Қылмыстың субъективтік жақтары

ҚЫЛМЫСТЫҢ СУБЪЕКТИВТІК ЖАҒЫ
КІНӘНІҢ ТҮСІНІГІ
ҚАСАҚАНАЛЫҚ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТҮРЛЕРІ.
АБАЙСЫЗДЫҚ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТҮРЛЕРІ
ҚЫЛМЫСТЫҚ НИЕТ ЖӘНЕ МАҚСАТ
КІНӘНІҢ ЕКІ ТҮРІМЕН ІСТЕЛЕТІН ҚЫЛМЫСТАР
ҚАТЕ ЖӘНЕ ОНЫҢ МАҢЫЗЫ
Қылмыстың субъектвтік жағы бұл негізінен адамның психологиялық іс-әрекетінің қылмыс істеуге тікелей байланысты жағының көрінісі болып табылады.
Қылмыстың сыртқы жағын бейнелейтін объективтік жаққа қарағанда субъективтік жақ қылмыстың ішкі мәнін, мазмұнын білдіреді.(Бұл жерден шығатын қорытынды қылмыстың объективтік және субъективтік жағының белгілері өзара тығыз байланысты, белгілі бір бірлікте болады.
Қылмыстың субъектвтік жағының мазмұнын мынадай заңдылық белгілері: кінә, қылмыстық ниет, мақсат құрайды. Осы белгілердің жиынтығы қылмыс істеген, яғни қоғамға қауіпті іс-әрекет жасаған адамның жан-дүниесінде орын алған ішкі өзгерістерді, оның санасы мен еркінің өзара байланысын бейнелей береді.
Аталып өткен қылмыстың субъективтік жағанын осы белгілерінің, заңдылық маңызы біркелкі емес, керісінше әр түрлі. Кінә кез келген қылмыс құрамының субъективтік жағының міндетті белгісі брлып табылады. Кінәсіз қылмыстың құрамы болмайды. Мұньің өзі кінәсіз жағдайда қылмыстақ жау аптылық туралы сөз болуы мүмкін емес дегенді білдірді. Қылмыстық ниет және мақсат, кінәға қарағанда, кейбір құрамдар үшін заңда көрсетілген реттерде қажетті белгі болады. Ал олай болмаған жағдайларда, ниет пен мақсат қылмыс құрамының факультативті белгісі ғана болып саналады.
Ілестелмекші болған қылмыс жөніңдегі абыру, өкініш білдіру немесе жазадан қорқу психологаялық әрекеттің элементтері болып табылмайды, сондықтан ол қылмыстың субъективтік белгісіне жатпайды.
        
        ҚЫЛМЫСТЫҢ СУБЪЕКТИВТІК ЖАҒЫ
Қылмыстың субъектвтік жағы бұл негізінен адамның психологиялық ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады.
Қылмыстың сыртқы жағын бейнелейтін объективтік ... ... жақ ... ішкі ... ... ... ... қорытынды қылмыстың объективтік және субъективтік жағының белгілері
өзара тығыз байланысты, белгілі бір ... ... ... жағының мазмұнын мынадай заңдылық белгілері:
кінә, қылмыстық ниет, мақсат құрайды. Осы ... ... ... яғни ... ... ... ... адамның жан-дүниесінде орын
алған ішкі өзгерістерді, оның санасы мен еркінің өзара байланысын бейнелей
береді.
Аталып өткен қылмыстың субъективтік ... осы ... ... біркелкі емес, керісінше әр түрлі. Кінә кез келген қылмыс құрамының
субъективтік жағының міндетті белгісі брлып ... ... ... ... Мұньің өзі кінәсіз жағдайда қылмыстақ жау аптылық туралы
сөз болуы мүмкін емес ... ... ... ниет және ... ... ... құрамдар үшін заңда көрсетілген реттерде қажетті белгі
болады. Ал олай ... ... ниет пен ... қылмыс құрамының
факультативті белгісі ғана болып саналады.
Ілестелмекші болған қылмыс жөніңдегі абыру, өкініш білдіру ... ... ... ... элементтері болып табылмайды,
сондықтан ол қылмыстың субъективтік белгісіне жатпайды.
Қылмыстың субъективтік жағы
Нінә ниет ... ... ... ... ...... ниет пен ... анықтаудың маңызы мынада:
Біріншіден, қылмыстық жауаптылық негізінің кұрамдас бөллігі ретінде ол
қылмысты қылмыс болып табылмайтын іс-әрекеттен ажыратуға мүмкіндік ... ... ... жағы ... ... ... ұқсас
құрамдарды бір-бірінен ажыратуға мүмкіндік туғызады. Үшіншіден, қылмыстың
субъективтік жағының ... ... ... ... оны ... қоғамға қауіптілік дәрежесінің деңгейін анықтауға себеп болады.
Мұның өзі жауаптылықтың негізділігін және ... ... ... ... ... ең ... ... бірі — қылмыстық жазаға және
қылмыстық жауапқа тек қана ... ... ... адамға ғана
тартылатындығы болып табылады. Бұл қағидат Қылмыстық ... ... атап ... Онда адам қылмысқа қатысты кінәсі анықталған
қоғамдық қауіпті әрекет ... ... ... және ... болған
қоғамдық қауіпті зардаптар үшін ғана қылмыстық жазаға тартылуы тиіс.
Объективті айыптауға, яғни кінәсіз зиян келтіргені үшін ... жол ... ... ... әрекет жасаған адам ғана қылмыста кіналі деп
танылады делінген (19-бап). Қылмыстық ... ... бір ... ... орын ... немесе қоғамға зиянды іс-әрекет істеді екен ... ... ... ... жол берілмейді. Бұл—қылмыстық
құқықтың табиғатына жат құбылыс.
Сонымен, кінә дегеніміз бқл адамның өзінің ... ... ... ... қауіпті іс-әрекетіне және оның қоғаамға зиянды
зардабына деген көзқарастарының жиынтығының көрсеткіші болып табылады.
Істелген ... ... үшін ... ...... ... ... кінәлілігі туралы тұжырымды сот іс бойынша
жинақтаған дәлелдемелер ... ... екі ... және ... ... болады.
Кінә туралы сөз қылмыстық заңда көрсетілген қоғамға қауіпті " ... яғни ... ... ... ғана ... ... құрамы
болмаса кінә туралы сөз де болмайды. Кінә психологиялық, ... ... ... адамның істеген әрекетінің ... ... ... ... және одан ... ... немесе сезінуге мүмкіндік болуы ... ... ... ... ... ... ... және одан туындайтын зар-
даптың, яғни оның қоғамға қауіпті мәнін сезінуі немесе сезінуге мүмкіндігі
болуы ... ... ... ... ... және ... ... элементтер болып табылады. Сезіну (интеллектуалды
кезең) және ерік (еріктілік кезең) өзара жиналып кінәнің ... ... ... өзі екі ... — сезіну және еріктілік кезендері ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... және сот ... практикасында ең көп кездесегін
кінәнің нысаны ... ... ... ... қасақаналық нысаның
дәлме-дәл анықтаудың зандылық маңызы ерекше. Қазақстан Республикасы Жоғарғы
Соты пленумының 1994 жылғы 23 желтоқсанда ... ... ... ... ... ... үшін ... реттейтін заңдарды
соттардың қолдануы туралы» қаулысында басқа да ... ... ... жаза ... ... ... істелген қылмыстың
ниеті мен мақсатын ескеруге міндетті, деп көрсетілген. ... ... ... 20-бабының; 1-бөлігінде көрсетілген. Мұнда
«тікелей немесе ... ... ... әрекет қасақана жасалған қылмыс деп
танылады» делінген. ... ... ... тікелей немесе жанама
қасақаналықпен жүзеге асырылады. Қасақаналықтың ... ... екі ...... және ... ... ... болуын тілеу немесе оның тууына саналы түрде жол беру ... деп ... ... ... ... ... ... қажетті элементі болып табылады, мұңдай элементтің ... ... ... ... ... ... ... сезіну деп сол әрекет немесе
әрекетсіздіктен тікелей туындайтын зардаптың ... және ... ... өзі ... бір қоғамға қауіпті іс-әрекетті істеу кезінде өзінің
қылмыстық заң қорғайтын қандай объектіге қол сұғатынын, одан ... ... осы ... ... ... уақытта, орны, тәсілі,
жағдайы сияқты мән-жайларды ой елегінен өткізіп, елестетеді.
Әрбір адам өзінің саналы ... ... ... ... құқылық
мәдениетіне сәйкес өзінің іс-әрекетінің қоғамға қауіптілігін сезінуге
қабілетті болып табылады.
Қасақана ... ... ... ... өзінің іс-әрекетінің
қылмыстық заңға қайшы екенін сезеді.
Мысалы, түзеу мекемелерінде, тергеу изолягорларында, тәрбиелеу және
емдеу профилакторийлерінде ұстайтын ... ... ... ... ... ... беруге тыйым салынған басқа да бұйымдарды қарап
тексеруден жасырып беру немесе кез келген әдіспен ... ... заң ... ... ... әрекет екенін әркім біле бермейді.
Соған қарамастан адамның мұндай әрекеті ... ... ... ... іс-әрекетгің қылмыстық заңға қайшылығын сезінуді заң шығарушы
қасақаналықтың белгісі ... ... ... Дегенмен де кейбір
реттерде заң шығарушы іс-әрекеттің қасақана қылмыс құрамына ... ... ... ... ... ... өзінің іс-әрекетінің
қылмыстық заңға қайшы екендігін сезінуін тиісті қылмыстық құқылық нормада
тікелей атап көрсетеді. ... ... біле тұра ... тұтқынға немесе
қамауға алу, анықтама, тергеу, прокуратура не-месе сот ... ... тұра ... ... ... тартуы, әкімшілік шараларды қолданғаннан
кейін тиісті рұқсат етілмеген немесе тыйым салынған жерлерде ... ... ... аң аулау.
Қасақаналықтың интеллектуалдық элементін сипаттайтын бір қажетті белгісі,
қылмыс субъектісінің өзінін әрекетінен ... ... ... зардабын болжау болып табылады. Егер айыпкер мұндай зардаптың болуын
болжамаса және болжауға мүмкіндігі болмаса, ол ... ... ... ... ... ... ... деп кінәлінін өзінің іс-
әрекетінен туындайтын, қылмыстық заң ... ... ... ... ... елестету болып табылады. Тікелей қасақаналықта
болжаудың мазмұнын ... ... ... ... ... ... ... зияндылығы, сондай-ақ осы іс-әрекеттен келтірілген зардаптың
арасындағы себепті ... ... ... ... ... ... ... қауіпті зардаптың тууының болмай
қалматындығы болжанады. Белгілі бір зардап келтіруге ниет еткен адам өзінің
ниетінің ... іске ... ... ... және ... ... ой-
сана арқылы елестетіп, оның сөз жоқ болмай ... көз ... ... ғана ... ... ... ... қоғамға
қауіпті зардап сөзсіз болатын түрде емес, тек қана нақты мүмкін ... ... ... мүмкін. Мысалы, жүріп келе жат-қан поездан
жәбірленушіні лақтырған адам ... ... ... ... оның кез ... ... дене ... алатындығын сезеді. Мұндай
жағдайда істелген әрекеттің нәтижесінен кісі ... ... ... құбылыс
болғанымен, кісі өлімінің орын алуы сөзсіз түрде емес, бірақ та әйтеу ... ... ... ... немесе кінәлі адам өзінен біршама
қашықтықта тұрған адамды әдейілеп көздеп атқанда, ол жәбірленушінің ... ... ... ғана ... зиянды зардаптың болуын тілеу немесе оның тууына саналы ... беру ... ... еріктілік элементін құрайды.
Тілеу — бұл белгілі бір мақсатқа, нәтижеге жету ... ... ... ... ... ... қоғамға зиянды зардаптың
болуып тілеу, әртүрлі нысанда керінуі мүмкін.
а) Қоғамға зиянды зардап келтіру кінәлінің ... ... ... зиянды зардап түпкі максатқа жетудің қажетті құралы ... ... б) ... ... ... ... адам үшінтүпкі мақсатқа жетудің
белгілі бір сатысы болуы мүмкіи. Қылмыстық заңда ... ... ... ... ... берілген. Формальдық кұрамдағы
қылмыс үшін қасақаналықгың мазмұнын осы тұрғыда қылмыстардың объективтік
жағынын белгісі болып ... ... ... ... ... немесе
әрекетсіздіктің қоғамға зияндылығын сезу ғана жеткілікті больш табылады.
Қылмыстың зардабы ... ... ... ... ... белгісі болмайтындықтан, кінәлі адамнан мұндай жағдайда қоғамға
зиянды зардаптың болуын болжауды талап етуге болмайды.
Егер адам өз ... ... ... ... ... оның ... қауіпті зардапгары болуының мүмкін екенін ... ... ... ала ... және осы ... ... тілесе,
қылмыс тікелей ниетпен жасалған қылмыс деп танылады.
Егер адам өз ... ... ... ... ... оның ... ... зардаптары болуы мүмкін ... ... ... осы зардаптардың болуын тілемесе де, бұған саналы түрде жол берсе не
бұған ... ... ... ... ... жасалған деп танылады (20-бап)
Тікелей және жанама қасақаналықтағы іс-әрекеттің қоғамға ... ... ... жоқ, ... де ... ... ... қоғамға
зиянды зардапты болжаудың тікелей қасақаналықпен ... ... ... ... адам ... ... болуын біледі. Жанама
қасақаналықта, тікелей қасақаналыққа қарағанда кінәлі адам зардаптың ... ... оның ... ... ... немқұрайды түрде жол
береді.
Қоғамға зиянды зардапқа саналы, немқұрайды ... жол беру ... сол ... болу мүмкіндігін болжауын және оны тойтаруды
ойланбауын, яғни жүзеге ... ... ... ... ... ... ... үкімімен кісі өлтіруге (КК — 24, 96-бап, 2-бөлік,
«б» тармағы) оқталғандығы үшін төмендегі жағдайда ... ... ... ... ... ұрланған екі қап жемді әкеліп қоймасына
әкеліп қоюды ұсынады. Осы үшін кек алуды көздеген ... ... ... ... ... ... ... екінші рет пышақ кезеген, ... ... ... нәтижесінде соңғы соққы жеңілдеу ... өз ... одан ары ... сол ... ... ... жол ... Мәліковтың әрекетін Жоғарғы Соттың Қылмыстық істер
қарайтын алқасы 24,96-бап П бөлігі «б» ... ... ... ... ауыр зиян келтіру) жатқызып, қайта саралаған. Сот үкімінде
Мәліков жәбірленушінің желкесіне пышақ салып, екінші ... ... ... ... іс-әрекетінің қоғамға зиянды зардабын сезеді, жәбірленушінің
өлетінін болжайды және оған саналы ... жол ... яғни ... әрекет жасаған деп керсетілген. Мұндай қорытындымен
келіспеген Жоғарғы Соттың Президиумы ... ... ... ... ... ... қалдыра отырып өз ... ... ... ... сот істелген қылмыстың барлық мән-жайлар
жиынтығын, сондай-ақ қылмыстық тәсілін және қолданылған ... ... адам ... ... ... ... сипатын, санын,
кінәлінің қылмыстық әрекетті тоқтату себептерін еске алуы қажет ... Осы іс ... ... ... ... ... пышақпен
адамның өміріне қауіпті жері — желкесіне пышақ салуы, ол әрекетті екінші
рет істеуге ... ... ... ... ... түрдегі қарсылығына
байланысты, сондай-ақ бетен адамдардың кінәлінің қылмысты әрекетін тыюға
байланысты, дер ... ... ... нәтижесінде ауыр зардапты
тойтарудың өзі Мәліковтың өз әрекетінен жәбірленушінің өлуін тілегенін және
ондай зардаптың сөз жоқ болатындығың ... және ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Тағы бір мысал: қатардағы Әбенов мас болып әзі күзетіп тұрған постының
жанынан қараңғы кезде өтіп бара ... ... ... қаратып, бұзақылық
ниетпен автоматтан оқ жаудырған. ... қолы және ... ... ... ... ... ... Әбеновты жанама
қасақаналықпен кісі өлтіруге бұзақылық ниетпен оқталғандығы үшін ... ... ... ол ... ... оқ атқанымен, оны өлтіруді немесе
оған ауыр зардап тілемегенімен, бірақ оның болуына саналы түрде жол ... ... ... ... тән ... зиянды зардапты
болғызу кінәлінің іс-әрекетінің түпкі немесе ... я ... ... жету құралы болып табылады. Бұлар кінәлінің іс-әрекегінен
туындаған бөгде ... ... ... ... ... ... үшін қоғамға зиянды зардаптың қажеті жоқ, мұндай жолмен істелген
іс-әрекетте зардап ... ... ... болмайды. Бірақ алға қойған
максатына жету үшін адам ... ... болу ... ... оған ... түрде жол береді. Сөйтіп, ... ... ... ... қасақаналық деп қылмыс істеу арқылы жүзеге ... ... ... де ... ... ... қасақаналықпен ерекшелігі
сол, ол формальды қылмыс құрамында болмайды. Өйткені ... ... ... жағы тек қана ... ... ... ... әрекетсіздік) ғана құралады. Сол себепті белгілі бір қоғамға зиянды
әрекеттің орындалуы мұндай қылмыс құрамының белгісі регінде ... ... ... қылмыстарды істегенде адамның еркі ... ... ғана ... тек қана ... ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ТҮРЛЕРІ
Орта есеппен әрбір оньшшы қылмыс абайсыздықпен істеледі: ... ... ... ... ... теріс әсері жоқ деп санауға болмайды.
Кейбір жағдайларда ... ... ... келетін зардаптардың
жүгі ауыр, тауқыметі аз болмайды. Техниканың, тұрмыстық ... ... ... ... ... ... жол ... ұқыпсыздық
салдарынан болатын абайсыздық қылмыстары туралы жауаптылық мәселесі қазіргі
уақытта ең көкейтесті мәселелердің, бірі болып отыр.
Абайсыздықпен ... ... ... жауапсыздықтан,
байқаусыздықтан, өзінің ... ... ... ... ... ... адамдардың өмірі мен денсаулығын
қорғауға жете ... ... ... ... ... кінәлі
адамдардың кәсіби шеберлігінің, тәжірибесінің, білімінің ... ... ... ... болады.
Абайсыздық туралы ұғым Қылмыстық заңда берілген (21- бап). ... ... ... ... ... ... жасалған
қылмыс деп танылады (21-бап, І-белігі) делінген. Яғни, кінәнің абайсыздық
нысаны екі ... және ... ... бөлінеді. Егер адам өз
іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) ... ... ... ... ... ... ... бірақ бұл зардаптарды жеткілікті негіздерсіз жеңілтектікпен
болғызбау мүмкіндігіне сенсе, қылмыс менмендікпен ... ... ... қылмыс істеуде кінәлі адам ... ... ... ... ... ... ... сезеді, сонымен бірге ол
өзі істеген әрекетсіздігінен немесе әрекетінен қоғамға зиянды зардаптың
тууын болжайды, ... ... ... жеңілтектікпен ондай зардапты
болғызбау мүмкіндігіне сенеді.
Менмендікпен әрекет істеген адам әр ... да ... ... мүмкін
екенін сезеді және оны тойтаруға әрекет ... ... ... ... адам ... ... ... әрекет немесе әрекетсіздігінің зиянды
екенін түсінеді. Осы ... екі ... ... ... ... ... қасақаналықпен істеуге жақындастырады. Яғни, ... ... ... ... ... ... ... бар.
Егер жанама қасақаналықта кінәлі нақты зардаптың болуын біле тұра
саналы жол берсе, менмендікте ... ... ... ... екендігін ғана
болжап, ондай зардап бола қалған күнде ол тойғарылады деген ... ... ... ... ... деп сенушілік әр түрлі болады. Мысалы,
кінәлінің өзінің жеке ... ... ... немесе басқалай
табиғат күштеріне немесе ... ... ... қылмыс тойтарылады,
қолайсыз оқиға болмайды деген сетгіммен істеушілігі. Ал іс ... ... ... ... ... ... ... азамат Бақанас
селосының тұсындағы Іле ... ... ... ... ... ... орнына бес адамды отырғызып өзеннің арғы ... ... ... Өзеннің орта тұсына келгенде қатт су толқынынның
әсерінен қайықаударылып, Ж. ... ... суға ... қаза ... ... ... ... өлтіргені үшін кінәлі. Өйткені Мәліков өзінің
үйреншікті әдісін қайталап отыр.1(Осындай әрекетгерді істеудегі көп ... ... үш ... ... бес адам ... ... толқынның ағысына ұрынған қайық ауыр салмақтан ауып,
жәбірленушінің суға ... қаза ... ... ... ... ... адам ... өзінің ептілігіне сүйеніп, оларды өткізуде қайықтың
аударылуына жол ... ... ... ... ... ... деп
сот үкімінде көрсетілген.
Егер адам қажетгі ұқыптылық пен сақгық болғанда ол зардаптарды ... таіс және ... біле ... бола тұра өз іс-әрекетінің
(әрекетсіздігінің) қоғаддық қауіпті ... ... ... ... білмесе, қылмыс немкұрайлықпен жасалған қылмыс деп танылады. (21-
бап, 3-бөлігі) Осы анықтамаға, ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін екенін болжама-
ғанадамне үшін қылмыстық жауаптылыққа тартылады ... ... ... ... ... ... адам ... талаптарына, қоғам ережелеріне басқада
адамдардың мүдделеріне ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекегінен зиянды зардаптың болуы мүмкін
екендігін болжауға тиісті және болжай алатын болса да ... ... ... 1995 жылы ... ... ... ... және тоғыз
жасар екі немересімен және көршісінің он бір ... ... ... ... ... ... жағасына шөп шабуға барған. Үш бала ағаш ... ... ... Бір ... ... он бір жасар ... ... оны ... ... болып, өзен жағасына қарай қуа жөнелген.
Содан байқаусызда биік жағадан суға ... ... ... Аддын ала тергеу
орны Өсербайдың әрекетінде ешқандай қылмыс белгісі жоқ деп, осы ... ... іс ... бас тартты. Өйткені, тергеушінің қаулысында
көрсетілгендей Өсербай балалардың қауіпсіздігі үшін ... ... ... ... орындарынан қозғалмаң-дар деп үйреткен. 11 жасар
бала суға батқанда оған дер ... ... ... ... суға ... ... Бірақ соған қарамастан іс сәтсіздікпен аякқалған.
Мұндай жағдайда Өсербай бақытсыздыққа душар болған ... ... ... Сондықтанда орын алған жағдай кездейсоқ оқиға (казус) деп танылған.
Мұндай ретте ... ... ... зиян ... ... тұңғыш рет
Қазақстан Республикасының жаңа Қылмыстық кодексінде құқылық анықтама
берілген.
Онда: 1. Егер ... ... ... ... ... одан ... ... болған қоғамдық қауіпті зардаптар оның ... ал осы ... ... ... ... жасағаны және қоғамдық
қауіпті зардаптар келтіргені үшін қылмыстық ... ... ... ... деп ... Егер әрекет жасаған адам өзінің іс-әрекетінің ... ... ... және ... ... ... ... алмаған
болса, не қоғамдық қауіпті зардаптардың пайда болуы мүмкін екенін алдын ала
білмесе және ... ... ... оларды алдын ала білуге мүмкін болмаса
немесе білуі мүмкін ... ... ... ... деп ... ... ... кезде қоғамға қауіпті зардаптардың пайда болуын аддын ала
білген адам оны болғызбауға жеікілікті ... ... ... не ... ... қысылтаяң жағдайлар талаптарына сәйкес
келмеуіне немесе жүйке-психикалық ауыртпалықгарға ... ... ... шамасы келмесе де, әрекет жазықсыз ... ... ... ... ... пен абайсыздықтың психологиялық
мазмұнымына төмендегідей:
|кінәнің нысандары және ... ... ... ... ... | | |
|1 |2 |3 ... қасақаналық |істелетін іс-әрекеттің қоғамға |осы ... ... |
| ... ... ... оның ... |тілеу |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... қоймайтынын | |
| ... ала ... | |
| | | ... ... |істелетін іс-әрекеттің ... |осы ... ... |
| ... ... ... оның ... оның |
| ... ... ... мүмкін |болуына саналы түрде жол|
| ... ... ала білу ... ... |
| | ... |
| | | |
| | | ... ... ... ... ... ондай |
| ... ... ... оның ... ... - |
| ... ... мүмкін екенін |деп сену |
| ... ала білу | |
| | | ... ... ... ... ... ... болжауға |
| ... ... ... екенін |тиісті және болжай |
| ... ... ... болу |
| | | ... ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... ... міндеттілік) | |
| ... (осы ... ... | |
| ... ... | ... НИЕТ ЖӘНЕ ... ... жағына оның міндетті белгісі болып табылатын
кінәмен бірге қылмыстың ... және ... ... Қылмыстық кодекстің Ерекше бөліміндегі нақты қылмыс құрамында
ниет пен мақсат оның ... ... ... онда ол осы ... жағының міндеті қажетті, белгісі болып, ал басқа жағдайларда
құрамның факультативті белгісі болып саналады.
Кезкелген мінез-құлыққа,оның ішінде ... ... ... ... да ... баға беру үшін ... ниет пен мақсатты да анықтау
қажет. Қылмыстық істер жүргізу кодексі іс ... ... ... мән-
жайлардың қатарына қылмыстық ниет пен мақсатты да бекерден-бекер қоспайды.
Ол туралы Жоғарғы Соттың бірнеше қаулыларында ... ... ... ... пен ... анықтап алудың қылмыс-тық құқылық маңызы
ерекше.
Қылмыстық ниет деп белгілі бір қажеттіліктер мен ... ... ... ... адамның соларды басшылыққа ала отырып ... ... ... бел бууын айтамыз.
Қылмыстық мақсат деп адамның қылмыс істеу ... ... ... ... жетуін айтамыз.
Сонымен, қылмыстың мақсаты қылмыстық ниетке ... ... ... ал ... ниет ... ... белгілі бір іс-әрекетті ... ... ... ... ... ... ниет пен мақсат өзара ... ... ... ... қалыптасуы ниетке байланысты болса, ал мақсат пайда болған
ниетгің қандай әдіспен, ниетпен жүзеге асырылатынын ... ... ... адамның өзі қалайтын, тілеитін бола-шақ нәтижесін
елестетуі қылмыстың мақсаты ... ... ... ... қоғамдық
қауіпсіздікке қарсы ниет болса, ал оның мақсаты қоғамның ... ... ... Ниет пен ... ... ... байланысты ұғым болғанымен
олар адамның еріктілік процесінің әр ... ... ... Ниет адам ... ... ... сұраққа жауап берсе, ал мақсат сол әрекетгің бағытын
анықтайды. Қылмыстық ниет пен мақсат әр ... да ... ... ... ... ... нақты атап көрсетілетін
ұғым болып табылады. Мысалы: баю мақсаты, ... ... ... ... ... т. б. ... ... бұзақылық ниет, зұлымдық ниет,
қан үшін кекшілдік ниет және т. б. Кейбір реттерде заң ... ... ... ... ғана ... ... ... ниет немесе бас-
қадай жеке мүдделілік. Мұндай жағдайларда зұлымдық немесе басқадай жетсе
мүдделілік ... ... ... анықталып, ол туралы тергеу, сот
құжаттарының тиісінше ... ... ... ... ... ... ... баға беру үшін оларды
топтастырудың маңызы өте зор. Қылмыстық теорияда қалыптасқан ... ... пен ... ... және ... ... ... екі топқа
бөлінеді. Теріс (зұлымдық және оң (зұлымдық емес) ниеттер мен мақсаттар.
КІНӘНІҢ ЕКІ ТҮРІМЕН ІСТЕЛЕТІН ҚЫЛМЫСТАР
Көп жағдайларда ... бір ғана ... ... арқылы істеледі. Кейбір
жағдайларда қылмыс құрамында кінәнің екі ... ... ... ... ... Қасақаналық және абайсыздық ... ... ... ... қасақаналықпен, ал қылмыстың
нәтижесінен болар зардап абайсыздықпен ... ... ... бір ... ... ... әрекетсіздік жөнінде бөлек орын алса, ал
екінші бір нысаны іс-әрекетпен ... ... ... ... бөлек
орын алады. Янни, бір қылмыс құрамында ... ... ... ... нысанының - қабаттасуын кінәнің екі түрімен істелген қылмыс деп
айтамыз. ... ... ... оны ... «екі ... немесе
«күрделі», «аралас» кінә нысандары деп те атайды. Бұл аталған терминдердің
түпкі мәні ... — ол бір ... ... ... екі ... ... ... және абайсыздықтың қатар қабаттас болатыңцығын көрсету болып
табылады.
Қылмыстық кодекстің 22-бабы ... екі ... ... ... ... ... егер ... қылмыс жасаудың салдарынан заң
бойынша неғұрлым қатаң жазаға әкеп соқгыратын және ... ... ауыр ... ... ... ... үшін қылмыстық жау
аптылық егер адам олардың пайда болатынын алдын ала ... ... ... негіздерсіз оларды болдырмауға менмендікпен сенген жағдайда
немесе егер адам бұл ... ... ... мүмкін екенін алдын ала біл
месе, ... ... тиіс және ... ... болған жағдайға ғана пайда
болады. Тұтас алғанда мұндай ... ... ... деп ... ... анықтамаға сәйкес кінәнің екі бірдей нысаны объективті жағының,
міндетті белгілері қоғамға қауіпті іс-әрекет, себепті байланыс және ... ... ... ... ... ... ... ғана орын
алады. Мысалы, кінәнің аралас ... ... ... ... ... денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіруден жәбірленушінің ... ... ... ... ... ... ... 117-баптың 4-
бөлігіндегі заңсыз аборт жасаудан жәбірленушінің қаза болуы немесе басқа
бір ауыр ... ... ... ... ... ... ... құрамдарда әрекет немесе әрекетсіздік жөнінде кінәнің ... ал одан ... ... жөнінде абайсыздық болады. Мұңдай
қабаттасқан кінәнің болуына өзіндік себеп те бар.
Жалпы алғанда, кінәнің екі түрімен істелетін қылмыстардың ... ... ... ... белгілері өзара ұқсас қылмыстарды бір-
бірінен дұрыс ажыратуға ... ... ... ... я ... істелген қылмыс құрамына дәлме-дел жатқызуға толық мүмкіндік
береді.
ҚАТЕ ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... белгісін талдағанда адамның жіберген
қатесінің кінәнің нысанына және оның ... ... ... ... ... ... ... ерекше.
Қате дегеніміз адамның істелетін қоғамға қауіпті іс-әрекетіне
байланысты факт ... заң ... ... ... ... түсінігі
больш табылады.
Қылмыстық құқықтағы мұндай қате заң туралы қате және фактілік қате
болып екі түрге бөлінеді.
Заң ... ... деп ... ... ... қатарына жататыны
немесе жатпайтыны, оның саралануы, осы іс-әрекеті үшін тағайындалатын
жазаның түрі, мөлшері ... ... ... ... ... адам ... ... іс-әрекегін қылмыс деп ойлайды,
шындығында заңда ол қылмыс ... ... ... адам ... біреуге
байқамай абайсыздықпен жеңіл жарақат келтірді. Ол бұл әрекетін қылмыс деп
ойлайды, бірақ та қылмыстық заңда абайсыздықпен ... ... ... ... ... көрсетілмеген. Демек, мұндай іс-әрекетте кінә де, қылмыс
та жоқ. Керісінше, адам өзінің істеген іс-әрекетін қылмыс емес деген жалған
ұғына ... ... оның ... заң ... ... ... табылады.
Мұңдай ретте адам қылмыстық жауаптылыққа жалпы негізде тартылады, ... ... ... ... ... қауіпті іс-әрекет істеу ге ешкімге
де жол берілмейді. Адамның өзінің ... ... ... бап ... ... жаза түрін және мөлшерін ... ... ... ... ... және оның ... ... әсер етейді.
Фактілі қате деп адамның кылмыс құрамының объектісі және ... ... яғни ... жағдайлар жөнівдегі теріс ұғынуьш айтамыз.
Фактілі қате мынадй түрлерге бөлінеді:
1. Қылмыстық ... мен заты ... ... ... ... ... мәні ... қате;
3. Себепгі байланыстың өрістеуі жөніндегі қате.
Объект жөніндегі қате бірнеше жағдайда болуы мүмкін:
а) қылмыскер белгілі объектіге қол сұғатын болып ... ал ... ... ... зиян ... ... адам дәріханадан
наркогакалық препаратты ұрлаудың орныңа ... іш ... ... Бұл ... ... ... жауапкершілігі қылмысты істеген
кезде онын оны неге бағытталса, соған байланысты шешіледі. Осы айтылған
мысалға ... ... ... ... ... ... оқталғаны
үшін сараланады.
б) қылмыскер бір объектіге ғана қол сұғуды тілейді, ал шын ... ... зиян ... ... ... ... ... адам нақты болған зардап үшін ғана жауапты болады.
Мысалы, түн ішінде бей - ... ... ... ... өтіп бара ... оқ ... қаза болса, кінәлінің әрекегі Қылмыстық ... ... ... және ... ... «и» тармағымен яғни орын алған
зардапқа байланысты сараланады. ... ... ... оның екіқабат
екендігін білмей қасақана өлтірген жағдайда кінәлінің әрекетін Қылмыстық
кодекстің 96-бабынын 2-бөлігі. «г» тармағымен ... ... жоқ, ... ... ... ... ... орын алған қылмыстың зардабына
байланысты сараланады.
Адам өзінің ... ... ... ... ... ... ... немесе әрекетсіздігін заңға қайшы емес деп ойлайды.
Мұндай ретгегі қылмыс адамды қасақана ... ... үшін ... жол ... ... та сол ... үшін ол адам ... зиян
келтіргені үшін қылмыстық жауаптылықта зиянды зардаптың болуы мүмкін екенін
болжауы мүмкін және болжауға таіс ... ... ғана ... қайтарылуы
мүмкін.
Жауаптылықты жеңілдететін және ауырлататын ... ... адам осы ... орын алуы ... орын алмауы жөнінде
жалған ұғымда болады. Мұндай ретте оның ... ... неге ... ... ... адам жәбірленушінің жүкті екенін білмей өлтірсе, онда оны
Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2-бөлігі «г» тармағы ... ... ... Ал, ол қателесіп жүкті емес әйелді жүкті әйел екен деп елтірсе, оның
жауаптылығы қылмыстық ... ... ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Жан күйзелісі жағдайында жасалған кісі өлтіру»61 бет
Абайсызда кісі өлтіру57 бет
Адам ұрлау үшін қылмыстық жауаптылық4 бет
Адам өліміне әкеп соғатын жеке тұлғаға қарсы қылмыстың сипаттамасы53 бет
Ауырлатылған мән-жайлары бар кісі өлтіруді саралау76 бет
Кінә нысандарының және қылмыстың субъективтік жағының өзге белгілерінің қылмысты саралауға ықпалы19 бет
Кінәнің абайсыздық нысаны21 бет
Кінәнің нысандары бойынша қылмысты саралау15 бет
Контрабанда77 бет
Мемлекеттік қызмет және лауазымдар ұғымы61 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь