Ежелгі және Орта ғасырдағы Қазақстан

1) Ежелгі егінжілер мен бақташылар ... ... ... .. 3
2) Тайпалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
3) Андроновшылар шаруашылығы ... ... ... ... ... .5
4) Кеншілер және металлурғтан мен
құмырашылар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
5) Халық,қоғам,әдет .ғұрып ... ... ... ... ... ... ... ... 8
6) Діні мен өнері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
7) Тастағы суреттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
Адамның егіншілік машығын игеру процесі, жабайы дәндерді, жеміс пен жидекткрді жинап- теруден оны өсіруге көшуі сан мыңдаған жылдарға созылды. Ғалымдар мәдени дақылдарды өсіріп жетілдірген кезең б.з. дейінгі VIII- VII мыңжылдықтар деп шамалайды және ол бәрінен бұрын Кіші Азияның таулы аудандарында пайда болса керек. Б. з. дейінгі VI-V мыңжыл егіншілік әуелі Түркіменстанның оңтүстігіне, Копетдаг алқабына жетіп, сосын Орта Азияға тарайды. Қазақстанның таулы және далалы аудандарына қола ғасырында б.з. дейінгі III мыңжылдық аяғында келеді.
Егіншілік пен бірге малшаруашылығы да пайда болады. Ғалымдар әуелі пайда болған егіншілік пе, әлде малшаруашылығы ма?- деген сауал жөнінде ұзақ дауласады. Адамның соның екуін де бір мезгілде қатар игергені кәзір айдан анық. Егіншілік топырағы құнарлы, суы жеткілікті жерде дамыған. Ал, құнары аз, қуаңшылығы басым аудандарда малшаруашылығы өркендейді. Сулы-нулы жерлерде малшаруашылығы егіншілікпен қабаттаса қанат жаяды.
Б.з. дейінгі II мыңжылдықтың бірінші ширегі біткен кезде евразия даласында қоланы ойлап шығарады. Ежелгі адамдар жезге қалайыны қосу арқылы металл бұйымдардың беріктігін күшейтеді.
Қоладан ұңғылы балталар мен сүңгілер жасауды үйренеді. Қазақстан жерін мекендеген тайпалар қола ғасырында андроновтық археологиялық мәдениетке жататын жәдігерлер ( мекендер, қорымдар, рудниктер, тастағы суреттер)қалдырған.(Ал ескі мола ең әуелі Андроново селосы жанынан -Оңтүстік Сібірдегі Ачинск қаласы іргесінде қазылып табылғандықтан, шартты түрде осылай аталып кеткен). Со жердегі қазу жұмыстарын 1913 жылы Б. В. Андрианов жүргізген. 1927 жылы археолог М. П. Грязное осындай қорымды Батыс Қазақстаннан да тауып, андронов мәдениетінің ескерткіштері – шығыста Минусинскіден бастап батыста Оралға дейінгі – орасан зор территорияға тарағанын анықтады. Кейінірек андронов ескерткіштері Қазақстанның түскейінен, Жетісу мен Орта Азиядан да табылды.
Андронов мәдениетін зрттеудегі ең күрделі мәселелердің бірі хронологиямен, уақыт межесін анықтау ісімен байланысты. Зерттеушілердің көпшілігі андронов мәдениетінің өмір сүрген уақытын үш кезеңге бөледі: ерте қола -б.з. дейінгі XVIII-XVI ғ.ғ.; орта қола –б.з. дейінгі XV- XIIғғ; кейінгі қола – б.з. дейінгі XII-VIII ғ.ғ. басы. Бұл кезеңдер алғашқы зерттелген ескерткіштер атына сәйкес, федоров, алакөл, замараев кезеңдерін көрсетеді деп есептелді. Бірақ кейін Федоров ескерткіштері ерте қола уақытына емес, орта орта қола уақытына жататыны даталанды,сөйтіп андронов мәдниеті дамуының сындарлы суреті бұзылды.
1) Қазақстан тарихы көне заманнан бүгінге дейін /Очерк/.
Т.А.Мансұров,К.Н.Нүрпейісов,К.А.Пйщулина.Ю.И.Романов.
2) Жолдасбайұлы.С. Ежелгі және Орта ғасырдағы Қазақстан.
3) Гумелев. Көне түріктер Алматы 1994.
        
        Жоспар:
1) Ежелгі егінжілер мен бақташылар.............. 3
2)
Тайпалар............................................................4
3) Андроновшылар шаруашылығы.....................5
4) Кеншілер және металлурғтан мен
құмырашылар.......................................................
6
5) Халық,қоғам,әдет –ғұрып................................8
6) Діні ... ... ... ... ... ... егіншілер мен бақташылар.
Адамның егіншілік ... ... ... ... ... ... пен
жидекткрді жинап- теруден оны өсіруге көшуі сан ... ... ... ... ... ... ... кезең б.з. дейінгі
VIII- VII мыңжылдықтар деп шамалайды және ол бәрінен бұрын Кіші ... ... ... ... керек. Б. з. дейінгі VI-V мыңжыл ... ... ... ... ... ... сосын Орта
Азияға тарайды. Қазақстанның таулы және ... ... қола ... ... III ... ... келеді.
Егіншілік пен бірге малшаруашылығы да пайда болады. Ғалымдар әуелі
пайда ... ... пе, әлде ... ма?- ... ... ... ... Адамның соның екуін де бір мезгілде қатар игергені кәзір
айдан ... ... ... ... суы ... ... ... құнары аз, қуаңшылығы басым аудандарда малшаруашылығы өркендейді.
Сулы-нулы ... ... ... ... ... ... ... II мыңжылдықтың бірінші ширегі біткен кезде евразия
даласында қоланы ... ... ... ... ... ... қосу
арқылы металл бұйымдардың беріктігін күшейтеді.
Қоладан ұңғылы ... мен ... ... ... ... ... ... қола ғасырында андроновтық ... ... ... ( ... ... ... ... ескі мола ең әуелі Андроново селосы жанынан
-Оңтүстік Сібірдегі ... ... ... ... ... түрде осылай аталып кеткен). Со жердегі қазу жұмыстарын 1913 ... В. ... ... 1927 жылы ... М. П. ... ... ... Қазақстаннан да тауып, андронов мәдениетінің ескерткіштері
... ... ... ... Оралға дейінгі – орасан ... ... ... ... андронов ескерткіштері
Қазақстанның ... ... мен Орта ... да ... ... ... ең ... мәселелердің бірі
хронологиямен, уақыт межесін анықтау ісімен байланысты. ... ... ... өмір ... ... үш ... ерте қола -б.з. ... ... ғ.ғ.; орта қола ... XV- XIIғғ; ... қола – б.з. ... XII-VIII ғ.ғ. басы. Бұл
кезеңдер алғашқы зерттелген ескерткіштер атына ... ... ... ... ... деп ... ... кейін Федоров
ескерткіштері ерте қола ... ... орта орта қола ... ... ... ... дамуының сындарлы суреті
бұзылды.
Мұның үстіне Федорров ескерткіштерінің ерте және ... ... ... ... Оның бірінші тобы б.з.
дейінгі XV-XIV ғғ., екінші тобы ... ... Егер ... ... ... мен ... табылса, енді кейінгілері ... ... ... мен оңтүстік-шығысынан, Орта Азиядан табылды. Әсілі,
федоров тайпаларының жан-жаққа ... ... ... ... бұл ... ... ... алакөл тайпалары, Орталық
Қазақстанға олар ... бір ... ... келеді.
Хош, сонымен, алакөл мен федоров тайпаларыбір мезгілде өмір ... ... ... ... ... аралас типтегі
ескерткіштер пайда ... >, ... ... ... ... ... болмаған: бұл мәдениетте бір кездері ... ... ... ... ... сипатын, ерекшелігін білдіретін варианттары
анық көзге түседі, сол себепті де ... бір ... туыс ... ... мәдениеті қауымдастығы дп айту әдтк айналған.
2) Тайпалар
Орталық Қазақстанның ... ... ... ... енген
тайпалардың тараған негізгі аймақтардың бірі ... ... ... коптеген мекендер,қорымдар,көне рудниктер,құрбардық
орырдары мен тастағы суреттер-петроглифтер,30-дан аса ... ... ескі ... табылып зерттелген.Орталық Қазақстанның андроров мәдениетіне
тән сипаты-оның монументалдығы,
Мазарларының күрделілігі,тас ... ... ... техникасының
жетіле түскендігі.
Ертедегі Нұра кезеңі-жерлеу салтында кремация (мәйітті өртеу)басым
болған.Мәйітті ... ... қою ... де жерлеу кездеседі.Көлемі
шағын,үстіне топырағы үйілген қабырлар айналасына тақта тастардан дөңгелек
немесе тікбұрышты қоршаулар салынған.Қоршау ... не ... ... етіліп қазылған,жиек-жиегі тақта таспен (циста)көмкерілген ... не тас ... ... ... ... ьола үсті ... таспен жабылып
тасталып отырған.
Керамика қатарынан сырты үшбұрыштар мен ... , ... ... келісім тауып, жарасымды өрнектелген құмыралар көз ... қола ... қола ... ... Қабір ішінен мәйітпен
қатар үй жануарларының сүйектері де табылған.
Келесі-Атасу ... ... ... оның ... ... ... да
игеру кеңінен жүргізіледі. Тау-кен жұмыстарының ... күрт ... ... тау ... өңдеу орындарынан байқау қиын емес. Бұл кезңнің
Былқылдақ, Қарасай, Тмір ... ... ... ... ... ... зерттеліп, белгілі болған. Қорымдар мен қоныстардың үлкен бір тобы
Атасу өзенінің бойында. ... ... ... шұңқырлар, жәшіктер, тақта
тас-цисталар кездеседі. Мәйіттерді бір ... бүк ... ... ... ... ... метал өндіріп ... ... зор ... ... ... ... ... жатқан
Алтай,Сібір,Орал өңірі сияқты аймақтар мәдениетін ... да ... ... ... ... көпшілігі таулардан ағатын дала өзеншелері мен
өзектері жағаларына орналасқан.Олармен іргелес ... ... ... мен бау-бақшалары болған. ... ... ... ... тары ... күйген құмыралар табылды.Солтүстік
Қазақстандағы Алексеев қонысы құрбандық ... ... ... ... ... мен дәндері жатқаны анықталды.Малокрасноярск
қонысында орақтар жүзінен ап-анық,боп ... ... ... ... бәрінен табылған ортақ олжарар:дәнүккіштер,ұнға астық
түйетін тікбұрышты және жұмырбасты келсаптар,орақтар мен тас ... ... мал ... ... де ... рөл ... ... мал өсіру ... де ... ... ... мен ... ... ... мен терісінің
ісмерлікке –сүйек-мүйізін, отынға-тезегін берген. Андроновшылардың негізгі
тамағы –сүт еді. Одан ... мен ... ... оны ... не ... ұсақ ... ыдыстардан байқауғаболады. Ет өте қат болған, оны
мейрамдарда ғана ... ... ... ... ... ... негізгі малы-
қой, сиыр, жылқы екен. Тағам қажетіне негізінен тек ... ... ... ... ал асыл ... ... ... үшін қалдырған. Шаруашы-лықтың
мұндай жүйесі мал санын ... ... оның ... ... ... жасаған.
Ерте және орта қола кезеңдерінде, яғни б.з. ... ... ... андроновшылар отырықшы болған. Аралас шаруашылықпен шұ-
ғылданып, егін егіп, мал өсірген. ... үй ... ... ... өсірудің мұндай түрінен жайылым тез тозған. Мал ... бір ... ... оның ... ... үшін мал ... жаңа
түрлері мен тәсілдері қажет ... ... бұл мал ... ... ... ... мұнда әйелдер мен балалар ауылда
қалып, егіншілікпен айналысады да, еркектер мен жасөспірімдер
малмен бірге күллі көктем, жаз ... ... ... ... күз ... ... ... отырған.
4) Ежелгі ... мен ... кен ... ... ... геологтар сол арадан кен
б.з.-дан үш мың жыл бұрын өндіріле бастағанын анықтайды.Қола дәуірінде кен
өндіріп ... ісі ... зор ... жүргізілген.Мәселен,Жезқазған
өңірінде 100мың т.мыс қорытылған.Ал Успен ... ... ... ... ... ... тапқан,сонда ол жыныста жез бен қалайы
қосындысы күрт көбейген.Кенді жүлгелерді ... іске ... ... ... мен ... ... ... қатты
жыныстарға «отпен –өндіру»тәсілін қолданған,бұл тәсіл бойынша ... ... ... ... от ... ... қызған кезде,ол шатынап
жарылуы үшін оған су құйған,сосын шойбалғамен,қайламен соғып құлатқан.Ал
металы бар ... ... ... ... ... Метал балқытатын
шеберханалар Мало-Красноярск, Алексеевка, Никольское, Петровка да бар екені
мәлім ... ... ... ... ... оны ... ... қыспалау әдістерін білген.Алтын фольгамен оралған қоладан олар самай
сырғаларын, алқалар, ... ... ... ... ... ... табылған, ішкі жағына екі ат бейнес салынған самайға тағылатын
салпыншақ зергерлік өнердің ғажайып үлгісі болып табылады.
Егер ... Иран мен ... ... ... ... қола дәуірінде ыдыс-аяқты өзге қолөнершілер арасынан суырылып шыққан
кәсіпқой құмырашылар істейтін болса,Қазақстанның далалары мен таулы ... ... ... ... ... ... ... саз
балшықты әзірлеп,одан ыдыс-аяқ істеп,оларды ошақтағы отқа ,кейде таспен
қоршалған шұңқырға алаулатып от жағып ... ... ... ... ... бір ... салынып істелген,қалыптың өзі түбі
тегіс бәнкі тәрізді ,сырты ат қылынан немесе жуан жүн ... ... ... ... ... ... ... тарақша етіліп
түсірілген геометриялық ою-өрнектермен әсемделген.Кейбір құмыралар ... ... ... ... ... ... тек әсемдік
үшін ғана емес ,оның ыдыс ішіндегі нәрсені «тіл мен ... ... да ... мәні ... ... қоса ол ... ... құтты болуына меңзейтін де мағынасы болғанға ұқсайды.
Орта қола ... ... ... біркелкі
стандартқа көшіп,жетіле түседі:бұрынғыдан жұқа,әсем келеді.Олар ... ... ... қолдан жапсыру тәсілімен әзірленген.;бұл тәсіл
бойынша әуелі ыдыстың түбі ... ... оған ... жоғары жағын ... енді ... ... ... ... ... ойық ... болады,бұл – орта қола
кезіндегі андронов мәдениетінің танымал бір белгісі. Бұлардың ою - ... ... ... ... ... ... ... бір
өзгешелігі –ою-өрнектер үш жолақ ,талап етіліп жүргізіледі.Зерттеушілер
құмыраларды жасаудағы тағы бір ... атап ... ... ... жасалады екен дағы сосын оған оның теп- ... ... ... Үй ... ... үй ... ... іс-әрекеттің
бәрін де жасай білген:жіп иіру,тоқу,теріні енлеу,киім-кешек пен аяқкиімді
түрлі-түсті жіппен әдіптеп,апликациямен және жыштырық ... ... ... де игерген.Матаға қажетті жіпті мал жүнінен иірген .Оган өзге
жүндер де ... те ... ... те ... да ... да
пайдаланылған.Ол кезде тоқыма ... ... та ... ... олжа-заттарға ... ... ... былғары аяқкиім киген. Еркектері
де, әйелдері де ... ... ... немесе теріден тіккен құлақшын
киген. Киімдерін жүн ... ... ... ... ... ... көбіне ұзын жеңді, етегі жер сызған жүн көйлек киіп ... ... ... қатар қадалған қола таналар тізбегімен әсемделген.
Белдемше алдыңғы жағынан ақ жылтыр моншақтар қатарымен ... ... ... айналдыра уақ шыны моншақтармен әсемделіп, ... ... ... ... ... алқызыл және көк түске
бояған.
Әйелдер құлақтарына қола ... ... ... ... ... ... ... жасаған өңіржиектер, кейде оған алтын ... ... ... ... ... мен ... ... жүрген.Жын-
шайтаннан, бәле-жаладан сақтайды дегенді ырым ... ... мен ... жануарлардың азу тістері мен ... ... ... ... ... ... ... қоладан үшкірлеп жасалған садақтармен қаруланады.
Жақын,қолма-қол сайыстарда үшкір қола ... ... қола ... ... тас ... ... қала, тұрғын үй. Археологтар қола ... ... ... ... ... ... жұмыстаарыын жандандырып, қола
кезеңініңқоныстары мен тұрғын үйлерінің ... ... ... жинады.
6) Халық, қоғам, әдет-ғұрып.
Қола дәуірінің қоныстары мен қорымдарын байыпты зерттеу, дамудың ... ... ... ... ... бақылау және
андроновшыларды басқа бір нақты халықпен, ... ... ... ... әдет ... ... қалпына келтіруге
жағдай жасайды.
Жоғарыда айтқанымыздай андроновшылар ... үйде ... ... ... және бірге тұрып, бәріне ортақ шаруаны ағайын- туыстардың
бірнеше буыны бірлесіп атқарған.Қоныстар материялына ... ... ... ... ... және мүліктік теңсіздік
байқалмайды,алайда қорымдарды зерттеу ісі адамның ... ... ... ... ... ... ... берді.Ертедегі
қола дәуірінің өзінде көптеген біркелкі мрлалар ішінен,өзгелерге Қарағанда
,қабыры үлкенірек те тереңірек,ағаш мазарының ... да ... ... ... ... мен тағамы да мол зират ... ... ... ... арбасының жұрнағы мен ... ... қола ... қола және тас ... гүрзілер
табылған.
Обалар салып,қабырлар қазу ісімен,онда қойылатын заттар арасындағы
елеулі айырмашылықтарға ... ... ... ... ... ... мәртебелі орын алған.Олар ... ... ... ... ... ол үшін
ашылып-шашылып ,өзгеден ерекше мазар-құлпытас орнататын болған.Осындай
бірқатар қабырғаларға соғыс арбаларының қойылғанына ... ... жеке ... ... жауынгерлер санатына жатқан екен деп ... ... бай ... сол ... ... ... ... жауынгерлер қойылғанын кәміл сеніммен айтуға ... ... ... ... өзінде-ақ қоғамның жіктелуі
басталған-оның қатардағы қалың мүшелері арасынан бөлініп ... ... ... ... ... мүшелері де қоғамда құрметті орын алған,әлгі ішіне алтын
бұйымдар қойылатын қабырларда солардың ... ... ... ... ... ... ... дейін бйіктігі 2-жарым
метірге дейін жететін зілмән тұтас тастардан екі немесе үш қабат ... аса ... оба не ... ... ... ... ... көлемді
3,2х2,5 метір, тереңдігі 2,3 метірге дейін ... ... ... ... ... ... үсті ... кесінділері мен
кейде екі қабат болып жабылады.
Андронов бастау хаттарында тағы бір ... ... ... ... бір ... зерені мен ерекше
бөркі.Олар діни әдет –ғұрыптар жаршылары ғана емес,ежелгі дәстүрлермен
білім- білікті ... да ... Діні мен ... діни ... культтік ырым-жорамдары мен
әртүрлі жора-жосықтарының мәнісі мен қыр-сырларын ... ... ... мен ... ... діни туындыларынан алынған
мәліметтермен салыстыру арқылы ... ... ... бәрі ... бастары батысқа немесе
оңтүстік-батысқа қаратылып ... Бұл- ... ... ... түсінігінше жер шаршы немесе домалақ болған. Сондықтан ... ... ... бар ... оба да әлем іспеттес болған. Жарық
дүниенің әрбір жағын өз құдайы басқарған, ... ... ... ...... ... жасайтын құдайға қарату болып шығады.
Андроновшылар өлікті бүктей жатқызып қойған. Бұрын бұл күйді,
өліктен қорыққасын, оны ұйқыдағы күйінде ... ... деп ... ... көне бір ... жер ... кісіні баласын қойған анадай етіп
қояды, болшақта ол жаңа өмірде қайта тіріледі делінген. ... ... жүк ... ... ... жер –ана жатырында жатқан күйі деп
болжам айтқан жөн секілді. Ал, өлікті осы ... ... үшін оны ... Ажал ... > деп атап, оны қолына жіп
ұстстып бейнелеген.
Өліктерді жерлеумен бірге, андроновшылар мәйітті ... ... д ... ол отқа табынуға байланысты болса керек.Алайда
молалардағы ... ... ... ... нендей іске бағышталғаны
жағынан әралуан болып ... ... күл мен ... - ... ... ... ... кейінгі кездегі күл мен сүйектер –
ол моланың ағаш төбесін өртеу-тазартқыш алаудың іздері.
Археологтар ... бір ... ... ... ... бір
кездері айқасып құшақтасып жатқан еркек пен әйелдің парласқан қалдығын
көреді. Бұрын оны ... ... ... салу үшін ... ... бұл ... ... ежелгі хат-қағаз сөздерінен
белгілі болған бір нәрсе:әдетте, әйел тірі қалуы ... пе, әлде ... о ... ... кетуі керек пе?-оны әйелдің өзі шешетін болған .
Бірақ бұл ғұрып онша таралмай қалғандығы, әйел оны ... ... ...
қас қағымдайдағы бір сәт өлген күйеуімен молада бірге жатып, қайта шығады
екен немесе өзінің ... ... ... ... ... отырған.
Үй құрылысы да құрбандық шалудан басталған . Құрбандыққа ... ... бұқа не ... ... Сүт ... ет ... болғасын,
құмыралар мен сүйектер болашақ үйдің ошағының басына, оның ... ... ... Тіпті балаларды да құрбандыққа қиған кездер
болған., оны сонда үй ... ... ... Үй ... ... кезде
оның жоғарғы өрлігіне құрбан ... ... ... ... ... Үйдің басты тіреу бағаны адамдардың көк ... ... ... ... үйді гүлмен безендірген, ал неке тойларында
бас тіреу жанында жас күйеу мен қалыңдық ... ал жай ... ... ... ... ... ... болған. Үйдің ошағы отбасының
киелі орны есебінде қатты құрметтелген. Ошақты бүлдіру ең ... ... ... ... ... берген, жаңа түскен келінді ошақты
айналдырып жүргізген, өлген ... ... ... ошақ ... ... ... Ошақтың күлін де далаға, жел ... ... ... ... сол ... де үй маңынан арнаулы күл салғыш щұңқыр қазған.
От пен күлге байланысты ... ... бәрі ... ... ... отбасының амандығын, құт-береке болса деген тілекпен
жасалған.
Тастағы суреттер. Дін көп жағдайда көркем өнердің де даму ... ... ... құдайлардың тас бейнелері үлкен көркемдік
талғаммен, мейлінше шынайы жасалып отырған.
Қола дәуірінің жартастар бетіне ... ... ... ... ... суреттерінің өзіндік ерекшеліктері бар, ... ... ... ... ... да ... тас сынықтарымен жануарлар,Күн
бейнелі адамдар суретін, соғыс арбалары мен шайқас көріністерін ... ... ... және оның ... жөніндегі аса бағалы
хабарлар ... ... ... ... ... саны және әр алуардығы жөнінен әлемдегі ең бай жерлердің
бірі.Таңбалы мен Ешкі ... ... мен ... ... ... байлығы жағынан таңғажайып тамаша суреттерін археологтарымыз
әбден байыптай зерттеп, олар дүнйежүзі ... ... ... ... ... ойлаудың ... ... ... үшін ... табиғаттың қайталанып отыратын
мезгілдерді-көктемдегі күн мен түннің теңелуі , жер ... ... ... ... мал ... қыс,сосын тағы да көктемгіжер
айдау, күннің ... ... ... ... бұзбауы үшін,оларосы ... ... жолы деп ... ... ... ... ... Бұл қам-харекеттер қасиетті жайларда, жұрт көзінен таса
орындарда:тау шатқалдары мен киелі ... пен ... ... ... Қола
дәуірінде және кейініректегі кездері мұндай қасиеттері ... ... ... және ... ... ...... өздерін
қоршаған дүнйежайлы түсініктерінің ... еді. ... ... ... ... ... пайдаланылған. Жартастар ... пен қола ... ... ғана ... тіпті кейінгі
XIXғ. Дейінгі ... ... да ... ... ез суреттерін
салып кеткен. Сол себепті де оқымыстылар ... бір ... ... ... ... ... уақыт жағынан қарастырып алып,
олардың әр ... ... мен ... ... ... қола ... бір ... суреттерді, сюжеттер мен
компазицияларды жатқызады.
Қолданылғант әдебиеттер:
1) Қазақстан ... көне ... ... дейін /Очерк/.
Т.А.Мансұров,К.Н.Нүрпейісов,К.А.Пйщулина.Ю.И.Романов.
2) Жолдасбайұлы.С. Ежелгі және Орта ғасырдағы Қазақстан.
3) Гумелев. Көне түріктер Алматы 1994.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
«Олжабай батыр» жырының тарихи-фольклорлық сипаты3 бет
Алматы ежелгі қазақ даласы38 бет
Алматы қаласының тарихы, бүгіні мен ертеңі129 бет
Ақжан әл-Машанидің Әбу Насыр әл-Фарабидің өмірі мен шығармашылығы жайында зерттеу жұмыстары66 бет
Дәрістер - Тарих88 бет
Ежелгі мемлекетер тарихы37 бет
Жалпы психология213 бет
Махмұт Қашқари сөздігіндегі фонетикалық зерттеулер4 бет
Ресей тарихы көне заманнан бүгінге дейін45 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь