Қартаюдың молекулалық-генетикалық механизмдері

Жоспар:

1.Қартаю және өлім

2.Қартаю механизмі

3.Қартаю кезіндегі организмнің өзгерістері

4.Қартаю кезіндегі жүйелердің өзгерістері

5.Қартаю кезіндегі жасушалардың өзгерістері

6.Қартаю этиологиясы мен патогенезі
1. Қартаю және өлім
Қартаю- барлық тірі жандарға тән, адам ағзасы « қартаюының» жалпы биологиялық заңдылығы.
Қарттылық- өліммен аяқталатын, онтогенездің ақырғы табиғи сатысы. Геронтология- қарттылық жөніндегі ғылым, ол қартаюдың негізгі заңдылықтарын зерттейді. Гератрия- қарт адамдарда аурудың даму ерекшеліктерін ,ағымын, емін және алдын алу шараларын зерттейді. Геронтологияның басты міндеті адам өмірін ұзартумен қатар, қарт адамдардың еңбекке және қоғамдық қызметтерге белсене араласуына мүмкіндік беру болып табылады.
Қартаю барысында қартаюға дейін бұрынырақ басталатын және функциональдық бейімдеу мүмкіндіктерінің біртіндеп шектелуіне әкеліп соқтыратын жас шамалық өзгерістер заңды түрде өтеді. Қарттылық бұл емдейтін ауру емес, ол әрбір адамның жеке даму сатысы. Қартаюға байланысты туындайтын өзгерістер күнтізбектік жас шамасына байланысыты болуымен қатар, әлеуметтік факторлерге де байланысты болады.
Қарттылық өзгерістер ең алдымен адамның сыртқы келбетінен біліне бастайды: дене сымбаты және пішіні өзгереді, ақ шаш пайда болады, терінің серпінділік қасиеті жоғалады, көздің көру және есту қабілеті нашарлайды, есте сақтау қабілеті төмендейді.
Мүшелік деңгейде қарт адамдарда өкпенің тіршілік сыйымдылығы азаяды, артериальды қан қысымы көтеріледі, атеросклероз дамиды. Жыныс бездерңінің инволюциясы кері дамуы байқалады, жыныс және қалқанша без гормондарының түзілуі төмендейді, негізгі зат алмасуы төмендейді, асқорыту мүшелерінің жұмысы әлсірейді.
Жасушаларда судың мөлшері азаяды, иондардың белснді тасымалдануы, ДНК репликациясы фермменттер жүйесінің және тотығу реакцияларының белснеділігі, а-РНК түзілуі, ДНК репарациясы төмендейді, осының әсерінен генді және хромосомды мутациялар жинақталады.
        
        Жоспар:
1.Қартаю және өлім
2.Қартаю механизмі
3.Қартаю кезіндегі организмнің өзгерістері
4.Қартаю кезіндегі жүйелердің өзгерістері
5.Қартаю кезіндегі жасушалардың өзгерістері
6.Қартаю этиологиясы мен ... ... және ... барлық тірі жандарға тән, адам ағзасы « ... ... ... ... ... ... ақырғы табиғи сатысы.
Геронтология- қарттылық жөніндегі ғылым, ол қартаюдың ... ... ... қарт ... ... даму ... ,ағымын,
емін және алдын алу шараларын зерттейді. Геронтологияның басты міндеті адам
өмірін ұзартумен қатар, қарт ... ... және ... ... араласуына мүмкіндік беру болып табылады.
Қартаю барысында қартаюға дейін бұрынырақ басталатын және функциональдық
бейімдеу ... ... ... ... ... ... өзгерістер заңды түрде өтеді. Қарттылық бұл емдейтін ауру емес, ол
әрбір адамның жеке даму сатысы. Қартаюға байланысты ... ... жас ... ... ... ... әлеуметтік
факторлерге де байланысты болады.
Қарттылық өзгерістер ең алдымен адамның сыртқы келбетінен ... дене ... және ... өзгереді, ақ шаш пайда болады, ... ... ... ... көру және есту ... нашарлайды,
есте сақтау қабілеті төмендейді.
Мүшелік деңгейде қарт ... ... ... ... ... қан ... көтеріледі, атеросклероз дамиды. Жыныс бездерңінің
инволюциясы кері дамуы байқалады, жыныс және қалқанша без ... ... ... зат ... ... ... ... әлсірейді.
Жасушаларда судың мөлшері азаяды, иондардың белснді тасымалдануы, ДНК
репликациясы фермменттер жүйесінің және тотығу реакцияларының белснеділігі,
а-РНК ... ДНК ... ... ... әсерінен генді және
хромосомды мутациялар жинақталады.
Гернтология қартаю кезінде ағзаның әртүрлі ... мен ... ... ... мәліметтердің өте кең ауқымымен қамтылған.
Геронтолгтар қартаю жөнінде 300-теза болжам 9сыныл5ан7 Кейбіреулері тарихи
қызығушылықты туғызады. Солардың кейбіреуінен хабардар ... ... ... : ... ... ... ... фонды болады, оны шығындап адам ағзасы қартаяды және өледі.
2. Гормональды болжам / Ш.Броун – Секар, 1889, С7 ... 1924/ ... ... ... ... ... ... .
3. Интоксикалық болжам- / И.И.Мечников, 1903/: қартаю себептрі- азоттық
алмасу өнімдерінің жинақталу нәтижесінде және тоқ ішектегі шіріген ... ... ... ... ... ... ... яғни аса тым жүктемемен жұмыс істеуі
/ И.П. Павлов, 1912, Г.Селье, 1938/: ... ... ... және
зорығу мезгілінен бұрын қартаюды тудырады.
5. Дәнекертінді болжам / А.А. ... 1922/ : ... ... ... аралық өзара әсерді бұзады, ол қартабға әкеліп соқтырады.
А.А.Богомелецтің « Адам қз дәнекер тінінің жасына йе ... деп ... сқзі ... ... ... ... қасиетінің өзгеруі / В.Ружичка,
М.Маринеску, 1922/: қартаюға әкеліп соғады.
7. Бейімделу реттеу ... 1977/ ... және ... бұзылуын айтады.
Қазіргі кездегі көптеген болжамдардың негізгі түйіні ең алдымен
бірінші ... ... ... ... аппаратындағы өзгерстердің
ақыры болып табылады.
Генетикалық болжамға сәйкес қартаю негізіне ағзаның тіршілік ... ... ... болатын генетикалық аппараттағы зақымданулар мен
« қателердің» ... ... Бұл ... ... ... ... өтуі ... және Н.П.Бочков жас шамасына сәйкес соматикалық жасушаларда
хромосомды аберациялар санының анағұрлым өсуі байұалатындығын көрсетті.
Көптеген зерттушілермен қартайған ... ... ... және ... ... мықты байланысатындығы, ДНҚ-ның түзілу
жылдамдығының ... ДНҚ ... ... ... ... ... ... жинақталғандығы анықталынды.
Қартаюдың бағдарламалық болжамдары ағзада өзіндік ерекшелігі бар
«сағаттың» ... ... , оның ... жас ... сәйкес
механизмдерді «шығарып» жіберетіндігіне негізделеді,
Ағзада жасушаның митоз саны генетикалық бағдарламаланған ... ... адам ... ... ... 50-ге ... бір ... тарауы/ бреді. Осы болжам ... ... ... ... Теломерлер хромосома ұштарын
тұрақтандырады және оларды ... және ... ... ДНҚ ... репликациясында хромосома ұштарының бірінде
бірнеше нуклеотидтер жоғалады. Әрбір митоз сайын ... ... ... ... ... ... жеткенде , жасушалар бөліну
қабілетін жояды.
20 ... 80-шы ... ... ... қосу ... ... сақтауға мүмкіндік беретін теломераза деген фермент
алынған болатын. Адам жасушаларында теломераз гені болады, бірақ негізінен
олар ... ... ... Харли мен Грейдер қатерлі ісік жасушаларында
теломераз генінің белсенді екендігін анықтады. Бұл ... ... ... ... басу ... емдеудің және ... түсу ... ... ... алдын алу болашағын айқындай
түседі.
2. Қартаю механизмі
Қартаю механизмі- бұл генетикалық, ... және ... ... өзара әсерлесу нәтижесі. Адамның белсенді өмірін ... ... өмір ... ... ету, дене ... ... айналысу, ұтымды
және үйлесімді тамақтану қажет болады.
Кейінгі уақытта генетикалық ... ... ... ... ... ... ... деген оңтайлы пікірлер төңірегіндегі
ғалымдар ойларын сөзге тиек етсек, ол төмендегідей
Адамның ... ... ... деп ... әлі ... ... ... сирек
болса да 150 жыл өмір сүретін адамдар ... ... ... адамның
өмірі тек биологиялық процестерге ғана байланысты ... ... ... дамыған Африка, кейбір Азия жәек Латын Америкасы
елдерінде адамның орташа өмір сүру ... 45-50 жас ... ... ... ... елдерде 70 жас болып есептелінеді.Тағы бір ... ... ... – ол ... өмір сүретін табиғи қоршаған ортаның
тазалығы болып табылады. Егер ол орта алуан түрлі ... ... ... ... адам сөз жоқ ... шалдығып, мезгілінен бұрын
өледі.
Әйтсе де, санасатын және мойындауға тура ... тағы бір ... Ол ... тірі ... жасушаларының өлу заңдылығы. Бұл тіпті
генетикалық ақпаратта алдын-ала бағдарланып қойылған. Оны ... ... ... ... ... өлімі деп атайды. Апоптозға ұшыраған
жасушалардың ДНҚ-лары бөлшектеніп , ... ... ... ... , ... Мұндай процестің болуы және онығ уақыты ... ... ... Бұларға қоса ұрпақтан ұрпаққа берілетін кейбір тұқым
қуалайтын аурулар болады. Олар да адам ... ұзақ ... ... Осы ... айта ... бір жаңалық, кейінгі кезде адам геномын
зерттеу нәтижелеріне ... ... ... ... ... ... ісі қолға алынып келе жатыр.
Міне, осындай факторлерді ескеретін ... ... ... ... ... деп айтуға қиын. Бәлкім ол қажет емес те ... ... ... ... өмір сүрсе де әрбір адамның өмірі өзіндік
ерекшелігімен қызық.
3. Қартаю ... ... ... ... ... ... кезінде шаш ағарып, түсе бастайды, көздің
көруі, құлақтың естуі нашарлайды, тіс түседі. Тері жұқарып, құрғайды. ... ол ... ... әжім пайда болады. Сонымен бірге адамның қол
жұмысын атқаруға қабілеті ... Бұл ... ... ... орта
жағдайларына бейімделу мүмкіншіліктері азаяды. ... бір ... ... бір ... кәрі ... көз ... ... Өйткені олардың
ішкі ортасының тұрақтылығын қадағалау мүмкіншіліктері бұзылады.
4. Қартаю кезіндегі жүйелердің өзгерістері
Қартаю кезіндегі мидың сыртқы қыртысының жүйке жасушалары азайып, ... ... Бұл ... мидың басқа аумақтарында елулі өзгерістер
болмайды. Нейрондардың денесінде липопусцин жиналады. ... ... ... ... ... ... ... арқылы өткізілу
жылдамдығы баяулайды, туйіспелерде жүйкелік ... ... ... әлсірейді. Сонымен бірге қартаю кезінде жадыда сақтау қабілеті
бұзылады, оқуға құштарлық ... ... ... қалыптасқан әдет, сөз
қоры,алынған білім жастың ұлғаюына қарай көп өзгермейді. Бұл кезде мидың
біршама ... ... ... ... ... ... ... дербес жүйке жүйесі мен эндокриндік жүйенің
өзгерістеріне әкеліп, адамның ... ... ... етеді.
Қартаю кезінде эндокриндік жүйенің қызметі бір сыпыра өзгереді. ... ... ... ... ... ... олардың реттеуші
әсерлерін қабылдайтын нысана тіндер мен жасушалардың сезімталдығы өзгереді.
Эндокриндік жүйенің кері байланыс бойынша өзін-өзі реттеу ... ... ... жыныс бездерінің қызметі ... ... ... ... ... төмендеуінен гипоталамуста гонадолиберин мен
гипофизде гонадотропиннің өндірілуі артады.Бірақ бұл готмондарға жыныстық
бездердің сезімталдығы ... ... олар ... ... ... гормон өндірумен жауап қайтармайды.
Қарт адамдарда гипофиз бен бүйрек үсті бездерінің өзара қатынасы
бұзылады. ... ... ... үсті ... ... ... деңгейіне гипофиз, кері байланыс бойынша, әлсіз
жауап қайтарады. Шеткері ағзалар мен тіндердің жасушаларында(лимфоциттер
мен ... ... ... ... азаяды.
Осыдан әртүлі қоздырғыштарға ... ... ... ... ... ... түзілуі азаюдан қалқанша бездің қызметі
төмендейді, зат ... ... ... ... Бұл ... ұйқы
безінің қызметі әлсіреуінен инсулин аз ... және ... өзі ... тез әсерсізденеді. Сонымен бірге,тіндердің инсулинге
сезімталдығы төмендейді. ... ... қарт ... ... ... ... ... инсулинге тәуелсіз 2-жиі
дамиды.
Адамның жасына қарай ерте кері дамитын бездерге айырша безі ... ... ... ... ... ... кішірейе береді және оның
атқаратын қызметі де кемиді. Бұл өзгерістер ... ... ... ... ... ... иммундық жүйенің өзгерістері екі бағытта байқалады:
- бөтен ... ... ... ... қабілетінің төмендеуінен(
иммунитеттің тапшылығымен)
- организмнің өзінің меншік тіндерінің ... ... ... ... ... ... ... жасушалардың қалыптымөлшерінде
және қанда иммуноглобулиндердің әдеттегіден артық ... ... ... ... ... ... иммундық үйенің
реттелуінің бұзылыстарынан болады. Жасы ұлғайған ... ... ... ... ... оргнизм тіндері өзгерістерге
ұшырап, оларға қарсы аутоиммундық шабуыл болады. Тәжірибелік иттерге алдын
ала аз ... ... ... ... қан сарысуын енгізіп, артынан
адреналин енгізгенде , оның ... ... ... сілейме
дамитыны белгілі болды. Қарт адамдарда жиі кездесетін: жұқпалар, ... ... ... ... қан ... ... ... аурулары, кейбір ми бүліністері, ұйқы безі мен қалқанша ... т.б ... даму ... осы ... жүйенің жасқа
байланысты өзгерістері жатады.Сонымен бірге, қарттарда созылмалы вирустық
жұқпалардың ... ... ... Вирутардың геномы организмнің
тежеуші ықпалдарынан шығып кетеді де, өзбеттерінше өсіп өне береді. ... ... қарт ... ... ... ... т.с.с
дамыса, екінші жағынан қалыпты ... өспе ... ... артады. Қартаю кезінде организмнің улы химиялық заттардан
қорғану қабілетінің ... ... ... тотығу жүйесінде
уытсыздандыру мүмкіншілігінің ... ... ... қарт ... ... ... ғана ... кейбір дәрі-дәрмектерге де өте сезімтал болып
келеді.
Қартаюдың бұл ... ... ... ... ... ... ... болады. Осыдан өкпеде,жүректе,бауырда,бүйректе т.б ішкі
ағзаларда дәнекер тіндер артық өсіп, коллаген ... ... ... ... талшықтар азаяды. Коллагеннің артық өсіп кетуінен дәнекр
тіндерінің созылғыштық қасиеті нашарлап, ағзалардың ... ... ... ... мен қарттардың қантамырларының, буындарының
өзгерістері тікеле байланысты. Осыдан оларда тізенің,белдің ауру сезімдері
пайда болады. Қарт ... ... ... және ... ... бүліністер пайда болуынан ... ... ... ... байқалады. Дәнекер тіндерінің өзгерістерінен қарттарда
жара мен сүйек сынықтарының бітуі, жастарға қарағанда, көп кешеуілдейді.
Қартаю кезінде қанайналым ... ... ... ... ... ... жиырылу күші, қанның минуттық көлемі азаяды, шеткері қан
тамырларының таралуынан айналымдағы қанға олардың жалпы ... ... қан ... саны ... олардың
қабырғаларындағы тіректік мембрананың қалыңдап кетуінен қаннан тіндерге
және, ... ... ... ... ... ... бұзылыс,
әсіресе өкпеде болатын болғандықтан, сыртқы тыныстың жеткіліксіздігіне,
тыныстық гипоксия дамуына әкеледі. ... ... қан ... Қан ... серпімділігі азайып, оларда атеро және
атериосклероздар дамиды. Адамның жасы ұлғаюына байланысты ... пен ... ... ... өзгереді. Осыдан ... ... ... аритмиялары жиі кездеседі.
Сонымен қатар, қарттардың басқа жүйелерінде де өзгерістер ... ... ... қан ... ... ... ... әлсірейді ,
ішек-қарынның сөл шығару қабілеті төмендейді, бұлшықеттердің күші ... ... ... ... ... қартаюды
организмнің барлық функуияларының кері дамуы, әлсіреуі деп ... Бұл ... ... ... , ... ортаның жаңа
жағдайларына белгілі мөлшерде организмнің бейімделуі болады. Ол ... ... ... жаңа ... ... ... ... мүмкін.
Қартаю кезіндегі жасушалардың өзгерістері
Жасушалар өсіп-өніп көбеюі, ... ... ... ... үшін ... ... құралдарындағы ақпарат бойынша ДНҚ, РНҚ,
нәруіздар түзіліп тұруы керек . ал , ... ... ... , ... ... ... ... Оның себебін жасушалардың
қабықтарындағы қанықпаған май қышқылдарының асқын тотығуға ... ... ... Қартаю кезінде байқалатын созылмалы гипоксияның,
ойсоққылық ... т.б ... , ... және ... ... ... ... дамып ішкі ағзалар мен тіндердің
жасушалары мен олардың ... ... ... ... ... ... кетеді. Осыдан оларда бос ... , ... ... ... ... ... ... ядроларында ДНҚ
молекуласының өзгерістері пайда болады, РНҚ, ... ... ... өз ... ... өсіп-өнуіне бөгет жасайды. Сондықтан қартайған
организмдерде :
- ... ... ... ... аз ... ;
- ... ... антиденелердің аз түзілуі;
- мида жаңа шартты байланыстардың бекімеуі т.с.с көптеген құбылыстар
байқалады. Шын мәнінде ... ... ... жасушалары мен ішек
үңгіршіктерінің жасушалары жас ұлғаюына қарай азаятыны белгілі.
Тағы бір назар аударатын жай-ол ... ... ... ... қарама қарсы реттеуші ықпалдардың қатысуымен болады. Олардың біріншісі
жасушалардың бөлініп ... ... ... ( әр ... ... , ... оны ... –цитокидер. Қартаю кезінде бұлардың
екеуінің де ... ... ... ... , бөлінетін жасушалардың бұл
цитокиндерге сезімталдығы төмендейді. Осыдан жасушалардың өсіп-өніп кетуі
де ... . ... ... жиі ... осы ... ... ... ықтимал.
Жалпы қарттардың барлық жасушаларында ... ... ... ... ... Жасушалардың ядросының құрылымы өзгереді,
митохондтиялардың көлемі үлкейіп, құрылымы ... ... ... ... ... ... плазмолеммалары қалыңдайды.
Бұндай жасушаларда жиі қуыстар пайда болады, ... ... ... ... ... рецепторлардың қызметі бұзылудан олардың
сезімталдығы көтеріледі ... ... және ... ... ... өзара қатынасы мен байланыстары
өзгереді. Тіндердегі рецепторлрдың ... ... ... ... ... ... әсер етпейтін , қоздырғыштардың әсерлерінен
қарттық дерттердің туындауы байқалады.
Мәселен, ... суық ... ... рецепторларының
сезімталдығы көтерілуінен жасы ұлғайған адамдар өте тоңғыш ... ... ... жел ... ... ... ... қалыптасады.
Қартаю организмнің барлық функцияларының кемуіне әкеледі. Осыдан
қоршаған ортаның өзгеріп тұратын ... ... ... ... Қарт ... жиі аурушаң болады. Өйткені организмнің жүйелері
мен ішкі ағзаларында, жасушаларында адамның
Қазақ ... ... ... ... ... механизмдері
Орындаған:Меркебаева.Ж
Қабылдаған:
Астана,2008ж

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қартаюдың молекулалық-генетикалық механизмдері. Қартаю процессі.9 бет
Тұқым қуалаушылықтың молекулалық негіздері8 бет
Қартаюдың молекулярлы-генетикалық механизмі17 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық факторлары20 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық фактролары11 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама.2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық фактролары11 бет
«Молекулалық физика курсы бойынша электрондық қабықша34 бет
Автоматтың (пулеметтің) бөліктері мен механизмдерінің жүмысы бөліктер мен механизмдердің оқтауға дейінгі жағдайы21 бет
Агроөнеркәсіп кешеніндегі шаруашылық байланыстарды реттеу механизмдерін жетілдіру бағыттары26 бет
Адам мотивациясының дамуының психикалық механизмдері23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь