"Ұлы Жібек Жолы."

Кіріспе
<<Жібек жолы>> сөзінің шығу тарихы
Негізгі бөлім:
1.Ұлы жібек жолының Қазақстандағы сілемі
2.Сауда және товар алмасу
Қорытынды
Жібек жолының бойында қалған бұйымдар мен көркемдік стиль сәндер.
<<Жібек жолы>> деген не, ол қашан пайда болып, жұмыс істей бастады, қай жерден өткен – әркімнің көкейінде алғаш ұялатын сұрақтар міне осылар. Жауап қайтару үшін тарихи фактілерге жүгінейік.
629 жылы буддалық тауап етуші Сюань-Цзян <<Будданың қасиетті сүйектерін көріп, дің ілімін тыңғылықты зерттеу үшін>>Қытайдан Үндістанға аттанды. Ол Қытайды Батыспен жалғастырып жатқан және техника жаңалықтарын, діни идеялар мен мәдениет жетістіктерін жеткізуші болған халықаралық жолмен жүрді.
Чаньаннан шыққан көпестер керуенімен бірге қоспақ түйемен Дунхуан арқылы ұлы Гоби шөлінің шетімен жүріп,<<Ұлы Айдахар ағылдары>>деген атпен мәлім тұзды шөлден, Хами және Тұрфан жазирасынан, Тянь-Шанның солтүстік беткейлерін бойлай өтіп, сірә, Музур-Ола жотасы болуы мүмкін деп саналатын мұзды таулардан шыққан Сюань-Цзян мен оның серіктері <<Мөлдіреген Көгілдір көлге>> жеткен. Оны <<Қайнаған көл>>деп те атаған, сондықтан оның Ыстықкөл екенін білу қиын емес. Көлді айналып өткен тауап етуші Суяб қаласына келіп, онда Батыста шекарасы Қара теңізге кездескен. Сюань-Цзян түріктердің қағаны мен оның маңындағылары былайша суреттейді: <<Бұл жатжерліктердің жылқылары тамаша екен. Қаған жасыл жібек шапан киген; оның басы жалаңаш, тек ұзындығы бір чжаннан (3,2 м) астам жібек шүберекпен орап, ұштары артына салбыратып жіәберілген. Оның ізіне зерлі шапан киіп, шаштарын бұрым етіп өрген екі жүзден астам тархан еріп жүр. Аң терісімен әдіптелген киім және жұмсақ бас киім киген өзге жауынгерлер айбалталар, тулар мен садақтар ұстаған. Түйелер мен атқа мініп келе жатқандардың көп екені сонша, көзбен шолып шығу мүмкін емес>>. Өзіне қаған жасаған қабылдауды суреттей келіп, Сюань-Цзян түрік ақсүйектерін жібек киімдерін сән-салтанатын талай рет атап көрсетеді және өзінің сыйлыққа <<қызыл күрең сәтеннен тірілген толып жатқан киім жиынтығы мен елу тай жібек>> алғанын да хабарлайды. Бұл көріністе Шығыс пен Батыс саудасын негізгі өнімі ертедегі және орта ғасырлардағы құрлықаралық ұлыжолға атын берген жібек ерікті болсын бірінші рет айтылады. Бұл жолдың қашан <<іске қосылғаны>> туралы сұраққа осы кезге дейін түрлі жауап қайтарылады. Егер <<Жібек Жолының>> жекелеген учаскелердің түп-негізі туралы айтар болсақ, қарым-қатынастар мен айырбас байланыстарының басы уақыты жағынан б.з.б. III-II мыңжылдықтарға барып тіріледі. Бұл байланытар Бадахшан тауларында көктас және Жаркентдария өзенінің жоғарғы ағысында, Хотан аудандарында нефрит кеніштерінен кен қазылуы себепті жолға қойылған еді. Бадахшанда өндірілген көктас Иранға, Месопотамияға, Анадолға, Мысыр мен Сирияға шығарылды. I мыңжылдықтың орта шенінде Бадахшанның көктасы Қытайға апарылды.
        
        Мазмұны:
Кіріспе
сөзінің шығу тарихы
Негізгі бөлім:
1.Ұлы жібек жолының Қазақстандағы сілемі
2.Сауда және ... ... ... бойында қалған бұйымдар мен көркемдік стиль сәндер.
... не, ол ... ... ... жұмыс істей бастады, қай
жерден өткен – әркімнің көкейінде алғаш ұялатын сұрақтар міне осылар. Жауап
қайтару үшін ... ... ... жылы ... ... ... Сюань-Цзян Қытайдан Үндістанға аттанды. Ол
Қытайды Батыспен жалғастырып жатқан және техника жаңалықтарын, діни ... ... ... ... ... халықаралық жолмен жүрді.
Чаньаннан шыққан көпестер керуенімен бірге қоспақ түйемен Дунхуан ... Гоби ... ... жүріп,деген атпен мәлім
тұзды шөлден, Хами және Тұрфан ... ... ... ... ... ... Музур-Ола жотасы болуы мүмкін деп саналатын
мұзды таулардан шыққан Сюань-Цзян мен оның ... ... Оны деп те ... ... оның ... білу қиын ... ... айналып өткен тауап етуші Суяб қаласына келіп,
онда Батыста шекарасы Қара ... ... ... ... ... оның маңындағылары былайша суреттейді: . Өзіне қаған жасаған қабылдауды суреттей келіп, Сюань-Цзян ... ... ... ... ... рет атап көрсетеді және
өзінің ... ... да ... Бұл көріністе Шығыс пен Батыс
саудасын негізгі өнімі ертедегі және орта ... ... атын ... ... ерікті болсын бірінші рет айтылады. Бұл ... ... ... осы кезге дейін түрлі ... Егер ... ... ... ... болсақ, қарым-қатынастар мен ... ... ... ... ... III-II ... ... тіріледі. Бұл байланытар
Бадахшан тауларында көктас және Жаркентдария өзенінің жоғарғы ... ... ... ... кен қазылуы себепті жолға қойылған
еді. Бадахшанда өндірілген ... ... ... ... ... ... шығарылды. I мыңжылдықтың орта ... ... ... ... Азия мен Орта Шығысты Жерорта теңізімен және Үндістанмен
жалғастырған ... ... ... ... ... I ... орта шеніндежандана бастады, егер
тарихтың атасы Геродоттың суреттеуіне ден қойсақ, оның мынадай бағыты айқын
болады:ол Қара ... ... Дон ... ... соң ... ... савроматтар жеріне, ертіске қарай, одан әрі Алтайға, Жоғары
Ертіс пен ... көлі ... ... ... ... шыққан. Бұл жолмен
аң және мал терілері, иран кілемдері, қымбат бағалы металдардан жасалған
бұйыымдар ... ... ... ... ... табылуы және онымен сауда жасау
б.з.б. I ... ... ... деп ... ... еді. Алайда Тайху
көліне жақын жерде, Чжецзян провинциясында қазба жұмыстарын жүргізген ... ... ... ... жібек маталар, белдік пен тоға тапты.
Матаның мезгілі-б.з.б.2750+100жж. Оған жасалған талдау сол ... ... ... 5 мың жылдай бұрын жібек тоқу қарапайым сатыдан ... ... VI-V ... ... жібегі басқа елдерге, соның ішінде
батысқа да шығарыла бастаған. ... ... V ... деп ... ... ... кезде феникс кестеленген
жібек көрпе табылды. Оңтүстік және Батыс Европа аудандарында б.з.б. VI-V
ғасырлардағы ... ... ... ... тігілген жібек маталар
мен шашақтар таршықты. Қымбат тұратын ... ... ... мен
скифтердің көшпелі тайпалары қатысқан, сол ... ... ... ... мен Жерорта теңізі өңіріне солар арқылы жеткен.
Алайда,VI-IV ғасырлардағы Жібек жолы туралы айтуға бола ... ... дала ... арқылы жеткізілген, ол 40-параллель маңынан өткен және
Хуанхэ өзеннің үлкен иіндерінен ... ... ... және ... Қазақстан мен Қара теңіз өңірі далаларын кесіп өткен ... мен ... ... ... деп ... ... болады. Жібек
Үндістанға сол кезде барған, мұны-деген сөз
дәлелдейді.
Б.з.б. I ғасырдың ортасында ғанатұрақты дипломатиялық және
сауда жолы ... ... ... Ал бәрі 138 жылы, император У-ди
Батыстың беймәлім елдеріне жіберген ... ... елші ... ... шыққан кезде басталған еді. Чжан-Цзян 13жылдан кейін қайтып
оралды. Ол қазіргі ... ... ... жетіп, Қытайдың ішкі
аудандарынан Орталық Азияға бірінші болып тұра ... ... ... ... Батысқа-жібек артқан керуендер аттанып, ал ... ... ... Таяу және Орта ... Орта ... ... ... Көп кешікпей халықаралық сауда Орта Азиядағы Зеравшан және
Қашқадария аңғарларында орналасқан ел-Соғдыдан шыққан саудагерлердің қолына
көшті. Соғдылардың ... ... ... және Қытайдың
Ланчжоу, Дунхуан, Чаньан сияқты ... ... ... ... ... мыңға тарта соғдылар тұрған. Соғдылар Жапонияға өткен,
жібек жолы жапондардың ертегі астанасы Нараға жетіп аяқталған. Осындағы ... ... ... ... ... ... ... Қиыр Шығыспен, Амур ... ... ... ... дейтін жол белгілі, ол арқылы
Византияның, Иранның, түрік ... мен ... ... ... және ... ... жүзеге асырылған. VI ғасырда
теңіздегі ... деп ... ... ... Жолы, егер шығыстан бастасақ, Чаньаннан басталып,
Ланчжоу ... ... ... ... ... одан әрі ... ... жағалап, Ұлы Қытай қорғанының батыс шеті мен ... Осы ... бір жол ... Такла-Макан
шөлінің солтүстігі мен оңтүстігін ... ... ... жол ... ... Шихо ... арқылы Іле өзенінің аңғарына; ортаңғы жол
Чаочаннан Қашқарға, Ақсуға және ... асуы ... ... ... ... жол Дунхуан, Хотан, Жаркент арқылы Бактрияға, Үндістан
мен Жерорта ... ... бұл – деп ... ... Ферғанаға және одан әрі Самарқанд, ... ... ... Сирияға барған.
VI-VII ғасырларда, Ферғана арқылы өтетін бұрынғы жол төте және ... ... ... ... мен Оңтүстік Қазақстан арқылы өтетін
жол ... ... ... ... ... мынадай себептермен
түсіндіруге болады. Біріншіден, Жетісуда түрік қағандарының ордалары ... Азия ... ... жол өзара қырқыс салдарынан VII ғасырда қауіпті
болды. Үшіншіден, түріктердің бай ... мен ... ... арғы ... ... ірі мөлшерде тұтынушылар болатын. Сөйтіп,
бұл басты жолға айналды да, елші және сауда керуенінің негізгі ... ... осы ... ... ... бұл ... бір ... тұрақтап қалған жоқ, ғасырлар
ішінде белгілі бір ... мен ... ... ... үлкен
маңыз алып, керісінше, басқаларымен жүріс ... ... ал ... ... мен ... ... ... ұшырады. Мәселен, VI-VIII
ғасырларда негізгі бағыт Сирия-Иран-Орта ... ... ... ... Түркістан болды.Бұл жолдың бір
тармағы, дәлірек айтқанда, тағы бір ... ... ... жолға
Византиядан Дербент арқылы Қаспий өңірі даласы-Маңғыстау-Орал ... ... ... ... Иранға қарсы Батыс түрік қағанаты мен Византия
сауда-дипломатиялық одақ жасасқан кезде ол жол ... ... ... жылы Константинопольге император II Юстинианның (565-576)
сарайына ... ... ... ... ... ... елшілік келді,
Маниах, қытай шежірешілерінің айтуынша, бірі болған. Алайда бұл жолы ... де, ... ... көп ... ... жасауға байланысты ортақ мақсат көздеді. Ол
бұлардың екеуінеде орасан көп кіріс келтіретін еді.
Жібектің бір бөлігі ... ... ... ... ... Шығыс Түркістан
қалалары мен соғдының өзінде дайындалатын, бұл орайда оны ... ... оны ... ... проблемаға айналды. Оны Жібекті ең ірі тұтынушы –
Византияға сатуға парсылардың ... ... ... түсті. Оған өте
нақты себептер болды, ... ... ... ... мен ақсүйектердің
кажеттері үшін ғана емес, олар бірінші ... ... ... – ды. ... өкіметі жібекпен емін – еркін өткізіп сауда
жасауға рұқсат етсе және ... ... ... ... .
Сондықтан түріктер мен соғдылар парсылармен уағдаласа алмады да,
түріктер ... ... ... ... Ол ... және ... жерді айналып өтіп, Жетісудан Сырдария бойымен Арал өңіріне,
Маңғыстау арқылы Қаспий өңіріне, Солтүстік ... ... ... ... ... ... ... қабылдаған II Юстиниан Талас
жағалауындағы қаған ордасына өз елшілігін аттандырды. ... ... жаңа жолы ... істей бастады. Оның бағытын
археологиялық ... ... ... олар ... ... ... көп, онда ... балка қорымы ашылды. Одан жібек бұйымдар,
жібек матаға ... ... ... ... ... кіріс-шығыс
жазбалары және VII-X ғасырлардағы ... да ... ... ... ... ... ... үлкен де бай калалары тұрды, олар туралы
біраз кейініректе XVI ғасырдағы тарихшы Рузбихан ... деп ... ... ... Түркістан бекіністерінің арасынан ағып етеді. Сейхун
өзенінен казып шығарылған арналардың жағасында сондай асқақ ... ... ... сиякты биік бекіністер ортасынан ағып жатқан өзен жұмақтың
қуаныш-шаттығын айтып тұрғандай».
Кейініректе, ІХ-ХІІ ... бұл жол ... ... ... ... ... Бірақ ХIII—XIV ғасырларда ол қайта жанданады.
Құрлықтағы саяси жағдай елшілердің, ... және ... да ... жол таңдауын анықтап берді.
Ал, Қазақстан Жібек Жолы ауқымына кірер қарсанда оның оңтүстігі қандай
болған еді? ... атап ... ... ... ... ... дамып,
оның қалыптасуына көшпелі тайпалар мен отырықшы ... ... Бұл ... ... ... көшпелілер де, отырықшы тұрғындар да ... ... бір ... ... ... шеңберінде біріккен
болатын. Отырықшы және көшпелі мәдениеттердің өзара ... мен ... ... ... сара жолы ... Мұндай кірігудің
қойнауында өркениеттің Қазақстан мен Орта Азия халықтары жасаған көптеген
жетістіктері, сондай-ақ оны ... ... ... ... ... б. з. б. VI—III ... ... сақтардың көшпелі және
жартылай көшпелі тайпалары ме-кендеді, олардың жоғары мәдениеті ... ... қазу ... ... ... ... Бесшатыр, Есік,
Түгіскен, Ұйғарақ бар.
Сақтардын Қытаймен, Үндістанмен, Таяу және Орта Шығыспен сол кездің
өзінде-ақ ... ... Мұны сақ ... ... ... ... Орта ... Ираннан әкелінген көркемдігі жоғары шетелдік
бұйымдар дәлелдейді. Түгіскендегі шикі ... ... ... жерлеу
құрылыстары оларды салуға жатжерлік шеберлерінің тартылуы туралы ойға
жетелейді. Усун және ... ... өмір ... ... б. з. б. II ... ... I мыңжылдықтың бірінші жартысында, Жібек жолы қызу
пайдаланыла бастаған кезде, ... Рим ... мен ... ... ... мен ... ... Европаның фибул-ілгектері және Ираннан
оймышталып-басылған тастар әкелінеді.
Бұл кезенде Шу, Талас және Сырдария аңғарларында ... ... ... ... дуалдармен қоршалған егіншілік қоны-стар негіз
болған еді қазір олардың көпшілігі Тянь-Шанның тау етегіндегі ... ... ... орта және ... ... ... Бұл қалалар
Арал өңірінін кұрғақ шел ... ... ... әсіресе жақсы
сақталған. Олардың күн күйдірген сары ... осы ... ... аскақтап
тұр, сүйір ұшты мұнаралардың үңірейген кездері ... ... ... астында ертедегі зор мазарлар жасырынып жатыр.
VІ ғасырдың екінші жартысында Қазақстан Кореядан Қара ... ... ... ... зор ... ... ... қағанатының құрамына
кірді. VI ғасырдың аяғында қағанат екі бөлікке - ... ... және ... ... ... ... ... -Жетісу, ал астанасы Суяб
қаласы болады.
Жібек жолы учаскесі нақ сол кезде жанданып, ол Жетісу мен ... ... ... ... ... маңызды рөл атқарды.
Жетісуда ол толып жатқан қалалық орталықтардың пайда болуына ... ... ... оңтүстігінде не жол бойында болған, не оған ... ... ... тез ... ... ... Егер ... қарай қарағанда, Жібек жолының Қазақстандағы бөлігі міне былайша
көрінеді Жол ... ... ... ... асу ... ... аса ірі ... бірі Ис-пиджабқа беттейді. Мұнда түрлі
елдердің саудагерлері тоқтаған, қалада Бұхараның, Самарқандтың көпестеріне
қарасты сауда ... мен ... ... ал ... көпестері
Мерв, Балх, Бұхара мен Хорезм көпестерімен бірге Бағдаттағы Харба ... ... ... өз ... ... ... ... ақ
маталар, қару, сем-сер, мыс пен ... ... ... ... ... калалары, Тамтаж және Абараж ... ... ... ... ... ... негізін қалаған Жамукет кал-асы
тұрды. Ол VI ғасырдың өзінде-ақ аталады, оның ... ... ... ... ... ... кісі басшылық етіп, кала да ... ... ... ... жұртын Талас аңғарында, Жамбылға жақын
жерде, Талас өзенінің оң жағалауында, Сарыкемердің ... ... ... жұрты казір Қөстүбе деп аталады. Бұл ... ... ... ... ірі ... ... орналасқан таулы бөлігінде Шелже,
Сус, Көл және Текабкет сияқты белгілі қалалар болған.
Аңғардың жазық жағында Атлах ... ... оның ... түбінде, бұрын атап
өтілгеніндей, 751 жылы арабтардың қытай әскерлерімен ... ... ... ... Таразға жақын жерде, Таластың бойымен төмен ... бет ... ... ... Адахкет және Дех-Нуджикет қалалары
болған, ал монғолдар кезінде деректемелерде Янги, Янги-Балық және ... ... ... ... ... керуендер Касаннан Шатқал
жотасындағы Шанаш және ... ... ... асуы арқылы Ферғана
аңғарынан келетін жолмен де барған. Жолдың бұл ... ... ... «Фер-
ғана» және «Жетісу» бағьптарын қосып жатты.
Тараздан шығысқа қарай шыққан жол шөл ... ... ... ... ... бен Құлан арасындағы жер қарлұқтардікі болатын. Құланға
баратын ... ... ... Жол-Шеп арқылы өту ... ... ... қырғыз жотасын бойлай өткен ертедегі жол бойында тұр ... ... ... жұрты ретінде мәлім, ол тастан қаланған құрылыс болып
табылады, жоспарлануына қарағанда, сірә, бір ... ... ... ... ... ... ... орны сәйкес келеді, оны қазып-аршу оның сипатын
көрсетті: бұл — ... ... ... ... және ... мекені бар әдеттегі бекіністі орда.
Қытайлар Цзюйлань деп атаған Құлан каласы «түріктер елінің Мауараннахр
жағындағы ... ... ... ... белгілі. Жолнұскаларға
карағанда, ол Тараздың шығыс жағында 17 фарсах жерде ... және ... ... шетінде орналасқан Луговое каласының жұртына сәйкес ... әрі ... ... бір-бірінен 4 фарсах жерде Мирки және Аспара
қалалары тұрған.
Жолдан белінген бір ... ... ... соң ... ... ... және ... барады. Қырмыраудан шыққан жол Жетісудың аса ... бірі ... - ... ... апарады. Бұл атаудың екеуі де
Жаңақала деп аударылады. Невакет түрік қағандарының ... ... ... қаласы ретінде белгілі. Сәті түсіп анықта-лғанындай, Невакетке
қазіргі Қызылезен және ... ... ... ... ... жұрты сәйкес келеді. Невакеттен шыққан жол ... ... ... аса ірі ... ... ... Ол ... сонан соң түргеш-тердің, қарлұқтардың астанасы болған. ... ... және араб ... тура X ... ... жазады да, сол
кезде кала кенеттен шежі-релердін ... ... ... ... ... ... ... ертеректе онын аты, сірә, Беклік немесе Семекна
болса керек. Баласағұн, ... ... соң ... ... ... ал XIII ... ... оны қиратқан да ... Аз ... ... қала ... салынды, бірақ XIV ғасырдың өзінде-ақ
ол қирап жатты және жартылай қираған ... ... мен ... ... ... зираттар ғана мұнда жуырда өмірдің қызу қайнап жатқаның
көрсететін еді.
Сәті түсіп археологтар бұл ... ... ... де аңықтады: олар
қазіргі Тоқмақ қаласына ... ... ... және орта ... ... ... - бір-бірінен 5 шақырым қашыктықта орналасқан Ақбешім және
Боран қалаларының жұртына сәйкес келеді.
Жібек жолы Суябтан шығып, ... не ... не ... ... ... ... керуендер Жоғарғы Барсханнан ірі
қаладан өткен, ал солтүстік ... ... ... ... ... шағын керу-
ен-сарайлардың жұрттарымен белгілі. Содан соң бұл ... ... асуы ... да, сол ... не ... ... Жібек жолы Қашғар мен Ақсуға
апарған.
Ыстықкөл ойпатынан жол Сәнташ асуы мен ... ... ... ... ... соң ... оң, жағалауымен өсек және Хоргос арқылы
Алмалыққа жетіп, одан кейін Такла-Макан ... ... ... ... ... ... арқылы Дунхуан мен Қытайға барған.
X—XII ғасырларда Жібек жолының бір тармағы бүкіл Іле ... ... ... ... кесіп еткен. Тармақ Невакеттен басталып,
сонан соң ... ... ... асуы ... Іле ... ... ... Асуға Баласағұннан тағы бір жол шыққан. Бұл арада
бағдар ... ... ... ... ... ... ол ... Шу және Іле
өзендері алаптары арасындағы су айрығын құраған. Бұл таулар туралы ... VIII ... ... жолнұсқаларында айтылып, оларды ... деп ... ... ... ... оң рудың қағаны әрқашанда
билеушілер мен ақсақаддарды ... ... ... топонимі қазіргі
Ұзынағаш қонысының атауында осы ... ... ... ... ... ... ... және Ал-маты орындарында тұрған шағын қалашықтар ... ... ... ... шетінде орналасқан Талхир қаласына жеткен.
Осында Талғар өзенінің он ... тау ... орта ... қаланың қираған жұрты жатыр. Талхиз (Талхир) транзитті сауданың ірі
орталығы ... ... ... ... де ... — ол ... Аспарадан не
Нузкеттен Шудың орта және төменгі ағысындағы қалаларға барған. Ташөт-кел
өткелінен өткен жол ... ... ... беткейлеріне барып,
солтүстік Балқаш өңіріне түскен. Шуды ... ... ... ... ... теріскей бетіндегі қалаларға шығарған. Талхизде Жібек жолы
тарамдалған. Оңтүстік жол Есік, Түрген, ... ... ... ... ... ... қарай жүріп, сонаң соң: ол Іленің оң жағалауымен
Хоргос арқылы Алмалыққа беттеген де осы ... ... ... ... ... ... Осы ... археологтар шағын Есік, Түрген, Лавар
қалашықтары мен Үлкен Шелек қаласы-ның қираған орындарын тапты. Іленін оң
жағалауымен жол ... ... ... мен ... ... ... ... өңірінде Ілебалық кал-асы тұрған. Солтүстік жол Талхизден Талғар
өзенінің бойымен Іле өзенін-
дегі ... ... ... ... ... ... ... Содан
кейін жол Шеңгелдіге барып, содан ары Алтынемел асуы арқылы Көксу ... де, ... ... ... ... ... Екі-Оғыз қаласына
жеткен. Нақ осы жерден Іле алқабындағы аса үлкен бір ... ... ... жылы ... ... ... ... бұл қалада «сарациндер»
тұрған, яғни иран көпестерінің сауда колониясы ... ... ... деп атайды. Жоңғар қақпасына беттеген солтүстік-Іле жолынан Алакөлді
батыс жағынан айналып ... жол ... ол ... ... ... ... ... жеріне барған. Тарбағатайда және Ертіс ... ... - ... Қанауыш, Астұр, Сисан қалалары мен «хақан астанасы» —
темір қақпалы дуалмен ... ... ... қала орналасқан.
Кимектердің қалалары ... ... ... ұйғырла-рдың
қалаларымен және Шығыс Түркістанның жазираларымен сауда жол-дары арқылы
байланысып жатты. Оңтүстік Арал ... ... Кама ... ... ... ... жол ... Осы жерде дайындалған қымбат бағалы аң
терілері Орта Азияға, Шығыс Түркістанға, ... ... мен ... атап өткеніндей, Жібек жолы бастапқыда қытай жібегін Батыс елдеріне
шығаруға ... ... ... онымен Римнен, Византиядан, Үндістаннан,
Ираннан, Араб халифатынан, ал кейініректе Европа мен Русьтен осы елдерде
өңдірілетін ... Бұл ... ... товарлардың тізімі
таусылмайды. Бұлар — мирро мен ладан, жасмин суы мен ... ... ... ... ... (женьшень) мен аидаћардың (питон) өті, ... мат, ... ... мен ... шикізат, алмас пен яшма, янтарь мен
маржан, піл ... ... ... пен сом ... аң терілері мен теңгелер,
садақтар мен жебелер, семсерлер мен найзалар және баска да ... ... ... сату үшін ... асыл ... ... араб және ... түйелер мен пілдер, мүйізтұмсыктар мен арыстандар, барыс пен
киіктер, қаршығалар мен сұңқарлар, тотықұстар мен ... алып ... ... ... ... ... ... тағамдар мен қант, жемістер
мен көкөністер Жібек жолы арқылы тарады.
Алайда сауда ... ... зат ... ... қала берді. Алтынмен
бірге жібек халықаралық валютаға айналды, ол патшалар мен елшілерге сыйға
тартылды, жалдамалы ... ақы және ... ... ... ... шахиншахы Хосроу I Ануширван қытай императорынан басқа тартулармен
қатар, қытайдың ... ...... ... оның ... ... тәж киген
және әшекейлер тағынған патша бейнеленген. Қытай, Орта Азия, ... ... ... фреска-ларында шонжарлар киген жібек
киімдерде оларға тән ... ... ... ... ... тіпті тігістерімен айнытпай салынатыны кездейсоқ емес. Жібек
жолымен тасылатын жібектің де, то-варлардың бір ... де оның ... ... ... ... ... ... табиғи нәрсе. Мұны
археологиялық олжалар айқын дәлел-дейді.
Батыспен байланысты қымбат тұратын ... ... ... ... құмыраларды атап өту керек, онда византиялың үлгіге ... ... ... ... ... Құмыраларды жасаған шебер өз жұмысын
Византияда істелген деп көрсетуге тырысқан. Бір ... ... ... ... ... ... бас бейнеленген. Зерттеушілердің
пікірінше, ... ... ... ... тыры-сушылықты «империя
халқы түр-тұрпатынын әсерлі әсемдігі» ... ... ... ... I ... ... ... солиді табылды, оның бір бетінде
дулыға киіп, найза мен ... ... ... ... ... ... ... Жеңіс құдайы бейнеленген. Византияның алтын ... ... және ... ... ретінде қолданылғанын ескерте кеткен
жөн. Кімнің билеушісі күшті екені жөнінде ... және ... ... туралы Кузьма Индикоплавтың VI ғасырдың орта шеніне жататын
әңгімесі мәлім. Персия саудагері тек ... ... ... ... ... әлемге таралған алтын теңге көрсетіп жеңіп шыққан.
Талғар қаласының жұртынан шетелдік бұйымдардың қызықты олжалары ...... оның ... ішкі жағы ұзак ... ... санырауқұлак
туріндегі медальондармен кемкерілген бала мүсіндерінің оймышталып жасалған
бейнелерімен безендірілген ... терт ... ... ... ... ер баланың дүниеге келуін (төрт бала) жене бірлікті —
«и туань хоци» (бір толық бала) ... деп те ... ... ... ... да болды. Ішкі жағы-нда, қызыл түске люстрмен
жасалған тау және ... ... ... отырған он бір ер кісі мен бір
әйел бейнеленген. Барлық кейіпкерлер ал-тындатылған әсем киім киінген, ... ... ... ...... ... қара ... Адамдардың
басынан аятын нұр шашылып тұр. Еркектердің бет-әлпеттері мұрындарының етті
және қастарының қою ... ... Он ... шашы ... ... ... бар. ... отырған еркек басқаларынан тұлғалы,
ұзын шашы, салбыраған мұрты мен сақалы бар. Ол ... ... тәж ... ... ұшы иығы деңгейінде тұрған семсер ұстаған. Ақ ... ... ... ... ... ... ... түзу, аузы оймақтай. Ол басына биік ... ... оның ... ұзын ... ... ... тұр. Мүсіндердің
арасында аждаћаның қабыршакты денесі иретіліп ... ... ... нақ, сол адамдардың мүсіндері екі қатарға бейнеленген, ... ... ... ... ... ақ ... бөліп жатыр. Тостағанның
сырткы түбінде иероглифтер жазылған сопақша таңба бар. Фарфор тостағандар
мен фаянс ... ... ... ... XII ... аяғы — XIII
ғасырдың басында әкелінген.
Көмбе құрамына кіретін үш мыс табақтың фрагментері де сол кездегі ... ... ... жақсырақ сақталған біреуінің диаметрі 49,5
см. ... ішкі беті ... ... бөлінген. Ортасындағы медальонда
арыстан денелі, әйел бетті, қанаты бар екі ... ... ... ... тәж ... ... ... аяқтарымен, бір-біріне арқасын беріп
геральдикалык кейіпте тұр, мүшелі құйрықтары айқасып жатыр, ... ... Доға ... ... ... ... көтерілген. Медальонның
бос жерлері өсімдіктәрізді өрнектермен толтырылған. Медальонның сыртындағы
шеңберге жүгіріп бара ... ... мен ... ... — «аң ... ... Тағы бір ... лира тәрізді мүсіндердің бейнелері алып
жатыр, олар өсімдік өркендерінен өрілген. Табақшаға ... көп, ... және аң қуу ... ... ... — Орта ... Еділ
бойынан, Кавказ өңірінен, Таяу және Орта Шығыстан табылған шыныаяқтар,
айналар, табақшалар. ... ... ... шығаратын орталықтар
бастапқы-да Иранда болып, сол жақтан олардың өздері де, сюжеттері де ... ... ... орта ... ... атап айтқанда, жиырма жылдай
уақыт бойы кең ... ... ... ... ... қазу жұмыстары
кезінде шетелдік заттар табылды. Бұл — шиыршық атып жатқан жолбарыс немесе
барыс бедерленіп ... ... ... ... ... 3,2-3,5 см, ... ... бекітуге арналған құлақшалар
бар. Бейненің иконографиясы оның Қытайда шыға-рылғаның дәлелдейді. Жыртқыш
мүсінін керсету дәстүрлі ... ... ... және ... ... «ақ ... — байху» бей-нелеріне өте ... ... ... ... ... Чжоу ... кезеңіне жатады. Қапсырмалардың жасалған уақыты — Тан ... ... ... ... ... ... ... рулық эмблемасы болуы
мүмкін.
Отырардан табылған күміс күмбе мәні жөнінен сирек ... ... ... үшін ... олжалар санатына жатады. Ол өз құрамы жағынан
ақшалай-заттай ... ... ... теңгелер жиы-нтығынын құрамы
бірегей: онда Шығыс Түркістан қалалары - ... ... пен ... Орду ... Европадағы Қырымның; Кіші Азиядағы Сивастың,
Конияның, Тебриоздың; Қазақстандағы Женттің теңге ... ... ... ... ... XIII ... ... екінші
жартысына жатады, ал олар XIII ... ... ... ... ... олардың арасында құрама белдіктін ұйғырша
жазулары бар күміс қапсырмалары; Орта Азияда ... ... ... Еділ бойында өріліп жасалған білезіктер; Кіші Азиядағы бір ... ... ... белдіктін тоғасы бар. Көмбе монғол ... ... ... ... ... ... ... бір «визит
карточкалары» тәрізді.
Кембеде линзалар және сопақша күміс кесектері де болды. Олар ақша ретінде
қолданылған болуы ... бұл ... ... тура ... ... ... ... Бадуччи Пеголотти Европадан Шығыска
баратын көпестер өзімен бірге маталар ... ... ... ... ... ... елдерде қолданылатын сомдар (күміс кесектерін) жинап алуға
тиіс деп жазған.
Отырарды ... ... ... бұйымдар арасынан ХІІІ-ХІV ғасы-рлардағы
қола айналарды атап өткен жөн. Олардың бір ... ... ... және
қалаға Қытай мен Персиядан Жібек жолы арқылы келіп түскен ... ... ... ... ... бұл — сырт ... «ақ қуу» ... айна мен он екі жылдық
хайуанаттар циклының жануарлары мен аңдары ... және ... ... бар ... ... ... жұмыстарының бірінде диаметрі 4,3 см ... ... ... бар кола ... табылды. Бір бетінде қолында
атқалы тұрған садағы және ... ... ... ... ... ... бар салт атты ... Оның қасында ит немесе
сілеусін жүгіріп бара жатыр. Басқа бетінде жатқан аждаћа ... ... ... ... ... ... ... сәйкес, «аспан аждаһасы
— лун» бейнеленген. Бұған ұксас медальондар Жетісудан, Орта ... ... ... ... Бір ... ... ерткен, қолында садағы бар
салт атты бейнеленген медальондар мен XIII ғасырдың аяғы — XIV ... ... ... қола ... бүйірлері безендірілген.
Оймышталып әдемі сәнделген қола сиясауыт табылды. Сиясауыттың ... ... ... ... ... ... ... салынған
керіністе үйрек бейнелері бар, ал түбінде қанатты сфинкс бейнеленген.
Қақпағында ізгі ниет ... ... ... ... ... XII
ғасырдың аяғы — XIII ғасырда Орта Азия мен Хорасанда жасалған. Сиясауыттар
көп табылған және ... ... ... металдар жиынтығының
жинағын көріктендіріп тұр. Мәселен, Өзбекстан ғылым ... ... ... ... ... ... ... ал АҚШ-тағы Метрополитен Музейіндегі сиясауытта тақта ... ... ... табылған әдемі шыны ыдыс, графин нақ сол
кезге жатады. Ол мөлдір ақ шыныдан жасалып, көк, кызыл және ... ... ... ... ... ... өрнектер салынған. Мұндай бұйымдар
Батыс Европада, Кавказда, Еділ бойында, Орта Азияда табылды. Бір ... ... ... ... ... бір ... ... чиновниктің
үйінен Сирия шынысынын бай жиынтығын ... Енді міне ... ... табылып отыр.
Жібек жолының бойымен бұйымдар ғана емес, ... ... ... ... де ... олардын әлеуметгік тапсырыс болуы және дайындығы бар
негізге, белгілі бір этникалык-мәдени ортаға ... кең, ... ... ... заманының ақ көрініске көк түспен ... ... ... ерекшеленетін керамикадағы стилі нақ Жібек жолымен таралды
деген пікір бар. Ол Юань ... ... ... ... императорлық
шеберханаларында пайда болып, Иранда, Түркияда, Орта Азияда кең ... ... ... тостағандардың, вазалардың таңғажайып
үлгілері дүние жүзінің көптеген мұражайларының мұрағаттарына көрік ... ... ... және ... ... ... ... Базар Хамзиева
Орындаған: Жексенов Абай

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Ұлы Жібек жолының – Қазақстан туристік экскурсияны жандандыру мен дамытудағы маңызы»65 бет
Қазақ мәдениетінің бастаулары. Ұлы Жібек жолының пайда болу тарихы27 бет
Қазақстан жеріндегі Ұлы жібек жолы6 бет
Ұлы Жiбек Жолы жайлы36 бет
Ұлы Жiбек жолының даму тарихы23 бет
Ұлы Жібек жолы4 бет
Ұлы Жібек жолы жеріміздегі өркениеттің даму жолы9 бет
Ұлы Жібек Жолы және VI- XIII ғғ. қала мәдениеті15 бет
Ұлы жібек жолы және оның тарихи маңызы59 бет
Ұлы Жібек жолы және ортағасырлардағы Қазақстан мәдениеті64 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь