген өнімнің өсіміне әсерін кесте
5-тің негізінде есептеуге болады.
Кесте 5
Өткізілген өнім көлемінің нақты ... ... ... ... ... |Өлшем |2006 жыл |2007 жыл ... |
| ... | | |(+,-) ... өнім ... мың |57322 |80146 |+22824 |139,8 ... | | | | ... - ... |102 |113 |+11 |110,7 ... ... | | | | ... ... адам | | | | ... ... |85 |99 |+14 |116,5 |
|- ... | | | | ... - ... |561 |709 |+148 |126,4 ... ... ... | | | ... ... | | | | ... ... |674 |809 |+135 |120 |
|- ... | | | | ... 5-тен ... ... ... өнім ... 22824 мың теңгеге,
Өнеркәсіптік - өндірістік қызметкерлердің еңбек өнімділігі 148 мың теңгеге,
жұмысшыныкі 135 мың теңгеге ... ... ... ... ... өсімі немесе төмендеуі төмендегіше есептеледі:
• Өнекәсіптік - өндірістік қызметкердің өнім өндіру көлемі ... -561) х 113 = 16724 мың ... ... өнім өндіру көлемі = (809 – 674) х 99 = 13365 мың
теңге
• Жұмысшы саны есебінен: ... х 561 = 6171 мың ... ... ... өнімнің нақты өсіміне сомалық ықпалы құрайды:
16724 + 6171 = 22895 мың теңге.
Осылайша, өткізілген өнімнің көлеміне ... ... ... ... өнім ... ... ... өнімділігінің есебінен 73.1 %
(16724 / 22895 х 100) және ... ... ... ... 26.9% ... 22895 х 100) өскен.
Кесте 6
Жұмыс уақыты қорының пайдаланылуын талдау
|Көрсеткіштер |Жоспарлы ... ... |
| ... |1 ... |1 ... |Барлығы |1 жұмыс.|
| | ... | | | |
| | |. | | | | ... |64430 |365 |70445 |365 |+4015 | ... саны | | | | | | ... |9464 |52 |10036 |52 |+572 | ... | | | | | | ... уақыт |56966 |313 |60409 |313 |+3443 | ... | | | | | | ... |3276 |18 |3860 |20 |+584 |+2 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |546 |3 |965 |5 |+419 |+2 ... |546 |3 |579 |3 |+33 |- ... |- |- |1158 |6 |+1158 |+6 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |- |- |386 |2 |+386 |+2 ... |- |- |386 |2 |+386 |+2 ... | | | | | | ... үшін | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... қоры | | | | | | |
|- ... |52052 |286 |53075 |275 |+1023 |-11 |
|- ... |420784 |2312 |242600 |2200 |+3816 |-112 ... ... ... ... уақыт қорының бір адамға өзгерісі
3443 адам-күн, ... ұйым ... ... саны 11 ... өскен. Жұмысқа
шықпай қалған күндер және ... ҚР заңы ... (1 ... 18 ... ... 20 ... құрады. Еңбек тәртібінің бұзылуы да байқалды,
ол орта шамамен 1 адамға 2 күннен келіп отыр.
Осылайша, жұмыс уақытының ... қоры ... ... 286 күн ... ал ... - 275 күн. ... шықпай қалған күндер бір адамға 11
күнді құрап отыр.сағат қоры бір ... 112 ... ... жылғы еңбек өнімділігін талдау
|Көрсеткіштер |Өлшем |2006 |2007 ... |Өсу |
| ... |жыл |(+,-) ... ... өнім ... |мың |57322 |80146 |+22824 |139,8 |
| ... | | | | ... ... ... |102 |113 |+11 |110,7 ... саны | | | | | ... ... |37310 |48057 |+10747 |128,8 ... ... ... ... ... |128,5 |
|Еңбек өнімділігі |мың |561 |709 |+148 |126,4 |
| ... | | | | ... ... ... |3,863 |3,209 |-0,474 |87,1 |
| ... | | | | ... еңбек |Мың |0,460 |0,402 |-0,058 |87,4 ... ... | | | | ... ... ұзақтығы |күн |8,01 |7,99 |-0,02 |99,7 ... ... ... |күн |205 |249 |+44 |121,5 ... 7-нің ... ... жылы жылдық өнімділік 148 мың теңгеге,
өсу қарқыны 126,4 өскенін көрсетіп отыр. Бірақ күндік және сағаттық ... ... 0,474 мың ... және 0,058 мың теңгеге төмен. Оның
себептеріне ықпал ететін факторлар бар.
Кесте 8
Еңбек өнімділігін факторлық талдау
|Көрсеткіштер |2006 | 2007 ... ... ... |
| |жыл |жыл |(+,-) | |
| | | | ... ... |Жылдық |
| | | | ... ... ... |
|Жұмысшының жылдық |561 |709 |+148 | | | ... мың ... | | | | | ... ... |0,460 |0,402 |-0,058 |-95,2 | | ... ... | | | | | | ... ... күн |8,01 |7,99 |-0,02 | |-1,65 | ... ... |205 |249 |+44 | | |141,3 ... күн | | | | | | ... 8-дің ... бойынша еңбек өнімділігінің 148 мың теңгеге
өсуі келесі ... ... ... ... ... ... ... 0,402-0,460 х 8,01 х 205 = -
95,2
• жұмыс күнінің ұзақтығының ... ... ... х 0,402 х ... - 1,65 мың ... жылдың ұзақтығының өзгерісі есебінен: 249-205 х 0,402 х 7,99 = 141,3
Еңбек ақы қорын пайдалануды талдау бұрын қарастырылған ... ... ... оның негізгі кезеңдеріне келесілер жатады:
1. Есептіліктің және жедел бақылаудың қажетті мәліметтерін таңдау,
өңдеу және жүйелеу.
2. Жинақталған ... ... Ұйым ... ... ... ықпал ету және ... ... ... ... ... және ... үшін талдау
нәтижелерін пайдалану.
Талдау мақсаты үшін еңбек ақы қорын жұмсауға ... ... ... әсерін анықтау мүмкіндігін қамтамасыз ететін мәліметтер мен
ақпараттарды ғана таңдап, өңдеп және ... ... ... ... ... үшін ... ... қол астында
болуы шарт:
1.Өндіріс көлемі, жұмысшылар саны, еңбек ... ... ... ... жалақы, еңбек ақы қоры жайлы есеп мәліметтері.
2.Еңбек ақы қорын, оның құрамдас бөліктері бойынша ... ... ... ... ... ... жай – күйі ... мәліметтер.
4. Қалыпты еңбек жағдайынан ауытқулар үшін ... ақы ... ... ... ... жай – күйін ... ... және ... пен ... ... ... туралы
мәліметтер.
6. Есепті кезеңде жүргізілген төлемдер мен қосымшалардың ... ... ... ... ... есебінің дұрыстығын жедел бақылау
мәліметтері.
Талдау қорытындысының дұрыстығы және оның ... ... ... тәуелді. Талдау кезіндегі көрсеткіштердің
салыстырмалылығы әсіресе төмендегі жағдайда маңызды:
1. Өндірістік бағдарламаның өнім түрлері бойынша ... ... ... ... ... яғни ... кезеңде өнім түрлері бойынша
өзгерістер және сонымен байланысты еңбек сыйымдалығында да ... ... ... ақыны жоспарлау әдісі дұрыс болмағанда.
3. Есепті кезеңде есептеу (тарифтік) ставкалары өзгерген жағдайда.
Еңбек ақы қорының нақты үнемделуі немесе ... ... және ... ақы ... ... жолымен анықталады. Бірақ мұндай салыстыру өнімді
шығару ... 100 ... ... ... ғана мүмкін. Бәрімізге
белгілі, жұмысшылардың кейбір категорияларының еңбек ақы қоры ... ... ... ... ... ... екі ... әсер етеді:
• жұмысшылардың орташа тізімдік санының өзгерісі;
• бір орташа тізімдік жұмысшыға келетін орташа ... ... ... ... ... ... жылдық жалақының еңбек ақы
қорының өзгерісіне ықпалын анықтаудың қолданыстағы әдістемесі бойынша бір
жұмысшының орташа ... ... ... ... ... ... ... санына көбейтеді. Осылайша, қарастырылып отырған
факторлардың ішінен біреуі ... ... ... ... өзгеруі)
теріс әсер етсе, ал екіншісі (орташажылдық жалақының өзгерісі) оң ықпал
етті.
Талдаудың келесі кезеңінде ... ақы ... ... ... ... ... ... анықтау керек.
Еңбек ақы қорының нақты ауытқуына қарағанда салыстырмалы ауытқуына үш
фактор әсер етеді:
- жұмысшылардың орташа тізімдік санының ... ... ... жалақының өзгерісі;
- өнім өндірісінің көлемі бойынша жоспардың орындалу пайызы.
Жоғарыдағы есептеулерден белгілі, ... ... ... ... ... ... ... тиімділігін бағалау үшін өзге де экономикалық
көрсеткіштермен қатар еңбек өнімділігінің өсім қарқыны мен ... ... ... ... Жоспарда бір жұмысшының орташажылдық өнім
өндіру көлемінің өсім қарқыны орташа ... өсім ... ... болуы
керек. Мұндай жоспарлы көрсеткіш еңбек ақы ... ... ... ... ... ... ... деңгейінің және ұйым жұмысының
тұрақтылығын жоғарылатуға мүмкіндік береді.
Талдау кезінде анықтайды және салыстырады:
1. Еңбек өнімділігі мен ... ... ... өсім ... Өткен жылмен салыстырғандағы. еңбек өнімділігі мен орташа жалақының
нақты өсім қарқыны.
3. ... өсім ... ... ... ақы төлеу есебін ішкі бақылау
Жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбек ақы ... ... ...... ақы ... нормативтік – құқықтық актілердің сақталуын
бақылау, жалақыдан ұстап қалу мен ... ақы ... ... есепті
жүргізудің дұрыстығын тексеру болып табылады.
Бақылаудың ақпарат ... ұйым ... ... ... және ... ... жөніндегі құжаттар, алғашқы құжаттар,
бухгалтерлік есеп пен есептіліктер жатады. Алғашқы құжаттар ... ... ... ... Жұмысқа қабылдау туралы табель (Т-1), жеке карточка (Т-
2) және тағы басқалар пайдаланылады.
Еңбек ақы шығындарын бақылаудың ... ... ... ... мен ... ... ... және олардың есепте көрсетілуінің дұрыстығын растау;
• Еңбек ақыдан және басқадай төлемдерден ұсталған ... және ... ... ... ... ақы ... есеп айырысудың аналитикалық
есебінің ұйымдастырылуын және синтетикалық есеп пен аналитикалық
есептің ... ... ... ... ... ұйымда қолданылатын еңбекке ақы төлеу
жүйесін зерттеу болып табылады. Ұйымда еңбекке ақы ... ... ... ... ... ... ... түрлерін қоса) кең
қолданылады. Сондықтан тұрақты жұмысшылардың ... ... ... ақы ... ... ... ақы нысанының қарастырылмаған түрлерін
араластыру жағдайлары кездеспей ме, маусымдық және уақытша жұмысшылармен
есеп ... ... ... ... ... тексеру керек. Еңбек
ақыны есептеу және ... ... ... алғашқы құжаттар (наряд,
ауысымдық мәлімдеме, ... ... ... ... ... алу табелі)
бойынша, есеп айырысу және төлем ведомостері бойынша жүргізіледі.
Нарядтар мен ... да ... ... ... ... ... туралы мәліметтер қаншалықты дәл көрсетілгендігін
тексеру керек, өйткені еңбекке ақы ... ... ... ... жүргізілуі тиіс. Соңғысы жұмыс көлемін нарядпен салыстыру арқылы
тексеріледі, біріншіден, ... ... ... ... ... ... прорабтың (шебердің) берген есеп беруі бойынша осы
жұмыс көлеміне есептен шығарылған материалдардың санымен және ең ... ... ... ... ... ... жұмыс көлемімен
салыстырады. Орындалған жұмыстарды тексеріп өлшеу процедурасына баса назар
аударылуы тиіс, ... оған ... ... ... ... шығарудың
да, еңбек ақыны есептеудің де, үстеме шығындар мен табыстың тиісті ... да ... ... ... әрі жеке және ... ... ... кезінде тарифтік ставкалардың дұрыс қолданылатынына көз
жеткізу керек. Соңғы жағдайда ұжымдық жалақының ... ... ... ... де ... ... ... нарядтар бойынша жалақы
сомасының есептелуінің дұрыстығын ( ... ... ... ... ... ... ... отырып жүргізіле ме, мерзімнен тыс жұмыстар төлене
ме (сверхурочные работы) және т.с.с.) тексеру керек. ... ... ... қыс ... ... ... жағдайлармен
байланысты төленетін қосымша ақының негізділігін, сонымен қатар ... ... ... ... ... қаражат жұмсалады
ма, осыларды мұқият зерттеу қажет.
Ішкі аудиттің келесі бағыты - еңбекке ақы төлеу бабы ... ... ... ... ... ... ашу. Оның кең ... түрлері
- ұйымда жұмыс істемейтін тұлғаны есеп айырысу немесе төлем ... ... ... ... ... көп ... есептеу арқылы, жұмыстан
шығып кеткен немесе кезекті демалыста жүрген тұлғаларға жалақы ... ... ... қою арқылы ақшаны ұрлау болып табылады. Осы жайттарды
ашудың қолданыстағы тәсілдері кадр бөлімімен, уақытша ... ... орны ... ... ... – жайы бойынша үстеме тексерулер
жүргізу, түсініктемелер алу, логикалық талдау жасау, сондай – ақ ... ... ... ... ... (қолдардың
ұқсастығы, т.б.) қолдану ... ... ... ... ... ... ... көлемін артық қосып жазу арқылы
ұрлау фактісі ашылған кезде, аудитор ... ... ... ...... яғни ол одан әрі ... ... бұзушылық пен теріс әрекеттердің
көзі болып табылмайтындығына көз жеткізуі тиіс.
Еңбек ақыдан шегерімдерді тексере отырып, ... ... ... ... жеке ... ... ... дұрыстығын және дер
мерзімділігін қарастыруы керек. Қазіргі ... ... ... ... ... одан ... есептеу үшін әртүрлі қолданбалы электронды –
есептеуіш техникаларын пайдаланады, нәтижесінде барлық есептеулер ... ... ... бұл кезде де сандардың артық дөңгелектенуі,
заңдылықтар өзгерген ... ... ... дер ... ... есептеулерде дәлсіздіктер болуы мүмкін. Сондықтан
аудитор еңбекақыдан аударымдарға ... ... ... ... егер ... кездессе, оның себептерін анықтауы керек.
Еңбекақыдан шегерілетін өзге де шегерімдерді тексеру керек: алиментті ... сот ... ... ұйым ... ... немесе жұмысшының
алиментті төлеу, несиені өтеу, ... ... ... ... ... ... ... үшін жалақысынан шегерім жасау туралы өтініші бар ма;
тиісті ... ... ... ... сомасынан аударылатын аударымдар бойынша сондай – ... ... және осы ... өзіндік құнға енгізілуінің
дұрыстығын тексеру қажет.
Ішкі аудитор еңбек ақы қорын пайдаланудың және жұмысшылармен ... ... ... ... Егер бұл кезде қолданыстағы еңбек
ақы төлеу тәртібін бұзу ... ... онда ... тексеру жүргізіледі
Қызметкерлермен еңбекке ақы төлеу бойынша есеп айырысуларды тексеруді
әр айдың 1-күніндегі 681 шоты ... ... есеп ... ... баланстағы бір уақыттағы Бас ... ... ... бастаған жөн. Бұл үшін Бас кітаптағы қарастырылып
отырған айлардың бірінші ... 681 ... ... жиынтық
сомасымен (берілетін) Ұйым балансындағысымен салыстыру керек.
Айырмашылық табылғанда олардың себептерін анықтау керек. Сондай – ақ
мәліметтерді ... ... ... ақы есеп кітабы көрсеткішьерімен
салыстыру керек. Сосын бастапқы құжаттардың анық ... ... ... ... ақы және ... өтеудің басқа түрлерін есептеу
мен төлеу бойынша нормативті құжат талаптарына сәйкестігі тексеріледі.
Еңбекті уақыт бойынша ... ... ... немесе мәміле
шарттарын қолданудың дұрыстығы кесімді төлеуде – ... ... ... ... ... нормалар мен баға қоюды ... ... пен оны ... ... жөніндегі бастапқы құжаттарды тексергенде
орындалған ... ... үшін ... ... ... ... ... – жоқтығын, барлық деректемелердің толтыру дұрыстығын, құжаттарда
тазартып, ... ... ... бар – ... ... уақыты мен нарядтар есебі табелін, сондай ... ... ... ... ... ... оларға ойдан шығарылған
(жасанды) тұлғаларды кіргізу жағдайлары бар – жоқтығын анықтау қажет. Бұл
үшін ... ... ... нарядтарды талдап шығу, нарядтар мен ... ... ... ... аты – ... жеке құрам
есебінің және төленген сомалар туралы мәліметтерімен салыстыру керек.
Бұрын ... ... ... ... ... ... жағдайлары
бар – жоқтығын анықтау қажет. Бұл үшін оларды ... ... ... ... ... мен жұмыс ... ... ... аты – ... жеке ... ... және төленген сомалар
туралы мәліметтермен салыстыру керек.
Бұрын ... ... ... ... ... ... жағдайлары
бар – жоқтығын, бір адамның аты – жөні ... ...... ... ... тексеруде маңызды. Ұйымның
тізімдік құрамында жоқ, аз уақыт ... ... ... ... ... – ақ төлем сапасымен орындалған ... ... ... жою ... нарядтарға ерекше назар аударған жөн.
Бастапқы құжаттармен есептік тізімдемелерді тексергенде арифметикалық
санаудың дұрыстығына ... ... бөлу ... Аудиторлық тексерудің жүзеге
асатын одан әрі кезеңдері ... ... ... ... іріктеп тексеру;
• жұмыстың қалыпты жағдайларынан ауытқумен байланысты ... ... ... ... ... мен ... төлемі;
• өнімнің ақауын құжатпен рәсімдеу мен оны төлеу;
• түнгі мезгілдегі жұмысқа қосымша ақы;
... тыс ... ... өтеу;
• мерекелік күндердегі жұмысқа төлеу;
• іс жүзіндегі заңнамада қарастырылған (еңбек ... шығу ... ... ... және ... ... ... төлем есептеу;
• уақытша еңбекке жарамсыздық бойынша жәрдемақы есептеу;
• жалақыдан ұстаудың дұрыстығын тексеру.
Заңнамаларға сәйкес ... ... ... жеке ... ... ... ... бұрын берілген аванс бойынша берешекті, сондай
– ақ арифметикалық қате нәтижесінде артық төленген соманы өткізуге; есеп
беретін сома ... ... ... ... баланың мектепке дейінгі
балаларға мекемеде тәрбиеленгені үшін, еңбеккерлердің ... ... ... ... ... ... начеттар (заңсыз жұмсаған
қаржыны біреудің мойнына жазу); кредитке сатып алнған тауарға; газет пен
журналдарға ... ... ... ... құжаттар бойынша, өнім ақауы
үшін. Жалақыдан басқа ұсталымдар еңбеккерлердің келісімімен ғана ұсталады.
Жеке табыс салығы ҚР – ның ... және ... ... басқа
төлемдер туралы» Кодексімен белшіленген тәртіппен мөлшерде ұсталынады.
Зейнетақы жарнасын ұстауы және төлеу қызметкердің ай сайынғы табысының
10 пайызы ... ... ... тауарлар үшін адамдарға ұзақ пайдалану үшін кредитке
тауарлар сату ... ... ...... негізінде
жасалынады.
Қызметкерлер келтірілген материалдық зиянның орнын толтыру үшін ... ... ... ... ... ... негізінде, не болмаса,
сот шешімі бойынша атқарылады.
Тексеру қорытындысында мыналарды ... ... ... ... ақы ... ... ... дұрыстығы;
• жеке төлемдерді өнімнің (жұмыстың, көрсетілген қызметтің) өзіндік
құнына жатқызудың дұрыстығы;
• бухгалтерлік өткізбе желілері ... ... өтеу ... ... ... ... және аналитикалық есепті, жиынтық мәліметтерді және
еңбекке ақы төлеу қоры бойынша ... есеп беру ... ... ... 681 «Қызметкерлермен еңбек ақы бойынша есеп айырысу» шоты ... ... ... және ... салынған еңбек ақы, 8
және10 журнал – ... ... ...... ... Бас ... пен баланс жағынан аналитикалық есеп
жазбаларына ... ... ақы ... есеп ... ... ... жақсы жолға қою үшін маңызды, оның дұрыс ... әр ... ... Зерттеу нәтижесі көрсетіп отырғандай, «Мирас»
жауапкершілігі шектеулі ... ... есеп пен ... ... ... ... Жұмыс уақыты мен еңбек ақы бойынша есеп
айырысудың алғашқы құжаттары, ... ... ... құжаттарға сәйкес
дұрыс толтырылады. Еңбек ақы касса арқылы беріледі.
«Мирас» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің негізгі қызметі темір
- бетон ... ... және ... өнеркәсіптік, азаматтық
құрылыстарды салу, әртүрлі обьектілерде монтаждау және жөндеу ... ... қоса ... өз ... ... ... жүзеге асыру болып табылады .
Цехта орта есеппен жылына 3381 мың теңгенің өнімі өндіріледі. Зауытта
темірбетон бұйымынан бөлек ... ... - ... терезе, едендік
ағаштар, т.б. жасалынады. Бұл ... ... ағаш ... ... ... ... ... жүруіне жыл мезгілдернің ықпалы
едәуір. Қыс айларында зауыт ұсынатын бұйымдар мен ... ... ... ... ... ... мен ... демалыстарға шығуға мәжбүр. Ал сұраныстың қайта жоғарылауымен ... ... да ... жұмыс көлемі мен өткізілген өнім көлемі өткен жылға
қарағанда 22824.0 мың ... ... 39.8 ... ... ... ... ... аз болуына байланысты, орындалған жұмыс көлемі небәрі
41092.7 мың теңгені, темірбетон ... ... ... 23214.0 мың ... ... ... мен темірбетон ... ... ... ... ... өнімнің (жұмыс) өзіндік құны 18666 ... ... 34.6 ... өскен.
Жұмысшылар саны серіктестікте 11 адамға жоғарылаған, еңбекке ақы төлеу
қоры жылдан жылға артып отыр. Егер 2004 жылы 15116 ... ... ... 20046 ... тең, яғни 4930 мың теңгеге немесе 32.6 пайызға артқан.
Серіктестік ... ... ... ... ... ... ... 2006 жылы рентабельділік деңгейі - 0.2 пайыз, ... 0.9 ... ЖШС – де ... ақы ... есеп ... ... ... талдау негізінде төмендегідей ұсыныстар жасалады:
1. Қызметкерлермен еңбекке ақы төлеу бойынша есеп ... жете ... ... Бұл үшін ... ақы есебін автоматтандыру
керек, ол ақпараттарды өңдеуді ... ... жай – ... ... ... уақыт қалдырады, есептің талдамалылығын көтереді.
2. Кадрлар есебі бойынша жеке парақтардың бар – ... ... ... есеп ... ... оңтайлысын
пайдалану арқылы, алғашқы құжаттардағы қайта көшіріп жазу процестерін жою.
4. Халықаралық стандарттарына көшуге ... есеп ... ... ... ... жасау.
Ұйымда аудиторлық тексеру жүргізілмеген. Ішкі шаруашылық бақылаудың
әдістері қолданылады. Сондықтан біз ... ... ақы ... есеп ... ... ... ... жалпы ережелері мен нақты
аудиторлық дәлелдерді келтіре ... ... алу ... мен ... ... ... ... мен тәртібі, оны рәсімдеу және
ақпараттарды жүйелі түрде пайдалану жолдары зерттелді. ... ... үшін ... ақы ... ... ... жайлы нақты ұсыныстар
жасалды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. ҚР Бухгалтерлік есеп пен ... ... ... 2007 жылғы 28
ақпандағы №234-III Заңы
2. ҚР ... ... №304-1 ... ... туралы» Заңы
(15.01.01 жылғы өзгерістерімен ... ... ҚР ҚМ ... ... және ... ... негіздемесін
бекіту туралы» 29.10.2002 жылғы № 542 бұйрығы.
4. Бухгалтерлік есеп ... ... ... №5 ... 2008, ... Бухгалтер бюллетені №8 ақпан 2008, БИКО
7. Типовой план счетов бухгалтерского ... ... ... МФ РК
от 18.09.2002г.
8. Андросов А.М., Викулова Е.В., Бухгалтерский учет. – М.: Андросов,
2001г.
9. Артеменко В.Г., Белленир М.В. Финансовый анализ. – М.: ... ... ... ... / под ред. В.И. ...... Ержанов М.С. Теория и практика аудита. – ... ... ... ... О.В. Как анализировать финансовое положение предприятия
(практическое пособие) – ...... ... ... О.В., ... Ю.П. ... Организация аудиторской
деятельности. Методика проведения аудиторской проверки.- М.: ПРИОР,
2000.
14. Радостовец В.К., Радостовец В.В., ... О.И. ... учет ... ... Центраудит – Казахстан, 2002
15. Әжибаева З.Н., Жұмагалиева Ж.Г., Байболтаева Н.Ә. Аудит., ... ... К.Т., ... Д.Д. ... ... теории
бухгалтерского учета в современных условиях. Алматы, 2000 г., 39с.
17. Библиотека ... и ... №4 (153) ... 2003 ... ... заработка для оплаты отпускных».
18. Бюллетень бухгалтера № 47 ноябрь 2003 статья «Первые шаги в мир МСФО».
19. ... К.К. ... ... ... ... по
генеральному плану счетов бухгалтерского учета финансово-хозяйственной
деятельности субъектов, Алматы, ... ... ... К.К. "Финансовый учет на предприятии" Алматы, Экономика 2003
21. Радастовец В.К., Даулетбеков А.Д. «Бухгалтерский учет на ... ... ... Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. ... учет ... ... 2-ое ... и ... - ... Казахстан., 2002г.
23. Радостовец В.К., Даулетбеков А.Д., Тайгашинова К.Т. «Финансовый учет на
предприятии», г.Алматы, 1999г.
24. ... В.В., ... О.И. ... и отраслевые особенности
бухгалтерского учета» г. Алматы. Независимая аудиторская компания «Цент
аудит - ... ... ... В.К. ... и ... ... – г.Алматы: НАК
«Центраудит», 1997г.
26. Савин А.А., Сотникова Л.В.; Под ред. проф. В.И. Подольского – Н: Аудит,
ЮНИТИ, ... ... С.С. ... ... ... и ... – г. ... 2000г.
28. Сейдахметова Ф.С. Бухгалтерская отчетность, ее виды и назначение.
Изд. «LEM» 2001, ... ... ... ... в РК, 2002г. ... Г.К., ... ... К.Ш. «Анализ финансового положения предприятий. «Экономика».
1998. – 294с.
31. Дюсембаев К.Ш. ... и ... в ... ... – г. ... Ержанов М.С., Ержанова А.М. ... ... ... и ... ... (с 1 ... 2003 г.) ... 2003. Аудиторская
фирма «Ержанова и К».
-----------------------
«Мирас» ЖШС
Өндірісті ұйымдастыру және ... ...... жабдықтау қызметі:
- Материалдық жабдықтау бөлімі
- Өткізу бөлімі
Экономикалық қызмет:
- Есеп – ... ... ... – жоспарлау бөлімі
Техникалық бақылау бөлімі
Әкімшілік – шаруашылық қызметі
Инженерлік – техникалық қызмет
Өндірістік - сметалық бөлім
Техникалық бақылау бөлімі
Өнімнің сапасын тексеру ... және ... ... құю ... ... цехы
Ұстахана
Құрылыс учаскесі
Жөндеу шеберханасы

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жұмыспен қамту саясатының мәні және бағыттары мен функциялары8 бет
Жұмыссыздықтың экономикалық мәнінің теориялық негіздері4 бет
Еңбек ақы төлеу24 бет
Еңбек ақы төлеу және еңбеккерлермен есеп айырысу есебі75 бет
Еңбек ақы төлеу: түсінігі, түрлері мен негізгі принциптері3 бет
Еңбек ақы төлеудің есебі60 бет
Еңбек ақы төлеудің есебі мен аудиті44 бет
Еңбек және еңбек ақы төлемдерін ұйымдастыру жолдарын жетілдіру20 бет
Еңбек нарығындағы сұраныс пен ұсыныс,жұмысбастылық және еңбекке ақы төлеу17 бет
Еңбекке ақы төлеу бойынша есеп айырысу есебін ұйымдастыру71 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь