Батыс Қазақстан облысы жайлы

1 БАТЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНА ЖАЛПЫ СИПАТТАМА
1.1 Аймақтың қысқаша мінездемесі
1.2 Туристік инфрақұрылымы
2 АЙМАҚТЫҢ ТУРИСТІК.РЕКРЕАЦИЯЛЫҚ РЕСУРСТАРЫНА СИПАТТАМА
2.1 Табиғи.рекреациялық ресурстары
2.2 Әлеуметтік .экономикалық рекреациялық ресурстары
2.3 Орал қаласының туристік объект ретінде даму жоспары
3 АЙМАҚТЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ МЕН БОЛАШАҒЫ
3.1 Аймақтың өңірлік туризм бағдарламасы
3.2 Жасөспірімдер мен балалар туризмінің аймақта алатын орны
3.3 Батыс Қазақстан облысындағы іскерлік туризм
Батыс Қазақстан облысы – Қазақстан Республикасының солтүстік-батысындағы әкімшілік-аумақтық бөлік. Шығысында Ақтөбе, оңтүстігінде Атырау облыстарымен, батысында Ресейдің Астрахан, Волгоград, солтүстік-батысында Саратов, Самара, солтүстігінде Орынбор облыстарымен шектеседі. Облыс 1932 жылы 10 наурызда Орал облысы болып құрылған. 1996 жылдан Батыс Қазақстан облысы аталады. Жерінің аумағы 151,3 мың шаршы шақырым, тұрғындары 617,6 мың адам (1999). әкімшілігі жағынан Батыс Қазақстан облысы 12 ауылдық, 2 қалалық әкімш. ауданға, олар 4 кенттік және 155 ауылдық әкімшілік округтерге бөлінген. Орталығы – Орал қаласы. Облыстағы 539 елді мекеннің тұрғындары біркелкі орналаспаған. Халықтың орташа тығыздығы 1 шаршы км-ге 4,0 адамнан келеді(1999). Слтүстік аудандарда және Жайық өзенінің аңғарында халық жиі қоныстанған (1 км²-ге 9-12 адам). Қала халқы бүкіл халықтың 41%-ке жуығын құрайды. Қалалары: Орал, Ақсай; ірі кенттері: Бөрілі, Дерқұл, Зашаған, Круглоозерное, Чапаев.
Табиғаты. Батыс Қазақстан облысы аумағының басым бөлігі Каспий ойпатының солтүстігінде орналасқан. Жер бедері, негізінен, құмды алқаптар мен сор ойпаңдар алмасып отыратын жазық болып келеді. Бұл өңірдің абс. биіктігі 10-25 м-ден аспайды. Солтүстігіндегі қырат бөлігі (абс. биікт. 45-65м) Сырт қырқасы арқылы Орал үстіртіне ұласады. Жалпы Сырттың осы тұстағы ең биік жері 259 м (Ешкі тауы). Орал үстіртінің облыс жеріндегі бөдігі – құрғақ арналармен тілімденген жонды-белесті өңір. Оның абс. биіктігі 110-260 м, ең биік жері – Ақтау тауы (263 м).
Геологиясы және кен байлықтары. Жер қыртысы бор кезеңінің мергелінен, палеогеннің құмтастарынан, әктастарынан түзілген. Олардың бетін Каспий ойпатының төрттік кезең шөгінділері жапқан. Өзен аңғары аллювий шөгінділерінен құрылған. Облыс жерінде тұз күмбездерінен құрылған ірі тектоникалық құрылымдар (Сантас, Сасай, т.б.) көп. Облыстың жер қойнауы мұнайға, әсіресе, газға (газ-конденсат) мейлінше бай. Мұнда Қазақстандағы зерттелген газ-конденсаты қорының 90 %-тен астамы шоғырланған (Қарашығанақ газ-конденсаты кен орны). Одан басқа облыс аумағында жанғыш тақтатас (Чернозатон, Тоғай, Новошаново), калий, магний тұздары (Шалұар көлі), цементтік шикізат (Ақсуат, Шаново), керамзиттік саз (Тұйықсай, Погодаев), т.б. құрылыс материалдары кен орындары бар.
Климаты. Облыстың климаты тым континенттік. Қысы суық, жазы ыстық әрі құрғақ. Қаңтар айының орташа температурасы -11 -14◦С, кейде -40◦С-қа дейін төмендейді, шілде айындағы температура +22 +25◦С, кейде 40◦С-қа дейін көтеріледі. Жауын-шашынның көпжылдық орташа мөлшері 190(оңтүстігінде) – 350мм (солтүстігінде). Қар жамылғысы 70 күннен (оңтүстігінде) 140 күнге (солтүстігінде) дейін жатады. Жыл бойына екпінді желдер (кейде 15-20 м/с-қа дейін) болып тұрады. өсімдіктердің вегетациялық кезеңі 150-170 тәулік.
        
        1 БАТЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНА ЖАЛПЫ СИПАТТАМА
1.1 Аймақтың қысқаша мінездемесі
Батыс Қазақстан облысы – Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Ақтөбе, оңтүстігінде Атырау
облыстарымен, батысында Ресейдің Астрахан, Волгоград, ... ... ... ... ... шектеседі. Облыс 1932
жылы 10 наурызда Орал облысы болып құрылған. 1996 ... ... ... ... Жерінің аумағы 151,3 мың шаршы шақырым, тұрғындары 617,6
мың адам (1999). әкімшілігі ... ... ... ... 12 ... ... әкімш. ауданға, олар 4 кенттік және 155 ... ... ... ... – Орал ... ... 539 елді ... біркелкі орналаспаған. Халықтың орташа тығыздығы 1 шаршы км-ге
4,0 адамнан келеді(1999). Слтүстік аудандарда және ... ... ... жиі ... (1 ... 9-12 ... Қала ... бүкіл халықтың 41%-
ке жуығын құрайды. Қалалары: ... ... ірі ... ... ... ... Чапаев.
Табиғаты. Батыс Қазақстан облысы аумағының басым бөлігі ... ... ... Жер ... ... құмды алқаптар
мен сор ойпаңдар алмасып отыратын жазық болып келеді. Бұл ... ... 10-25 ... ... ... ... ... (абс. биікт. 45-
65м) Сырт қырқасы арқылы Орал үстіртіне ұласады. Жалпы Сырттың осы тұстағы
ең биік жері 259 м ... ... Орал ... ... жеріндегі бөдігі –
құрғақ арналармен тілімденген жонды-белесті ... Оның абс. ... ... м, ең биік жері – ... тауы (263 ... және кен ... Жер ... бор кезеңінің мергелінен,
палеогеннің құмтастарынан, әктастарынан түзілген. ... ... ... төрттік кезең шөгінділері жапқан. Өзен аңғары ... ... ... ... тұз күмбездерінен құрылған ... ... ... ... т.б.) көп. ... жер қойнауы
мұнайға, әсіресе, газға (газ-конденсат) мейлінше бай. Мұнда Қазақстандағы
зерттелген газ-конденсаты ... 90 %-тен ... ... ... кен ... Одан ... ... аумағында жанғыш тақтатас
(Чернозатон, Тоғай, Новошаново), калий, магний ... ... ... ... ... Шаново), керамзиттік саз (Тұйықсай, Погодаев),
т.б. құрылыс материалдары кен орындары бар.
Климаты. Облыстың климаты тым континенттік. Қысы ... жазы ... ... ... ... ... температурасы -11 -14◦С, кейде -40◦С-қа дейін
төмендейді, шілде айындағы температура +22 ... ... ... ... ... ... ... мөлшері 190(оңтүстігінде) –
350мм (солтүстігінде). Қар жамылғысы 70 күннен (оңтүстігінде) 140 ... ... ... Жыл бойына екпінді желдер (кейде 15-20 м/с-қа
дейін) болып тұрады. өсімдіктердің ... ... 150-170 ... ... ... Каспий теңізі алабында жатыр.
Ұзындығы 100 ... ... 14 өзен бар. ... су ...... өзені
солтүстік-шығыстан оңтүстікке қарай ағады.Оның облыс жеріндегі ұзындығы 500
км-дей. Жайыққа облыс аумағында Емболат, Шаған, ... ... ... ... ... ... ... жағындағы шаын Өлеңті, Қалдығайты,
Жақсыбай өзендері Орал ... ... ... сіңіп жоғалады. өзендері
қарашаның 2-жартысында ... ... ... мұзы ... ... ... ... астам көл бар. Оның 9-ның су ... ... Суы тұщы ... ... Қамысты Самар, Итмұрынкөл, Сұлукөл; ірі
тұзды көлдері: Шалқар, Аралсор, Жалтыр, ... ... т.б. ... ... суды реттеу үшін облыс аумағында ... ... Олар ... ... ... ... және Қараөзен бойында
орналасқан.
Топырағы мен өсімдік дүниесі. ... ... ... ... бөлігі
далалық белдемде, қалған жері шөл белдемдерде жатыр. Облыс жерінің 15%-ін
құмды алқап ... Қиыр ... Сырт ... ... Сырт және Орал
үстіртінің қыратты бөліктерінде қызыл ... өзен ... ... шөгінді (құмдақ-сазды) топырақ түрлері тараған. Облыстың оңтүстік
бөлігін құмды алқаптар (Нарын, Көкөзенқұм, Аққұм, ... т.б.) ... ... бөлігінде бетегелі дала өсімдіктері мен шөлейт белдемнің
өсімдік түрі басым. өзен жайылымдарында астық тұқымдасты шөп ... ... ... ... құрақ өскен. Жайық аңғарында терек, емен, қайың, тал,
Сырт және Орал ... Елек ... ... шоқ ... ... көптеп
кездеседі.
Жануарлар дүниесі. Батыс Қазақстан облысының тоғайлы-орманды өңірлерінде
бұлан, елік, ... ... ... ... ... қабан, оңтүстігіндегі
құмды жағында ақбөкен, ... ... ... ... ... құндыз;
кеміргіштерден сарышұнақ, құм тышқаны, т.б. мекендейді. Облыста құстардың
көптеген түрлері (аққу, ... ... ... ... балықшы, құр,
ақиық, кезқұйрық, безгелдек, қаршыға, т.б.) кездеседі. өзен-көлдері балыққа
бай (сазан, көксерке, ... ... ... ... т.б.). ... ... ... турлері (бекіре, шоқыр) кездеседі.
Шаруашылығы. Батыс Қазақстан облысы экономикасында ауылшаруашылық
өндірісінің үлесі басым. Мүнда ... егу, ... мал ... ... сиыр ... дамыған. Облыс шаруашылығының негізгі салаларының бірі ... ... ... газ ... ... ... және ... жасау,
тамақ, жеңіл, құрылыс материалдары, ауылшаруашылық техникасын жөндеу,
халыққа тұрмыстық қызмет ... т.б. ... ... ... ... ... газ-конденсат комбинаты, "Металист", "Зенит",
"Металл өңдеу", "Омега" ... ... және ... ... ... комбинаты, былғары аяқ киім зауыттары, аң терісін өңдеу, балық
комбинаттары, ... сыра ... нан ... ... ... ... "Орал - ... ... т.б. ... ... ... ... ... облысында
республикадағы табиғи газдың 30%-тен астамы өндіріледі. Облыстағы ауыл
шаруашылығына тиімді жер 13,9 млн. га (1997). Оның ... ... ... 1,4 млн. га, ... 940 мың га, ... 8,2 млн. га. ... 934 мың га ... техникалық дақылдар 34,1 мың га, картоп және
көкөніс-бақша ... 7,6 мың га, ... ... 222 мың га ... Мал ... сиыр саны 444 мың, қой мен ешкі 904 мың, ... мың, ... 94 мың, түйе 3,9 мың, құстың саны 371 мың (1997).
Батыс Қазақстан облысында темір жол, автомобиль жолы және су ... ... ... ... жалпы ұзындығы 417 км. Автомобиль жолдарының
ұзындығы 8500 км, оның ішінде 2500 км жол ... ... 4,8 ... жүк ... (1997). ... автомагистралдары: Орал-Атырау,
Орал-Ақтөбе, Орал-Орынбор. Жайық өзенінен Атырауға дейін кеме ... ірі ... және ... шет ел қалаларымен әуе қатынасы
бар.
1.2 Туристік инфрақұрылымы
Жалпы облыста туристік инфрақұрылым жақсы дамыған.Бас ... ... ... да ... орталықтарында көптеген туристік фирмалар,қонақ үйлер,
санаторийлар сауықтыру кешендері жұмыс істеп жатыр.
«Атамекен» туристік-сауықтыру орталығы қала ... ... ... ... ... ... оң жақ сағасы). Көкке оранған
төрт жарым гектарда 300 ... 4 ... ... ... душ, медпункт,
бассайен және спорт алаңдары орналасқан. Жаз мезгілінде шілде айынан тамыз
айы аралыгында алты профильді ... ... ... балаларды қабылдайды.
Шаралар профиль ауысымдарына ... ... ... ... ... және тағы да ... Орынбордан
келген балалар Халықаралық ауысымда жыл сайын демалады. Лагерь жумыстарының
багдарламасы ... ... жаяу ... ... ... және «Қызыл
мектеп» ескі мекенінде болу, ... және орыс ... ... муз ... ... ... ... тақырыптық
КТК-ға, ойындарга, би кештеріне және басқа да шараларга бару.Ашық ... су ... және ... жеке ... бойынша жарыстар
өтеді, ал фито-бардан әрқашанда тіл үйіретін ... ... ... ... ... ... жазғы типті уйықтайтын корпуста, бөлмеде 18-25
адамнан ... ... 160 ... есептелген. тамақтану күніне алты рет
беріледі. Қысқы мезгілде орталықта туристік-өлкетану және ... ... ... ... ... ... ... жорықтары, шаңғымен сырғанау және қар ... ... ... ... ... ... ... өмір қызыққа толы.
Ақжайық санаториясы.Ақжайық санаториясы 1984 жылы ... ... ... Ол Жайық өзенінің әдемі де жайлы жагасында
облыс орталығынан 43 ... ... ... ... ... ... 300 ... есептелген, жыл бойы жұмыс ... 2 ... ... ... ... жабдықталған корпуста
орналастырылады. Санаторийдің негізгі табиғи емдеу ... ішкі және ... үшін ... магний-натрийлі минералды су болып ... ... су ... ... мен ... ... бар ... сонымен бірге, жақсы жабдықталған емдеу-диагностикалық
кабинеттері мен ... ... ... электр сәулесімен
емдеу, емдік дене шынықтыруы, массаж, климаттық емдеулер қолданылады. Клуб,
кітапхана, би ... ... ... ... бар. Орал ... ... жаз
мезгілінде емдеу жағажайы ... ... қан ... ... ... ... 24 ... қаласындағы “Парк-Отель” туризм және демалыс базасы.Біздің
облыста ... ... ... басты мәселелердің бірі – халықты шетелге
тасып, ... ... ... ... емес, елге пайда әкелетін ішкі туризмді
өркендету. Ол үшін Орал ... ... ... ... Тек
инфрақұрылымды дамыта түсу керек. Яғни жол, сервистік ... ... ... ... ... демалыс орындары көптеп ашылуы қажет.
Тамыздың 15-і күні Орал ... ... ... дәл осындай
талапқа жауап беретін облыстағы бірегей “Парк-Отель” туризм және демалыс
базасы ашылды.
Демалыс орны қала ... ... ... жағасындағы жасыл желекке
оранған тоғайлы алқапта орын тепкен. Жалпы аумағы 30 мың ... ... ... ... ... алты коттедж, ЛЮКС деңгейлі үш коттедж
бөлек орналасқан. Ал жайлы он екі орын ... ... ... ... ... ... етеді.
Бір ерекшелігі – туризм базасы қысы-жазы үзіліссіз жұмыс істейді.
Туристер немесе қала қонақтары жазда су бойымен ... ... ... атқа ... ... ... бір ... айтқанда, спорттың қалаған
түрімен шұғылданып, ... ... Ал ... ... шаңғы секілді бой
жазатын қысқы спорт түрлері ұсынылады. Кез ... ... ... шығып,
аңшылықпен де айналысуға болады. Кешенде балалардың ойын алаңқайы, бассейн,
жаттықтыру залдары, 350 орындық мейрамхана ... және ... ... ... ... ... ... әкімі
Нұрғали Әшімов алдымен осы істі қолға алған кәсіпкер Алексей Василецке және
оның ұжымына алғысын білдіріп, ... ... ... ... ... бизнес – қазір әлемнің жетекші елдерінің бюджетіне ... ... ... ... ... Осы ... ... табиғаты көркем қазақ
елінің, соның ішінде Ақ Жайық өңірінің ... мол. ... ... ... жете ... ... ... Ақпараттық-жарнамалық өнімдердің сапасы
жақсарды, облыста 30-дан астам туристік фирма жұмыс істеп отыр. ... ... ... ... Шалқар өзені, Тасқала ауданындағы
Ешкі тауы, Жайық өзені, Қаратөбе ... ...... бәрі де ... келген қонақтарға көрсететін інжу-маржаны. Бұл – туристік ... ... ... ... ... ... аз ғана ... бағытта әлде де жұмыстана түсуіміз керек. Халықаралық және аймақтық
шараларды өткізуге облыс ... 35 ... ... ... ... 2007 ... ... айында
құрылды.Негізгі мақсаты қысқы ойын түрлері-шанамен сырғанау,шаңғы тебу,мұз
айдынында коньки тебу,квадрациклмен жүру сияқты ... ... ... ... ... ... ... назарынан шықты.Басында тек
жергілікті тұрғындар келгенімен,кейіннен көрші ауылдардыі да тұрғындары
келіп ... ... ... ... желтоқсан-ақпан айлары.Ал
көпшілігін қызықтыратыны квадрациклмен аялдау.Және бағасы арзан(1 кесте).
Аумағында бір ... мұз ... ... ... ... ... аялдайтын алаңдар бар.Және қонақтарға арналған
тунеу орындары,екі ресторан,автотұрақ ... ... ... ... ... қызмет (прокатқа берілетін) [16]
|Прокатқа берілетін ... ... | ... кіру өз |300 тг ... | ... ... кіру |300 тг ... |300 тг ... |400 тг ... шана |200 тг ... ... ... | |
| |2000 тг ... табу ... тоқталсақ,орташа есеппен күніне 40-45 адам келеді
екен.Олардың көбі жасөспірімдер мен ... ... ... ... ... ... пайда 2007 жылы 1160 мың теңгені құраса,2008 жылы
1890 мың теңгені құрады.Ал алдағы жылдарда тағы да ... ... ... пайда табуға мүмкіндік бар дейді.
Жайық өзенінің бойындағы “Мечта” кемпингі. Кешен Орал қаласынан
4 км жерде орнласқан (4 ... ... ... ... ... ... ... мен семинарлар өткізетін залы
бар,қауіпсіздігі ... ... ... ... ... мен ... ... тиімді кешен.
Кешеннің инфрақұрылымына кіреді:
- Комфотты қонақ үй
- Кафе, жазғы кафе,банкет залдары,сауна
- Су үстіндегі дебаркадер
- Мангалмен демалыс орны
- Спорт ... ... ... ... ... Қайық станциясы
- Жайық өзені бойымен серуендеу
4 сурет. Мечта кемпингінің орналасқан орны [43]
Ал ... ... саны да 2008 жылы 30 ға ... (2 кесте).
Бұл көрсеткіш 2007 жылмен салыстырғанда 2,5 есе ... ... ... ғана ... сонымен қатар Ақсай қаласында,Чапаев елді мекнінде де
жаңадан туристік фирмалар ашылған. Әр ... ... ... бар. ... «World of ... ... ... «Шалқар
көлі», «Бөкей хандығы», «Балық аулау мен аңшылық» атты туристік маршруттар
дайындады. Жайық өзенінің ... ... ... ... атпен жүретін маршрут ұйымдастыру.Ал “Азия - Тур”, “Натали
Экспресс” туристік фирмаларына сыртқы туризмге деген ... көп. ... ... ... шет ел ... ... Франция,
Италия, Түркия, Таиланд, Малайзия мемлекеттері болып ... ... ірі ... ... ... |Маршруттар бағыты |Адресі ... | | ... ... ... ... ... ... |
|турфирмасы |су маршруты, Шалқар ... бір ... көш., |
| ... үш ... автобус |165 |
| ... ... ... | |
| ... ... - | |
| ... ... жүру ... | |
| ... ... туристерді жиі | |
| ... ... ... | |
| ... үш ... ұшақ | |
| ... | |
| | | |
| | | |
| ... |БҚО, ... |
| ... ... 2-ші ... экспресс» |мемлекеттеріне турлар жасайды. |шағын аудан |
|фирмасы | | |
| | | |
| ... ... ... |Орал қ., |
|«Азия-тур» ... ... ... ... |
|туристік агенттігі|облыс түрғындары Испания, |даңғ., 192/1 |
| ... ... ... БАӘ, | |
| ... ... турларында | |
| ... ... ... | |
| | | |
| | | |
| ... ... Кипр, Түркия, | |
| ... БАӘ, ... Бали ... қ., |
| ... аралдарына турлар|Нариманов көшесі|
|«World of travels»|ұйымдастырады. Сонымен қатар |23 ... ... ... өзені | |
| ... ... ... ... жыл ... ... ... ... ... ... Қалада ұзақ жылдар бойы қараусыз тұрған теміржолшылардың ескі ... ... ... ардагерлердің демалыс орны ретінде ... ... ... ... ... шара жыл ... ... отыр. Парктің жаңарып, жасарып, қайта қалпына келтірілуіне жергілікті
жерде қызмет ... ... ірі ... ... ... ... кесіліп, парк аумағы тазартылып, жарықтандыру жұмыстары жүргізіліп,
түгелдей қоршалған. Ардагерлердің жастық шақтары осы теміржолшылар паркімен
тығыз байланысты. ... ... ... салтанатына аудан әкімі
К.Имашев,соғыс және ... ... ... ... ауыл ... ... ... арналған демалыс орнының ашылғанына алғыстарын
білдіріп, жиналған ... ... ... ... ... ... ... Мереке келгендер ауыл өнерпаздарының ... ... ... ... жарысы мен футбол ойын түрлерінен бақ ... ... ... көк ... шөптердің тұқымдары алынған, арам
шөптерге қарсы улағыш зат, шөптерді отайтын , ... ... да әзір ... балаларға арналған спорт алаңдарына қажетті құрал-жабдықтар сатып
алынған. Келешекте демалыс орталығына ... ... екі киіз ... ... ... бұл ... қала ... меркелік шаралары
мен спорттық жарыстары өткізілетін болады.«Орал өңіріндегі ... ... ... ... ... саласы мен қосарланып жүретін саланың бірі – бұл
қонақ үй саласы. Қазіргі уақытта 2006 – 2008 ... ... ... ... ... ... бағдарламасы жасалған. Бағдарламаның басты мақсаты
– Республикада қазіргі заманға сай жоғарғы нәтижлі бәсекеге ... ... ... ... ... ... өркендету. Сондықтан
қонақ үй және туристік бизнес бұл мәселелерді қарастыруда. Батыс Қазақстан
облысында қонақ үй ... да ... ... ... ... ...... үйлер саны көбейіп келеді.Тек Орал ... ғана ... ... да
көптеген аудан орталықтарында жаңадан қонақ үйлер салынуда. Ақсай
қаласында 3, ... 2, ... 1, ... елді – мекенінде 1 қонақ үй
жаңадан ... ... ... ірі қонақ үйлер [42]
|ҚОНАҚ ҮЙ ... ... ... ... | | ... |«Саяхат» қонақ үйі қала орталығында, ... қ., ... -ҮЙІ ... мен Т. ... ... ... |Т. Масин |
| ... ... үй бес ... ... |көш., 83 |
| ... 1 және ... ... бойы ... 51 30 |
| ... ... кафе орналасқан.Қонақүйде барлық |03 |
| ... ... бір ... және екі ... | |
| ... ... ... бөлмелер | |
| ... Әр ... ... | |
| ... ... | ... ... ... ... үйінде 1-2 орынды «люкс» нөмірлеріне|Орал қ., |
|-ҮЙІ ... ... ... ... |Фурманов |
| ... ... бар. ... үй ... ... 80/2 |
| ... көрсету ретінде кафе, кір жуу орны, | |
| ... ... ... ... тіс ... | |
| ... авиа және ... жол ... тігін | ... ... ... ... | ... |«Шағала»- үш жұлдызды отель. ... қ., |
| ... ... өте ... ... және әдемі |4-шағын |
| ... ... ... бір және екі ... ... |
| ... тұратын 50 орынға арналган. Әр ... +7 ... ... ... бар, ... бөлме, теледидар, |27 01 09 |
| ... ... бар. ... ... | |
| ... ... тазалау және кір жуу орындары| |
| ... ... ... өз ас үйін жаңа | |
| ... ... және ... | |
| ... жылыжайы, сонымен қатар | |
| ... ... ... ... және ... қ., Т. ... |тренажер залы бар. ... ... ... ... ... ... мен Е. Пугачев |67/1 |
| ... ... ... алыс емес ... |
| ... ... 12 нөмірі «апартамент» | |
| ... 54 ... ... ... Әр ... | |
| ... ... кабельді | |
| ... ... ... ... | |
| |(ауа ... реттеу) жабдықталған. | |
2 ... ... ... СИПАТТАМА
2.1 Табиғи-рекреациялық ресурстары
Батыс Қазақстан облысы табиғи – рекреациялық ресурстарға өте ... ... ... ... ... ... Ешкі тауы, Жайық өзені,
Қаратөбе ауданындағы Аққұм ... - ... ... өзені,
таңғажайып Сантас және Сасай таулары, Садовское көлі, Қамыш-Самар сулары ... бәрі де ... ... ... ... көрсететін інжу-маржаны.
Орал өңірі туристерді ... және ... ... ... ... мүмкіндіктерге ие болып отыр;
Ысқырық жотасы Орал тауының ең шеткі сілімдерінің бірі ... ... ... ... Батыс Қазақстан облысындаңы ең биік нүкте болып
келеді.Орал қаласынан 20 км ... ... ... ... ... сауықтыру кешені орналасқан. Бұл кешен туралы келесі тарауларда
қарастырылған.
Орал өңіріндегі ... ... ... ... ... ол – ... Шалқар көлі айрықша экологиялық, ғылыми, мәдени, рекреациялық ... ... бар көл. Көл Орал ... оңтүстік-шығысқа қарай 75
шақырым жерде, Теректі ауданында орналасқан. Бұл ... ... ең ... ірі су айдыныКөл жануарлар мен ... ... Бұл ... ... ... және 2002-2003 жылдарда жүргізілген
археологиялық қазба жұмыстары куә. ... ... ... ... ... ... оның жаға желілері, грунт ... ... мен ... кешендері бассейнде балық
аулау кәсібі жағдайын зерттеген Н.А.Бородин мырзаның ... ... ... бойы ... өсірумен, оның ішінде Шалқар көлі мен
Солянка өзеніне бекіре тұқымдас ... ... ... Оған ... ... мен шалқар торта балығы туралы алғашқы
сипаттамалар ... ... ... ... ... ... көл ... бойынша Понто-Каспий су айдындарының қалдық ... ... ... ... ... ... ... деген
пікірлер айтылды. Кейбір қазіргі заманғы ихтиофауна өкілдері алғаш рет 5-7
млн. Жыл бұрын ... ... ... ... Қара ... Азов ... теңізі және Арал теңіздері шекара шегінен асып, тұзы аз Понтикалық
көл-теңізде пайда ... ... ... ... ... ... лауреаты,
Шалқарда дүниеге келген Х.Есенжанов мырза өзінің ... ... ... ... ... ...... көл, оның ұзындығы жиырма
верст, ал ені – 15 ... ... ... әрі ... көк ... ... шалқыған Шалқар көл жатыр. Көлге борлы ақ ... ... ... ... Сынтас тауы алыстан бұлдырайды; шетіне көз жеткісіз ... ... көк ... ... доға ... ... ... атпен жүрсе қос
күндік Шалқар көлі бейне бір ожаудай; ... ... ... ... ... Арқа беті ... жарлы Аңқаты өзені – ожау көлдің сабы ... ... ... дөңгелек-жұмыртқа тәрізді формада, солтүстіктен
оңтүстікке қарай созылып жатыр. Солтүстіктен оңтүстікке дейінгі ұзындығы ... ... ... ... ... дейінгі ұзындығы – 14 км. Максималды
тереңдігі 18 м, тереңдігі 10-нан 12 метр тереңдікті көл ... 30 %, ... ... кем ... 30 % алып ... ... 1,4 млрд. текше метрге
жуық су жиналады, көлдің ең ... ... 24000 ... ... ... ... ақ бұйра толқындар жауып, оның шуылы нағыз теңізді еске ... ... суы ... ... ... су типіне жатады. Су
құрамында тұз ... ... ... ... және ... ... да ... элементтер бар. Бұның өзі оның құрамы теңіз суымен ұқсас
екендігін көрсетеді, ал экологиялық жағдайы ... ... ... ... ... ... артық та.
Шалқар көлі өңірдегі ең үлкен туристік объектің бірі.Туристер
негізінен жаз ... ... ... ... ... туристер
үшін катамаранмен аялдау,атпен сергелдеу,футбол ... ... ... корсетеді.Көп күндік жолдамамен келген
туристер үшін ... ... ... ... ... ... ... 7-10 мыңдай болып қалады.Деректерге сүйенсек, 2008 жылдың
жазында Шалқар көлінде 130 ... ... ... қатар 2006
жылдың сәуір айында ... ... ... емдейтін бальнеологиялық
санаторий ашылды.Бұл санаторииға Республикамыздың түпкірінен,облысымыздың
әр ... ... ... ... ... жылы 458 адам ... 2007 жылы 910,2008 жылы 1429 адам ... емделген.
Жайық өзені Орал тауы ... ... ... ... ... ... 640 м биіктігінен басталады. Ол Ресей Федерациясы
аймағын, Қазақстан Республикасының Батыс Қазақстан мен ... ... ... ... 2534 км. ... ... ішінде - 1084 км.
Суды жинау ... – 220 мың ... ... ... арна ... ... өзенін 3-ке бөледі (ағыстар): жоғарғы, орта және төменгі. Басында
өзен оңтүстікке Орск қаласына дейін ағады. Бұл ... ағыс ... ... соң ... ... ... ... бағытта 850 км Орал қаласына дейін
(орта ағыс), қайтадан оңтүстікке ... осы ... ... ... ... ... аралығы 840 км.). Орск қаласынан басталардағы,
жоғарғы ағыс шегінде, өзен солтүстіктен ... ... ... ... ... бойы енсіз алқапта, ізбестерден салынған құздар
арасынан ағады. Ең терең ... - 3 ... бұл жері ... ... Орск қаласынан 70 км жерде Ириклин су торабы ... Бұл ... ... деңгейін 30 метрден астамға көтереді. Көктемгі тасқын
кезінде толып, ... ... жыл бойы ... өз ... ... өзенге береді. Орск қаласынан Орал қаласына дейін өзен кең алқапта
орташа ағыста ағады. Енсіз таулы табалдырықты ... ... ... ... саяз ... айналады. Орынбор қаласы аумағында Жайық өзеніне ең ірі
оң тармағы Сақмар ағады. Оның ұзындығы 761 км, ... ... 29,1 мың ... алабын көп қарлы және тармақтанған өзен жүйесі бар орман жабады. Тек
Орынбор облысы шеңберінде ... ... 290 өзен ... ... ... ... ... 1,5-2,0 рет артық, одан қалыпты ағуымен және
көктемгі тасқынының ұзақтылығымен ... ... ... ... ... ... өзгерістер енгізеді. Орал қаласынан жоғарыда
Жайық өзеніне сол ... Елек ... ... оның ... 730 км. ... ... Жайық өзеніне 2 сала – Шаған мен Барбастау өзендері- құяды.
Төменгі ағысында Жайық өзені Батыс Қазақстан мен Атырау облыстары ... ... маңы ... ... үш ... аймақтан өтеді: дала,
шөлейтті- дала және шөл. Даланың аймақ ... 250 км ... ... ... ... ... Бұл ... оңтүстік шекарасы
Жайық өзен бойы Чапаев ауылы жанынан өтеді. Әрі ... ... 220 км ... аймағы созылып жатыр. Ол Каспий теңізі ойпатының солтүстік ... ... ... ... , ... ... Индер ауылдары
аралығында белдеулей өтеді. Индерден теңізге дейін шөл аймағы ені ... ... ... ... ағысының тереңдігі, жыл сайын
көктемгі судың ... өзен ... ... ... барынша
қалыпты. Көктемде тасқында судың көтерілу деңгейі ... 3-7 ... ... ... ... орта тереңдігі сабасында ... ... 3-5 ... ... ... ... ... жоғарғы шекарасы атыраудың басымен ұласады
(Атырау қаласынан төмен), теңіздік – теңіз кемеріне 3 м ... ... ... саға аумағының көлемі 1500 км² тең. Өзен атырауы көлемі 600
км². Жайық өзені тек қана қар ... ... жай ... ... ... ... ... жүйесі дамыған, жоғарыдан қалыптасады. Жайық
өзенінде Оралдан төмен теңізге кұйғанға ... суы аз ... ... ... ... балықшаруашылық зор маңызы бар. ... ... ... ... ... ... сәуірден шілде айлары
аралығында, балық өсіруді жоғары деңгейде ... ... ... Қазіргі кезде Жайық өзені Каспий ... ... ... кең ... қоры ... бір ғана ... ... 15 тамыздан 15
қараша аралығында Жайық өзенінде балықтың ... ... ... яғни күздегі қыстаққа қоныстануы болады. Содан соң ... ... ... ... ... дейін балық шабақтарының
уылдырықтайтын және өсетін орынынан өзеннің сағалық ... ... ... ... 38-ден астам түрі бар: бекіре тәрізділер,
майшабақтар, ... ... және ... ... ... жайылмасы мен аңғарлары Батыс Қазақстанның биологиялық алуан
түрлігінің интроаймақтық орталығы болып ... Дала мен ... ... ... ... ... кіретін жайылма ормандардың
жасыл желегімен алмасады. ... ... ... ... ... ақтеректер,талдар қайың, шегіршендермен сипатталады. Тіршілік
ортасының жағдайына қарай бұл ормандар ... ... ... ... мүмкін.
Жайылмалардың солтүстік бөлігінде көктеректер мен аққайындар таралады және
шағын тоғайлар құрайды.
Батыс Қазақстан облысындағы Жайық өзенінің ... ... ... ... Деркөл, Елек, Утва, Рубежка, Быковка, Емболат, Барбастау
және т.б. кіреді.Бұдан басқа, Жайық өзенінің табиғи ... ... су, ... ... мен балық ресурстарын пайдаланатын
шаруашылық қызметтерде өзіндік әсерін ... ... ... ... ... орталығы және қазіргі уақытта
Қазақстан мен Ресей Федерациясының әлеуметтік-экономикасында аса маңызды
орын алады. ... ... ... жән су ... ... мен ... басты міндет. Жайық өзенінің көп ғасырлық бай ... ... үшін ... ... ... ... ... аймақтар да бар.Солардың алғашқысы да Жайық
өзенінде. Айрықша биологиялық әртүрлілікті, қызыл кітаптық және ... ... және ... қалыпқа келтіру мақсатында ... ... ... Жайық өзені аңғарында Кирсанов және ... ... ... ... жер көлемі 80 мың гектар, бұлан елік,
қабан, ... ... қоян және ... ... ... және көбейту
үшін құрылған. Бұдан ... ... ... өте ... бара ... - су ... (чилим) мен су папоротнигінің (сальвиния) оңтүстіктегі
мекені. Қорықшада ... ... ... ... 56 ... 21 түрі, 6 ... ... ... 4 түрі ... 9 түрі ... ... қорықшасы, жер көлемі 61 мың гектар, кәмшатты
жерсіндіру және ... ... және ... жануарлардың санын көбейту үшін
құрылған. Қорықшаның территориясының өзен жайылмасында далалы Орал ... ... ... - әсем емен мен ақтерек ... ... ... ... ... тек ... кездесетін, сиректеп бара жатқан
өсімдіктері мен ... өте ... ... ... ... ... еңгізілген көптеген түрлер өседі (қарапайым емен, ... ... ... сәлемшөп, аюбалдырған, шерменгүл, қоңырауша,
субидайық, қабыржық, қара мойыл тағы ... ... ... Батыс
Қазақстан облысының аймағында мемлекетік және облыстық маңызы бар табиғат-
қорығы қорының 10 нысаны жұмыс ... ... ... ... ... ... ие. Олар –
Кирсанов, Бударин және ... ... ... ... ... ... қабан, елік, борсық, түлкі, қоян,
өзен құндызы сияқты сирек кедесетін жануарларды сақтап қалу мен ... ... ... 61,1 ... құрайды, облыстың
Бөрлі, Теректі және Зеленов аудандарының аймағында орналасқан.
Жануарлар әлемін қорғау жөнінде қорықты ұйымдастыру ... ... ... ... қалуға себеп болды. Осының арқасында өңірдегі сирек кездесетін
жануарлар түрлері сақталынды. ... және ... ... ... құндыз көбейіп, жерсінді.
Қаумал аумағы жайылмасында Орал өңірінің далалық табиғи ... ... ... және үйеңкі ормандары сақталған. Олар жануарлар ... ... ... үшін керемет жағдайлар жасады, олардың көбісі
тек Батыс Қазақстанда ғана кездеседі.Өсімдіктер әлемі өте ... ҚР ... ... ... көптеген түрлері таратылып қана қоймай,
сансыз көбейген. Мысалы: емен, қурай, қабыржақ, ... алма ... ... ... ... Бұнда облыстағы сирек өсімдік түрлеріне:
бетір, шыбынсалы, қосбас, шерменгүл, сүйелшөптер тән.
Бударин ... ... ... мен құстардың сирек
түрлері: ... қара ... ... ... тышқандар, аққұйрық
суқарақұс, құрды сақтап қалу мен өсіру үшін, қорықты ... ... ... ... ... ... ... басқа жануарлар түрлері:
қабан, қоян, түлкі, қарсақ, бұлан, елік, борсықты ... мен ... ... ... 80,0 ... ... ... және
Зеленов аудандарында орналасқан. ... ... ... ... ... ... бұлан, елік, қабан, қоян, ондатраның
мекендеуі, көбеюі және ... үшін ... ... ... Бұдан
басқа, қаумал аймағы Орал өзенінің жайылмасындағы сирек реликтісіндегі ... мен су ... ... ең оңтүстік жері.
Қорғау арқасында сальвиния ... қана ... жоқ, ... ... Көшім
бойымен және оның су қоймасында Қамыс-Самар көліне дейін орналасты.
Қаумалды сақтау ... ... ... ... ... тигізетін
болады.Соңғы жылдарда зоологиялық қорықты ... – тек ... ғана ... ... табиғи кешендерді аман-сау ... ... ... қаумалы ҚР Қызыл кітабына енген құстардың сирек
түрлері: бұйра ... ... ... ... ... ... шағала
және т.б. сақтап қалу және өсіру мақсатында, ... ... ... ... ... ... түлкі, борсық, сұр қаз, ... ... ... ... ... 19,0 ... ... ол
Жаңақала ауданында орналасқан.Жалтыркөл көлінің су айдыны жан-жағынан
жіңішке жапырақты ... ... ... ... Қопа ... ені ... 200 м-ге дейін. Өзеннің оңтүстік және оңтүстік-шығыс жағаларында жыңғыл
қопалары мол. Өзен жағалауларын батыстан, ... және ... ... ... ... ... 70-ке ... құс түрі мекендеп, ұя салады. Оның ішінде
14 Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген. Олар: бұйра бірқазан, ... ... ... ... ... суқарақұс және тағы
басқалары. Сүтқоректілерден дала тышқаны мекендейді. ... ... ... ... және ... ... Қызыл кітабына
енген, сирек кездесетін және жоғалып бара жатқан өсімдіктер мен жануарлар
түрлерін қорғау ... ... ... ... ... ... ... аумақ құрылды.
«Дубрава» ботаникалық табиғат ескерткіші.Теректі ауданы Жамбыл
ауылының солтүстік бетінде Орал ... сол жақ ... ... 6 га жерді алып жатыр. Бұл қорық облыста теңдесі жоқ емен, жаңғақты
ормандарды және қоңыраугүлдер, прапорник-орляк, страусопер, биік ... ... да ... ... ... ... мақсатында құрылды.
Емендердің биіктігі 15-20 метрге дейін жетеді.
«Большая Ичка» тау табиғатының ландшафты ескерткіші.Бұл ескерткіш
табиғи ландшафты ... ... ... ... ... ... ... Көлемі 175 га.Шығыс баурайындағы тау баурауындағы
бұлақтың қасында ... бар ... ... ... ... ... ... жаужапырақ, батпақты калужница, орман ... қара ... ... және ... да ... кездесетін шөптер
бар. Жануарлар әлемінен қыран, суыр, безгелдек, удод және қоян, ... ... ... Деркөл өзені мен
бетегелі даланың иінінде ... ... 1,5 ... ... ... ... және ... кокорайлары бар түрлі-түсті бетегелі
далалар табиғи кешенін ... ... ... көлі ... ... Бұл ескерткіш «Садовское»
көлінің бірегей табиғи кешенін сақтау мақсатында құрылды. Облыс ... ... ... Көл ... ... оң ... ... ауданы 150 га шамасында.Көл рекреациондық, су қорғау, гидрологиялық
және басқа әр-түрлі ... ... ... және ... ... сілемдер бар. Көлдің ішкі жағында ... ақ ... бар тал ... ... жатыр.
«Ақ-Құм» ландшафты қорығы .Қорық ... және ... ... орналасқан, оның көлемі 9042 га. Бұл қорық ... ... ... ... ... келтіру және өсімін
молайту, сондай-ақ құм ландшафтын сақтау мақсатында ... ... ... ... ... батпақты жерлер, дөңесті құм шұңқырлары және
жерасты сулары алып ... ... ... ... ... алып соқыр тышқан кездеседі. ... ... ... Қарасу
жылғасының бойымен Қаратал орман сілемі орналасқан. Мұнда папортник өсетін
қайың ... ... ... әр түрлі шөп өсетін көкорай бар. ... ... ... ... ... Қорықтың солтүстік аумағында
ауданы шамамен 5 га жер ... ... ... ... ... баурайында құмды желден қорғап тұратын арша бұталары бар.
«Миргород» ботаника-зоологиялық табиғат ескерткіші.
Бөрлі ауданының аумағында орналасқан, көлемі 3950 га ... алып ... ... ... ... ... ... 365 түрі, ал
реликт өсімдіктерінің төрт түрі бар. Қорықта қызғалдақтар, бетеге өсетін
түрлі-түсті дала жақсы ... ... ... ... енгізілген
қатты қоңырбас өсімдігі тек осы жерде өседі. Дала бұталарымен ... ... ... мойыл тіпті жабайы алманы кездестіруге болады. Утва өзенінің
иірімінде қорғауға алынған ақ ... ... ... Қорық аумағында
сирек кездесетін және жойылу жағдайы туып ... ... мен ... ... безгелдек, ақбас тырна, дала ... ал ... ... мөңке балық, қара балық сақталған.
«Орда» геоботаникалық қорығы. Бұл қорық ... ... ... және ... ... сирек кездесетін өсімдіктер мен
жануарларды, сондай-ақ ... ... 16405 га ... табиғи ландшафтың
эталонды аймақтарын сақтау мақсатында құрылды.
Орман отырғызу үрдісі сонау 19 ғасырдың басында ... ... ... түрі пайда болған. Кезінде бекітілген толқынды-жазықты құмдарда
түрлі ... мен ... ... ... ... және дүзгін, астролог
бұталары да бар. Үлкен шұңқырларға жер асты сулары жақын ағатындықтан (2 ... бұл ... ... ... ақ ... қара ... ... қараған, қайың ағаштары отырғызылады. Көптеген шұңқырларда 75-80 ... ... ... ормандар қалыптасқан.
Батыс Қазақстан облысының тек осы жерлерінде ғана жиде мен ... ... ... ... ... ... ... бірі –
сүтқоректі – ақбөкен де кездеседі. Олардың саны қыс ... ... ... бұл ... қарақұйрық жүреді. Орал қаласының табиғи ... ... ... сауықтыру және басқа функциялардан, ,
орман алаптарының, ... ... ... ... мен ... жиынтығын құрайды.
2.2 Әлеуметтік –экономикалық рекреациялық ресурстары
Арал – Каспий аймағына жолы түскен орта ғасырлық авторлар (Ахмед ... 922; ... де ... 13 ... ... ибн ... ... Дженкинсон, 1556-60, т.б.) оғыз-қыпшақ ... ерте ... ... ... Сол ... ... бұл аймақта
әр түрлі зерттеулер үздіксіз жүргізіліп келді. 19 ғасырдың 50-жылдары
Маңғыстаудың ... ... ... Т. Г. ... мен
Б. Ф. Залесский қағазға түсірді. Кеңес үкіметі орнағаннан кейін Е. ... ... ... ... ... ... оюлары» (1927) атты
очеркі жарияланды. Арнайы ғылыми зерттеулерді қазақ архитекторлары Т. ... (1947) және М. М. ... (1953, 1956) ... 20 ... ... Мендіқұлов өз зерттеулерін жалғастырып ... ... ... (1987) атты ... ... 1978-90 жылдары
Қазақстанның Мәдениет министрлігінің, Тарихи және мәдениет ескеркіштерін
қорғау ... ... ... және ... институтының
экспедициялары зерттеген. Батыс Қазақстан ... ... үш ... ... жатады: 1) Ортағасырлық оғыз-қыпшық кезеңінің
ескерткіштері (Шопан ата, Сұлтан апа, Шақпақ ата, Қараман ата, Балғасын);
2) ... ... ... (15-18 ... ... (Қанғы баба,
Кентті баба, Үштам, Масат ата, Сисем ата, ... ... ... т.б.); 3) Жаңа ... (18-19 ... ескерткіштері (Қарашық,
Қызылсу, Сағындық, Бейсембай, Алып ана, Дауымшар, Тайлан, Дәуіт ата, ... ... ... ... Хан ... т.б.). Ал ... орналасуы
жағынан Батыс Қазақстан ескерткіштерін Маңғыстау ескеркіштері, Үстірт
ескерткіштері, Доңызтау ескерткіштері.
1828 жылы ... өз ... бір ... ... ... ат ... ... қару-жарағын жинастырып, қару-жарақ
палатасын ұйымдастырады. Бұл — қазақ жерінде ... ... ... ... 6 ... ... ... ең түңғыш
қазақша-орысша білім беретін мектеп ашылды. Бұл мектептен ... ... ... ... ... алды.
Жәңгір бөкейлік қазақтардың өз дінін жоғалтпай, сақтап қалуы
үшін 1835 ж. өз ... ... ... архитектуралық үлгімен мешіт
салдырады. Ел ішінде оны «Хан мешіті» деп атаған.
1840 ж. Жәңгірдің шақыртуымен Ордаға ветеринар К.П. ... ... ... ... ... ветеринарлық бөлім ашылып, алғаш мал
ауруларына қарсы екпе, ... ... ... ... ... ж.
Хан ставкасы мен Черный Яр қаласының аралығына пошта — ... ... 1839 ж. ... ... ... ... мен ... аумағында бірнеше мұражайлар бар. Табиғат және
экология мұражайы.Мұражай 1996 жылдан бері жумыс ... ... ... 10 ... ... экспонаттар бар, олар: 300-400 мың жыл бұрын осы
аймақта ... ... ... ... ... ... ... Батыс Қазақстан аймағын мекендеген, сонымен қатар, Қызыл
кітапқа енген жануарлардың, құстар мен балықтардың тұлыптары (1 сурет).
Сурет 1. Мұражайдың ішкі ... ... ... атындағы Сырым аудандық өлкетану мұражайы 2002 ... ... ... ... ... 260 жыл толуына орай ашылды.
Мұражайда археология, ... ... ... және ... заман
тарихы залы жумыс жасайды. Экспозициялардың көпшілігі ұлт азаттық қозғалыс
- Сырым Датұлы бастаған көтеріліске арналған.
Мұражай жәдігерлері ... тас ... ... ... ... тас ... ... бастары, балталар бар.
Бұл заттардың барлығы Сырым ауданы аумағында жүргізілген археологиялық
қазба жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... және Алаш Орданың батыс бөлігіне тиесілі болған ... ... ... ... ... ... төлнусқалары
көрмеге қойылған.Сонымен қатар Сырым Датұлына арнап, Орал қаласында, ... ... ... 2 сурет).
2 сурет.Сырым Датұлы атындағы ескерткіш[14]
М. А. Шолохов атындағы мұражай кешені.1979 жылы Даринск аулында жазушы
отбасымен бірге тұрған үйде М. ... ... ... үйі ... ... ... және оның отбасының жеке заттары ... ... ... ... ... ... ... үйінен және
ауданы 1039 ш.м. 6 көрме залынан тұратын 2 қабатты бөлігінен ... ... ... ... және 60 орындық конференц-залы, ал екінші
қабатта табиғат, археология және этнография бөлімі, ҚР Тәүелсіздігінің ... ... зал және «М. ... Орал өңірінде соғыс жылдарынан
кейін» атты көрмесі ... ... ... Мәншүк Мәметованың мұражай-үйі(3 сурет). Бұл
үйде 1930 жылдан 1934 жылға ... ... ... ... ... ... Мәметовтер отбасы өмір сүрді. М.Мәметова - Кеңес ... ... ... ... ... ... ... қызы.
Мәншүк майданға Алматы медицина институтының екінші курсында оқып жүргенде
аттанды. Аз ғана уақыт ішінде ... қыз ... ісін ... ... сонымен қатар топ командирі де болды. Ұрыстар арасындағы ... ... ... ... ... ана, мен тек ... ... қолыма қару алып алға үмтыламын. Егер мерт болсам, тек Отан үшін, ... ... әкем ... - деп ... ... 1943 жылгы 15 қазанда Псков
облысының Невель қаласы үшін шайқаста қаза тапты. Ол өз отрядының ... ... ... пулеметтің қасынан шықпады. Мүражай 1982 жылы ... ... ... ... ... жеке ... ... жылы Орал каласының орталық алаңдарының ... ... ... ... орнатылды.
1993 жылы «Мәншүктің өшпес ерлігі» диорамасы ашылды.
3 сурет.Mәншүк Мәметованың тұрған үйі[14]
Қала мұражайларының ... XVIII ... ағаш ... және ... - Е.И.Пугачевтің муражай үйі қала турғындары мен қонактарының
үлкен сұранысына ие.Бұл мұражай тек ... ... ... ... ... ең алдымен осы үйден өз жұмыстарына тарихи деректер алған ұлы
орыс зерттеушілерімен, жазушыларымен байланысты. 1967 жылдан бері бұл ... ... 1991 ... бері ерекше тарихи ескерткіш облыстық
тарихи-өлкетану муражайының ... ... ... ... ... ... ... тулар, зеңбіріктер, құнды хан сыйлықтары және
т.б. көрмеге қойылған. Муражай көрмесіндегі ... ... - ... ... және өлке ... тағы да бір ... ... Ғұмаровтың мұражайы.Мұражай 1995 жылы суретшінің көркем
шеберханасынан ашылды. Сәкен Гұмаров қазіргі Батыс Қазақстан облысы, ... ... ... ... Ол ... ... балалық сезіміне әсер
еткен даланың, текеметтердің суретін салған. ... ... - ... Одағының, Қазақстан суретшілер Одағының мүшесі. Ол 30 жыл
сұңғат өнерімен айналысқан. Суретші өзі ... «Ес ... ... ... Тек майлы бояумен жумыс істедім. Жанр мен тақырып тұрғысында ... ... ... ... ... ... ғана ... Шығармашылығыма саз өнері, сәулет, поэзия жанама және тікелей әсерін
тигізді», - деп жазған. Сәкен Ғұмаров өмірде болған ... ... 40 ... ... Олардың бесеуі Алматыда, үш көрме Мәскеуде, төртеуі Оралда
және Ялта, Сочи, Киев, ... ... ... ... ... ... оны ... адамдардың сезіміне ерекше әсер ететін. Бұл
суретші сұңғаттары бойынан өмірге деген сүйіспеншілік сезімі сезіледі. ... - ... ... ... бір кілті. Мұражайда суретшінің жеке
коллекциясынан алынған суреттер, оның жеке ... ... ... ... қойылған.
2.3 Орал қаласының туристік объект ретінде даму жоспары
Орал қаласы- ... көне ... ... ... ... ... ... мен Шаған өзені құйылысы сағасында, ресми мағлұматтар бойынша
1613 жылы негізі қаланған. Басында ... ... дала ... ... ... ... бірі ... және оны Яик
қалашығы деп ... Орал ... аты ... ... Е. ... ... ... кейін, Екатерина II Император патшайымының
бұйрығымен басқаша аталды. Қаланың ең көне ... - ... ... ... ... ... ... Яик қалашығының алғашқы тұрғындары бір кезде
өз үйлерін ... ... ... аз ғана ... ... сол ... үйлер әлі де сақталған. ... ... ... асыл мұра,
тарихпен айналысатын адамдардың бәрінің де ... ... ... ... және ... ... бар. Е. Пугачев мұражай-үйі, 1751 жылы
салынған Михаил-Архангель ... Орал ... ... үш жүз ... ... ... ... Храмы, Алаш-Орданың Батыс бөлімі
жетекшілері Халел және Жанша Досмүхамедовтер және ... да ... ... ... реалды училище ғимараты.
Әр жылдарда бұл қалада И. А. Крылов, А. С. Пушкин, В. А. ... В. ... Т. Г. ... М. ... С. ... С. ... болған. Бұл
жерде М. Шолохов, Ж. Молдагалиев, А. Сәпсеновтер ... ... ... ... ... еткен.
Орал қаласы туристік объект ретінде даму жоспары жасалынды. Жоспардың
міндеті. Орал қаласының 2015 жылға дейiнгi есептi мерзiмге ... ... ... ... ұзақ ... ... Бас ... (тұжырымдама) қаланың
тiршiлiк етуi мен тұрақты ... ... ... ... ... ... ету, табиғатты және мәдени мұраны сақтау
мақсатындағы Орал қаласының қала ... ... ... ... ... табылады.
      Бас жоспар - қалалық инфрақұрылымның дамуы, табиғи ... ... және ... ... үйлердi қайта жасақтау және өндiрiстiк
аумақтарды қайта ұйымдастыру, қоғамдық, iскерлiк және мәдени ... мен ... ... дамыту, кешендi көркейту және қалалық
ортаны эстетикалық ... Орал ... ... ... мен ... да аумақтық бiрлiктерiн дамытудың қала ... ... мен iске ... ... ... ... және
перспективалық бағдарламалар жасау және жүзеге асырудың ... ... ... ... ... ... саласы - туризмге қызмет етуге арналған рекреациялық инфрақұрылымдарды
дамытудың кешендi қалалық бағдарламасын Орал ... ... және ... ... ... ... пайдаланушы, тарихи
мұралар мен табиғи әлеуеттi сақтау, жаңғырту және қайта ... ... ... ... қала ... жаңа ... құру мақсатына арналған.
    Бағдарламада мыналар қарастырылған:
      - туристiк көрсетiлiм және ... және ... ... - ... ... ... ... және ақпараттық қамту
объектiлерi желiлерiн, туристiк ... ... ... ... - темiр жол бекетiнде, әуежайда туристердi ... ... ... ... мен ... ... қызмет көрсету және автомобильдердi
жалға беру кәсiпорындарын дамыту, туристiк ... ... ... ... бac ... ... Орал ... қала құрылысы дамуының
басты жоспарының мақсаты -  қаланың тұрақты ... ... ... ... ұрпағының өмiр сҮруi үшiн қолайлы жағдайлар қалыптастыру. ... жету ... ... тiршiлiк ету ортасының экономикалық қауiпсiздiгi және ... ... қала ... ... ... ... кеңiстiк бiрлiгi,
әсемдiк мәнерлiгi;
- көлiк және ... ... ... мен ... - ... үй ... ... кешендiлiгі, тұрғын үй аумақтарын
дамыту мен қайта жаңғырту және тұрғын ортаны ... - ... ... ... ... - қоғамдық орталықтар жүйесiнiң дамығандығы және қолжетiмдi болуы.
      ... ... жету Орал ... ... ... ... ... қайта жаңарту, тiршiлiк әрекетiнiң ... ... ... ... асуы ... ... Орал ... қала құрылысын дамытудың экологиялық
талаптарына мыналар жатады:
- экологиясы жайсыз аймақтарда тiршiлiк ету ортасын сауықтыру;
      - ... бар ... ... ... ... ... ... қатар, резервтiк аумақтарда жаңа жасыл массивтердi қалыптастыру;
      - ... ету ... ... ... оның iшiнде қаланың
тұрғын үй және қоғамдық аумақтарында көгалдандыру аумақтарды көгалдандыру,
сондай-ақ мезоклиматтық және микроклиматтық ... ... Орал ... қала құрылысын дамытудың экологиялық талаптарын орындауға
қажеттi жағдайлар:
- энергетика саласына экологиялық таза, қалдықты аз шығаратын ... ... ... ... және ... газбен жүретiн автомобильдердiң санын
көбейту арқылы пайдаланылатын мотор отыны түрлерiнiң құрылымын өзгерту;
     - ауыз су сапасы ... ... ... және
коммуналдық ағынды суларды және сыртқы науаларды тазартуды ... ... ... қозғалысты автомагистральдарды салу;
   - жүк көлiгi және аралас ... ... ... салу;
  - өндiрiстiк және тұрмыстық қатты қалдықтарды толықтай өңдеу және
залалсыздандыру.
Аумақты ... және ... ... ... ... қамтамасыз ету
шаралары. Тұрақты жұмыс iстеудi арттыру және Орал ... ... ... ... жағдайлардан қорғау мақсатында жобада төмендегiдей қала
құрылысы шаралары ... - қала ... аса ... ... iрi ... ... мен ... жабдықтау
базаларын қоныстандыру аймақтарынан шығару және темiржолдардың ... - ... ... ... ... тұрғындарды көшiруге қолданылатын
өзен жағалауларын көгалдандыру;
      - көше-жол желiсiн әрi қарай дамыту және оның негiзiнде жалпы ... ... ... ... "Қазақстан Республикасындағы қала салу жобаларын келiсу және бекiту,
өңдеу ретiнде, құрамы жөнiндегi нұсқауларға" сәйкес бас жоспардың ... ... ... ... мен ... ... Орал ... бас
жоспарының осы бөлiмi мен сызбасында қала аймақтарын Жайық, Шаған және
Деркүл ... ... ... су ... ... және ... пен
Шаған өзендерiнiң жағаларын бекiту ... ... ... ... Мысалы, жағалауды 10 км темiрбетонмен бекiту, 3 км шпунтты
тақтай ... 8,7 км ... ... ... Аймақтарды тасқын
сулардың су басуынан қорғау мақсатында 5,95 км жердi опырып бөгеттер ... км ... ... ... ... ... жаңа ... және
бұрынғы бөгеттi тасыған судың ең көп ... ... ... 0,3 ... ... ... отыр. Жоғарыда аталған iс-шаралар түсiндiрме
жазбада (3-кiтап 218-222 ... ... ... кестелер альбомында
"Аумақты инженерлiк дайындау" сызбасында суреттелген. Бас жоспарда ... ... ... тұрғын үй қорын ығыстыру қаланың негізгі магистральдары
бойында көп қабатты тұрғын ... ... ... ... ... ... дамыту
ұсынылады. Қаланың орталық бөлiгi Достық даңғылы, Фурманов, Шаған жағалауы,
әйтиев көшелерiнiң бойында алғашқы салынған ... ... пен ... ... ... ... ... жоқ болып отырған Орал
қаласының өзен фасадын қалыптастыру құрылысын табиғи ... ... ... ... ... ... тұрғындарды уақытша орналастыру
үшін Желаев өндiрiстiк аумағында Кутяков көшесiнiң ... ... бос ... ... ... ... ... (тұрғындар уақытша
орналастырылады деп есептеп) С. Датов, Шолохов ... және бас ... ... ... ... ... ... жылу мен қуатпен
қамтамасыздандыру көздерiн орналастыру учаскесi ретiнде 2 ... ... ... ... ... ... ... солтүстiк-шығыс бөлiгiндегi қуаты 160 ... қуат ... ... бос ... аймақтағы бұрыннан бар,
газкомпрессорлы стансасы ауданы ұсынылады.
      Резервтi - қаладан Атырау тас жолына шығатын ... ... ... ... ... ... бар аудан. Соңғы нұсқада
қалаға дейiн жылу құбырын жүргiзу қажет болады.
      Тұрғындардың барлық санаттарын (мүгедектердi және ... ... ... ... ... және мүмкiндiк құралдарымен қамтамасыз
ету өте төменгi сатыда ... ... ... жеке кiру есiгi мен ... ... ... сияқты элементтерді қарастыратын тұрғын үй мен
әлеуметтiк ... ... ... бар. Бас ... ... авторлар
тұрғындар үшiн мүмкiндiк құралдары мен тиiмдi жағдайларды ескерiп, тұрғын
аудандарды мен өндірістік аумақтарды тиiмдi және ... ... ... ... ... және дамыған көше-жол торабын ескерген.
      Орал қаласының бас жоспарын игеру деңгейінде авторлар "Қазақстан
Республикасындағы қала салу ... ... және ... ... ретiнде,
құрамы жөнiндегi нұсқаулары" көлемiнде әР әәжЕ 3.01-01-2002 "Қала құрылысы.
Қалалық мен ауылдық жердегi құрылыс және ... ... ... қорғау мен мүгедектердi және басқа да шағын топтарды емдеу мен
сауықтыруға ерекше көңiл бөледі. Тұрғындардың демографиялық ... ... ... жас ... ... ... ... бас жоспарға сәйкес
құрылыстарын салу ... ... және ... ... мен ... үшін ... дене ... бар ересек мүгедектер үшін интернат-үйлер;
     - психоневрологиялық интернаттар:
- ақылы кемiс балаларға ... ... ;
- Ұлы Отан ... ардагерлерді мен жалғыз бастыларға арналған арнайы
үйлер мен ... ... ... сауықтыру орталығы;   
- медициналық-әлеуметтiк сауықтыру орталығы ұсынылады.
      Деркүл ауылындағы қарттар үйлерiн жаңа ... ... сай ... ... ... ... отыр.
Орал қаласы құрылысы дамуының негiзгi бағыттары қаланың ... ... және ... ... келтiруде төмендегідей талаптардың
орындалуын қамтамасыз етуi ... қала ... және ... құралдарымен көше, алаң және кварталдардың
тарихи ... қала ... ... ... ... ... ескерткiштер, құрылыс және жайландырудың тарихи сипатын
қоса алғанда, ... ... ... табиғи-ландшафтық, жоспарлы,
композициялық, қазба ... ... ... және ... аудару;
      - тарихи қалпын басқаларына қарағанда жақсы ... ... ... "қорық аумағы" мәртебесiн беру;
- жылжымайтын мәдени ескерткiштер аумақтары үшiн ... ... ... қала ... ... реттеудiң режимдерi мен шекараларын
белгiлейтiн оларды қорғаудың құқықтық қала құрылысы кестесiн белгiлеу ... ... ... ... ... ... үшiн ... аймақтың
шекараларын және осындай ландшафттарды қорғауды және көзбен қабылдауға
тиiмдi жағдайларды қамтамасыз ... ... ... қала құрылысы
қызметiн реттеу режимдерiн ... ... қала ... ... және сақтау;
- жылжымайтын мәдени ескерткiштердi қалпына келтiру және қайта өңдеу,
анықтау және есепке алу жұмыстарының ... ... ... ... дамыту мен сақтаудың
негiзгi бағыттары: Орал қаласының табиғи кешенi табиғатты ... ... және ... ... соның iшiнде қала
ортасын қазiргi заман келбетiне сай ... оған су ... ... ... ... ... алаптарының, барлық табиғат
ландшафтарының, өсiмдiктер мен су ... ... ... ... ... ... сақтаудың және дамытудың негiзгi ... ... ... Орал ... және қала маңы аймақтарындағы табиғат кешенiнiң тұтастығын
сақтау;
- қала құрылымында көгалдандыру элементтерiн құру;
- әртүрлi иерархиялық деңгейдегi рекреакциялы аймақтарды ... ... ... бас ... ... ... қала ... және
нақты аумақтарды бөлшектi жоспарлау жобасына бұрыннан бар табиғи кешендi
барынша сақтай отырып, жобалардың экологиялық ... ... - ... ... ... ұлғайту.
Аумақтың сәулеттiк жоспарын ұйымдастыру. Бас жоспарда ... ... ... ... қала ... ... аумақтарды қарқынды қолдану
арқылы қарастырылады. Осыған орай, ... ... ... негізгі үш
магистраль түрiнде ұйымдастыру арқылы күшейту қарастырылған:
      - солтүстiк бағыт - екi құрамдас бөлiгiмен Кутяков көшесi ... ... ... ... ... ... Самарское және Евразия даңғылы
бойымен және Кутяков көшесi Бузулук трассасымен;
      - ... ... екi ... бөлiгiмен Зашаған Саратов
трассасы бойымен батысқа қарай;
      - ... ... ... ... қала ... байланыс Пугачев көшесi мен Евразия
даңғылының жаңа жалғасымен жүзеге асырылады. Қайтадан жаңғыртылған ... ... ... ... Пугачев көшесiне шығатын Кутяков
көшесiнiң жалғасы болуы тиiс. Қаланың солтүстiк бөлiгiнде төрт ... ... ... ... ... ... оң жағы)
және жаңа жоспарлы Мичурин ауданы дамып келедi. Басқа да жоспарлы аудандар
- Зачаган және Деркөл ... ... ... ... ... жайылмасында
ландшафты-рекреациялық аймақ арқылы бөлiнген. Шығыс жоспарлы ауданын қайта
құруда қала құрылымына жергiлiктi ... ... ... ... ... ... қала құрылысы концепциясында қолданылмаған Орал өзенiн ... Осы ... қала iшiн ... өзен ... ... ... ... оның сыртқы келбетiн көркейту жұмыстарын жүргiзу
көзделiп отыр.
      Жалпы қала ... және қол ... ... қол ... ... жаңа ... кестесiн дамыту (Айтиев, ... ... ... ... және ... жүйелерiн дамыту, сонымен
қатар жалпы ... ... ... ... көлiктiк-аялдамалық
торапты қайта жөндеу арқылы жүзеге асырылады.
      Зачаганск кентiнде ... көлi ... ... бағы ... ... ... жоғарғы оқу орны орталығын ... ... ... ... ... ... және қарттар
үйi орналастырылатын негiзгi медициналық орталыққа айналдыру белгiленедi.
       Талдау және ұсынылған бас жоспар жобасында ... қала ... ... ... ... ... ... солтүстiк-
шығыс, оңтүстiк-батыс және солтүстiк-батыс бағыттарды ... ... ... ... Зачаганск кентiде Атырау және Самара трассаларының
екi жағымен құрылыстардан бос ... ... ... айналдыру
қарастырылған. Деркөл кентiнде темiржолдың батыс және оңтүстiк ... ... жаңа ... ... ... ... Зеленов ауданы
аумағында орналасқан Мичурин кентiн Орал қаласына қосу арқылы ... және ... ... кеңейтiледi.
Қоғамдық аумақтарды дамытудың негiзгi бағыттары. Қоғамдық аумаққа
қызмет көрсету, мәдениет, демалыс, туризм, білім, ... және ... ... ... ... тобы ... ол қала аумағының
негiзгi функционалдық және ... ... ... ... ... ... ... бағыттары төмендегiлердi
қарастырады: жалпы қалалық қоғамдық орталықтар аумақтарының бір жүйелiлiгiн
дамыту, ... ... ... ... көп функциональды
жүйесiн дамыту.
      Қала қоғамдық орталықтарының ... ... ... бос элементi
ретiнде орталық, сонымен ... ... ... ... қаланың
маңызды көлiктiк-байланыс желiлерi құрайды.
      Қала орталықтары жүйесiнiң (әҚо және ... ... ... ... бар ... әсер етуi оның ... жүйеде орналасуы.
      Қаланың орталығының жетекшi қызметi бұрынғыша ... ... ... ... ... мәселен, Орал қаласы бұрынғыша
облыстық саяси-әкiмшiлiк және қоғамдық-мәдени орталығы ... ... ... ... кiндiгі, әкiмшiлiк-iскерлiк орталығы болып қалыптасқан
Достық-Дружба даңғылының бойы ашық ... ... ... ... ... ... ... акценттендiру, сәулет доминанттарын
қалыптастыру арқылы дамитын болады.
Көлiктiк инфрақұрылымның дамуы. Автомобильдiк көлiк және ... ... ... темiржол вокзалы мен автобекеттiң құрамынан
көлiк орталығын құру қарастырылуда. Көше-жол торабының тығыздығы мен өткiзу
мүмкiндiгiн ... үшiн ... ... ... ... құрылысын
жөндеу көзделген. Темiржол жолымен қиылыстарына жер үстi жаяу жүргiншiлер
өткелдерi мен Жайық, Деркөл, Крутая ... ... салу ... ... ... өзенiнiң екi жағасымен әуежайды болашақ ... жаңа ... ... ... ... ... су магистралы құрылысының жобасын аяқтау қарастырылуда.
      Темiржол көлiгі. Жаңа бас жоспарда бүгiнгі темiржол торабын ... ... ... ... ... туындаған
келесi шараларды жүзеге асыру ұсынылады:
      - Ақсай-Озинки учаскесiндегі темiр ... ... жол ... электрлендiру;
     - жаңа терминалмен қоса темiр жол вокзал кешенiн салу;
     - келешекте салынып жатқан айналма автожол құрылысы ... ... ... жол ... ... ... ... тыс Орал мен Атырау қалалары аралығында
жоғарғы жылдамтықтағы темiр жол магистралын ... ... жол ... ... ... мен Деркөл кенттерiнде сұрыпталған
темiр жол бекеттерiн салу.
      Әуе көлiгi. Қаланы Қазақстанның басқа қалаларымен, сонымен қатар алыс
және жақын шетелдермен тiкелей байланыстыру үшiн ... ... ... ... ... ... ... қайта жөндеу мен ұзарту;
      - ... ... ... стандартқа сай жаңа кеден терминалы
мен қонақ үй кешенiн салу;
      - ұшақ паркiн жаңғырту;
     - шойын жол ... ЖЖМ ... ... ... өнiм желiсiн әуе
жайға дейiн салу.
      Су көлiгi. Өзен көлi мен жолаушы тасу және жүк ... ... ... мен ... ... ... ұлғайту үшiн, Жайық өзенi арнасын
тереңдетiп және тазарту ... ... ... ... ... сай
қалалық өзен порты құрылысын салу көзделген.
3 АЙМАҚТЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ МЕН БОЛАШАҒЫ
3.1 Аймақтың өңірлік туризм бағдарламасы
Батыс ... ... ... дамыту мақсатында 2006-2008
жылдарға арналған аймақтың өңірлік Бағдарламасы дайындалды.
Бағдарламаның басты ...... ... және ... ... ... туристік қызметтерге
қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін мол мүмкіндіктерді қамтамасыз ететін
қазіргі заман ... сай ... ... және ... ... ... құру, келу және ішкі туризмді қолдаудың экономикалық және
құқықтық басым тетіктерін ... ел ... ... ... келуін қамтамасыз ету, экономиканың сабақтас салаларын дамыту болып
табылады.
Бағдарлама сондай-ақ, мынадай ... қол ... ... ... ... ... Қазақстанның беделін орнықтыру;
2 ұлттық туристік өнім қалыптастыру және оның ... ... ... ... ету;
3 саланы мемлекеттік реттеудің оңтайлы әдістерін қолдау мен таңдау
негізінде туризмді ... ... ... міндеттер туристік саланы дамытудың 2006-2008
жылдарға ... ... ... ... ... ... ... сәйкес Бағдарламаның бірінші кезектегі
міндеттері мыналар:
туризмде әлеуметтік-экономикалық өзгермелі жағдайларға, мақсаттарға,
қағидаттарға, туристік қызметті ... ... ... ... ... ... жаңа ... жүйесін қамтамасыз ету;
мемлекеттің туризм саласында республикалық ... ... ... ... басқарудағы, атқарушы органдар мен ұйымдар арасында өзара іс-
қимылын ... ... ... Республикасында туризмді дамытудың нормативтік ... осы ... ... ... ... ... ... кадрлық, ғылыми-әдістемелік, жарнама-ақпараттық
қамтамасыз ету жөнінде шаралар қабылдау;
туризмнің ... ... ... ... ... жаңа ... құрылысын жандандыруға жәрдемдесу жөніндегі
шаралар ... ... ... ... ... ... ... әлемдік
рыногына жылжыту;
туризм саласында және қызмет көрсету салаларында шағын кәсіпкерлікті
дамытуды, халықтың жұмыспен қамтылуын ынталандыруды ... ... және сала ... ... ... ... үшін ... жасау.
Бағдарламаны іске асырудың негізгі бағыттары мыналар:
1 Ұлттық туризмнің қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... ... ... сертификаттау, лицензиялаудың
талаптарына сәйкес туристерге қызмет көрсетудің сапасын жақсарту;
3 Туризм саласында кадрларды даярлау және ... ... ... ... ... ... ... орталық атқарушы және басқа да
мемлекеттік органдар арасындағы, сондай-ақ ... және жеке ... ... ең ... ... ... қамтамасыз ету;
5 Туризм құралдары арқылы салауатты өмір салтын насихаттау, соның
ішінде спорттық туризмнен, туристік көпсайыстан жарыстар, ... ... ... ... ... республикалық және аймақтық туристік жәрмеңкелерге,
көрмелер мен семинар-кеңестерге ... ... ... мен ... ... ... ... қаржыландыру бағдарламасының әкімшісі Батыс Қазақстан
облысының кәсіпкерлік және өнеркәсіп департаменті болып табылады.
Бағдарламаны 2006 жылы жүзеге асыру үшін ... ... ... ... 10,0 млн. теңгені құрайды.
Бүгінгі таңда облысымызда 30 туристік ұйым, соның ішінде 5 ... және 25 ... ... ... ... «Василец» ЖШС туристік
операторы ағымдағы жылдың тамыз айында өз қаражатымен тұрғызылған ... ... және ... ... ... Қазақстанның туристік бейнесін жақсарту және ішкі және сыртқы
туризмді дамыту мақсатында ... жылы ... және ... ... ... Батыс Қазақстан облысы бойынша жыл ... ... ... туры ... ... өкілдері Астана, Алматы, Ақтөбе, Самара, Оренбург,
Берлин, Щучинск ... мен ... ... өткізілген халықаралық
туристік көрмелерге, ХІ халықаралық - ... 2007» ... ... ... бер, ... атты ... 32-
нші туристік слетіне, Х- Халықаралық «Еуропа-Азия 2007» ... ... ... ... ... ... және ... өнеркәсіп және кәсіпкерлік департаменттері туристік ұйымдармен
бірлесе отырып «Батыс ... ... ... ... жасалды.
Дегенмен де, туристік фирмалардың негізгі ... ... ... ашу ... ... қызмет көрсету ... ... ... ... туристерге қызмет
көрсетудің статистикалық деректері көрсеткендей, 2007 жылы - 5674 ... ... ... ... мен ... да ... 2007 жылы –
652,8 мың теңге пайда түскен, 2008 жылы – 6411 туристке қызмет көрсетілген.
Ал 2007 жылы ... ... ... саны 4421 ... ... -6268 ... ... көрсетілді. Туристік фирмалардың қызметінен 2008
жылы 23110,5 мың теңге (2007 жылы -11067,6 мың теңге) ... ... ... туристерге қызмет көрсету ішкі рынок бойынша -38%-ға, сапарлық туризм
бойынша- 35%-ға, келетін туризм бойынша 15%-ға өсті. Жалпы ... ... ... ... келе барлық қызмет түрін былай көрсетуге
болады. (4 кесте).
4 кесте
БатысҚазақстан облысының жалпы туристік – статистикалық ... ... |2007 жыл |2008 жыл ... туризмге қызмет көрсетілетін адамдар саны|4421 |6268 ... ... ... ... ... ... | ... |5674 |6411 ... ... ... саны | | ... ... саны |548 |580 ... ... жеке ... саны |12 |30 ... саны | | ... ... жеке ... саны |15 |15 ... туристік өнімдер бағасы(мың теңге) |707 |816 ... ... ... қызмет көрсетілген адамдар |8 |10 ... ... ... |
| | | |
| |4453 |5621 ... ... ... ... анағұрлым төмен бағалары
туристерге көршілес ресейлік туристік фирмалардың қызметтерін пайдалануға
мүмкіндік береді (Самара, Орынбор, ... ... ... қыркүйек айынан бастап Батыс Қазақстан мемлекеттік
университетінде (Дәулеткерей ... ... ... ... және
туризм менеджменті» факультетінде туризм ... ... ... ... ... «Жайық-Урал» дәстүрлі туристік-экологиялық экспедициясы,
«Европа-Азия» аймақтық туристік фестивалі өткізіледі. 2007 жылға (11.7 млн.
теңге), 2008 жылға (13.0 млн. ... ... Ол үшін 2008 ... ... бар туристік маршрут дайындау бойынша конкурс
өткізілді. ... «World of ... ... ұйымдары «Шалқар көлі»,
«Бөкей хандығы», «Балық ... мен ... атты ... ... ... ... бойымен, Жайық өңірінің тарихи-өлкелік
обьектілеріне атпен жүретін маршрут ұйымдастыру.
Аймақтың ... ... ... ... 2008 ... ... айындағы
аудан әкімдері отырысында облыстағы туризмді дамыту туралы мәселе қаралды.
Осы тақырыпты ... ... ... ... табиғаты бай, тарихи
ескерткіштері мен мұрасы, ... ... ... бар біздің аймақтың
туристік саланы дамытуда мүмкіндігі мол екендігін атап көрсетті. Ол ... ... ... компаниясы салған демалыс базасы ... ... ... ... ... үшін берілетінін
хабарлады. Облыс аумағы бойынша туризмнің атты және су ... ... ... ... ... мен жасөспірімдер туризмі және
экология орталығының директоры Виктор Фомин әңгімелеп берді. Атпен жүру
жорығы ... ... ... ... ... ... барады делініп отыр.
Жолда туристер, соның ішінде шетелдік саяхатшылар этнографиялық қазақ ауылы
мен ... ... ... ... болады. Январцевтан Оралға дейін
туристер қайықпен жүзіп, Жайық өзені мен ... ... ... ... ... жарнамалық тур” болып тұрады. Туристік
жарнамалық турға, әсіресе, ресейліктер үлкен ... ... ... ... ... Самара, Волгоград, Саратов облыстарының туризм
министрліктерінің өкілдері ғана емес, туристік операторлары да ... ... ... ... ... және ... ... туристік
агенттіктердің өкілдері, кәсіпкерлік және өнеркәсіп департаментінің
мамандары, ... ... ... ... қатысуда. Осындай
болашақ “клиенттермен” кездесулердің бірі “Алгоритм” ... ... Бұл ... ... ... ... ... Акчурин, Ресей
Федерациясының Орал қаласындағы консулы Иван Исаченко, ҚР Туризм және ... ... ... ... ... ... Рүстем
Нұрғазиев қатысып, біздің облыстың туризм саласының бүгіні мен ... өз ... ... ... ... ... кезекте бұл шараны
өткізудің негізгі мақсаттарына тоқталды.
– Басқа сала сияқты, туризмді дамытуда да көрші аймақтардың ... ... роль ... ... осы ... ... бір ... жүзеге асыруымызға үлкен септігін тигізетіні ... ... ... ... ... ... бірі – ... көлі. Менің
білуімше, мұнда жаз айларында ... ... ... да ... көптеп
келіп жүр. Бұл осы аймақтың туризм саласындағы ... зор ... ... ... ... ... ... тілеймін, – деді
Асхат Акчурин. Одан кейін сөз алған Ресей Федерациясының Орал қаласындағы
консулы Иван ... ... өзі ... ... ... ... мүмкіндіктері зор екенін атап өтті. Ал ... ... ... және ... ... ... Мұрат Сыдықов
жиналғандарға ... ... тас, ... дәуірінен қалған ... ... ... ... Өз ... ... келген туризм
саласының мамандары өздеріндегі демалыс аймақтарын дамыту ... ... ... қосу ... ... туризмді дамыту мәселелері де ... ... ... пікірлердің бәрін есепке ... ... ... ... ... ... мен Батыс Қазақстан
облысының туризм саласы мәселелерімен айналысатын министрліктер ... ... ... түсу ... деп тану жөнінде, балық
аулау және аңшылық саяхаттар ... ... ... ... ішкі
туризмді дамытуға күш салу, Қазақстан ... ... ... мемлекеттік бағдарламасына Шалқар көлі жағалауын дамыту жобасын
енгізу ... ҚР ... және ... ... ... жолдау жайында
резолюция қабылдады. Сосын “Жайық өңірі бойынша туризм және ... ... ... ... Орал ... ... ... кеңесі өтті.
Туристік ұйымдардың қызметіне келсек, аталған департаменттің ... ... және ... бөлімі олармен қоян-қолтық байланыс
жасап, талай ауқымды істердің басын қайырдық деп отыр. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жасап, елді таныстыру
бағытында бүктеме, альбом тәрізді жоғары сапалы ... ... ... демалыс орындарына шақыратын көрінеді. Атап ... ... ... ... туристік агенттіктердің
қызметіне оң баға беруге болады.«Батыс Қазақстан аймақтары арасында көрме
өткізгіміз келеді. Мақсатымыз – ... ... ... ... ... ... қосу. Және Батыс Қазақстан аймағында маршрут ұйымдастыру.
Оларға біздің де көрсетеріміз жоқ емес. ... ... ... ... ... ... қала ... қаламыздағы мәдени, тарихи ескерткіштер»,
– дейді сөз арасында ... ... ... жолдағы “Мечта” кемпинг
орталығы кімнен кем. Су десе су бар, ат та бар, ... залы тағы бар. ... ... ... ... оралсақ, ол туризмді
дамытудағы негізгі бағыт деп, біріншіден, ішкі ... ... ... ... ... арттыруды, үшіншіден инфрақұрылымды
дамытуды атады. Әрине, соңғысының салмағы басымырақ. ... ... жол, ... гид, ...... ... ... деңгейде болуы шарт. Туристік ұйымдар ішкі туризмді дамыту аясында
Шалқар ... ... ... ... хан ... ... ... мекеніне, “Атамекен” туристік және “Мечта” кемпинг
орталығына танымдық маңызы бар ... ... ... ... ... кету ... – өте нәзік бизнес. Туризмді күнкөріс ... ... ... ... 2004 ... аяғында Азияның оңтүстік-шығысын ... ... ... сөзімізге дәлел. Мысалы: Тайланд ... ... ... екі ... ... ... ... демалыс орындары
мүлде бүлінбесе де, көп демалушыларын жоғалтып отыр. Әсіресе туристерді
табиғаттың ... ... жиі ... ... ... күн күрт ... жағалауда қар жатқан көрінеді деген лақап Ресейде тез ... ... ... ... ... сауда-саттық көлемі айтарлықтай
төмендеген.Туризм саласы дамыған елдер өз ... ... ... үшін ... ... қаржыны аямайды. Мысалы, 2001 жылы араб-израиль
текетіресінен кейін туристер бұл аймақтарға аяғын ... ... Олар ... ... ... ... және басқа елдердегі клиенттерін қайтарып алу
ниетімен антикризистік кампания ұйымдастырды. Бұл ... ... ... ... ... үшін ... ақпарат көздері
енгізілді. Бұл кезде Иерусалимде жағдай ушығып тұрғанмен, Өлі теңіз, Эйлата
сияқты ... ... ... ... болған жоқ еді. Кампанияның екі
жылғы дамылсыз күресінен кейін ғана, бұл елге туристер ағыла бастады.
Түркияның да туристік жарнамаға ... ... ... өсе ... ... бойынша 2004 жылы ол Ресей БАҚ-на өз ... үшін 25 ... ... биыл ... ... ... 80
миллион доллар бөліп отыр. Жыл сайын 2,5 миллион туристерді қабылдайтын
Кипр бұл саладан биыл 2,2 ... ... ... ... ... ше? Халықаралық сараптаушылар біздің ... ... ... алдымен бірлескен кәсіпорын құруға немесе
туризм нысандарын шетел капиталистерінің иелігіне ... ... ... ... кеңес береді. Қарсылық жоқ делік, алайда Қазақстанда
туризмді дамытуға құлшынып тұрған тұлғалар да, ... ... ... да ... ... ... қазақстандық жағдайда бұл іс табыс
беру жағынан сенімсіз көрінеді. Туризмнің мемлекеттік деңгейдегі ахуалын
білген соң, ... ... ... қылу ... те ... Жоспар
бойынша 2004 жылы 19 шара (бір ... екі ... ... ... 2005 жылы үш ... жеті ... ... Мамандар туристік нысандарды құжаттау және түгелдеу
жұмыстарын жүргізді. Ауыз толтырып ... ... ... ... ... ... Берлин туристік биржасында, Лондон қаласында өткен ... ... ... ... Жыл сайын туризм мамандары
облыстың туристік ұйымдарымен бірге Алматы қаласындағы KITF–2009 ... ... деп ... ... көрмеге, Астанадағы “Демалыс–2008”
халықаралық көрмесіне, Ақтөбе қаласындағы “Демалыс – Жаз 2008: ... ... ... ... ... ... мол тәжірибе жинақтап
келеді. Облыста “Правдухин ізімен” ... ... ... ... ... ... ... туризмге
тарту ісі жолға қойыла бастады. Бұдан былай “Еуропа–Азия” ... ... ... деп ... ... ... ... қаржысыз жүзеге аспайтыны кәдік. Дегенмен Дүниежүзілік туризм
күнінің 25 жылдығына орай мерейтойлық датаны атап ... ... ... ... ... ... ... мен ардагерлеріне
қызмет көрсету, “Орал ... ... ... ... туризмге шын жанашырлықтың бар екенін тағы бір дәлелдеді.
Павлодарда өткен ... ... ... ... ... ... ... спорттық бағдарлау бойынша жазғы чемпионатқа
қатысқан Батыс Қазақстан ... ... ... ... ... ... Хан ... спорттық бағдарлау бойынша дайындалған карта бұл
саладағы жарқын істердің бір көрінісіне айналды. Тізе ... ... ... ... ... ... ат салысуға мүдделі. Оның
үстіне елдің туристік имиджін қалыптастыру бойынша ... ... ... ... деген қызығушылықтың деңгейін өсіреді.
Сондықтан туризмді экономиканың табыс ... ... үшін ... ... ... бағытталған шараларды қаржыландыру ... ... тыс ... ... ... ... ... болған
кәрі Жайықтың қойнауы тарихи және туристік нысандарға бай. Биыл облыстық
бюджеттен ... 35 ... ... де ойда тұр. – ... – ұйқыдан ояну,
– дейді М.Мұнайдарұлы әзіл-шыны аралас. Туризм – спортқа бейімделу, демалу,
білім алу, ... ... өзге ... ... Және ...... ... валютаның енуі, жаңа жұмыс орындарының ашылуы, тұрғындарды
жұмыспен қамту”. Ендеше ... ... ... ... алға ... ... ма ... сауал Мамыр айынан бастап
Орал–Шалқар, Орал–Бөкей орда, Орал–Орынбор бағытында ... ... ... ... Бұл ... аттар да, шабандоздар да сақадай-сай. ... ... жабу ... ... ... ... атпен саяхаттау туризмін дамыту. Жол- жөнекей ... ... ... ... залалсыздандыру. Балаларды табиғатпен,
жер-су атауларымен, жан-жануар, шөптің түрлерімен жақынырақ таныстыра жүру.
Бөкей ордасы бағытындағы ауылдарда қыз қуу, ... ... ілу ... ... ... ... ойда бар. Бұл өңірдің ұлы тұлғалары туралы
мағлұматтарға қанығу. Орынбор ... ... ... табиғатты
қорғау, ауа, жер, судың баршаға ортақ екенін ұғындыру. Ұлтаралық татулықты
ұлағаттау көзделеді. Әрине, ұзақ сапарға ... ... ... ... ... ... ... Бұл саяхаттың артында туризмге бет бұру ғана емес,
салауатты өмір салтын баянды ету ... да ... ... мен ... ... аймақта алатын орны
Облыстағы жасөспірімдер мен балалар туризмі Республикамыз бойынша 1
орында тұр. Жыл ... Орал ... және ... ... орталықтарында,
ауылдарда жазғы лагерьлер жұмыс істейді. Және Республикалық, халықаралық
фестивальдер мен көрмелер, түрлі жарыстар ... ... ... ... ... ... сауықтыру кешені- “Еуразия” болып табылады.
«Еуразия» ТСК Деркөл өзенінің табиғаты әсем ... ... ТСК әр ... ... мен ... жаяу, су және автокөлік
жорықтарын, ұзақ серуендер, отбасылық апта соңы ... ... ... Бұл жерде спорт пен ... ... ... ... инструкторлар жұмыс жасайды. Демалушылардың денсаулығын
медперсоналдар қадағалайды. «Евразия» ТСК-нда турақты түрде ... ... ... спорттық жарыстар, ойын-сауық шоу-бағдарламар өтіп
турады. Қыс мезгілінде шаңғы базасын, шаналарды, сырғанау қуралдарын ... ... ... ... ТСК ... ... ... және
экология орталығы өз шараларын жиі өткізіп тұрады. Бұл ұжым үш бағытта:
туризм, ... және ... ... жумыс жасайды. Қызметтің
негізгі түрі үйірмелік және клубтық жұмыстар болып ... ... ... ... ... жаяу және шаңғы туризмдерімен
айналысады. Орталықта жоғары білімді, I, II санатты тәжірибелі педагогтар
жұмыс жасайды. Дәстүрлі және ... емес ... ... ... қызметтері өтіп түрады. Туриадалар, мұғалімдер және оқушылар
арасында туристік көпжарыстар бойынша жарыстар, шаңғы, велосипед, су және
тау ... ... мен әр ... ... ... және ... мәжілістер жиі өтіп түрады
Облыстық балалар туризмі айлығының ... ... ... ... ... халықаралық “Еуропа-Азия” фестивалі өтті.
Биыл оныншы рет ұйымдастырылған ... ... ... ... ... Астана қаласынан, облыстың 12 ауданы мен Орал қаласынан 24 команда
қатысты. ... ... мен ... ұйымдастырушыларынан құралған
туристер тобы он бір ... ... бақ ... қана ... үш күн бойы
далада түнеп, ... ... ... ... көрсетті.
Биылғы фестивальдың басты ерекшелігі – командалардың көптігінде ғана емес,
әр ... ... да ... ... келуінде болса керек. Бұрын
сайысқа қатысатын топтардың саны он-он ... ... еді. Биыл ... ... Әрі ... ... фестивальдың республикалық деңгейін
танытса, іс-шараға осымен ... рет ... ... ... аталуына мұрындық болды.
Фестивальды ұйымдастырған облыстық балалар ... және ... ... командалардың, әсіресе, облыс ... ... ... ... ... мен сайысқа ... ... ... атап ... Осы жерде бір айта кетерлігі,
қазір еліміз бойынша тек қана біздің облыс аудандарында балалар ... ... ... ... пен ... ... ... он
мекеме бар. “Орал қаласынан бес жүз шақырымдық шалғай ауылдарда да туристер
орталығы қызмет етеді” дегенге астаналықтар шын ... ... ... облыстық орталық жоқ екен, тек қалалық балалар туризмінің станциясы
ғана өз қызметін сақтап ... ... ... ... желекке оранған ашық алаң­қайда
қызылды-жасыл шатырларын құрып, қаз-қатар тізіліп, тап-тұйнақтай ... ... ... күні танысу кешінде бас қосты. Әрбір топ тіккен үш-
төрт шатырдың маңында от жағатын, жуынатын, ас ... ... ... ... қойма, туристік тәсілмен жерден қазылған тоңазытқыш,
қалдықтарды көметін ... ... ... ... да ... ... іші ... шыққысыз, жалаушалармен, шарлармен безендіріп, үй
бөлмесіндей сәндеп қойыпты.
Фестивальдың салтанатты ... ... ... күні ... 500 ... жүгіріп, аспалы өткел, шартты батпақты төмпешіктерден өтіп,
жолында кездескен зардап шеккендерге ... ... ... ... ... құрып-жинап, бір сөзбен айтқанда, бар туристік ... ... ... ... деп ... бұл ... бәсі биік болды.
Су туризмі, велотехника байқауы мен жер ... ... ... ... ... орта мектебінің тобы алдарына жан салмады. Ал
далалық жағдайдағы туристердің ... ... ... ... қалдықтар орнының дұрыс орналасуын, бір сөзбен айтқанда, үш ... ... ... пен ... ... бағалаған қазылар алқасы
С.Сейфуллин атындағы №11 мектеп командасының тірлігін жоғары бағалады.
“Еуропа-Азия” ... ... ... ... ... мен далалық үнқағаз, бейнефильмдер, көркемөнерпаздар
байқауларының да өз ... ... ... он бір байқаудың
жалпыкомандалық есебі шығарылған жоқ. ... бұл ... ... ... пейілдегі фестиваль екендігі ескерілді.
2009 жылдың мамыр айында “Жайық толқыны” фестивалі өз мәресіне ... ... беру ... мен ... ... мен жасөспірімдердің
туризм және экология орталығы ұйымдастырған фестивальдың жеңімпаздары бұл
жолы ерекше салтанатты ... ... ... ... бұл ... екі ... бір рет өткізіледі. Оған
облыстың барлық өңірлерінен талантты жастар қатысты. Алтын ... ... өз ... ... ... ... ... тіпті ертегіге
қосып, жарқын ... бала ... ... ... жас ... ... ... бойынша сарапталды. Жеңімпаздар әдеттегідей “Жайық
толқыны” фестивалінің басты ...... ... хрусталь кемеге ие
болды. Бұл жолда күні бүгінге дейін осындай шараларға елу ... ... ... ... балалар мен жасөспірімдердің туризм және экология
орталығының жұмысын ерекше атап өткен жөн.
Жәнібек ... 12 ... ... ... ... ... жазғы демалыс лагері ашылды. Осында 4 кезеңде барлығы 1429 бала
жаз қызығын көрмекші. Балалардың басым ... аз ... ... ... ... ... ... “Водстрой” елді мекеніндегі
“Балдәурен” жазғы тұрақты демалыс лагерінде алты кезеңде барлығы 240 ... ... 4 ... аз ... отбасылардың балалары демалуға
келсе, қалған 2 кезеңінде даму мүмкіндігі ... ... мен ... ... сондай-ақ электр қуатын пайдаланғаны үшін бюджеттік ұйымдар
мен Зеленов ауданының Рубежинский ... ... ... жағасында «Жас
саяхатшы» палаталық балалар лагерi ашылды.
Аудан ... ... ... ... биыл екiншi рет балаларға
қызмет көрсетуде. Лагерде үш кезеңде 120 баладан, 360 ... ... ... ... ... ... спорттық жарыстар, өзенге
шомылу мен қызықты ойын түрлерi ... ... ... ... ... және туризм орталығында шатырлы лагерь
ұйымдастырылды. Мұнда 4 кезеңде 15 баладан ... 90 бала ... ... ... демалыстарын өткізеді. Шатырлы лагерьде әр кезең үш күнге
созылады. Сол сияқты ... ... ... ... да шатырлы
лагерь орналасқан. Осында 5 кезеңде 10 баладан есептегенде, барлығы 50 ... ... ... деп жоспарланып отыр.
Облыстық “Дарын” қосымша білім орталығына аудан бойынша 6 кезеңге барлығы
36 бала ... ... ... Оған әр ... аз ... ... мен ... оқитындар барады. Сондай-ақ Италиядағы
“Чезенатико” жазғы демалыс лагеріне Т.Жароков атындағы орта мектептің 6-
класс ... Әсем ... ... ... Ал ... ... жазғы демалыс лагеріне ауданнан 1 ... ... 11 ... ... ... барып, демалып қайтпақ.
Оңтүстік Қазақстан облысы Төле би ... ... ... ... ... І республикалық слетіне қатысқан тасқалалық туристер олжалы
қайтты. ... орта ... мен ... Сәтбаев атындағы орта мектеп
оқушыларының құрама командасы туристік техника мен біліктілік ... шаң ... Он бес ... ... оза ... ... ... қанжығасына байлап қайтты. Команда мүшелері тау туризмінің техникасы
оңай шағылмас жаңғақ екенін ашық ... Осы тау ... ... ... ... ... білген облыстық балалар ... ... және ... ... ... Александр Маминнің
еңбегі өлшеусіз екенін айта кеткен жөн.
Республикалық слетке қатысуға жағдай жасап, туристік ... ... ... ... аталмыш орталықтың басшысы Виктор
Фомин мен тасқалалық “Жас туристер стансасы” ... ... ... ... ... ... ... шексіз.
"Мәдени мұра" мемлекеттік бағдарламасы аясында және ... ... орай ... ... ... ісі жүргізілуде. Биылғы жылы
Күйгенкөл ауылдық мәдениет үйіне 5 млн. 833 мың ... ... ... ... 970 мың ... ... жүйесі жөнделген. Биыл жазғы
демалысқа 1943 оқушы ... деп ... ... ... 12 лагерьге
1532 бала қамтылмақ. Мектептен тыс ... ... ... ... ... ... 240 бала, оған қосымша 50 бала ... ... Ал ... және ... ... ұйымдастыратын 6 кезеңдік
туристік лагерьлерге 90 бала тартылмақ. Орал ... ... ... беру ... 20 ... ... ... 10 оқушы және
шетелдік лагерьде 1 оқушы демалады деп жоспарлануда.
Оралда Мәскеу халықаралық балалар мен ... және ... ... ... ... Оған ... президенті Юрий Попович
және барлық аймақтарының басшылары қатысты. ... ... ... ... ... туризмі және экология орталығының директорлары да өз іс-
тәжірибелерін ортаға салды. Кіші ... даму ... ... ... ... ... ... құруды мақсат еткен семинарға
қатысушылар төрт жұмыс ... ... Олар ... ... ... өлкетану қызметі үшін С.Торопов, геологиялық жәнө археологиялық
жұмыс үшін ... ... ... нығайтқаны үшін Т.Жездібаев
атындағы академия медальдарын белгілеу туралы тоқтамға келді.
Семинар дөңгелек үстел ... ... ... ... ... ... ... меймандарға сый-сияпат
тартылды.
«Еуразия» туристік-сауықтыру кешенінде оқушылар арасында экологиялық-
өлкетану экспедицияларының облыстық слеті өтті.
Облыстық балалар мен ... ... және ... орталығынан
хабарлағанындай, табиғи және тарихи мұраны зерттеу мен қастерлеу мақсатында
ұйымдастырылған слет барысында ... ... ... ... ... да ... шаралар болды. Жас өлкетанушылар
облыстық табиғи ресурстар және ... ... ... ... ... ортаны қорғау басқармасы, табиғат және экология музейі
қызметкерлерімен кездесіп, пікір алысты. Психологиялық тренинг, экологиялық
десант та ... ... әсер ... ... ... ... да назардан тыс қалған жоқ. Слет соңында үздіктер марапатталып, сый-
сияпат табыс етілді.
Батыс Қазақстан облыстық ... ... және ... ... шақ досы» атты І ұлттық байқаудың жеңімпазы атанды.
Орталық директоры, педагогика ғылымдарының кандидаты ... ... осы ... «Үздік мектептен тыс мекеме» аталымы бойынша
интернет арқылы дауыс берілді. Жас ... ... ... ... ... ... ... аялауға баулуда көптен бері
еңбек етіп, тәжірибе жинақтап келе жатқан батысқазақстандық орталық ең ... ... ... ... мен ... ... және экология
орталығында семинар ... Оған ... ... мен
аудандық, қалалық туризм және экология орталықтарының басшылары қатысты.
Аталмыш орталық директоры, педагогика ғылымдарының кандидаты Виктор
Фоминнің ... ... ... ... ... ... ... орында
тұр. Мұнда балалар турбазасы, керекті құрал-жабдықтар бар. Бұл ... ... ... да ... ... жылы ... шаралар ұйымдастырылды. Облыстық орталық «Балалық ... атты І ... ... ... ... ... ... жүзу, вело
және ат жорықтары сынды шаралар биыл да ... ... ... ... ... ... мен ... туризм жылы
болып жарияланды. Бұл бастамаға ... ... ... ... үн қосты.
Аудандық балалар мен туризм және экология орталығында осы саланы ... ... ... ... Семинар салтанатты жиынмен ғана шектелмей,
мектеп оқушылары арасында “Ұлпа қар – 2008” атты ... ... Әр ... ашық ... ... ... туризм,
экология, өлкетану мәселелері тұрғысында пікірлер қызу ... - ... ... ... көңіліне шабыт, сезіміне ләззат сыйлайтын
әсемдік әлемі. Балалардың табиғатқа деген сүйіспеншілігін, аяушылығын ояту
мақсатында еңбек етіп келе ... ... ... туризм бөлімінің
меңгерушісі Андрей Санатовтың еңбегі елеулі.
Ауылымызда былтыр ашылған туризм ... ... ... аса ... ... сабақтан тыс уақыттарын тиімді өткізеді. Өз
беттерімен өлкенің экологиясын зерттеп, жорыққа ... ... ... ... туризм бөлімінің ұйымдастыруымен ауылымызда ... ... ... ... ... ... ... мектептерінен 700 оқушы қатысты. Жас туристер шатырды құрып-
жинап, туристік кедергілерден өтіп, ... ... ... ... ... Сайыс соңында Подстепный қазақ орта мектебінің
командасы жеңімпаз атанды.
Дәл ... ... ие ... екінші қазақстандық туристік жылжымалы
жәрмеңке кеше Орал ... ... ... ... ... түрі бойынша “Туристер – экологтар”
бағдарламасы құрастырылды. Бұл жас ... үшін ... ... ... және ... ... ... өтсек.
Аймақтың географиялық жағдайы. Туған өлкенің туристік мүмкіндіктері.
Аймақтың географиялық жағдайының сипаттамасы. Шекаралар. Көршілес ... ... ... ... ... (ертеден келе жатқан
ағаштар, саябақтар), қорықтар, табиғаттың есте қаларлық бұрыштары, өлкетану
мұражайлар.
Практикалық сабақтар: ... ... жол ... ... ... ... ... объектілеріне
саяхат.
Табиғатты қорғау заңы. Қазақстанда табиғатты қорғау. Қазақстан
Республикасының ... (Ата ... ... ... ... ... ... табиғат қорғау жөніндегі қаулылар. Қорықтардың,
қаумалдардың ұлттық саябақтардың міндеттері.
Фенологиялық бақылаулар. ... ... адам үшін ... ... күнтізбесі. Фенологиялық бақылауларды шаруашылықта
пайдалану. Шаруашылықтағы бақылауларды әзірлеу және ... ... және ... ... ... ... заңдылықтарды зерттеу. Бақылауларды ұйымдастыру.
Практикалық сабақтар: табиғаттың күнтізбектерін ... ... ... жасау, бақылау күнделіктерін жүргізу. “Табиғаттағы
маусымдық құбылыстар” тақырыбындағы танымжорық, ағаштар мен ... ... ... ... ... мен ... үшін жем ... кешені және оның құрамы. Табиғат – аумақтың кешендердің
жалпы қасиеттері. Негізгі құрамы және ... ... ... ... өлкенің (табиғи-аумақтық кешеннің) жалпы сипаттамасы.
Практикалық сабақтар: өлкетану мұражайына таңымжорық, туған өлкемен, табиғи-
аумақтық кешенмен (ТАК-мен) танысу.
Жер бедерінің ннегізгі ... ... ... құрылымы және
пайдалы кендері. Жер бедері ... ... ... Жер ... ... ... өсімдік және жануарлар дүниесінің
қалыптасуына әсері. Қазіргі жер бедерінің қалыптасуы. Аймақтың кең тараған
пайдалы кендері. Пайдалы ... ... ... ... ... ... ... Таусылатын және таусылмайтын ... ... ... тау ... және минералдың анықтамасы,
өлкетану мұражайына, минералды шикізатты ... және ... ... ... ... Ауа ... қорғау мәселесі. Ауа қабаты жер бетіндегі
және ауадағы тірі ... өмір сүру ... ... ... жалпы
ұғымдар.
Климаттық құбылыстар және олардың өсімдіктер мен жануарлардың
қалыптсуына, олардың таралуына, ... ... ... ... ... ... ... бақылаулар. Ауа райы картасымен
танысу. Елді мекеннің тұрғын үйлерін, әлеуметтік-мәдени, ... ... ... ... сипатын есепке алу.Практикалық сабақтар:
ауа райын бақылауды ұйымдастыру, ауа-райын бақылау станциясына, ... ... ... ... ... танысу мақсатында танымжорық
жасау.
Гидрология. Планетаның гидросферасы жөніндегі ұғым, су – өмірдің ... ... тірі ... ... ... Су – шаруашылыққа қажетті шикізат,
суды тұрмыста, ауыл ... ... ... ... елде,
облыста, қалада, ауылда суды ... ... ... ... ... ... көлдер, батпақтар, бұлақтар
және олардың ерекшеліктері. Сулы жерлерді ... және ... ... кіші ... қорғауға қатысу. Сулы жерлерді
төлқұжаттау. Қорғау жұмыстары, тазартқыш ... ... ... көп ... тірі ... ... ... жануарлар, саңырауқұлақтар, ұсақ ағзалар). Олардың қысқаша
сипаттамасы. Өсімдіктердің табиғаттағы және адам ... ... ... дүниесімен танысу. Сирек кездесетін және жоғалып бара
жатқан ... және ... ... ... “Қызыл кітабымен” танысу.
Облыстағы емдік өсімдіктер және оларды пайдалану.
Практикалық сабақтар: өсімдіктің ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру. Өсімдіктер (сирек
кездесетін, құрып бара жатқан, жиі ... ... ... ... танымжорық.Жануарлар дүниесінің көптігі
Аймақтың жануарлар дүниесіне шолуы. Сирек кездесетін және ... бара ... ... ... кітабымен” танысу. Жануарларды қорғау
жөніндегі заң.
Практикалық сабақтар: тіршілік әрекетінің іздеріне, ... ... ... шолу ... жиі ... ... ... беру. Табиғатқа,
өлкетану мұражайына, хайуанат бағына танымжорық.
Адамның табиғатты қорғауға ... ... ... ... ... қорғау – антропогендік
әрекеттер ретінде табиғатты тиімсіз ... және ... ... ... Тынығатын аумақтардың ұйымы. Биосфераны басқару мәселесі.
Практикалық сабақтар: қорыққа, аң аулау шаруашылығына, танымжорық. Орман
шаруашылығына және аң аулау ... ... ... ... ... заттардың ұйымдасу деңгейі. Биожүйелердің:
ағзалық, түрлік, биоценотикалық биосферлік – ұйымдасу деңгейі. Биологиялық
жүйелердің негізгі ... ... – зат, қуат – ... өсуі ... ... ету, динамикалық теңдестік, өмір сүру
мерзімімен шектелген. Түрлік-дарақтарды тұрақты ... ... ... ... дамуға бейімділік; биоценотикалық қоректену
тізбелеріндегі ... мен ... ... түр ... ... ... ... туатын динамикалық теңдік, уақытта дамуы:
биосферлік – жанды және сүйек затының арасындағы зат көп ... ... ... ... ... өзін өзі ... Топырақтар ұғымы. Топырақтар жөніндегі ... ... ... ... ... мен құрылымы. Топырақтың қасиеттері. Топырақтың
қалыптасу жағдайлары. Жердің топырақ жамылғысының дамуы. ... ... ... ... өңдеу тәсілдері, топырақты бұзылудан және ластанудан
қорғау. Топырақ – тірі ағзалардың мекендейтін ... ... ... кесіндісін зерттеу. Далалық деректер
арқылы топырақты бағалау. Топырақ сынамасын алу. Жыралармен жұмысқа ... ... ... ... ... ... Аймақтың орман
биоценозы туралы ұғым. Орман алқабы, оны пайдалану. Негізгі ағаш тұқымдары.
Орман сияқты топтастық туралы ұғым. Орман өсімдіктерінің өз ара ... ... ... Орман – экологиялық жүйе. Орман жануарлары ... ... ... ... құрамымен танысу. Орман типтері.
Орман типтерін салыстыру. Орманның маңызы (су қорғаудағы, суды реттеудегі,
топырақ қорғаудағы, климаттық, санитарлық-гигиеналық, ... ... ... ... және ... ... ... өзін-өзі реттеуі.
Практикалық сабақтар: ағаштар мен бұталарды қабығына, бұтақтарына және
бүршектеріне қарап, қылқан ... ... ... тұқымына қарап
анықтау топтамалар жасау. Орман топтастығын суреттеу. Орман қыналарының әр
түрлілігіне қарап, жердің ластанғанын анықтау. Топтау ... ... жас ... ... ағаш ... ... Орман шаруашылығына
танымжорық. Орман шаруашылығына және аң шаруашылығына практикалық көмек.
Орта және оның әсерлері. Экологияның негізгі міндетері. Орта ... ... ... ... ... ... Негізгі биологиялық
жүйелердің: ағза, түр, биоценоз, биосфера – сипаттамасы. Ортаның биотикалық
жүйелерінің ықпалы. ... ... ... ... ... ... әртүрлі ағзалардың, түрлердің, топтастықтардың
абиотикалық факторларға бейімделуін зерттеу, топтастықтардың антропогендік
әсерлерге жауап беру ... ... ... ... байланыстардың
сұлбасын жасау.
Табиғат – тұтас, динамикалық, өзара байланысты жүйе. Табиғи ... және ... ... ... ... кешеннің
тұрақтылығының себептері. Тұрақты табиғи-аумақтық кешендер, адам іс-
әрекетінің табиғи-аумақтық ... ... ... және олардың
өзара байланысына ықпалы, биогеоценоз және шұрайлы жерлер туралы ұғым.
Ортаның ... ... ... ... ықпалы.
Биоценоздардың алмасуы. Биологиялық теңдестік.
Практикалық сабақтар: Кең тараған ... ... ... ... таңымжорық.
Табиғат және адам. ... ... ... минералды, өсімдік,
жануарларды, топырақты, т.т) тиімді пайдалану. Антропогендік ... және ... ... ... ұғым. Табиғаттың этанолдық бөліктерімен
танысу, өлкенің табиғи байлықтары және оларды, одан әрі ... ... ... сабақтар: Қорықтың жұмысымен танысу. ... ... ... ... От ... жерге шөп шығуының
жылдамдығына, көпшілік демалатын жердің ластануына, тыныштықты ... ... мен ... құрамына ықпалын, ағашты кесуді, ұяларды,
құмырсқаның илеуін бұзуды, ... ... т.б. ... Тазарту
құрылыстары кешендерімен танысу мақсатында кәсіпорындарға таңымжорық.
Табиғаттағы су. Табиғаттағы судың ... ... ... және ... ... органикалық дүние үшін маңызы. Судың қирату және жасампаз
жұмысы.
Адамның суды пайдалануы, тұщы судың ... ... ... су
байлықтары, оларды пайдалану, ластанудан және тартылудан қорғау. Дымқылығы
әртүрлі екі аумақтың салыстырған сипаттамасы.
Практикалық сабақтар: су ... ... ... ... аумақтағы ылғал айналымының” сұлбасын суреттеу.
Жер астындағы сулар.Жер астындағы және жер бетіндегі сулар. ... ... ... ... ... ... жер ... судың пайда болуы.
Жер астындағы судың пайда болу жөніндегі ... Тау ... ... сулы – ... ... Жер асты суларының жер қыртысында
жиналу жағдайы. Қысымсыз және қысымы күшті сулар. ... су” ... Тау ... еріту. Туған өлкенің жер асты сулары. Жер астындағы
сулардың таралуының белдемдігі. Олардың таралуының ... ... ... Жер ... ... шаруашылықта пайдалануы.
Оларды қорғау.
Практикалық сабақтар: жақын жердегі су көзіне таңымжорық...
Өзендер.Өзен және оның сағалары. Өзен жүйесі. Туған ... өзен ... ... қазіргісі, болашағы. Су аймақтар. Су алабы, суды жинау.
Өзеннің құрамдас бөлшектері: қайнар көзі, жоғарғы, ... және ... ... Су жиналуы. Су жиналуының көздері. Өзендердің
А.И. ... ... ... ... ... қайнар көздерінің рөлінің
сандық сипаттамасы. Қайнар ... ... ... ... ... Су ... сатылары. Су жүйесінің сипаттына қарай
өзендерді жіктеу (К.Д. Зайков бойынша). ... ... ... мен ... ... тәуелділігі. Өзен аңғары және оның
бөлімдері: түбі, өзен ... ... ... ... ... ... арнасы (су қимасы, ... ... ... ... су ... ... байлық жобасы: Құлау ... ... ... ... Ағыс ... ... су шығыны.
Су деңгейін ... және оны ... ... Гидрометрикалық
зырылдауық.Су деңгейі мен шығынының арасындағы байланыс. Гидрограф.Су ағысы
механизмі. Ламинарлық және турбуленттік қозғалыс. Су ... ... оның ... ... ... ... қиманың орташа жылдамдығы.Өзен
ағындысы. Ағындының негізгі сипаттамасы. Ағындының көлемі, ... ... Өзен ... ... ... өзен ... құрылымының, өсімдіктің, жер ... ... ... ... ... ... әсері. Ағындының
мөлшері туралы ұғым. Ағындының картасы. Арналық ... ... ... мен ... ... ықпалы. Арналық құрылымдар: тізбектер, ... ... ... ... ... ... ... сабақтар: Картадан өзеннің ұзындығын, ... ... ... ... ... ... Аңғардың байлық қимасын, өзеннің су
қимасын бейнелеу. Өзеннің жанды қимасының ... ... ... ... ... ... Өзенге таңымжорық.
Көлдер.Көл ұғымының анықтамасы. Ақпайтын, ағатын, уақытша ағатын көлдер,
пайда болу сипатына қарай көл шұңқырының түрлері, ... ... ... ... ... Оны ... ... өлке табиғатының
ескерткіштері болып табылатын ... ... ... ... ... ені, ... жаға жиегінің ұзындығы, көлдің тереңдігі,
көлемі.
Практикалық жұмыстар. “Батпақтың түрлері” сұлбасын ... ... ... ... ... оны ... және ... нысаналарға
тіркеу.
Гидрологиялық жұмыстардың қауіпсіздік техникасы
Ең ерекше және жиі ... ... ... және оларды талдау.
Гидрологиялық жұмыстардың ... ... ... және
аспаптармен жұмыс істеу ережесі. Құтқарушы құралдар, олардың ... ... ... және оның ... ұйымдастырудағы рөлі.
Практикалақ сабақтар: Суға жүргізу қабілетін ... ... ... ... ... және өзін өзі сақтандыру амалдарын ... ... ... ... көрсету. Қолдан дем алдыру тәсілдері.
Жер. Жердің топографиялық бөлшектері
Жердің түрлері. Жер ... ... ... ... ... ... ... заттар). Жер бедерінің типтік түрлері тау,
жота, шұңқыр, қойнау, ойпат. Жергілікті заттар және ... ... ... жол торабы, байланыс бөлімдері және құрылыстары, сулар және
олардың айналасындағы ... ...... ... ... ... ... жазықтық;
- төбелі;
- таулы.
Жердің топырақ – өсімдік жайылымына байланысты түрлері: далалық,
шөлдік, орманды батпақты.
Жерді зерттеу тәсілдері.
Жердің адам ... және ... ... сабақтар: Тұрғын жердің топографиялық элементтерімен және
түрлерімен танысу және зерттеу мақсатында ұйымдастырылған ... ... ... ... ... ... шеңбері. Картаның мазмұны. Картаның көлемі жөніндегі ұғым. ... және оны ... ... ... оның ... және оны пайдалану.
Өлшеу және картадағы қашықтықты белгілеу ... ... ... ... ... ... ... дәлдігі. Кесіндінің биіктігі. Салу.
Құламаның түрлері. Құламаның бағытын анықтау тәсілдері. Құламаның тіктігі
жөніндегі ұғым және жүру ... ... ... ... ... жер ... оқудың жаттығулары. Биіктікті және картадағы жер
нүктелерінің бірінен бірінің ... ... ... Тау бедерінің
сұлбасына жоба мен жер бедерін ... ... ... ... Табиғат заңдарын тану тәсілі ретіндегі
өлшеудің жалпы ұғымы көзбен шолу. Көрінетін көкжиек. Жердегі ... шолу ... ... ... ... мен ... өлшеу. Қашықтықты
қадаммен өлшеу. Жеткізбейтін заттарға, су кедергілеріне дейінгі қашықтықты
анықтаудың тәсілдері. Жердегі қашықтықты ... ... ... дәлдігі.
Заттардың биіктігін анықтау: көлеңкесіне, ... ... ... ... Қадамның мөлшерін анықтау. Зерттелген тәсілдерге
сүйене отырып, жердегі қашықтықты көзбен шолып, өлшеуге жаттығулар ... ... ... ... жол ... Жол сілтеу туралы жалпы мағлмұматтар. Жердегі жол
сілтеу тәсілдері: түсбағдар, нысаналар, ... ... ... ... ... ... ... және оның құрылымы. Түсбағдардың
түрлері: ... ... ... ... “Спорт”. Түсбағдарды
тексеру және оны пайдалану ережелері. ... ... және ... ... ... ... ... жөн сілтеу. Жөн сілтеуге керекті жергілікті заттардың
белгілерін білу және зерттеу.
Азимутпен жүру. ... ... ... ... және кері азимут.
Жерде картамен жөн сілтеу. Картада тұрған жеріңді анықтау өзендегі,
көлдегі және су ... жөн ... ... ... ... ... ... суретке түсірілуі. Топографиялық суретке түсіру жөніндегі
жалпы түсінік. Көзбен шолып суретке түсіру және оның міндеті. Көбен ... ... ... ... бағыттық, қолданылатын құралдар:
сызықша, түсбағдар, планшет, транспортер, нивелир. Көзбен шолып суретке
түсіру үшін әзірлік ... ... ... ... ... ... ... мен жер бедерін тіркеудің амалдары: өлшеу тәсілі, таңба салу тәсілі,
дөңгелектеп ... ... ... ... ... ... ... Байлау
және оны бөлшектеу.
Жоспар – картаны бұратала безендіру.
Практикалық жұмыстар. Жөн ... ... ... ... ... суретке түсіру.
Туристік – спорттық әзірлік.Экспедицияның жабдық заттары: ... ... ... ... ... ... шарттар: жеңіл болуы, пайдалануға
және тасымалға ыңғайлы болуы. Әрбір жабдық затына ... ... ... ... ... жерге қойылатын негізгі шарттар. Демалыс орны,
жоспарлау, ондағы істелетін жұмыстардың түрлері және ... ... және ... Алау ... Отынды таңдау және дайындау. Аяқ киімді
және киімді кептіру. Өртке қарсы шаралар.
Тағам. Тағамға қажетті ... ... ... ... Тағам
мөлшері. Мәзір. Азық-түлікті өлшеп ... ... және ... су, тұз ... суды таңдау және заламсыздандыру.
Топтың бағыт бойынша қозғалысы. Табиғи кедергілердің ... және ... ... Өтудің мөлшерлері. Сап, қарқын, тәртіппен, ... ... ... ... ... ... ... найзағай
кезіндегі тәртіп ережелері.
Медициналық дайындық. Туристік жеке ... ... ... ... қан ... ... ауырғандағы,
уланғандағы көрсетілетін алғашқы ... ... ... ... дайындық. Гимнастикалық ... ... ... атлетикалық дайындық.Танымжорықтардың, жорықтардың,
экспедициялардың қорытындыларын шығару.Топтың жұмысын талдау. ... ... ... ... ... ... істелген жұмысқа есеп
беру және ... ... ... ... ... сөздерді
дайындау.
3.3 Батыс Қазақстан облысындағы іскерлік туризм
Батыс Қазақстан облысының іскерлік туризмінің дамуына облыстағы табиңи
байлықтарымыз,мұнай – газ,кен орындарымыз әсер ... ... ... ... өз ... салуда. Сонымен қатар облысымыз бен шет
мемлекеттер арасынд көптеген ... ... ... ... ... ... ... облысының делегациясы жұмыс
сапарымен Шотландия және Германия мемлекеттерінде болып қайтты. Абердин –
Шотландияның солтүстік-шығысындағы ... ғана ... ... әкімі Нұрғали
Әшімов бастаған топ өз ... осы елге ... ... ... ... ... ... мұнай өндіру емес, экономиканы жаңа
инновациялық технологияларға қайта бейімдеу мен екі ел ... ... ... ... ... ... ең ... бұл
істі мамандарды қайта даярлаудан бастаған ... ... ... ... беру
орталығын тамашалаған кезде көз жетті. ... ... ... ... ... мол ... ... ғылыми-технологиялық және ғылыми-
энергетикалық парктер ашылған.
Бұндағы батысқазақстандық делегацияның мақсаты Абердин қаласымен Батыс
Қазақстан ... ... ... ... және ... жұмыс тәжірибесімен танысу болды. Шотландиялық қаламен
Батыс Қазақстан облысының арасында өзара байланыс туралы ... ... ... бұл жолы ... ... ... ... қаланың
кәсіпкерлерімен нақты бірлескен жобаларды талқылауға мән берілді. ... ... ... ... ... ... ... Яғни
олардың тәжірибесі біздің «Алгоритм» технопаркі мен «Градиент» аймақтық
инвестициялық орталығының жұмысы үшін өте ... ... ... ... ... Германияның бірнеше алпауыт
корпорацияларының басшыларымен кездесіп, облыста ... ... ... ... ... жатқанын баяндады. Оларды біздің өңірге
инвестиция салуға шақырды. Сонымен қатар әкім ... жері ... ... жаңа ... ... ... жергілікті
билік тарапынан қандай қолдау болып жатқанымен танысты. Делегацияның келуі
Абердиндік бизнесмендердің ерекше қызығушылығын тудырды, олар ... ... ... ... болып отыр. Меніңше екі жақтың
бизнесмендері тез тіл ... ... ... енді ... ... ... Абердиннің мәдени, спорт және туризм саласындағы байланыстарын
нығайтуға мән беруіміз керек.Біз ... ... ... ... ... Оралға
баруды жоспарланды.
Бұл сапар ресми келіссөздердің аясымен шектеліп қалған жоқ, ... ... ... делегацияның келген мақсатын бірден ашық айтып ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлердің
көңілінен шығып отыр. Меніңше Батыс Қазақстан облысы жұмысқа деген ... ... ... ... қабілеті жоғары 50 елдің қатарына ену
бағытымызға үлкен үлес қоса ... Ал өз ... ... ... ... жұмысы жолға қойылғанын айтқым келеді, ... ... оқу ... оқытып алу Қазақстанның болашағы үшін өте
пайдалы болмақ. Біздің облыстың болашағы ... мен газ ... ... және ... ... ... жаңа инновациялық
технологияларда. Біз ... ... ... ... бастадық, ал бұл мәселеде бізге Абердиннен асқан үлгі жоқ. ... бойы тек ... ... ... Еуропаның мұнай астанасы
атанып келген бұл қала Солтүстік теңіздегі мұнай қорының азаюына байланысты
қысқа уақытта жоғары технологияларға ... ... ... ... ... ғана ... осыдан он жыл бұрын мұнай-газ саласында 62 мың ... ... ... ... ... қалғаны 32 мың ғана жұмысшы. Онда да артық
30 мың адам ... ... жоқ, ... ... ... ... барлығы сонда жұмысқа тартылды. Мұнда машина
жасау саласына, технопарктер ашуға, мамандарды қайта даярлауға мол ... ... Бұл біз үшін ... жоқ ... ... ... ... топтасқан жері, яғни осы сапар ... ... ... жаңа ... ... мен ... іскерлік қатынастарды
нығайтудың арқасында іскерлік туризмді дамытуды мақсат етті. Олардың
ерекше ... ... бұл ... қол ... ... ... мэрі Лорд ... айтуынша мұндағы мұнай қорының сарқылуына
байланысты абердиндік кәсіпкерлер Қытайға инвестиция салу туралы көп әңгіме
қозғап келген екен. Енді ... ... ... ... іс ашып, содан
кейін Орал арқылы Қытайға шығуды жөн деп тауыпты. Яғни жуық арада ... ... ... ... ... бар. ... Германиядағы жұмыс
сапары әлемге танымал «MAN» корпорациясының құрамына кіретін «MAN ... ... ... ... және ... ... бұл компанияның Қазақстанмен байланысы мықты деуге болады,
өйткені ... ... ... газ ... станциясын қайта
жарақтандырудан өткізіп жатқан дәл осы «MAN TURBO». Бұл жобаның құны 90 ... ... ... жұмысымен танысудан түйген түйін- инновациялық
технологияларды енгізу барысында ғылыми ізденістер мен ... ... мән беру ... ... ... ... өз ... айналымының 5-8
пайызын ғылыми-конструкторлық ... ... ... олар сонымен
қатар мамандардың білімін жетілдіріп отыруға ... мән ... ... ... ... МАН ... ... бір тармағы МАН
Ферросталь компаниясының басшыларымен кездесті. Бұл ... ... ... компания арасында нақты экономикалық байланыстар орнатып, ... іске ... ... талқыланды. МАН Ферростальдің біз қызығар
тұсы бұл ... өте ... ... ... ... ... ... дайын зауыттарға дейін жасап сатады. Компанияның жылдық
тауар айналымы анау-мынау мемлекеттің тауар айналымынан көп, 3 млрд ... ... ... ... ... зауытын салу жобасы
қызықтырды. Бізде мұндай зауыт салуға керекті шикізат, ... мен газ ... ... ... ... ... қалай да тығыз байланыс
орнатуға деген ынтасынан танбады. Компанияның басқарушы директоры Манфред
Шрайер әріптестіктің басқа ... ... үшін көп ... ... ... уәде ... ... заңдары бойынша инновациялық
технологиялар әкелген инвесторларға жасалатын жеңілдіктер, ... ... ... ... туралы айтты. Әкімнің айтуынша
неміс кәсіпкерлері бізде ... ... ... жол ... құю, түрлі приборлар жасау, ... ... ... ... сала ... ... ... қайраңын игеруге
байланысты бұл өнімдерге сұраныс өте көп, одан қалды осы ... ... ... болады –деді Нұрғали Әшімов. Бұл ... ... ... ... олар Германияда Батыс Қазақстан облысының
өкілін орналастыру туралы ұсыныс білдірді. Делегация ... ... ... ... ... ... аймақтық бірлік) Берлиндегі өкілі
доктор Иохен Берхенхагенмен кездесті. Мұнда әңгіме болған негізгі ... жері кіші ... оның ... ... ... ... ... жатыр деген тақырып болды. Шынында да ... ... ... ... ... ... Мұнда жұмысшыларының саны 250
адамнан, ... ... 40 млн ... ... кәсіпорындар өндіріске
кеткен шығынының жартысын, ал ірі ... осы ... 35 ... ... ... ... ... субсидиялардың көлемі былтыр тек
қана осы Бранденбург жері бойынша 6 млрд ... ... Бұл ... ... ... ... ... технологиялық өнімдер
шығаратындарға берілетінін айту керек. Бұл ... ... тағы бір ... ... бар болғаны 2,6 млн адам тұрады, ал оның ішкі жалпы
өнімі тұтас Қазақстанның ІЖӨ ... ... ... ... медиа
индустрияға, биотехнологиялар мен медициналық техника шығаруға, авиациялық
өндіріске ... ... ... ... Орал ... ... қатысушы қазақстандық үлесті талқыға салар форум өтті. Осыған
дейін, шетелдік ... ... ... ... аса ... ... Облыс әкімінің сөзінше, енді бұл мәселе өз шешімін таппақ.
Қол ... тиіс ... ... ... батысқазақстандық
кәсіпорындар да әлемдегі бірегей кен орнын бірлесе игеруге ... ... ... ... ... ҚПО б.в. ... ... келе алар емес. Өйткені, шетелдіктер ... ... өз ... ... ... ... Ал көптеген отандық
кәсіпорындар өзге елдің компаниялары шығарған өнімдерді де дайындай алады.
Оралдық кәсіпорындар ... бұл ... ... ... әрі ... ... Бұл ... оралдықтар үшін ежелден бері келе жатыр. Оралдық
кәсіпорындар тендерлердің қай уақытта ... ... оның ... да ... ... бұл ... ... бергісіз құпия түрде
жүргізіледі. Әрі шетелдік компанияларға жеңілдіктер көрсетілетінін де ... ... осы ... ... ... ... ... тапсырысты
көптеп иеленіп ... ... ... ... ... ... биліктегілерге табиғат байлығын игеру мәселесін ... ... ... ... ... еді. Осы арқылы жергілікті кәсіпкерлерді
көптеп тартып, жұмыс ... ... де ... Бұл ретте мұнай-газ
саласындағы жобаларға басымдық берілмек. 3-сәуірде ... ... ... ... ... ... қазақстандық тараптың да қатысуы ... ... ... облыс әкімі шетелдік инвесторлармен жүргізілген
келіссөзде Жымпитыға дейін тартылар газ құбыры құрылысының да ... Бұл ... ... ... Қаратөбе өңірі де көгілдір отынмен
қамтылмақ. Осыған қосымша, ҚПО б.в. ... ... ... - ... пен ... ... ... да қосымша қаражат бөлу қарастырылып
отыр. ... ... ... осы ... кеңінен талқыға
салды. Егер осы кездесуде тараптар өзара түсінісе алса, үлкен ... ... тұр. ... ... ... ... кейін жергілікті
кәсіпкерлер алдағы уақытта қандай жұмыстардың жасалатынын, тендерлер туралы
да толығынан біле алатын болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарға қосымша
жұмыс орындарын ашып, қаржылық дағдарысқа қарсы алдын алу ... де оң ... ... ... ... іскерлік
туризм көп қаржы қорын әкелуде.Адағы уақытта осы туризи салсына көп көңіл
бөліну қажет.

Пән: География
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Батыс Қазақстан облысы5 бет
Батыс қазақстан облысының табиғат жағдайына қысқаша сипаттама108 бет
Батыс Қазақстан облысының табиғат ресурстары8 бет
Батыс Қазақстан экономикалық аймағындағы Атырау облысы14 бет
Оңтүстік Қазақстан облысы аумағынан өтетін Батыс Қытай-Батыс Еуропа трассасы64 бет
Iскерлiк туризмнiң қалыптасуы61 бет
Астықтың жолақ бүргесі3 бет
Батыс Қазақстан4 бет
Батыс Қазақстанның ауыл шаруашылығы нарықтық - экономикаға көшу кезеңінде (1990-2005 ж.ж)41 бет
Жайық өзені туралы62 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь