Ежелгі Үндістан

ЕЖЕЛГІ ҮНДІСТАН
Үндістанның экономикалық және қоғамдық құрылысы
Ежелгі Үндістандағы құқық
Үндістан жер көлемі және халқының саны жөнінен өте ерте уақыттардың өзінде-ақ Азия елдерінің ішіндегі ең ірілеріне жататын.
Біздің дәуірге дейінгі үшінші мыңжылдықта Үндістанның батыс-солтүстік жағында мемлекеттер болып, ол мемлекеттерде мәдениеті жоғары, өздерінің жазу әдебиеті бар тайпалар өмір сүргені мәлім. Ежелгі Үндістанның мәдениеті бірінші мыңжылдықта гүлденіп, көрші халықтарға да әсерін қатты тигізді. Үндістан буддизм дінінің отаны.
Үндістанның географиялық жағдайы өте күрделі және әртүрлі болатын. Үндістанның жері үлкен түбек, материк сияқты аумақты, басқа дүниеден екі мұхитпен және Гималай тауымен бөлініп тұр. Түбектің ортасы-Деккан жарты аралдың ең ежелгі бөлімі. Ол джунглиден, саваниадан, таулы және тасты жерлерден тұрады, құрғақшылық жиі болуына байланысты адамның өмір сүруіне қолайсыз еді. Адамдардың тұруына ең жақсы, пайдаға асатын жерлер Үндістанның батыс-солтүстік жағындағы Инд хвне Ганг өзендерінің арасында орналасқан аллювиалды тегіс алқаптар. Суы мол, жерлері құнарлы, климаты жұмсақ, сондықтан ежелгі кезеңнен-ақ осында ірі мемлекеттер пайда болды.
Үндістанның халқы ұлттық жағынан алуан түрлі болатын. XX ғасырдағы ресми есеп бойынша Үндістанда 220 тіл бар екен. Үндістанның негізгі халқы аласа бойлы, қара түсті "дравидтер" деген тайпалар. Олар Үндістанның орта және оңтүстік жағына орналасқан болатын. Тарихшылар дравидтерден де бұрын тұрған тайпалар "мұнда" деп санайды. Бұл тайпалар орталық провинцияларда, Гималай және Чото-Нагпур деген жерде тұрған. Олар Үндістанның орта жене оңтүстік жағына орналасқан.
Бұл кезеңде Үндістанда дравидтердің тайпалары тұрғанын айтып өттік. Олар тауда және джунглиде тұратын қарабайыр топтарға бөлінеді.
        
        ЕЖЕЛГІ ҮНДІСТАН
Үндістанның экономикалық және қоғамдық құрылысы
Үндістан жер көлемі және халқының саны жөнінен өте ерте уақыттардың
өзінде-ақ Азия ... ... ең ... ... дәуірге дейінгі үшінші мыңжылдықта Үндістанның батыс-солтүстік
жағында мемлекеттер болып, ол ... ... ... өздерінің
жазу әдебиеті бар тайпалар өмір сүргені мәлім. Ежелгі Үндістанның мәдениеті
бірінші мыңжылдықта гүлденіп, көрші ... да ... ... ... ... ... отаны.
Үндістанның географиялық жағдайы өте күрделі және әртүрлі болатын.
Үндістанның жері үлкен түбек, ... ... ... ... ... ... және ... тауымен бөлініп тұр. Түбектің ... ... ең ... бөлімі. Ол джунглиден, саваниадан, таулы және тасты
жерлерден тұрады, құрғақшылық жиі болуына байланысты ... өмір ... еді. ... ... ең ... ... асатын жерлер
Үндістанның батыс-солтүстік жағындағы Инд хвне Ганг ... ... ... ... алқаптар. Суы мол, жерлері құнарлы, климаты
жұмсақ, сондықтан ежелгі кезеңнен-ақ осында ірі мемлекеттер пайда болды.
Үндістанның ... ... ... ... ... ... XX ғасырдағы
ресми есеп бойынша Үндістанда 220 тіл бар екен. Үндістанның негізгі халқы
аласа бойлы, қара түсті ... ... ... Олар Үндістанның орта
және оңтүстік жағына орналасқан болатын. Тарихшылар дравидтерден де ... ... ... деп ... Бұл тайпалар орталық провинцияларда,
Гималай және Чото-Нагпур деген жерде тұрған. Олар Үндістанның орта ... ... ... ... ... ... тайпалары тұрғанын айтып өттік.
Олар тауда және джунглиде ... ... ... бөлінеді. Арийлер
басып алғаннан бұрын оларда өркениеттіліктің көптеген белгілері болатын:
сәнді қалалар ... ... ... еді, алыс ... де сауда
жүргізілетін.
Біздің дәуірімізге дейінгі екінші мыңжылдықта ... ... ... ... ... ак тайпалар басып алып, олар Пенджаб және Ганг
өзендсрінің жоғары бассейніне орналасты. Осы тайпаларды арийлер деп ... ... ... ... ... деп ... Дравидтерді олар
"дасью" деп атаған.
Осы айтқап тайпалар ғасырлар бойы көшпелі өмір ... ... ... ... Арийлер егін шаруашылығымен де шұғылданған. Олардың
күріш, күнжіт және арпа ... ... ... мата ... ... қола мен ... қару соғу ... дамығаны анық. Егін
шаруашылығының, қолөнер және мал өсірудің дамуы бірте-бірте ... ... ... ... ... ... Үндістанда ауыл қауымы болғаны белгілі, ол
алдымен отбасы қауымы болды да, соңынан қоныс қауымына айналып кетті. Бұл
қауымдарды "вишпатья" ... ... және ... ... ... кеңес
басқарды.
Үндістан жеріндегі отбасылар патриархалдық топқа жататын. Мүлік және
билік тек қана әкесінің қолында жиналған еді. ... ... ... ... колына өтетін. Жер қауымның да, жан ұясының да ... ... ... құқық
Ежелгі Үндістан мемлекеті туралы сөз қозғамас бұрын ежелгі кезде
"Үндістан" ұғымы қалай мағына ... ... ... Сөз ... ... бұл елдің атауы болмаған. Бізге дейін жеткен әдеби мұраларда
(мейлінше кейінірек шыққан) ... ... елі") ... ... Бұл сөз ... ... ... немесе Ганга аңғарына
ғана байланысты болған тәрізді. Үнді мифологиясында Үндістан ... деп ... ... бұл атау кең ... қолданылмаған.
"Үндістан" сөзі елдің солтүстік-батыс бөлігіндегі өзен атынан шыққан.
Үнділердің ... оны ... ... ... ... ... ал
оның жағалауы тұрғындарын "индтер" деп атаған. "Үндістан" ... ... ... елі" ... "үнділер өлкесі" деген мағына жатыр.
Ежелгі Үндістанның мемлекеті мен құқығында ... ... ... ... ... тән ... ... қоса біраз өзгешеліктер
де бар. Ол өзгешеліктерге қоғамның касталық құрылымы жатады. Бұл ... ... ... бүгінгі күнге дейін сақталған. Сол сияқты
Үндістанда ұзақ уақытқа дейін селолық (ауылдық) ... ... ... және ... Ежелгі Үндістанның мемлекеті "Үндістан" деп аталатын
орасан үлкен түбектің солтүстік бөлігінде, Үнді және ... ... ... егін шаруашылығымен айналысуға өте қолайлы жағалауларында орналасты.
Бұл ... ... ... су ... ерте ... ... жүйе жасауды қажет етті.
XX ғасырға дейін Үндістанның ежелгі тарихы ғалымдарға б. д. дейінгі 2-
мыңжылдықтың ортасынан, яғни ... арий ... ... ... кезінен
бастап белгілі. Бірақ XX ғасырдың 20-жылдары Махенджо-Даро мен Хараппа
маңайында ... ... ... жұмыстары бұл ұлы елдің ежелгі
тарихы туралы түсініктерді едәуір тереңдетті. ... ... ... ... кезеңін б.д. дейінгі 3-мыңжылдыққа және материалдық
мәдениеттің мұндай жоғары деңгейіне жеткен қоғам сөзсіз таптық, қоғам ... ... Сол ... Үндістан жерінде қоғам мен мемлекеттің дамуы,
пайда болу кезеңі Египет пен Месопотамиядағы мемлекеттердің пайда ... ... ... екінші мыңжылдықтың ортасында ... ... ... ... көшпелі тайпалары ене бастады. ("Ария" сөзі
ежелгі үнді тілінде "санскрит"-"аристократ" дегенді білдіреді). Алғашында
ол халықтың атын ... ... ... ... кейін "ария" сөзі
халық атауы мағынасынан айрылып, ... ... ... ... ... ... ... деген сөзге қарама-қарсы
қолданылатын болды. Жергілікті тұрғындармен аяусыз күрес ... ... ... ... және Үнді өзені бассейнінің жерлерін ... ... соң ... өзені бассейннің аумағына кіріп, оны да жаулап алды. Бұл
арийлік басқыншы тайпалар ежелгі үнді ... үнді ... ... Олар ... тұрғындардың жартысын өздеріне бағындырды, жартысы
езіліп-жаншылып, ыдыратылып, Декан таулы ... және ... да ... ... қолайсыз өңірлерге қуылды.
Бұл елдің мемлекеті мен құқық ... 2 ... ... ол ... дейінгі 2-мыңжылдықтың екінші жартысынан бастап, дәлірек айтсақ, б.д.
дейінгі VІ-IV ғасырларға келеді. Бұл ... құл ... ... ... Осы ... ел нарығының дамуы жоғары
деңгейге ... Өзен ... ... ... ... аймақтарына айналды.
Ирригациялық құрылыстар тізбесі кеңейді. ... ... ... егін ... ... мен ... өсіруге ерекше маңыз берідді. Бау -
бақша істері қарқыңды дамыды. Қолөнері ауыл ... ... құл ... нарығында тауар өндірісі маңызды рол атқара
бастады. Тұтыну өнімін өндіріп қана ... енді ... күн ... ... Бұл ... ... өркендеуіне, ескі қалалардың өсіп, жаңа
қалалардың пайда болуына ... ... ... байланыс орнату ішкі
сауданың дамуына әкеліп, одан соң сыртқы саудаға ықпал тигізді.
Өндіргіш ... ... ... жеке бөліктерінің арасында нарықтық
байланыс орнатып, ... ... ... ... ... ... сауданың өсуімен бірге Үндістанда құлдарды және ерікті
қауымдастарды қанау ... ... ... ... ... жана ... ... пайда болуы жаңа жағдайға байланысты рулық-тайпалық
институттардың өзгеруіне, идеологиядағы ... ... ... мен ... ... енді мемлекеттің қажеттілігін өтей алмайтын
еді.
"Дін ілімі", яғни, "Қасиетті ашылулар" (Веда) әдебиетіне жататын ... ... (дәл ... ... яғни, тізбеленген, шумақталған өсиеттер)
шығармалары болатын. Үндістанның ... ... осы ... ... ... ... ... - дін, философия, этика, күнделікті
өмір мәселелері. Ол ежелгі өсиеттер ... ... ... ... ... ... ... әдет бойынша олар қасиетті "канондар" арасына
кірмейді, керісінше, "веда" ... ... ... сол сұрақтар арқылы
бағыт алады.
Ведаларға дәстүрлер, этимология, грамматика, фонетика, ... ... ... Оларға жататын діни дәстүрлер туралы трактаттар-
камасутралар, грихьясутралар бар. ... ... ... Бұл ... үй ... ... ... үй қожайынына байланысты түрлі
ақыл-кеңестер айтылады. Грихьясутралар шамамен шраутасутралардың кезеңіне
жатады.
Драхмасутралар мазмұны жағынан олардан кең, ... ... үй ... мен ... ... ... адамдардың әлеуметтік өмірін
ретке келтіру және тұрғындардың түрлі топтарының жағдайлары, ... ... ... т.б. ... бар. ... бұл
жинақтарды б.д. дейінгі I мыңжылдықтың екінші жартысына, дәлірек айтар
болсақ б.д. VI-VIII ... ... ... ... ... және ... шығармалар, шастралар
пайда болды. Сол сияқты эпикалық және ... ... ... ... ... Олар дұрыс жүйеленген, өлеңмен жазылып, оқып,
меңгеруге, есте сақтауға арналған трактаттар. Оларда ... ... ... ... ... ... ұқсас болып келеді. Бірақ
жүйелілігі ... ... ... ... ... ... ... шығармалардың құрастырылған уақыты ... ... ... мәліметтердің дәл екендігін растай алмайды.
"Дхарма" терминшің мағынасы ете ксн, соның ішшдегі ... әр ... ... әр ... ... ... Бүл ... одетте
индивид (жеке адам) күнделікті омірінде ... ... тиіс ... ... атауы ретінде колданды. Дхарма-шастралар ... олар ... өр ... әлеуметгік топ-тарының мүшелерінс арнаған
брахмапдардын акыл-онегелері мен ... ... қоса бүл ... ... да ... (соньщ ішінде қшімыстық және ... ... олар ... басқарудың үзак уақыт бойш төжірибесінің
нотижесіндс пайда болған. Дхарміішастралар заң оіығарудың негізі ... ... ... ... ... ... мен ... үнділік дхарманың екеуін бір нәрсе деп түсіну
қате. Әйтсс де ортақ нәрселері коп. Осьшыц ... ... ... ... ор тектес болып келеді. Олар азаматтык жоне кыл-мыстық заң
шығару ісіне байланысты өсиетгерді ғана ... ... ... әр түрлі
варналардың мшдеттеріне байланысты жанүялық, түрмыстық, ... ... т. б. ... ... ... ... және заң туралы есиеггердің кең түрдегі
жинаш.
Бүл осиеттерді үш бөлімге бөліп қарауга болады: олардың ... ... діни ... ... ... ... яғни,
мемлекеттік биліктің үйымдасуы мен оның ... ... ... ... үшіншісін азамаітық және кылмыстық ... ... ... өлеңмен жазылған (шлокпен). Жіінак 12 бөлімнен түрады. Әр
болімі отс кеп ... ... мен ... шисленіскен күрссі түсында найда
болғандықтан, Ману Заңдарынан сол ... ... ... б. д. дейінгі УІ-У ғ.ғ. пайда болган. Ол қүл ... ... ... ... ... ... кезең еді. Ашоктың
түсында буддизм мемлекеттік дін ретінде жарияланды. Брахманизм буддизмнің
Жйне мемлекетгің алдында жеңіліс тагггы да, ... ... ... ... үшін ... атасы" - "Ману осисттері" деген осы жинақты
жасаган.
Жинақтың 12 болімінде дс ... ... ... ... ... үіі ... қүкықтары мен міндеттсрі ті-ралы, мүрагерлік
қүқык.тары, патшаның қызметі, оның ... ... және ... әр ... ... іскс асуы 'гуралы, дөруіщтер мен тақуаларға
деген осиеттер жәнс дүрыс омір сүрудін ... ... т. б. ... ... ... - ол әр ... ... топтардың жағдайлары,
бүл жерде "Ману-смрити" дхармасутраның ежелгі дәстүр-леріне жол берген.
Яғни, мүнда 4 ... ... ... нор-маларына ерекше коңіл
аударылады.
Енді осы азаматтардың арнайы санаггарыиың қүқыктык. жағдайьша ерекше
тоқтала ... жөи, ... ... ор ... ... ... (сословие) әр
турлі сзтыға ие болған. Ал олардың окіддері қоғамда сол сатыға сәйкес орьш
алады. Ману заңдары ... ... төрт ... ... ... ... ... топқа немссе варнага болінді. ... ... ... ... Алғашқы үшеуініқ өкілдері екі ... деп ... ... ... құдайдың
ұртынан жаралғандармыз дел түсіндірді (Ману Заңдары, 31-бап, 1-тармақ). ... ғана ... ... ... еді. Олардыд міндеттері діни ілімді
меңгеріп, үйреніп, озі жэне озгелер ушіи күдайга ... ... ... беріп қана қоймай, сый түріңце алып түратын еді. Ягни, олар
барлық салыктар мен ... ... ... ... ... ... ... (1 тарау, 96-бап), "тіршіліктің иесі болып, ... ... ... (1 ... 97-бап), "Әлемдегі бар нәрсенің бәрі
брахмандардың меншігі болып табылады" (1 тарау, ... ... ... ... ... Бәрі, тіптен патшалар да брахманның пікірімсн
санасатын. "Егер радж брахмандардың ... ... ... завда, -ол балшыкка батқак сиырдай болып өледі" (Ману заңдары),
Патша олардың тек ... ... қаңа ... сыйлық жасап, көңілін
табуы тиіс болды. (VII тарау, 13-бап). Брахмандарға сот жоне ... ... шешу ... (VIII ... 1, 2 баптары). Олар
өзге варна окілдерінен өз қалағандарын талап ете алатын. ... ... ... ... ... ... Жекс басы қасиетіі болғаңдықтан, оз
ілімімен ерекше ауыр ... жол ... ... колданылатын
жазалар да жеңіл еді. Олар туралы ксйінірск тоқтай аламыз.
Екінші варна (екі рет ... ... ... жэне ... ... Олар Маңу Зандары боійынша ... ... ... ... ... ... бүкіч өлемді корғау
(VII тарау, 2-бап), соныц ішінде бірінші болып брахмандарды ... ... ... ... ... ... ... Және олар қасиетгі
діи ілімдерін оқып, күрбандык шалулары керек. Ману заңдарының ... ... ... ... ... ... ... үлестіру,
курбаидық шалу, қүдай өсиеттеріи оқьіп-уйрену жоне адамдардың ащыиалықпеи
айңалысуыңа жол бермеу ... ... ... ... ... вариа-вайшийлер. Бүл ен көп өкілді иарна. "Ол варна
өкілдеріи Қүдай санынан жаратқаң", ... Ману ... 1 ... Бүл нарна алдыңғы екі варнаға кірмеген букіл еріктілерді, яғіш,
жср ондеушілер, қолонершілер, саудагерлер тағы басқаларды бірікггірді. Ману
зандарының 1 ... ... ... "Мал ... ... үлестіру,
қүдайы қүрбандык шалу, дін ілімін окып-үйрену, сауда, өсімқорлық жөне жер
өндсуді күдай вайшийге ... ... өзге бүл ... ... - асыл тастардың күнын айыра білу, тауардың сапасыіі ижырату, ... ... Ману ... ... бүл варна иелерінің қанадушы тапқа
жататынын ацғаруға болады. ОГггкені Заң ... да, ... ... ... ролі брахманнан 3 есе кем. Вайшийлер мемлекетке жоғары салықтар
толеп түруға міндетті.
Ең ... ... ... ... үш ... ... Оны үстем тап окілдері "күд^йдың табанынан жаралғандыктан" (1 тарау,
91-бап) деп түсіндірді. Бүлар, ... ... ... ... ... мүшелері. Формальды түрде күлдар ... жеке ... ... ... ... ... мен бостандыктары жоқ- Ману зандарында бүларға
бір-ақ кызмет белгілеп берген: "Шудра үшін рахатқа әкелетін жоғары дхарма-
ол ... ... ... ... жоне дін ... оқыған үй
қожайындарына іс кд>ыу" (IX тарау, 334-бап). ... ... ... ... ... ... кез ... түсынал коруге
болады. Әсіресе, "брахманға іщгдра ойелге ... ... ... ... 14, 170-баіітар туралы, кьілмыс пен жаза туралы ... ... ... ... ... ... ... адамдардың ең томенгі сатысында және аариадан тыс ... тобы ол ... ... ... деп те ... ... ауыр қылмыс жасап, ортасынан куылғаіщар, отбасымен аур>та (жүкпалы)
шалдык.қандар, ... ... ... ... Чандаддардың мекен-жайы
кошіііліктен болек, киімдері де ... олар ... ... ... киюі ... ... ... бүлармен ешкашан, ешқандай қарым-
қатьшас жасамайтьш. Тек к.айыр-садака ғана беретін. Бірақ "аластатьығандар"
ол садаканы шіркеулердің ... қара ... қара ... ... ... шарт.
Ежелгі Үндістаида аса көп болмағанмен, күлдар да бар еді. ... ... ... шьнү ... ... ... ... түтқынға түскен оскери түтқындарды күлға айна,тщыру
нотижесінде;
2) қүлдардың табпғи түрде пайда болуы (яғни, қүл мен ... ... ... ... қүлдыққа сатылуы;
4) қарызын отемеген ерікті адамды қүлға аГшаллыру;
5) қылмыс жасағаны үшін ... ... ... ... ... қүд еңбегі онша кеңінен пайдаланыла койсан ... тек үй іші ... ... Қүл ... ондірістің негізін
қүрай алмады. Себебі, олардың саны өте аз еді. Қүлдар ... ... топ. Ману ... оларды түрлі бостандықтар мен ... ... ... ... ... ... корсетЬігсндсй: "К,үл, әйелі
жәнс баласы тіптен оздері пайдаланып ... ... де ... ... Бірак бүл елде сол сияқты қүлдықтан шығу да жеңіл ... ... ... ... ... талқыға салынып,
рүқсат етілетін. Ал карызын тез ... огеп ... ол адам сол ... ... осы ... шығатын бір корытыііды-Ежелгі Үндістандағы
касталык. ұғымының беріктігі. Адамның қоғам, мемлскет пең заң ... ... ... мен ... ... ... ... тэуелді болды.
Ежслгі Үндістандағы меншік қүкығына назар аударатын болсак, Шығыстың
өзге ... ... ... сал ... ... ие еді. ... негізгі саласы ауыл шаруашылығы болуына ... ... ... ескерткіштерінің жоне Е>р ... ... ... біз ол ... ... екі ... ... болғандығым
кореміз. Олар, яғни, жерге қауымның ие болуы жоне патша улесіне тиесілі
жерлер. ... ... да ... ... Бірақ ол туралы
жазбаларда айтылмайды,
Патша жерлері онша үлксн болған жоқ, ол коп үлес алмайтын. ... ... ... ... кадағалап отырған. Егін егу, егін ... ... ... озгс ... жүмысшыларды, айып төлеушілерді немесе қарызын
отемегендерді дс океліп жұмысқа салатын болған.
Жердіц коп ... ... ... ... Оны ... ... Бүл жерде қауымдастар бір үлксн отбасы мүиіелеріиің жиьшы. Ол
кезеііде Үндістан түрғындары ... ... емір ... Бір
отбасында бүкіл туыстар жиналып, үлдары мен келіндері, немерс, шәберелері
барі бас косып түратын. Бүлардыц меншігі, ... ... ... ... иегізгі басқарушы, отагасы болыи саналды. Ал бүндай қауымдар селолық
қауымдастықтан жер үлесін алатын. ... ... ... ... Қауым
жер иссі, ал қауым мүшелсрі пайдаланушылар гана болды. Қауым мүшесінің ... ... ... тоғаның күшпен тартып алуға болмайды (VII, 264-бап).
Жер патшаның формальды түрдегі меншігі болғандықтан, оны сату, ... ... ... ... ... ... салынгап жок. Осындай принцип сан түрлі
көптеген жске ... ... ... ... және
копестердің) да қатысты болған. Бүнын өзге халык.тардағы кауымдық жер
күқыктарымен салыстырып қарағанда озгеше ... ... ... ... жүргізілгсн қүжаттардын жоқтығынан жердің қүкьіқтық жағдайын
аныктауға мүмкіндік жоқ сді, ... жеке ... ... ... ... ескерткіште ірі жер иеліктері туралы айтылмаған. Бірақ жерге
меншік қүқығы болшектенген еді. Жер мемлекетке ... ... ол ... ... жоне жеке ... ... және ... тыс)
тиесілі болды. Соңғысында ғана бүл қүқык іс жүзіндсгі меншік қүкығына
айналдьг. Ману ... ... тск ... сот ... ғаиа кауымдар
арасындағы шекара туралы мөселені қауым мүшелері арасыңца даудамай ... ... тиіс ... ... ... ... ... 3-тарау,
9 бап).
Қозғалмалы мүліктін борі жеке иелікке жатгы. Жеке меншікгің ... ... алу, ... мүрагерлікке кдлдыру, жсрсбс бойынша белу (өңгіме
жер бөлінісі туралы ... ... ... алу, ... ... ... алу, жүмыс ақысы, мейірбан адамдардыц сыйлығы. Бүның ... ... ... ғана тон, сол синқты мейірбан адамдардыд ... ғана тән ... ... ... ... күқығына келетін болсақ,
олардың түрлері аз емес еді. ... де, Ману ... ... ... ... ... айтьымаған. Бірақ екі жак арасындағы жанжалды
шешуде Ману заңаары бойынша ... ... ал олар жок. ... ... ... Осы ... бір айта кететін норсе - ... ... ... ... Үндістанда куәгерлсрдің көзінше
ауызша жүргізілгсн екен.
Ежелгі Үндістан к.үк,ығына келісім жөне зияи келтіру мівдеткерліктері
тән. Келісівдер осыігдай ... ... алу. Бүл ... ... ... ... колсмІ бар норсе
жатады. Сауда келісіміндсгі негізгі шарт оның ... ... ... ... күпия сауда келісімі қүқыққа карсы деп
табылды. Сатып алушының саудасын коргеі-щер гана оз ... ... ... ... ... ... алудың қылмысты жауапкершілігінен күтқаратын.
Ягаи, оул мүлікгің тек өз иесі ғана сатушы бола алады дегш соз. "Оз ... ... ... ... ... -делінген Ману завдарында, -сот ондірісінің
орекетіне қайшы". Ондай жағдайда мүлік оз ... ... ал ... ... көтеретін (VIII, 199-бап).
Көзге көрінбес кемістіктері бар заттарды сату да ... ... ... ... ... берілді. "Төртаяқты" жануарлардың жарамсызын сатса,
бір жарым айда, ал "жарамсыз" күлдьі ... бір ... ... ... ... "Артхашастрада" (И 15).
Қарызға алу. Ману зандарында карызға алу келісімдеріне аса көп көңьт
болІнген. Ойтксні мүвдай ... жүрт ... кең ... ... ... ... ... беруші оз мүлкін қарыз алушының толык ... Ал ... ... ... ... тура сол ... сапасы соіідай
мүлікті осімімен немесе өсімсіэ қайтару. Өсімнің еңжоғары ... ... VIII ... 142-бабында айтылғандай, "варналар реті бойынша
айына 2, 3, 4 жоне 5 ироцснт осім ала ... Сол ... ... ... оріс алғанын Ману заңындағы мынадай ... ... ... ... ... үшін ... жүзден сексен болігін алуға болады"
(VIII тарау, ... ... ... ... ... егср қарыздар адам
карызын отей алмайтындай болса, ол оны жүмыс істеп, қарызың қызметпен отеуі
керек. Ал бірақ заңдардың үстанған ... бір ... - ... кастадағы
өсімқор жоғары кастадағы қарыз алушының қарызын жүмыспен отеу туралы ... ... оған ... ... ғана ... (VIII ... 177-бап).
Қарыздар адам қайтыс болып кстксн жағдайда қарызы оның ... Ману ... ... ... талап етуге ерік берді, ... ... ... ... үйінде ол карызын өтегснше аштыққа үстауға,
тіпті, үруға қүқылы ... (VIII, 49, ... ... етемегендер
уақытша күлға айналып (VII, 177-бап), егер ... ... ... ... катынастардың объектісі болып ақша немесс ... ... ... ... қайтарылмаған жағдайда карыздар
адамды тек ... ... ғана ... алып, оған талап қоя алатын.
Сақтап коюға беру. Оган тек козғалмалы мүліктер гана ... ... Бүл ... де ... ... іс. ... қоюға беру
келісімі кайтарымсыз болған. Егер ... ... ... ... ... текссрілетін. Оған әр түрлі ссбептермен сактауға алтьш бсретін. Егер
ол алтынды қайтарса, іс тоқтатылатын, ал ... онда ... ... ... ... де ... қайтартатын. Кімде-кім сақтауға берілгш
затты иемденіп кетсе, жазаға ұшыраған. Сақтауга ... ... иесі ... ... үрланып кетсе немесе суга ағып кетсе, жауап бермейтін. Жауап
беретіні тек езі ... ... ... гана.
Зиян келтіріп, бүлдіруден міндеткерлік өзгенің мүлкіне зиян келтіруден
туатын. Мысалы, кала ... ... ... жолаушы зардап шексс (мүлік
жағынан), күйме ... оның ... борі ... Ал кісі ... болса,
кылмыскердің кінәсі үрымсң бірдей. Сол ... ... ... ... дәлелдей алмаса, жоғалган малды төлейді. Мал егінге түскен
жағдайда да ... ... ... ... завдары келісімдердің жаравды-жарамсыздығын қатал
қадағалаған. Мас адаммен, акылы кеміспен, қүлмен, жас баламен жәнс ... ... шарт ... деп ... Сол сияқты күштеу, корқыту
жоне алдаумен жүргізілген келісімдер де зансыз дсп табылды (VIII ... 165, ... ... біз ... ... ... қүқықтык
қатынастарьшың азаматтык, келісімдерін айтып оттік. Ал ... ... ... варнаға ортақ- Мсншікті осылрйша пайдаланудың заңды түрлері Ежелгі
Үндістан ... тон ... ... ... ... үзақ ... бойы адал ... пайдалану оган иелік ету күкығыі і
алуға жеткіліксіз. Еғер Ману ... VIII ... ... меншік иссі үзак уақыт бойы мүлкін озгс ... ... ... маңнан бақылап, тыныштық сақтаса, ол 10 жылға созылса,
нағыз иесі ол мүлікке иелігінен ... Бүл ... ... ... ... да ... ... корсетеді. Жеке меншікке кез
келген жағдайда қол сүғушылық ауыр жазаланатын. ... знян ... ... иесіне шығынын өтеп жане сол көлемде патшаға айып толеуге міндеттейтін
Ману зандарындмы VIII ... ... ... ... ... ... объектісіне байлапысты бірнсше түрі және олардың әрқайсысына
кодданылатын әр түрлі жазалар бар.
Меншікті қорғаушы басты билік ... ... ... Егер патша жазаны
енгізбесе, онда ешқандай адамда да меншік болмас еді (VII, 21-бап).
Ману зандарында некс мен ... ... ... кең орын берілген.
Оған қарсы жасалған кылмыстар катаң жазаланатын болған. ... неке ... ... ... ... қатынастар болып саналды. Ману
зандарында некенің эр түрлі ... ... ... ... кең таралган
бір түрі - ол ср адам ... ... ... ... мүлікке
тсцсстіричіп алынуы. Қызды әкесі немесе іуыстары жігітке беріп жіберсе,
онын арты үлкен қүқыктық ... ... ... ... ... ... (өкесінің, күйеуінің) бнлігі толык бекітілген. Әйелдің қүқықтық
жағдайлары некенің тұріне байланысты сді, бірак. ... ... да ... ... ... ... ... кеке жағдайында әйелінің жасауы
ерінін меншігінс ететін. Қүнын төлеп, сатып алу, айел алу, жүбайлардың оз
цраларыңдагы еркін ... ... ... ақыр ... ... алып каш\',
соғыс ксзіішс олжалап алу сиякты неке ... ... ... бойынша, "Әйел адам эрцашан ер адамның қол астында оның
қамқорлыгында болуы шарт. Ол бала ... ... ... ... ... ксзде үлдары тарапынан қорғалуы к.ерек", ... ... ... -делінгең (V, 147, ... IX ... ... ойел үшін ... да ауыр ... белгіленген: "Күидіз де, түнде де
әйелдері күйеулсріне бағынып, олардың қүмарлығын қандырып, ... ... ... Әйел ... ... тагы бір ... ... дс,
тастап кетсе де, бәрібір өйелі күйеуінің үстемдігінен босай алмайды, ... ... (IX, ... Бүл ... неке ... ... ... гана айғағы. Одан озге "әйелі жек корсе, күйсуі оны ... ... ... ... жолдары бар (IX, 77-бап). Әйслдіц ажырасуға қүқығы жоқ.
Сатып, айырылысу ақысын төлер болса да, ойелі өз ... ... (IX, ... Бала тумаған әйелмен 8 жыл түру ксрск, ал ылги қыз туа беретін болса
11 жылдан ... ал долы ... - сол ... ... ... (IX, 81-
бап) делінген.
Бір-біріиің көзіне шоп салған болса, үятқа калдырар ирекет ... - ... ... ... неке ... Күйеуі бар әйелдін мүліктік
жагдайы нскенің түріне байланысты. ... ... ... ... күйеуінің иелігіне кошетін ксздері бар. Әйелінің үстінен ... ... ... коса ... ... ... ... Яғни, күйеуі ойелін асырауға, сактауға, корғауға, ... ... ... Бір ... ... ... үшін ... қамтамасыз етуге ол міндетгі.
Елдегі касталық қүрылыс отбасы мен ондағы қатынастарға ыкпалын тигізді.
Әйелдердіц шаңырақтағы ролі шыкк.ан варнасымен аныкталатын сді. Әсіресе ... ... ... бүл ... мон ... Коп ... ішінсн отбасында
жоғары түратыны - биік варнадан шықкан ...

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Философия тарихы" пәнінен тест сүрақтары5 бет
Cаясаттану ғылымының тарихы10 бет
География туралы ұғым (дәрістер)253 бет
Геодезия (сұрақ-жауап)11 бет
Ежелгі тіл білімі6 бет
Мемлекеттің жалпы түсінігі, мәні, белгілері17 бет
Мемлекеттің жалпы түсінігі, мәні, белгілері туралы7 бет
Мәдениеттану пәнінен семинар сабақтарына арналған әдістемелік нұсқаулар46 бет
Психологияның тарихы. психологиялық тұжырымдамалар12 бет
Психологияның философия мен жаратылыстану ғылымдары қойнауынан бөлініп шығуы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь