Қ. Сәтпаевтың өмiрi

Кiрiспе

1. Қ. Сәтпаевтың өмiрi

2. Жезқазған жерiндегi алғашқы қызметi

Қорытынды

Пайдаланылған деректер тiзiмi
Рас, “жыр алыбы” дегенде Жамбыл, “күй атасы” дегенде Құрманғазыны, “қара сөздiң атасы” дегенде Абайды айтатынымыз секiлдi, Қазақстандағы кен өндiрiсiн айта бастасақ, аузымызға Қаныш Имантайұлының есiмi бiрден түсерi хақ. Сонымен бiрге, елiмiзде ғылым академиясының ашылуы да, алғашқы академик атағының берiлуi де Сәтпаев есiмiмен тығыз байланысты.
Қ.Сәтпаев өзi таңдаған қиын, шытырман, ирелең жолда адаспай, кен өндiрiсiнiң болашағына деген сенiмдi тұжырымдары мен пiкiрлерiн шынайы түрде жеткiзе бiлдi. Сарыарқа даласындағы кен байлық көзiн халқымыздың келешегiмен қауыштырып, болашағымен байланыстырып бере алды.
Осындай ауыр жүктi мойнымен көтере бiлген ғалымды өз халқы ғана мойындап қана қойған жоқ, шет ел халқы да, ғалымдары мойындады.Бiздiң осы ойымызды, Қ.И.Сәтпаев атындағы халықаралық қордың президентi К.Салықовтың мына бiр сөзiмен дәлелдеп өтсек: “Поэту и философу Абаю казахский народ обязан своим духовным развитием, а Сатпаеву – развитием науки и экономики. Уникальность Сатпаева в науке, в воспитании молодых ученых такова же как и пример Абая для поэзии и поэтов”.
Ия, Абай қазақ поэзиясын жаңа деңгейге көтерген, ақын болса, Қаныш Имантайұлы қазақ ғылымының бастауында тұрған ұлы тұлға екенiнде еш күмән жоқ. Ғалым өзiнiң бар өмiрiн Жезқазғанды ең iрi кен өндiру орталығына айналдыруға арнады. Сәтпаев Жезқазған кенiнiң болашағына шүбәсiз сендi, ал Үлкен Жезқазған өнеркәсiбi ғалым өмiрiнiң темiрқазығына айналды
        
        Қаныш Имантайұлы Сәтпаев
Жоспар
Кiрiспе
1. Қ. Сәтпаевтың өмiрi
2. Жезқазған жерiндегi алғашқы қызметi
Қорытынды
Пайдаланылған деректер тiзiмi
КIРIСПЕ
Рас, “жыр алыбы” дегенде Жамбыл, “күй атасы” ... ... ... ... ... ... айтатынымыз секiлдi, Қазақстандағы кен
өндiрiсiн айта бастасақ, ... ... ... есiмi ... ... ... ... елiмiзде ғылым академиясының ашылуы да, алғашқы
академик атағының берiлуi де Сәтпаев есiмiмен ... ... өзi ... қиын, шытырман, ирелең жолда адаспай, кен
өндiрiсiнiң болашағына деген сенiмдi тұжырымдары мен ... ... ... ... ... ... кен ... көзiн халқымыздың
келешегiмен қауыштырып, болашағымен байланыстырып бере алды.
Осындай ауыр жүктi ... ... ... ... өз ... ғана
мойындап қана қойған жоқ, шет ел халқы да, ғалымдары мойындады.Бiздiң осы
ойымызды, Қ.И.Сәтпаев атындағы халықаралық қордың президентi К.Салықовтың
мына бiр ... ... ... ... и ... Абаю ... ... своим духовным развитием, а Сатпаеву – развитием науки и
экономики. ... ... в ... в ... ... ... же как и ... Абая для поэзии и поэтов”.
Ия, Абай қазақ поэзиясын жаңа деңгейге көтерген, ақын болса, ... ... ... бастауында тұрған ұлы тұлға екенiнде еш күмән
жоқ. ... ... бар ... ... ең iрi кен өндiру орталығына
айналдыруға арнады. Сәтпаев ... ... ... ... сендi, ал
Үлкен Жезқазған өнеркәсiбi ғалым өмiрiнiң темiрқазығына айналды
1. Қ. Сәтпаевтың өмiрi.
Халқымыздың бiртуар ұлы, ғұлама ғалым, қазақстан Ғылым ... ... ... ... ... ... ... ғылыми
жетiстiктердiң көпшiлiгi байланысты, әсiресе, ... ... ... ... ... мол ... байлықтарды зерттеп, игеруде еңбегi ерекше.
Қ.Сәтпаевтың ғұмырын көп жылдар зерттеп, өз шығармаларына арқау еткен
қаламгер Медеу Сәрсекенiң мына бiр ... - ... ... ұлы тұлғасы
ретiнде танып –бiлуiмiздi қоштай түскендей:
“... Кеңес Одағы атанған кешегi дәуiрiмiзде, жалпы, тарих еншiсiне
көшуiне екi-ақ жыл ... ХХ ... ... ... ... ... ... Қаныш Сәтпаевтан асып, әлемдiк ғылым шыңына көтерiлген
ғұлама болған жоқ. Сондықтан, мен Қаныш Имантайұлын ... ұлт қана ... Одақ ... да ... ұлы ... деп ... Әркiмдi өзiне
лайық тұғырына қойып, шынайы бағасын белгiлеушi Уақыт пен Тарихтың ... ... ... ... 1899 жылы ... Семей губерниясының
Павлодар уезiндегi Ақкелiн болысының 4 ауылы, қазiргi Павлодар ... ... ... ... ... ... келген екен. Бұл
жағдайды әйгiлi тарихшы Әлкей Марғұланның мына бiр ой ... ... ... бала ... ... ... ... жерi
Арқаның бiр сұлу өлкесi Баянауыл тауының сыртқы бөктерi. Ақкелiн. ... орай ағып ... ... ... суы ... Оған құятын екi сала
бар. Бiрi- Айырық, бiрi-Сарықамыс. Қаныш сол Айырық сайының биiк жағасында,
ерте заманнан келе ... ... ата ... 1899 жылы ... ... күнi ... ... келедi”.
Ал, әйгiлi сәтпаевтанушы Медеу Сәрсекенiң еңбегiне сүйенер болсақ,
1909 ... ... ауыл ... ... ... ... ... байқаған мұғалiмi Г.В.Терентьев болашақ ғалымның әкесi Имантай
қариямен сөйлесiп, оның ендiгi бiлiмдi қалада алу керектiгiн ... ... ... ... ... ... сабақ
берiп жүрген Әбiкей Сәтпаев та қоштай түседi, Қанышты өзiнiң қасына ... жылы 12 ... ... ағасы Әбiкей Павлодарға апарып, ондағы
екi ... ... ... ... ... өте, осы ... ... ғалымның өзi былай дейдi: “Алған
бiлiмiм үшiн - өмiр бойы ... карт ... ... ... ... ... де өз ... алды болып бiтiрген Қаныш
Имантайұлы, ағасы Әбiкейдiң ақылымен ... ... ... ... түседi.
”1914-1918 жылдар аралығында 4 жыл бойы ... ... ... қыр ... ең тәуiр оқу орындарының бiрi болатын”.
Бұл жөнiнде айтылған М.Сәрсекенiң кiтабында толық ... ... оқу ... ... жасөспiрiм бала өзiнiң болашағын
Томскiдегi ... оқу ... ... ... ... ... ... келе, семинария аттестатымен жоғарғы оқу орнына ... ... ... ұнжырғасын түсiп кеттi. Бiрақ, губерниялық халыққа
бiлiм беру бөлiмi оны Семейдегi жаңа ашылған мұғалiмдер дайындайтын курсқа
мұғалiм етiп ... ... ... ... бере ... өз бiлiмiн
толықтыруды да ұмытқан жоқ. Ғарифолла Нығматуллин есiмдi ... бiлiм ала ... ... тiлiн ... де ... ... ... көрген ол, жоғарғы оқу орны ... ... ... тура келдi.
Бертiн келе, денсаулығы түзеле бастаған шамада, сот органында жұмыс
iстеп, қарапайым ... ... шыға ... ... ... атқарып
жүрген кездерi, геология магистрi М.А.Усовпен жақынырақ танысып, сол
кiсiнiң ... ... ... ... ... болу деп түсiнген Қаныш
Имантайұлы 1921 жылы Томск қаласына аттанады.
“µша бiлген ... ... ... ... ... Имантайұлының ғылымға
деген талабы, таңдаған мамандығына деген құлшынысы 20-шы ... ... ... ... оқып ... ... байқалды. Қ.Сәтбаевтың
ұстазы, үлкен оқымысты, профессор М.А.Усов қаршадай қазақ баласының ерекше
қабiлетiн ерте ... ... ... ... ... ... деп жазды: “Усовқа ... ... ... деген
сүйiспеншiлiктi үйретудiң қажетi болған жоқ, ол оны одан әрi дамытты”.
Сонымен, 1921-1926 жылдар ... ... ... ... ... ... ... Сәтпаев қазақ халқынан
шыққан алғашқы геологтар қатарын толықтыруды армандады.
2. Жезқазған жерiндегi алғашқы қызметi
Институтты сәттi аяқтаған, ... ... ... инженер геолог
Қ.Сәтбаев, Қаз.ССР халық шаруашылығы орталық кеңесiнiң ... ... ... ... мыс ... ... қою ... жылдың 10 маусымында Еңбек және қорғаныс Кеңесiнiң қаулысымен құрылған
“Атбасартүстiметалл” тресiнiң қарауына жiберiлдi. ... жж. ... ... ... ал 1929 жылы ... ... көшiрiлгеннен
бастап, комбинаттың геологиялық барлау бөлiмiнiң бас ... ... ... ... ... ... болып, Қ.Сәтбаев
1941 жылдың шiлде айына дейiн тынымсыз еңбек еттi. “Үлкен Жезқазған” ... алып мыс ... ... ... ... ... жан-жақты
зерттелiп, оның мол байлығының ... ... ... ... байланысты.
Қаныш Имантайұлының жер қойнауы жаратылысын, онда түстi металлдар
табиғатын ... ... ... ... ... ... ... Жезқазған аймағының кен орындары” атты монографиясы, “Жезқазған -µлытау
аймақтарындағы алтын кен ... ... ... қазбалы көмiр
байлығы” атты ауқымды жүк арқалаған еңбектерi, Үлкен ... ... ... ... ... ... екiншi бiр қырынан танытады.
Яғни, Қазақстан кен өндiру iсiмен бiрге, ғылымның деңгейiн ... ... ... ... ... бiр ... азамат.
Осынау, елiн ерен еңбегi мен жiгiрелi жетiстiгiмен таң қалдырған
Қаныш Имантайұлы туралы айтылған мына ойға ... ... ... ... етiп ... жас ... ... қазақ даласы
түгiл, жалпақ Ресей аумағында өндiрiс ошақтары өрiстемей тұрған ... ... жылы ... ... ... ... қиырдағы Томск қаласына аттануы;
демек ол заман аужайын дұрыс ... ... өлке ... байлығын iздеумен
айналысып, сол арқылы ел тiрегiн өзгертуге құштарланған.
...Қаныш Имантайұлының сол ... ... ... ... ... деп ... ... жастарға үлгi етумiз қажет.”
Мiнекей, елiне сiңiрген ерен еңбегiнiң арқасында феномендiк дәрежеге
көтерiлген ғалым Қ.Сәтпаев осындай азамат.
Ал, ел тарихындағы елеулi ... ... ... ... 100
жылдық мерейтойы халқымыздың мерейiн үстем етiп, даңқын ... ... те, ... аса iрi ... ... ... Қаныш Имантайұлы
Сәтпаевтың өмiрi мен ... жолы ... ... жүк ... тарих
тiзбегiнен тұрады. Ал, бұл болашақтың үлесiнде.
Ескертетiн жайт – бiз ұлы ғалымның Қазақстан өнеркәсiбiн ... ... ... ... ... ... тер ... ақыл-ой парасатын жұмсағанын, қаншалықты ғұмыр қабiлетiн сарп
еткенiн көрсету үшiн оның өнеркәсiп тақырыбына ... ... ... ... ... А.Яншин “Сәтпаевтың кредосы -өмiр бойы оқу” деп кетсе,
Қазақстанның ... ... ... ... Сәтпаев –интелегенцияның
эталоны” деп көрсетедi. Бұл ... ... ... ... ... дәлелдеп бердi.
Әлем мойындаған ғалым Қаныш Имантайұлы Сәтпаевтың өмiр жолы ... ... ұлы ... ұлы ... ... ... еңбеккерлерi, оның болашағы –жастар, осындай
қиындықпен дүниеге келген өнеркәсiп алыбының ... ... ... ... зор ... ... ... Ол кiсiнiң көптеген
шәкiрттерi осы уақытқа дейiн мысты ... ... етiп жүр. Олар ... ... ... ... ұйымдастырушысы деп зор
мақтанышпен ... ... бiр айта ... ... ... 1999 жылы ... ... көлемiнде қазақ халқының бiртуар ... ... ... ... ... ... Президентi, тұңғыш қазақ геологы,
Кеңестiк Шығыстан бiрiншi шыққан академик, геология-минерология ... ... ... туғанына 100 жыл толу ... ... жыл ... жылы болып аталды. Бұл бүкiл қазақ халқының,
қала бердi шығыс халықтарының мерейi десек арттық айтқанымыз емес.
“Сәтпаев –тек қана ... үшiн ұлы ... ... ол ... ... ... халықна танымал ұлы тұлға. Оның жетiстiкке толы еңбектерi
мен қызық та, ... жоқ емес өмiр ... жер ... ... Қаныш
Сәтпаев арқылы, сондай парасатты ұл тудырған Қазақстанның, қазақ халқының
кiм екенiн, топырағының қасиеттi екенiн танытайық” - ... ... ... ... орын ... намысымызды қайрай түсуi керек
деп сенемiн. ... ... ... ... Оның ... ... геолог-
теоретиктiң, мемлекет және қоғам қайраткерiнiң таланты ұштасқан едi.
Қазақ халқының мақтанышы, қажырлы қоғам қайраткері ... ... ... ... деген сүйіспеншілігін айқын көрінісі оның туған ... ... ... ... ол ... ... ... жоғары бағаланды. Кеңестік
дәуірдің даңқты дәрежесі Ленин орденімен төрт рет, 2-дәрежелі Отан соғысы
орденімен және ... ... ... КСРО ... және
Лениндік сыйлықтараның лауреаты атанды. Халық тарапынан да үлкен мәртебеге
ие болуы ғулама ғалымға деген игі ізет, үлкен ... ... ... ... жаңа ... ... Алатаундағы биік шың,
Қазақстан ... ... ... ... Геологиялық ғылымдар
институты, Жезқазған кен-металлургия ... ... ... есімімен
аталды. Қарағанды облысында Сәтбаев ... бар. ... ... ... жеке ... ... ... ТIЗIМI
1. Садықұлы Т. Сарыарқаның мыс алыбы. Қарағанды., “Болашақ -Баспа”, 1998ж
2. Сарсекеев С. К. Сатпаев- Алма-Ата: Наука,1989 г.
3. А. ... ...... ... ... ... ж. 15
қыркүйек.М.Сәрсеке.
4. Жиырмасыншы ғасырдың ұлы тұлғасы. “Егемен Қазақстан”, 1999 ж. 9
сәуiр
5. Брагин А. ... ... ... ... ... 1997 ... ... Таңдамалы еңбектерiнiң 1 томы,Алматы, “Ғылым” 1967ж.
7. ... ... ... ... ... 1999 ... ... Ә. Зерек баладан заңғар ғалым. “Қазақ елi” газетi 1999 ж. 26
наурыз.
9. Ж.Құлиев. Қаныш туған қыстау. “Ақиқат”журналы. 1999. ... ... ... шырқау. “Астана ақшамы” 17.04.99.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қаныш Сатпаев геология ғылымының ең алғашқы педагог - мұғалімдерінің бірі7 бет
Бөлшектік дүкендер 6 бет
М.О.Әуезовтың өмірбаяны8 бет
Нашақорлық қоғам дерті 12 бет
Қаныш Имантайұлы Сәтпаев-қазақтың ұлы данасы8 бет
Қаныш Сәтпаев - алғашқы геолог15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь