Қазақстандағы бахаилік ағымы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4.6

1 Бахаилік тарихнамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7

1.1 Бахаиліктің шығуы мен қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ... 7.33

1.2 Бахаилердің діни ілімі мен ұйымдық құрылымы ... ... ...


2 Қазақстандағы Бахаилік ағымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

2.1 Қазақстанға Бахаи ағымының келу тарихы ... ... ... ... ... ..

2.2 Қазақстандағы Бахаи сенімі орталықтарының қызметі...

2.3 Қазіргі таңдағы Бахаилік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Кіріспе

Зерттеу тақырыбының өзектілігі: Соңғы уақыттарда елімізде адамдардың ойы мен санасында әлеуметтік – экономикалық мәселелер бірінші орынға шығып, рухани құндылықтардың кешеуілдеп жатқаны байқалуда. Қоғамда пайда болған осы рухани бостықтың орнын басқа елдерден келген әртүрлі діни идеялар толтыруға тырысып бағуда. Нәтижесіз де емес. Бұл діни идеялардың Қазақстан халықтарының рухани сезімдерімен үйлесетіндері де, үйлеспейтіндері де бар. Сондықтан да дін дегеннің не екенін танып білу әрбір саналы адамға мәдени қажеттілік.
Жүргізілген зерттеулердің көрсеткіші бойынша бүкіл республика территориясында 46 конфессия мен деноминациядан өкілдік танытатын 2192 діни бірлестік әрекет етеді.Соңғы деректер бұл көрсеткішті 2504 ке жеткізіп отыр /1/. Бұл біздің елімізде діндердің түрінің өте көп екндігін дәлелдейді.Қазақстан секілді жас, әрі халық саны да аз мемлекет үшін бұл көрсеткіш қауіпті сияқты. Сонымен қатар осы саны көп діни ошақтардың сапасы қандай екенін, олар қандай идеяларды насихаттайтынын және олардың идеяларын қабылдаушылар кімдер екені көбінесе назардан тыс қалуда. Радио, теледидар және баспасөз арқылы берілетін хабарлар үстірт, тек таныстырумен шектеледі.Еліміздегі діни ахуалды терең ұғынып, оған жан-жақты баға беру дінтанушы ғаллымдардың негізгі міндеті болып табылады.
Діндер тарихына қарайтын болсақ, әлемдік діндердің өз ішінде бірнеше ағымдар мен бағыттарға бөлінгендерін көреміз. Әлемдік діндердің бірі болып табылатын және Қазақстан халқының 70 пайызға жуығы ұстанатын Ислам дінінде жаңадан қалыптасқан діни ағымдар – Халықаралық Бахаи Ұйымы, Ахмадиялық, Ваххабиттік қала берді жекелеген «Тариқаттық пірлердің» пайда болуы халқымыздың әдет – ғұрпына , қоғамымыздың өсіп өркендеуіне кедергі келтіруі ықтимал.
Осындай ағымдардың бірі, тақырыбымызға арқау болып отырған Бахаи ағымы. Бұл ағым өздерін дербес бір дін ретінде есептейді. Оған келтіретін кейбір дәлелдері де бар. Алайда бұл ағымның шығу тарихына қарасақ, онда мұның шииттік ағымның ішінен шыққанын айқын көруге болады.
Қазіргі кезде Қазақстандағы Бахаи Ұйымы жұртшылықтың назарын өзіне әжептеуір аударуда.Бұл ұйым заңды түрде тіркеліп, жұмыс жүргізе бастағаннан бері газет беттерінде, телевизия мен радиодан көрініп жүр. Қалыптасқан көзқарастарға қайшы келетін діни ілімді қабылдаушылардың саны арта түсуде. Сондықтан бұл « дінді » қабылдаушылардың көзқарасын , олардың қоғамдық өмірге араласу деңгейін зерттеп, оған баға беруді кейінге қалдыруға болмайды. Диссертация аталған мәселелердің мәнін ашып, Бахаилікті Қазақстанның рухани өміріндегі жаңа құбылыс ретінде қарастырып жан-жақты мазмұнын айқындауға ұмтылады.
Тақырыптың зерттелу деңгейі: Бахаиліктің Қазақстан жеріне келу тарихы сонау 1938-39 жылдарға тура келеді. Өйткені осы жылдары Орта Азия мен Кавказ аймақтарында тұратын бахаилерді біздің елдің солтүстік жақтарына жер аударады. Бұл діни ағым Қазақстан жерінде соңғы он жылдықта әрекет етіп келе жатқандықтан бұл тақырыпқа арналған арнайы ғылыми еңбек жоқтың қасы.
1. Назарбаев Е.Ж. Основные тенденции развития межконфессиональных отношений в современном Казахстане. // Analitic №6/2001
2. Перкинс М, Хейнсворит Ф. Вера Бахаи.-М 1992, С.3
3. Артемьев А.И. Религиеведение, Алматы 2002, " Бастау", С 505
4. Становление Веры Бахаи как признанной мировой религии: Заявление Отдела Общественной Информации Международного Сообщества Бахаи – Без выходн. Данных. – С1.
5. E.R. Figlali. Babilik ve Bahailik . Ankara 1994, s1.
6. Киелі кітап. Таурат, Забур және Інжіл Шариф, "Жаңа өмір" баспасы, Стамбул 2000, 742 б.
7. Yeni Rehber Ansiklopedisi, 3 cilt, Istanbul 1993, 117s.
8. Артемьев А.И. Религиеведение, Алматы 2002, " Бастау", С 507.
9. Базиленко И.В. Бахаизм: история вероучения (середина XIX- начало XX в), М 1994, С8.
10. E.R. Figlali. Babilik ve Bahailik . Ankara 1994, s2.
11. E.R. Figlali. Cagimizda Itikadi Islam Mezhepleri, Istanbul 1993, s246.
12. E.R. Figlali. Babilik ve Bahailik . Ankara 1994, s 4-13.
13. M.K. Atik. Islam kavramlari. Ankara 1997, s 98
14. M.E. Zehra. Mezhepler Tarihi. Istanbul 1993, s 226-227.
15. Перкинс М, Хейнсворит Ф. Вера Бахаи.-М 1992, С 13-15.
16. Дж. Э. Эсслемонт. Бахаулла және Жаңа Дәуір. Қазақстан Баһаилерінің Ұлттық Рухани Жиналысы 1999. 21 б.
17. Ana Britannika Ansiklopedisi . 3 cilt. Istanbul 1993, s 183.
18. Артемьев А.И. Религиеведение, Алматы 2002, " Бастау", С 510.
19. Дж. Э. Эсслемонт. Бахаулла және Жаңа Дәуір. Қазақстан Баһаилерінің Ұлттық Рухани Жиналысы 1999. 26-27 б.
20. Сонда, 28 б.
21. Islam Ansiklopedisi. Istanbul 1991, 4 cilt, s 466.
22. E.R. Figlali. Babilik ve Bahailik . Ankara 1994, s 55.
23. Guney Tumer, Abdurrahman Kucuk. Dinler Tarihi. Ankara 1993, s360.
24. Дж. Э. Эсслемонт. Бахаулла және Жаңа Дәуір. Қазақстан Баһаилерінің Ұлттық Рухани Жиналысы 1999. 40 б.
25. E.R. Figlali. Babilik ve Bahailik . Ankara 1994, s 79.
26. Никитин В.Н, Обухов В.Л. Религиеведение: Вероучение религии мира.-С. 187-195.
27. Дж. Э. Эсслемонт. Бахаулла және Жаңа Дәуір. Қазақстан Баһаилерінің Ұлттық Рухани Жиналысы 1999. 178-179 б.
28. Osman Cilalci. Gunumuz Dunya Dinleri. Ankara 1998, s 170.
29. Молитвы Бахаи открытые Бахауллой, Бабом, Абдул-Баха. Алматы 1998, С 21.
30. Халифа Алтай "Құран Кәрим" Қазақша мағына және түсінігі, Әнфал сүресі 17 аят, Фатх сүресі 10 аят.
31. Мунчаев. Ш. Религия, история и современность, М 1998,С 215.
32. Абдул-Баха . Париждегі сұхбаттар . Алматы, Қазақстан Баһаилерінің Ұлттық Рухани Жиналысы 2000, 55-65 б.
33. Дж. Э. Эсслемонт. Бахаулла және Жаңа Дәуір. Қазақстан Баһаилерінің Ұлттық Рухани Жиналысы 1999. 169 б.
34. Сонда, 85 б.
35. E.R. Figlali. Cagimizda Itikadi Islam Mezhepleri, Selcuk Yayinlari 1996, s 217.
36. E.R. Figlali. Babilik ve Bahailik . Ankara 1994, s 70.
37. Артемьев А.И. Религиеведение, Алматы 2002, " Бастау", С 527.
38. Абдул-Баха . Париждегі сұхбаттар . Алматы, Қазақстан Баһаилерінің Ұлттық Рухани Жиналысы 2000, 88-109 б.
39. В.Иванов, Я.Трофимов. Религии Казахстана. Алматы 1999, С 93.
40. Община Бахаи: основания, цели и намерения- Хайфа: ВЦБ, 1990. С.7.
41. Ғ.Есім, А. Артемьев, С.Қанаев, Г. Біләлова. Дінтану негіздері,Алматы «Білім» 2003, 141 б.
42. Базиленко И.В. Бахаизм: история вероучения (середина XIX- начало XX в), М 1994, С 3.
43. Al-Mavsuatul Muyassarati Fil Adyani Val Mazahibil Muasirati. Riyad 1989, S24.
44. Н. Назарбаев. Мақсатымыз ортақ- бізге тыныштық, бірлік қажет./ Егемен Қазақстан. 2005 жыл, 20 сәуір.
        
        ӘЛ- ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ФИЛОСОФИЯ ЖӘНЕ САЯСАТТАНУ ФАКУЛЬТЕТІ
Философия және ғылым методологиясы кафедрасы
МАГИСТРЛІК ДИССЕРТАЦИЯ
Қазақстандағы Бахаилік ... ... ... ... ... ... ғ.д. проф.______________ Орынбеков М.С.
(қолы, күні)
Қорғауға жіберілді: философия
және ғылым ... ... ... ғ.к., ... ... Затов Қ.А.
(қолы, күні)
АЛМАТЫ 2005
Реферат
Магистрлік диссертация жұмысы дінтану саласынан жазылған.
Тақырыбы: “ ... ... ...
Зерттеу жұмысының мақсаты:
1. Қазіргі кезеңдегі Қазақстандағы Бахаилік ағымының даму ... ... ... ... ортаға шығып отырған бұл ағымның исламмен
қаншалықты үйлесіп, үйлеспейтіндігін және ... ... ... мен ... ... ... Бахаилікті Қазақстандағы жұртшылықтың қабылдау себептерін айқындау
және ... ... ... ... ... ... міндеті:
1.Республикадағы діни жағдайлардың қырлы-сырлы табиғатын ашу. Діни
қатынастар ... ... және ... зор ықпалын тигізеді.
Сондықтан дін мәселесін шешудегі негізгі түйін халықтар арасындағы ... пен ... ... ... көрсету.
2.Қазақстанда пайда болған жаңа діни ... бірі ... ... даму ... ... ... талдау. Сенім негіздерін
тереңінен зерттеу. Ислам дінінің ... ... ... ... ... осы ... ... салыстыра отырып объективті түрде баға
беру.
3. Еліміз демократиялық бағытты ұстануына байланысты ... ... ... әрекет етуде. Бахаи идеяларында ... ... ... мен дәстүрлерге қайшы келетін, патриотизмді, ұлт,
отан деген ұғымдарды жоққа шығаратын көзқарастар бар. ... ... бірі ... осы көзқарастарды ашып көрсетіп, оның мәнін
түсіндіруге талпыныс жасау.
Зерттеу жұмысының жаңалығы:
1.Бахаилік ағымы ... ... ... бері ... дербес бір
дін ретінде танытуда. Диссертацияда Бахаиліктің ешқандай жеке бір дін ... ... ... иудаизмдегі пікірлерді біріктіргісі келген
шииттік секталардың бірі ... ... ... ... ... ... ... себептері анықталып, Бахаилердің ... ... ... ... ... ... ... Бахаилікті зерттеген орыс ғалымдарымен қатар, түрік және араб
зерттеушілерінің ... ... ең ... рет ... жазу ... 31 ... қолданылды. Жұмыстың көлемі 66 бет.
Мазмұны
Б
Кіріспе.................................................................
........................... 4-6
1 Бахаилік
тарихнамасы................................................................7
1.1 Бахаиліктің шығуы мен
қалыптасуы................................7-33
1.2 Бахаилердің діни ілімі мен ұйымдық құрылымы............
2. ... ... ... ... ... келу ... Қазақстандағы Бахаи сенімі орталықтарының қызметі...
2.3 Қазіргі таңдағы
Бахаилік.....................................................
Қорытынды...............................................................
........................
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі...................................................
Кіріспе
Зерттеу тақырыбының өзектілігі: ... ... ... ... мен ... әлеуметтік – экономикалық мәселелер бірінші орынға шығып,
рухани құндылықтардың ... ... ... ... ... ... рухани бостықтың орнын басқа елдерден келген әртүрлі діни ... ... ... Нәтижесіз де емес. Бұл діни идеялардың Қазақстан
халықтарының рухани ... ... де, ... де ... да дін дегеннің не екенін танып білу әрбір саналы адамға мәдени
қажеттілік.
Жүргізілген ... ... ... ... ... 46 конфессия мен деноминациядан өкілдік танытатын 2192 діни
бірлестік әрекет етеді.Соңғы деректер бұл көрсеткішті 2504 ке ... ... Бұл ... ... ... түрінің өте көп ... ... жас, әрі ... саны да аз ... үшін ... ... ... Сонымен қатар осы саны көп діни ошақтардың сапасы
қандай екенін, олар ... ... ... және ... ... кімдер екені көбінесе назардан тыс қалуда. Радио, теледидар
және баспасөз ... ... ... ... тек ... діни ... ... ұғынып, оған жан-жақты баға ... ... ... ... ... ... тарихына қарайтын болсақ, әлемдік діндердің өз ... ... мен ... ... көреміз. Әлемдік діндердің бірі болып
табылатын және Қазақстан халқының 70 пайызға ... ... ... ... ... діни ...... Бахаи Ұйымы, Ахмадиялық,
Ваххабиттік қала берді жекелеген «Тариқаттық пірлердің» пайда ... әдет – ... , ... өсіп ... ... ... ... бірі, тақырыбымызға арқау болып отырған Бахаи ағымы.
Бұл ағым өздерін дербес бір дін ретінде есептейді. Оған ... ... де бар. ... бұл ағымның шығу тарихына қарасақ, онда мұның
шииттік ағымның ішінен шыққанын айқын көруге болады.
Қазіргі кезде ... ... ... жұртшылықтың назарын өзіне
әжептеуір аударуда.Бұл ұйым заңды түрде тіркеліп, жұмыс ... ... ... ... ... мен ... ... жүр. Қалыптасқан
көзқарастарға қайшы келетін діни ілімді қабылдаушылардың саны арта ... бұл « ... » ... ... , олардың қоғамдық
өмірге араласу деңгейін зерттеп, оған баға ... ... ... ... ... ... ... ашып, Бахаилікті
Қазақстанның рухани ... жаңа ... ... ... ... ... ... зерттелу деңгейі: Бахаиліктің Қазақстан жеріне келу тарихы
сонау 1938-39 жылдарға тура ... ... осы ... Орта Азия мен
Кавказ аймақтарында тұратын бахаилерді біздің елдің солтүстік жақтарына жер
аударады. Бұл діни ағым ... ... ... он жылдықта әрекет етіп
келе жатқандықтан бұл тақырыпқа ... ... ... ... ... ... ... орыс шығыстанушы ғалымдары өз еңбектерінде орын
бергенімен арнайы зерттеу жасалмаған. Орыс ғалымдарынан Бахаулла және ... ... ... ... зерттеу жасап , еңбек жазған Базиленко И.В
болып табылады. Ғалым «Бахаизм: история вероучения (середина XIX- ... ... атты ... бахаилікті тарихи тұрғыдан қарастырып, әлемдік діндер
қатарына енуге ұмтылып жатқан діни – саяси ілім деп ... ... ... ... ... өте көп ... Солардың
ішінен E.R Figlali-ның «Babilik ve Bahailik» атты еңбегін ерекше ... ... бұл ... он ... ғасырда теріс жолда танытылған
тасаввуфтың (суфизм) және шииттіктің негізгі сенімдерінен болған «Махдилік»
түсінігінің ... ... ... ... деп ... ғалымдар арасынан бұл тақырыпты ... ... ... Ғарифолла Есім және Артемьев А.И –лердің еңбектерін атап өтуге
болады.
Бахаиліктің Қазақстандағы дамуы жалпы еліміздегі діни ... ... ... ... бұл еңбекте «Саясат», «Analytic», «Ақиқат»,
«Ислам ... ... ... Қазақстан», «Алтын Орда» журналдары мен
газеттерінде соңғы ... дін ... ... ... ... Б. Құдайбергенов, Я. Трофимов т.б авторлардың
еңбегі Қазақстандағы діндердің дамуы мен діни қатынастарға, елдің ... ... көп ... ... ... ... ... шыққан бір ағым болып табылады.
Шииттікке арналған зерттеу жұмыстары өте көп. Диссертацияда түрік және ... ... ... ... Сондай-ақ Бахаиліктің
Қазақстандағы жағдайына қатысты Алматы қаласындағы ... ... ... ... алынған деректер қолданылды.
Зерттеудің мақсаттары:
1. Қазіргі ... ... ... ... даму ... Ислам дінінің тарихында ортаға шығып отырған бұл ағымның исламмен
қаншалықты үйлесіп, үйлеспейтіндігін және ... ... ... мен ... ... ашу.
3. Бахаилікті Қазақстандағы жұртшылықтың қабылдау себептерін ... ... ... ... ... көрсету.
Зерттеудің міндеттері:
1.Республикадағы діни жағдайлардың қырлы-сырлы табиғатын ашу. ... ... ... және ... зор ... тигізеді.
Сондықтан дін мәселесін шешудегі негізгі түйін халықтар ... ... пен ... ... ... көрсету.
2.Қазақстанда пайда болған жаңа діни ағымдардың бірі болып табылатын
Бахаиліктің даму ... ... ... талдау. Сенім негіздерін
тереңінен зерттеу. Ислам дінінің ... ... ... ... ағым
болғандықтан осы діннің негіздерімен салыстыра отырып объективті түрде баға
беру.
3. Еліміз демократиялық ... ... ... ... Бахаилер
Ұйымы еркін әрекет етуде. Бахаи идеяларында ... ... ... мен ... қайшы келетін, патриотизмді, ұлт,
отан деген ұғымдарды жоққа шығаратын көзқарастар бар. Зерттеудің маңызды
міндеттерінің бірі ... осы ... ашып ... оның ... ... жасау.
Диссертацияның ғылыми жаңалығы:
1.Бахаилік ағымы Қазақстанда пайда болғаннан бері ... ... ... ... ... Диссертацияда Бахаиліктің ешқандай жеке бір дін емес,
керісінше ислам, христиан, ... ... ... ... ... бірі ... ғылыми негізде тұжырымдалды.
2.Бұл ағымға кірудің негізгі себептері анықталып, ... ... ... барысында табысқа жетулерінің себептері көрсетілді.
3. Бахаилікті зерттеген орыс ... ... ... және ... ... ойлар ең алғаш рет қолданылды.
Диссертацияның қолданыстық маңыздылығы:
Зерттеу жұмысының ғылыми нәтижелері діндер тарихы ғылымының дамуына өз
үлесін ... ... ... мен ... ... ... өтетін дінтану, діндер тарихы ... ... ... болады.
1 Бахаилік тарихнамасы
1.1 Бахаиліктің шығуы мен қалыптасуы
ХІX ғасырдың ортасында Ислам мәдениеті мен ... ... ... ... сенімі» 160 жылдық мерзім ішінде шииттік сектадан дербес бір
«дін» (өздерін солай есептейді) ... ... ... ... ... бір ... жүйесі болып табылады. ... ... ... ... сондай-ақ Ресей де қазіргі кезде бұларды ең жас
әлемдік дін деп есептеуде /2/.
Бұлай аталуына себеп ретінде мына ... ... ... ... 1897 жылы ... орыс ... Георгий Батюшков Европа
Жаршысына (Вестник Европы): «Секталардың қалыптасуы Персия үшін қалыпты
жағдай. Бір ғасырдың ішінде бұл елде ... діни ілім ... ... ... ... жатады. Бабиттер сектасы басқаларына қарағанда мықтырақ
болып келді. Қысқа мерзімнің ішінде ... ... ... ... ... ұстанушылардың саны күн сайын ұлғая түсті. Жағдайдан
қауіптенген молдалар және сейіттер жоғарғы ... өз ... ... ... ... ... ықпалымен мемлекет
белсенді түрде осы ағымды ұстанушыларды қудалады. Нәтижесінде бұларға
сенушілер саны арта ... Бұл діни ілім тек ... ... ғана ... ... ... ... және Орталық Азияға да тарады /3/».
1. «Британ энциклопедиясы» 1988 жылы, яғни 90 ... ... ... таралу, жайылу тұрғысынан екінші орындағы әлемдік дін
деп айтады /4/.
2. ... ... ... ... ... ... берген
мәлімдемеде («Бахаи сенімінің әлемдік дін ретінде мойындала
бастауы») былай ... «ХХІ ... ... ... ... өзінің
жазбаларымен, заңдары және сенушілер ұйымымен, өзіне тән ... ... ... бөліктерінде тәуелсіз әлемдік дін
ретінде танылып отыр. Бұл дін ... ... ... ... діни қауымдастықтары және басқа да зиялылары ... ... ... бұл ... ... ... ... дінтану зерттеулерінің нәтижесіне сүйеніп барып отыр.
180 елдің ... ... ... ... діни сипатын
мойындап, оларға заңды ... ... ... ... ... ... ұлттық билік органдары мен жергілікті басқару
орталықтары, дінаралық топтар мен ... және ... ... ... ... мойындап, оған жоғары баға беріп отыр.
Әсіресе жалпы сүйспеншілік, әйелдер қозғалысы, өнегелі білім ... ... ... үлестері ерекше бағаланып отыр /5/».
Шыны керек, басқа да ... көп. ... ... ... ... ... қозғалыс ретінде Батыс пен Шығысты
үйлестіруге әрекеттенген және ... өте келе ... діни ... ... деп ... Ал ... ... мира» атты еңбектің ... З және ... Г. ... сенімін әлі толық қалыптасып үлгермеген,
діни ғұрыптары жүйеленбеген бір сенім жүйесі дейді.
Туркиялық исламтанушы ғалым Этхем Рухы ... да бұл ... ... Бахаилік он тоғызыншы ғасырда теріс жолда танытылған тасаввуфтың
(суфизм) және шииттіктің ... ... ... «Махдилік»түсінігінің
ортаға шығарған бұзғыншы әрекеті /6/ » деп танытады.
Осы секілді әртүрлі сыңаржақты сұрақтарға жауап іздеп көрейік.
19 ғасырдың екінші жартысында көптеген ... Иса ... ... үлкен үмітпен сенетін еді. Бұл мәселе «Жаңа өсиеттің» кейбір
мәтіндерінде де ... ... Лұқа ... ... бұл ... ... «Сол уақытта олар менің ... ... ... құдыретпен,
салтанатты ұлылықпен бір бұлтта келе жатқанымды көреді. Сендер бұл оқиғалар
бола ... ... ... ... жоғары қараңдар, себебі
құтқарылуларың жақын!-деді Иса. ... ... ... ... мына
болашақтағы жағдайды түсіндірді:
-Інжіл ағашы мен барлық басқа ағаштарға қараңдар: жапырақтарының шыға
бастағанын көргенде жаздың таяп ... ... Сол ... ... ... ... ... көргенде Құдай Патшалығының жер бетінде орнайтын
кезінің таяп қалғанын білетін боласыңдар. Сендерге ... ... ... ... ... ... бәрі іске асады. Аспан мен жер жойылатын ... ... ... еш ... ... ... сақ ... той-думан
жасап, мас болып немесе күнделікті тұрмысты ... ... ... ... ... ... ... күнім сендерге қапылыста
келеді. Себебі сол күн жер бетінде тұрғандардың бәрінің басына түскен тор
сияқты кенеттен туа ... ... осы ... құтылып, Билеуші ретінде
келген Менің алдыма тұра алу үшін ... ... ... ... ... /7/
Исаның қайта келіп әділеттілікті орнататынынан үміткерлер қарапайым
христиандар болатын. Европа және Америкада бұл ... сол ... ... ... бет ... неміс ұлтының кейбір адамдары өз отандарын
тастап, Кармель тау беткейлерінде Исаның келуін тосты ... ... ... ... жатқан кезде, Иисустың қайта тірілуі Шығыста 1844
жылы Шираз қаласындағы Сейіт Али Мұхаммед атты ... ... ... дінінің негізін қалаушы Сейіт Али Мұхаммед ... ... ... ... имамға ашылған қақпа» деген мағынаға келетін
«Баб» деген лақаб атпен танымал кісі. Ол ... 1819 жылы 20 ... ... ... ... ... ... пайғамбардың ұрпағы болып
келеді. Оның әкесі ірі саудагер болатын. Баласы дүниеге келгесін ... ... ... ... ... Али ... нағашыларының қолында
тәрбиеленеді. Бұл жерде ол сол кезеңге сай қарапайым білім алады. 22 Мамыр
1844 жылы Шираз қаласында ... Али ... ... уәде ... адам
екендігін мәлімдеген. Ол былай деп мәлімдеме жасады: «Ей! ... ... ... сөздерді ол Мулла Хусейінге айтты- Шын айтам! Мен Бабпын.
Мен Құдайдың есігімін (қақпасымын). Он ... адам ... мені ... ... ... ... Содан кейін олар бір-біріне
тәуелсіз, маған қарай ... ... ... ... өзін ... ... ... кеткен «Махди» екендігін айтып
жариялады. Негізінде Иранда «Исна ашария» (12 ... ... бар. Бұл ... ... ... (Махди) деген сенім бар. Сол үшінде Сейіт Али ... ... ... ... ... халыққа өзінің сол ... ... Осы ... ... өз ... бір ұйым ... Оған «Бабилер»
есімін берді.
XIX ғасырдың екінші жартысында Иран әлеуметтік – экономикалық, саяси және
рухани жағынан құлдырауға ... ... ... ... феодалдық
мемлекеттің кейпінде еді. Бұл қлыраудың сыртқы саяси себептеріне орыс-иран
соғыстары (1804-1813, 1826-1828 ) , ... ... және Орта ... ... шекара даулары, сондай-ақ Ресей мен Ұлыбританияның
ықпалынсыз дербес саясат жүргізе ... ... ... ішкі ... ... сепаратистік сипаттағы феодал ақсүйектердің көтерілістерін
айтуға болады.Олар көбіне өз жағына көшпенді ... мен ... ... ... ... ... ... күйрей жеңілуі,
мемлекеттік аппарат пен армияның іштегі шаруалар көтерілісін басуда ... ... ... ... болуының себебі елдің әлеуметтік-
экономикалық жағынан артта қалып кетуімен байланысты болып ... ... ... Иран 19 ... ... Франция және Ресейдің экономикалық,
әскери және саяси әсерінің ... ... ... ... ... ... ... өткеруде болатын. Бұл жағдай тарих бойына белгілі
болғандай ... ... ... ... ... жағдайдан алып
шығатын құтқарушыны аңсауларына жаңа бір жол ашып берді. Әсіресе бұл жол ,
бұл ... ... ... ... ... ... тән ... үшін
шииттіктің негізгі кілті қызметін атқарды.
Тақырыпты кеңінен ашу мақсатында Шииттіктегі Махди сеніміне тоқталып өту
керек.Имамия ... ... ... тек қана ... ... ... ... және Али мен Фатиманың ұлдарынан келген он
екі имамның ... ... ... сенеді. Басқаша айтатын болсақ
иман, имамдарға ... ... ... Осы ... ... пайғамбарлықтың Алладан берілген бір сый ... ... ... ... міндеттерімен міндеттелген, адамдарды дұрыс жолға
салуды мойнына алған бір Имамның да бар ... ... ... ... имам ... дін және дүниелік істерін реттеуде, араларындағы
зұлымдық пен дұшпандықты ... ... ... пайғамбардың
орынбасарлық қызметіне лайық ... ... Осы ... ... жалғасы болып есептеледі. Пайғамбарларды жіберу үлкен бір
сый болғаны ... ... ... ... имам тағайындау да үлкен сый
және Алла Тағалаға бұл іс уәжіп ... ... ... ... ... ... ... немесе сол имамнан бұрынғы имамның (пайғамбардың)
айтуымен жүзеге асады. Адамдардың таңдауы және қалауымен болмайды. Хазіреті
Мұхаммед ... да ... ... ... ... ... ... Мұны ол өзінің күйеу баласы болғаны үшін емес, Алланың үкімін
атқарушы болғандығы үшін жасады.
Екінші бір жағынан Али және оның ізін ... он бір ... ... ... әмір ... тұлғалары болып табылады. Имамдар ... ... ... ... ... Олар ... ... жасаудан сақтандырылған. Сонымен қатар бұл адамдар шариғаттың
қорғаушысы әрі ... ... ... ... ... мен пайғамбар
арасында бір айырмашылық жоқ. Имамдар мен пайғамбарлар арасындағы ... ... ... уахи (хабар) алуы, ал имамның болса
әмірлер мен ... ... ... ... ... ... ... ислам ғалымдары да әртүрлі көзқараста. Абдуллаһ
бин Мәсғудтан риуаят бойынша Расулуллаһ (Мухаммед) ... ... ... ... ... ... да Аллаһ ол күнді ұзатып, менің бір ... ... ... ... ... ... жібереді. Бұл кісінің аты менің
атыма ұқсас, әкесінің есімі әкемнң ... ... ... Ол адам ... зұлымдықты жойып, орнына әділеттілікті ... (Әбу ... ... ... ... риуаят бойынша Расулуллаһ былай деген: «Мәһди менің
ұрпағымнан, қызым Фатиманың балаларынан ... (Әбу ... ... 1, 4284).
Ислам ғалымдары арасында Мәһдидің ақырзаманда келіп, келмеуі жөнінде
әртүрлі ... ... ... ... ... ... адам жоқ және ондай
кісі келмейді. Мәһди мен Хазіреті Иса деп ... ... бір ... ... бір адам ... айтылған деп, Мәһдиге деген ... ... ... ғалымдар Мәһди жайында айтылған хадистерді сахих
деп тапқандықтан Мәһдидің келетіндігін қабыл етеді. Хазіреті Иса мен ... екі адам деп, ... ... дәлел ретінде келтіреді. Мысалы
жоғарыда Әбу Даудтан ... ... ... рас) хадиске сүйеніп, Мәһди
Пайғамбар әулетінен шығатын тура жолға бастаушы имам деп сенеді.
Имамия Шиитерінің ойынша ... ... ... ... ... ... кіші
болсын еш күнә істемейді. Алланың айтқандарына қарсы келмейді. Имамдар
Алланың жер ... ... ... ... ... ... Имамға
сену, иман шарттарынан. Имамия Шииттігінде Алланың әмірі ... ... ... ... саны он екі. Адамдар дін және дүниелік
істерінде олардың көмегіне ... ... он ... ... ... Махди). 869 жылы 30 шілдеде ... ... ... ... ... ал- Аскеридің 873 жылы 2 қазандағы өлімінен кейін жасырынған.
Қазірге дейін ... және ... ... шығып, зұлымдықпен толған
дүниені әділдікпен толтыратын болады. Осы тұрғыдан Махдидің келетіндігіне
сену иман негіздерінен болып табылады. Әлі ... ... ... ... ... ... жоғалуын, яғни 873 жылдан 940 жылдың 27 мамырына ... ... ... (кіші жасырынушылық кезең) дейді. ... осы кіші ... ... он ... ... ... ... істерін дұрыс жолға салып отыру үшін төрт адам ... ... ... ... ... деп ... болған Али ибн Мұхаммедтің 940 жылы 27 мамырдағы өлімімен
басталған және ... ... ... ... ... Кубра» (Үлкен
жасырынушылық кезең) дейді. Осы кезеңнен бастап он екінші имам адамдардың
көзінен ... ... ... ... сау ... ... Ол жер беті
зұлымдыққа толып, ... ... ... ... ... ... ортаға шығып, әлемді бақыт пен қуанышқа бөлейді.
Осы тұрғыдан ғайып Имамға сенім, Шииттік ... ... ... ... әлеуметтік және экономикалық ... ... ... ... ... ... ... мейлінше
күшті дамыған. Ғайып Имамның бір күні келіп әділдікті ... ... ... бұл ... ... үміті әрі арқасүйер таянышы /12/.
Бахаилік және оның бастауы болып табылатын Бабилік жоғарыда айтып өткен
Иснаашария ... ... ... ... бір ағым ... табылады.
Бабилік және соның негізінде пайда болған Бахаилік Имамия шииттігінің
ішінен бөлініп ... ... ... ... ... байланысты. Осы
Шейхилік әрекеті жайлы Туркиялық ... ... ... Рухы ... ... ... ... терең зерттелген. Осы мағлұматты
ықшамдап жеткізуді дұрыс ... ... ... әрекеті, Шииттік пен Бабилік арасында маңызды бір
байланыстырушы қызметке ие. ... ... ... ... ішінде
пайда болған осы әрекеттің жемісі деуге болады. Өйткені ... ... он ... ... жоғалуынан кейін басталған «Ғайбет-и Кубра»
(Үлкен жасырынушылық кезеңі) кезеңінде ... ... ... қызметін
атқарушы Имамдарымен байланыс құра алатын және оған ашылатын ... ... бір ... ... барлығы сеніміне негізделеді.
Имамия шииттігінің ішінде басталған бұл ... ... Шейх ... ал-
Ахсаи болып табылады. 1752 немесе 1753 жылы Басра бұғазының оңтүстігіндегі
кіші ... ... ... ... Жастайынан сопылық өмірге бейім
болады. ... өз өмір ... ... «Сиретуш-Шейх Ахмед ал - ... 1957) атты ... жас ... ... ... ... ... және
алған аяндар арқылы он екі имамның көпшілігінің және Мұхаммед ... ... ... үйреткендігін айтады. Осы түстер мен аяндар
кейіншелік оның имамдар жайлы философиялық және діни ... ... ... 1790 ... ... ... ... шығып Ирак, Нежеф және
Кербалаға барады. Осы жерлерде Имамия ... ... ... пен ... ... ... талас-тартыстарын жақыннан
бақылайды. Осы кездерде Имамия ағымы, 17 ғасырда «Усулие» және ... ... ... ... ағымдар төңірегінде пікірталас жүргізіп жатқан
болатын.
Негізінде Ахбарие-Усулие мектептерінің іздері сонау он ... және ... ... ... ... жатыр. Ахбари мектебі, Молла Мухаммед Әмин
Эстерабади (өлімі 1623) ... он ... ... ... ... жүйеге келтіріледі. Мақсаттары шиит ... ... ... ... мен ... ... келген хадистерге негіздеу тәсіліне
сүйендіру еді. ... бұл ... ... ... ... ... асырылып келді. Алайда Сафавиттердің соңғы кезеңдері ... ... ... ... ... шариғат мәселелерінде
ақылға жүгінуді дұрыс көреді. Бұл жағдай Ахбарилердің наразылығын тудырды.
Осылайша Сафавилердің соңғы ... мен ... ... ... ... ... ... Ахбари үстемдігі, әсіресе Вахид Бихбехани
лақабымен танылған Ага Мұхаммед Әкмал (өлімі 1792)дың Ахбарилерді кәпір ... ... қана ... ... Әлемінде Ахбари-Усули қақтығыстары
мейлінше күшейе түсті.
Шейх Ахмед, ... екі ... ... де ... ... ... ... де бет бұрған емес. Қайта бұл жерде ол білімі және
тақуалығымен аты шығып ... ... ... ... ие ... жылы ... өтіп ... орналасады. Бұл жерде де атағы тек ғалымдар
арасында емес, Качар билеушілері мен ықпалды саудагерлер арасында да ... ... ... ... ... ... ... мен Мухсин
Фейз Кашанидің философиялық жүйелерінің сыны туралы маңызды еңбектерін де
осы жерде жазады. ... ... ... ... ... Көзқарастарын өте мұқият түсіндіруге тырысқанымен асқақтаған
абыройы мен ... тыс ... ... көп кешікпей кейбір
ғалымдардың шабуылына ... ... ... ... ... берумен кінәләнді. Бұл кінә оның
имамдардың жаратылыстың және ... ... ... сыры ... жорамалдауынан тағылды. Шейх Ахмед одан да терең кетіп, ... ... ... ... ... емес ... және ... таным шеңберіне сыймайтындығын алға тартады. Оның ойынша
кейбір хадистер және Құран аяттары, адамның бар ... ... ... күре ... да ... ... Алланы білу және сүю екендігін
білдіреді. Алланың ... мен ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл да болса, оның ойынша он ... ... ... ... Он төрт күнәсіз Мұхаммед, қызы Фатима, және он
екі имам болып есептеледі.Шейхилікке қарағанда он төрт ... ... ... нұры ... ... олар ... ... және оның қалауын жүзеге асырушылар. Егер олар ... ... ... ... ... еді және адамдар Алланы танымас еді. Алланың
ақиқаты тек осыларда көрініс береді. Осы тұрғыдан олар ... ... ... ... ... Ахмед Ахбарилерді қолдай отырып, шииттердің белгілі бір ғұламаның
дегенін ұстану түсінігін ... ... ... ... «төртінші негіз»
сенімін алға тартады. Оның ойынша ... ... ... ... ... ... (пайғамбарлық), имамат, меад (өлісмнен кейіе
тірілу) және әділет негіздерінен тұратын «дін ... үшке ... ... ... Имамат. Бұл үш негізге төртінші етіп «кемел шиит»
сенімін қосады. Кемел шиит ... мен ... ... бір делдал болып
табылады. Кемел шиит имамдардың сыйына бөленген адам ... ... ... діни ілімі ғұламалардың қателесуі мүмкін «ақылды» қолдануының
нәтижесі емес, имамдармен ... ... ... ... және ... ... қателіктерден сақтандырылған. Бұл байланыс әрине
рухани тұрғыда жүзеге асады. Қаншалықты Шейх Ахмед тікелей бұл адамның өзі
екендігін айтпағанымен, оның ... ... ... ... ... ... Шәкірттері оны «Кемел шиит» деп мойындайды да. ... ... ... ... Алланың пайғамбарларында және
имамдарында көрінген ең ... ... ... ... Осы ... ол ... ... келгендердің барлығы да сол бір болмыстың бөлек-бөлек,
басқа-басқа көріністерінен басқа ... де ... тек ... ... білінетіндіктен олар бүкіл жаратылыстың
басында және Лаухи Махфуз (қорғалған тақта) бүкіл жер мен ... ... ... ... ... табылады. Оларға қарсы күнә жасау Аллаға
қарсы күнә ... тең. ... ... ... ... нәрседен пәк болған
болмысының білімімен белгілі болған нәрселердің біліміне ашылған «баб»
(қақпа) тар болып ... ... ... бұл ... және ақиқаттың
орталығы Шейх Ахмед ... мен ... әрі ... ... ... Решти
(өлімі 1843) болып табылады.
Әл-Ахсаи,1822 жылдары осындай көзқарастарынан Казвиндік бір ғұлама
тарапынан кәпірлікпен ... көбі ... ... шықпаса да,
осы айыптау оның жақтастарының шииттік ішінде өз алдына бір мектеп халінде
ұйымдасуларына себеп болды. ... ... ол ... ... ... ... ... бұл жерде де көптеген ғұламалардың қарсылығына ұшырайды.
Содан Меккеге бет алады, бірақ жете ... 73 ... ... болады.
Әл-Ахсаи, Сейіт Казым Рештиді орынбасары етіп ... ... Шейх ... әл-Ахсаимен жолығу үшін Иранға келеді және оның ең жақын
шәкірті болып онымен бірге Иракқа өтеді. ... ... ... ... жеке бір ұйым ... ... Решти ұстазы Ахсаи тарапынан
астарлы мағыналармен айтылған Шейхилік сенімдерін ... ... ... Исмаилиттік көзқарастардан әсерленіп Шейхиліктің екі
Мұхаммед кезеңінің барлығына сенетіндігін айтады. Бірінші ... ... ... кезеңі және шариғаттың кемелденген дәуірі. Бұл кезең
«сырлы, тылсым» ... ... ... ... ... он ... ... аяқталады. Шейх Ахмедтің осы себептен «тылсым»
ақиқаттардың жаңа кезеңінің ... ... алға ... ... жария етілмеген, бірақ Рештидің жақтастары тарапынан жақсы белгілі
болған бұл ... ... ... ... ... бітуімен келетін
уақыты жақындағандығына сенілетін «Махдиді» күтуге немесе бір ... ... ... оны іздестіруге себеп болған. Казым Решти бұл
туралы былай дейді: «Уәде етілген ... осы ... ... өмір ... ... мерзімі жетті. Оған жол ашыңдар. Рухтарыңды тазалаңдар, сонда
оны көре ... ... бұл ... мен бұл ... өтпейінше көрінбейді.
Тапқанға дейін еш тоқталмаңдар» деген. ... ... ... ... ... ... барып,пікірлерін жаюмен міндеттейді.
Казым Решти орнына ешкімді дайындамастан қайтыс ... ... ... ... Молла Хусейннің артынан ереді. Молла Хусейн, 1844 жылы
Ширазға барған кезінде бұрын Сейіт Казымның ... ... ... ... ... Али ... Молла Хусейнге өзін ... ... ... бас июін ... ... Молла Хусейн оны емтихан жасап сынап
көреді және оның шынында да «уәде етілген» ... ... ... ... ... ең ... ... болады.
Казым Рештидің өз орнына ешкімді тағайындамастан өлуі, Шейхилерді үш
бөлікке бөлді. Бұлардан бір бөлігі Кербалада ... ... ... ... Хажы ... Шефи және ... Мұхаммед Керимхан Кирманидің
басшылығында ... ... ... Хасан Жаухармен бірге Мырза
Мұхаммед Хусейн Мухит Кирмани және ... ... ұлы ... қолдаушы
кейбір Шейхилердің айтарлықтай әсерлері болған. Бұл бөліктің басшылығы
Жаухардың ... ... ... Мухаммед Бақыр Ускуви тарапынан жүргізілді.
Одан кейін ұлы Мырза Муса, қазіргі кезде Кувейтте отырған немересі ... ... ... ... Бұл ... қазіргі таңда «Ускувилер» дейді.
Тебриз Шейхилері қалыптасып болғасын дереу асырасілтеушілікке бой
алдырды. Алайда бұл ... ... ... наразылығынан алып қала алмады.
Бұлар да өз араларында ... ... ... кетті.
Шейхилер арасындағы ең маңызды бөлік, ол Мухаммед ... ... ... ... тобы ... Хажы ... Керим
Кирмани, Казым Рештидің өлімінен кейін «уәде етілген»ді жаппай іздеуге
шығуларына және ... ... ... Али ... ... ретінде бас
июіне түбегейлі қарсы шығады. Ол, имамдар жайлы ал- ... ... фыкһ ... ... ... ... ... Тіпті бұлар Шейх Ахмед әл-Ахсаидің, Сейіт Казымның кезінде «әр-
рукнур-раби» ... ... ... ... ... ... ... шықты.
Оның өлімінен кейін Кирман Шейхилерінің билігі өз жанұясынан әр бірі ... деп ... ... және немерелері тарапынан жүргізіліп келеді.
Қазіргі таңдағы басшылары осы ... ... ... ... ... ... Али Мусеви болып табылады. Басрада бір мектептері бар.
Сонымен қоса Кирманда да «Медресе-и Ибрахимие» атты ... мен ... ... ... ... саны ... ... 200 000,
Иракта 300 000 болып ... ... ... ... ... ... Мервдешт, Рафсанжан, Шираз, Зунуз және Басрада ... ... ... ... ... ... сырына жететін таңдаулы топ
ретінде есептейді /13/.
Жоғарыда біз ... Али ... өзін ... деп жариялағанын айтқан
болатынбыз. Бабтың ізбасарлары бұл ... ... өзін ... уахидің үзілмейтіндігінен деп көрсетеді. Сондай-ақ Бабтың
ойынша шариғат әрбір мың жылда өзгеріп отырады. Бұл ... ... ... мың ... ... ... болды. Демек Мұхаммед пайғамбардың
әкелген діні, яғни Исламнан ... тағы бір дін ... ... ... Мұның
шығу себебі: VІІ ғасырда келген Ислам діні ХІХ ғасырдағы өмір талаптарына
жауап бере ... ... ... ... үкімдері ескірген.
Егер шариғат әр мың жылда өзгеріп отыратын ... онда ... те ... ... саналмайды /14/.
Баб өзі әкелген діннің Мұхаммедтің әкелген дінінен де күшті дейді. Мысалы
ол Мұхаммед 40 жасында пайғамбар болса, мен 25 ... ... ... ... дейді. Маған келген “Баян” кітабы ... ... ... деп ... ... ... қайшы келетін ойларын еркін
уағыздай бастады. Осы әрекетінің арқасында өзінің ... ... ... да ... үлгерді.
Алайда Имамия ағымына жататын немесе жатпайтын бүкіл Ислам ғалымдары оның
бұл пікірлеріне ... ... ... жақтастары бұл ғалымдардың айтқандарына
құлақ аспады. Баб болса жақтастарына дем бере отырып, бүкіл халықты ... ... ... ... Баб ... ... ... болған бес
уақыт намазды жоққа шығарады. Сондай-ақ кейбір шииттік әдет – ... ... ... ажырасу, мирас, пайыз т.б.
Баб өзі жайлы ортаға қойған осы ... ... ... және қарым-
қатынас мәселелерінде мынадай көзқарастарды айтты:
Ахырет күніне, мұсылмандарға сый ретінде бір “Жұмақтың” және
күнәһарлардың жазаланатын бір ... бар ... ... Ол ... ... ... сияқты ұғымдарды қайта жаңғырған рухани ... ... ... емес ... бүкіл өткен пайғамбарлардың ... ... және ... бұйрықтардың барлығының өзінде жинақталғанын алға ... ... ... ... ... ... ... келеді.
«Хулул» ( кейбір шектен шыққан шиит ... ... ... ... табуына деген сенім) көзқарасы және Алланың тікелей
өзіне «хулул» еткендігіне сенуі.
Мұхаммедтің пайғамбарлығын соңғы пайғамбарлық деп мойындамауы. Өйткені
Баб Алланың ... ... ... ... кейін басқаларға да өтетінін
жария еткен.
Баб қатар орналасқан кейбір әріптердің және бұл әріптердің әрбіріне
сай келетін ... ... көп ... Әсіресе 19 саны ол үшін
қасиетті болып табылады.
Мирас және ... ... ... ... ... тең ... Бұл ойымен ол құрандағы кейбір ашық ... ... ... арасындағы теңдікті уағыздаған. Оның ойынша жыныс, дін және
тек жағынан адамдар ... ... ... жоқ. Бұл ... ... ... ... сәйкес келуде /15/.
Бұл көзқарастарының барлығы дерлік ... ... ... отыр. Ислам
сенімі бойынша мұндай пікірдегі адамды кәпір деп ... ... ... ... Иран ... ... ... қарастыра
бастады.1850 жылы Иран үкіметі Бабты өлім жазасына кесу ... ... ... оның ... мерзімді алты жылдық уағызы аяқталды. Оның үш
жылын түрмеде, қалған үш ... ... ... ... ... Бабты
Тебриз қаласына әкеледі. Осында ол өзінің ... ... ... Тәң ... өзінің шәкіртіне соңғы бұйрықтарын беріп жатқан кезде әскерлер келіп оны
алып кетеді. Олар Бабты Тебриз көшелерімен алып ... Он ... ... үшін ... ... Бабты және хатшылық қызметін атқарған, соның
арқасында ұстаздарының «Баян» атты еңбегін ... ... ... екеуін
арқанмен қабырғаға асып қойды. Жеті жүздей солдат бір сәтте мылтықтан оқ
жаудырды. Түтін ... ... ... ... ... шығып
кетті. Қараса Баб жоқ. Ал жас ... ... де ... ... оны
іздестіре бастады. Оны тапқан кезінде ол өзінің соңғы бұйрықтарын беріп
біткен ... ... ... «Мен енді ... ... іске асыруларыңа болады» деді. Басқа бір полкті алып ... жолы Баб пен ... ... ... ... Тек жүздері
ғана аман-сау қалды /16/.
Бабты өлім жазасына кесу 1850 ... 9 ... ... ... Ол
кезде небәрі 32 жаста болатын.
Азаппен өлтірілген Бабтың мүрдесі және онымен ... қаза ... ... қала ... ... ... Келесі түні бірнеше
бабтықтар өліктердің денесін тауып алып, Парсының құпия ... ... ... да, ... зор ... ... көре отырып «Ұлы
Ұстаздың» мүрдесін қасиетті ... ... пен оның ... ... сол жерде – Кармель тауының сұлу
бөктерінде, Илия ... таяу ... жер ... ... Осы маңда
Бахаулла өз өмірінің соңғы жылдарын өткізген еді. Енді ол сол мекенде ... ... ... әр ... ... ... ... тәуап ету
үшін келген сан мыңдаған тәуап ... ... да ... ... ... ... басында дұға оқымай кете алмайды. »- деп жазылды ... ... ... ... ... ... ... арасынан екі кісіні алдын-ала таңдап қойған
болатын. Бұлардан бірі Субх-и Азал; екіншісі Бахаулла еді. Бұлардың ... ... ... Субх-и Азал өзіне Кипрді мекен етсе, Бахаулла Едирнеде
тұрақтады.
Бахаулланың ұстазы Баб 9 шілде 1850 жылы Тебриз ... ... ... Бабилерге қарсы қатты саясаты жүргізіледі. Бұл оқиғадан
сескенген олардың ... 1851 жылы ... ... Иракқа қоныс
аударады. Бұдан кейінгі біршама уақыттан соң Бахаулла қайтадан Тегеранға
оралады.бірақ бұл жерде Баб және ... ... ... алу мақсатында
1852 жылы 2 тамызда Иран шахы Насреддин Шахқа ... ... ... ... ... Бахаулла да басқа бабилермен ... ... ... ... ... ... әрекеті 1852 жылдың тамызында Тегеранның жерасты
түрмесінде басталады.
Оның шын аты – Мырза Хусейн Али. Бахаулла 1817 жылы 12 ... ... ... ... ... Оның ... ... бас министрі
лауазымын атқарған Нурдан шыққан мырза Аббас болып табылады. Мырза Хусейн
Алиді ... ... ... ... немесе колледждің
табалдырығын аттамаған, үйде ғана аздаған ... ... деп ... Солай
бола тұрса да, ол сәби кезінен бастап асқан зеректік, білімділік танытты
деп дәріптейді.
Алайда А.И. ... ... ... оның өз заманына
лайықты білімді алғандығын айтады /19/.
Осы пікір қисынға келеді. Өйткені ақсүйектер жанұясына ... ... ... ... болуы мүмкін емес жағдай. Бұл оның жолын
қуушылардың асыра дәріптеп көрсету үшін ... ... ... Әкесі
қайтыс болған кезде парсы өкіметі оған ... ... ... ұсынады.
Егер ол оның жақтастары айтқандай еш ... ... ... ... мұндай
лауазым ұсынылмас еді. Бұл әңгіменің астарында ... ... беру ... ... тұр.
Бахаулланың өзгеше тартымдылығына жұрттың бәрі қайран қалатын. Оның
бойында адамдарды ... ... ... қасиет бар еді. Бахаулланың үлкен
ұлы Абдул-Баха әкесінің ... шағы ... ... ... ... кезінен бастап-
ақ ол мейлінше мейірімді, ақкөңіл болды. Ол ... ... ... ... көп ... ... немесе көк майсада өткізетін. Оның
өзгеше бір тартымдылығына бәрі де қайран қалатын. Адамдар оның ... ... мен ... ... оған ... болуға
тырысатын, ал балалар керемет жақсы көретін. 13-14 жасқа келгенде, ол
білімдарлығымен даңқы ... Ол ... ... ... ... ... да бір қиын мәселенің түйінін оп-оңайақ ... ... ол ... ... дін ... пікір жарыстыратын
күрделі діни мәселелерді дәйекпен түсіндіріп беретін. әрине, бәрі де оны
зейін сала тыңдайтын.
Бахаулла 22 ... ... оның ... ... ... ... ол әкесінің
орнына отырып, министр болса екен деп тілек білдірді. Бұл ... ... ... ... ... ол ... қабылдамады. Сонда бас министр
былай деді: «Оның еркін өзіне беріңдер. Бұл ... оған ... ... ... ... тым биікте, алсыта. Оның бұл дүниеге ұлы іс майданы үшін
келгені анық. Оның ойы біздің өремізден тым ... тұр оны ... өзін ... ... 1844 ... жазында 27 жасқа толған Бахаулла ... ... ... осы қозғалыстың ең беделді, қаһарман
басшысы ретінде ... ... ... ... ... еш ... Молла
Хусейн арқылы Бабтың жазбалары жазылған орама қағаздар ... ... ... Мырза Хусейн Али Бабилермен қарым-қатынаста болып қана
қоймай, оларға материалдық ... те ... ... ... қуғын-сүргін
кезінде сенімді жерлерге жасырып отырды. Тікелей Мырза ... ... ... ... ... ... көшіріп, бас сауғалайтын жер
тауып берген.
Садық есімді Баб ... жас ... ... ... ... ... ... күйі кек қайтаруды мақсат етеді де, Шахты оңаша
аңдып тұрып оған ... ... Шах ... оны ... ... ... барлық ізбасарлары осы оқиғаға қатысы барлар деп ... ... ... сойқаны басталады. Сексен адам дереу ұсталып өлім
жазасына кесіледі де, көпшілігі түрмеге тасталады.Олардың ... ... бар ... ... Бахаулла былай деп жазады: «Біздің бұл ... ... жоқ еді. ... ... ... ... ... бізді шынжырлаулы
жалаңаяқ, жалаңбас күйде, дөрекі айдауыл бас киімімізді жұлып алып, ... ... ... Ниявараннан ТеҺранға айдады.
Бізді баскесерлер қуып отырды, сөйтіп ... ... ... ... ... төрт айға ... Шынында да бізді және басқа ... ... ... ең тар, ең ... ... ... өзі
тәуірірек еді.
Біз абақтыға келіп кірген соң, бізді қап-қараңғы дәлізден алып келе
жатты. Біз үш қатар тіп-тік баспалдақпен ... ... те, ... ... асты зынданына кірдік. Зындан түнекпен бірдей еді. Онда ... ... кісі ... ... сияқты 150 ден астам адам бар екен. Лық
толған зынданның біз кірген есіктен басқа саңылауы жоқ. ... ... ... ... ... ... Тұтқындардың көпшілігінде дым лыпа ... ... ... ... Осы бір ... түнекті бастан кешкеніміз
тек бір құдайға мәлім.
Зынданда отырып біз күні түні бабилердің жайы, олардың іс-әрекеті туралы
ойлаумен ... жан ... ... ақыл ойы мен ... қарамастан, олардың шахқа қастандық жасағандай өжет іске баруы
бізді соншалықты таңдандыратын. Сонда тұтқын (Бахаулла) ... ... осы ... қайта тәрбиелеуге бар күшімді саламын деген шешімге
келді./21/» .
Түрмедегі 4 айлық ... ... орыс және ... ... ... ... етілді. Бұдан кейін Мырза Хусейн Али 12 ... жылы өз ... ... ... мақсатымен Тегераннан бір жолата кетеді.
Жанұясымен осы жылдың наурыз айында Бағдатқа көшеді. Бұл ... он ... Бұл ... ... болған бірқатар түсініспеушіліктердің
салдарынан, жасырын түрде Бағдаттан қашып, екі жыл ... ... ... Бұл ... ... мына ... себеп болған еді:
Тарихшылардың айтуынша Мырза Али Мұхаммед (Баб) 1850 жылдың 9 шілдесінде
өлтірілмес бұрын ... 1000 ... ... бір ... ... және ... дейін басқа ешкімнің келмейтіндігін ескертіп, орнына Мырза Хусейн
Алидің бауыры Мырза Яхия Нуриді ... ... Ол бұл ... ... оған қолтаңбасын қалдырып, мөрін басады. Бұл мәселеге қарағанда
Алланың адамзат әлеміне ... ... ... ... ... бойынша 1000 жылдан кейін ортаға шығады. Яхия Нури деректерге
қарағанда төртінші халиф Алиге ... ... не деп ... ... ... ... ... шексіздік жарығынан шыққан «нұр», яғни іздері
Алланың құдыретіне дәлел болған ... ... ... ... ала ... ... ... Азал» (шексіздік жарығы) есімін алған
/22/.
Осы жерде айта кетер бір жайт: Мырза Хусейн Али мен ... Яхия ... ... ... уәкіл, яғни оның хабарлаған ... ... тек қана ... ... етілгендігін айтқан кезде екі бауыр
арасында түсініспеушілік пайда болған болатын.
Ал бахаилер Мырза Хусейн ... ... ... Яхия ... бұл әрекетін
қызғаныштан және өзін бабилердің төрағасы ... үшін ... ... деп ... ... ... Али өзінің «Иқан» (шүбәсіздік) атты кітабында осы
оқиғаны ... ... бұл ... Махдилік үшін жасаған
әрекеті деп түсіндіреді. Сол үшін қарсы ... ... Ал біз ... ол, Хақ ... сенеміз деп көрсетеді. Бұл қарсы шығушылар таулар
мен ... ... ... шөлінде екі жылдық мерзімнен соң Бахаулла Бағдатқа ... ... ол ... ... ... ... Осы аралықта ол «Келимет-и
Макнуна» (сақтаулы сөздер), «Жеті ... ... ... ... ... Ақдес» (Қасиетті кітап) және кішігірім «таразат»,
«тежелиат», «ишрақат» және ... ... атты ... жазды.
Бұлардың Бағдатқа оралуы кейбір адамдарға ұнамады. Олар ... мен ... ... ... ... Олар Бахаулла мұсылман дініне ... жүр, ... ... әсер ... ... оны көз ... құлақ
естімес жерге жер аудару керек деп шахқа бірнеше мәрте арызданады. Мұны
парсының басшысы қолға алды. ... ... жою үшін ... және ... күш ... оған қарсы шықты. Сонымен екі мемлекеттің келісімі
мен парсы үкіметінің өтініші бойынша түрік өкіметі ... ... ... ... үкім ... Бұл ... ... оңай тиген жоқ. Барлық
Бахаилер Бахаулланың үйіне жиналды.
Сондықтан ... ... ... он екі ... қала ... ... ... көшіп барды, осы арадан ұзақ сапарға шығатын ... ... ... он екі күн ішінде (1863 жылғы 22 сәуір мен 3 мамырдың арасы, яғни Баб
жариялауынан ... 19 жыл ... соң) ... өз ... ... ... болжаған адам, яғни барлық пайғамбарлар уағда еткен «Құдай
даңқы» екендігін айтты. Осынау ұлы мәлімдемеде ... ... ... ... деп атады, ал сол бақта өткізген ... олар жыл ... ... деген атпен он екі күн бойы ... ... ... ... ... және бахаиліктің ең қасиетті мейрамы ... бұл ... ... ол ... шәкірті болуды жеткілікті
санамай Баб ... ... ... өзі ... Алла ... ... 1863 жылы Бағдаттан шығарылып, үш ... ... ... ... Мырза Хусейн Али, Мырза Яхия Нури және жақындары бұл жердегі
төрт ай тұтқындықтан кейін барлығы Адрианопольге ... Бұл ... ... ... ... ... арта ... Мырза Хусейн Али, Мырза
Яхия Нуриді шеттетумен ... осы ... ... «Бахаулла» (Құдай даңқы) деген
есім беріп, Бағдаттағы достарына мұның мәнін түсіндірген еді. ... өз ... ... ... Иран Шахы ... ... патшасы
Абдулазиз, Наполеон ІІІ, Франция ... ... ... ... соң Ағылшын патшайымы Виктория, орыс императоры Александр ІІ, ... ІХ, ... ... ... және Австрия-Венгрия императоры Франц
Иосифтерге де осындай ... ... Бұл ... ... ... мен ... ... соғыстарды тоқтатуға, сондай ақ өзіне илануға
шақырады.
Негізінен Бахаиліктің құрушысы болған Мырза Хусейн Алидің ... ... ... ... еді: ... ... ағымына қарағанда Имам Али
Риза, Имам Мұхаммед Бақырдан Рамазан ... ... ... ... ... ... ... (жеткізеді). Бұл дұғада «Алланың Бахасы», яғни ұлылығы,
кереметтілігі, нұры және рахметі (мейірімі) т.б. ұлылықтары айтылады. ... де ... ... Али өзіне «Бахауллаһ» есімін берген /23/.
Мырза Хусейн Али мен Мырза Яхия Нури ... ... ... ... бара ... ... түрік өкіметі бабилер мен бахаилерді
Адрианопольден қуып жіберді. Баһаулла мен оның ізбасарлары Палестинадағы
Аккаға жер ... ... олар 1868 ... 31 ... келіп жетті. Ал
«Субх-и Азал», яғни ... Яхия Нури және ... ... ... ... аударылған Мырза Яхия Нури 1912 жылы қайтыс болады. Бұл ... ... ... өзгеріске, ішкі қырқыстарға жол берген жоқ. Ештеңе
болмағандай ... ... ... ... Мырза Хусейн Али Бабилерге «Бахаи» атауын
беріп өз маңына жинауды ойластыра бастады. 1870 ... ... ... ... қаласы ішінде тұтқында болған Мырза Хусейн Али және жақтастары осы
жылы қала ... ... мен ... ... ... ... және ... келісе отырып тоғыз жылдан ... ... ... ... ... ... ... Акка жазығындағы Бахджи
деген мекендегі үйге орналасты. 1890 жылы Хайфаны зиярат етеді және шатырын
Кармель ... ... ... мұны тәңірдің бұйрығымен болды ... ... ... тауы ... тау және ол ... ... ірілі-ұсақты бірнеше еңбек және трактаттар жазған. Бұлардан
алғашқысы: «Китаб-и Иган». Бұл еңбек Бағдатта ... және тілі ... ... ... ұлы діндерін бөлінбейтін бір негізге, яғни «алдын бір-
бірінен ажыраған ғасырлар бойғы ... ... ... ... ... деп ... ... келесі бір арабша еңбегі
«Кітаб-и Ақдас». Алдыңғы қасиетті кітаптар адамзатқа жеткісіз ... ... ... ... ... және ... да ... болғанын алға
тартады.
Бахаилердің пікірінше Бахаулла Алланың ең ұлы елшісі. Оның ... ... әлем үшін ... және оның ... ең аз дегенде мың жыл бойы
өз кереметтілігін ... ... ... ... ... кітптардың ең
бастысы және оны әркім мойындауы керек /24/ дейді. «Келимет-и ... ... ... ... атты ... ... еңбектері бар. Бұлардың
қасында «Ибнуз - Зиб» (Қасқыр ұрпақтары), Таразат, ... және ... ... ... бар. ... ... жалпы саны 9
болып есептеледі.
Бахаулла 1892 жылдың 28 мамырында безгекпен ауырды да, 75 ... ... ... ... Ол ... ... соң Бахаилердің айтуынша тоғыз күн
өткен соң отбасының басқа ... және ... ... ... ... ұлы ... ... өсиет хатын ашып мазмұнын жария
етті. Өсиет бойынша Абдул-Баха ... ... ...... ... түсініктемешісі болып белгіленгендігі, Бахаулланың отбасы,
туыстары және ... ... ... оған ... тиіс ... еді. Осы нұсқаудан кейін ілімдегі діни ... мен ... ... ... ... ... нығая түсті /25/ дейді.
Бахаулланың орынбасары Абдул-Баха (Баханың құлы) шын аты Аббас ... жылы ... ... ... ... да ... секілді
христиандарға жағу үшін ... ... ... ... Оның бұл
әрекетіне көптеген адамдар қарсылық ... ... ... ... ... ... оның үстінен арыз береді. Абдул-Баха
түрмеге қамалады. Бірақ ол бұл ... де ... ... өз ... Азияға,
Еуропаға және Америкаға жаюмен болады.
1904-1907 жылдары түрмедегі Абдул – Бахаға тағылған ... ... жету үшін ... ... Комиссияның шешімі бойынша ол айыпты деп
табылып, оны жер аудару немесе өлім жазасына кесу ... ... Осы ... асыру үшін олар Константинопольге жүріп кетті. Олар Туркияға келген
кезде бұл жерде төңкеріс басталып кетеді де ... өз ... ... кетеді.
Жаңадан келген түрік үкіметі өз билігін орнатып, Оттоман империясы түрмеге
қамалған барлық саяси және діни ... ... ... 1908 ... ... ... ... «Асрул – Жадид» есімді бір еңбек жазған. Бұл кітапта ол барлық
діндердің жойылуын, бір дннің, бір ... ... ... ... ... ... Ол ... мен ағылшындардың қолдауының арқасында үлкен табыстарға
қол ... ... ... ... ... ... және ... жасап, конференциялар береді.
Абдул-Баха 1910 жылы Мысырдағы Каир мен ... ... ұзақ ... Бұл ... де ол өз ... айта
отырып көптеген адамдардың өзінің ағымына кіруіне себепкер ... ... ... 1911 жылы ... өтеді. Сосын, әртүрлі дін өкілдерімен
жиналыстар және сұхбаттар жүргізеді. Сөйтіп Бахаилікті көптеген ... ... 1912 жылы ... ... ... Ол ... ... Лос-
Андежелес, Сан-Франциско және Чикагода өз ілімін жаяды. Бұл жердегі
көптеген ... оның ... ... қолдау көрсетеді. Осының арқасында
Америкадағы Вильметте қаласында алғашқы «Бахаи ғибадатханасының» ... ... ... ... ... соң, 1913 жылы ... ... орталығы
болған Хайфаға келеді. Бұл жердегі бірінші дүниежүзілік соғысына араласқаны
үшін оған Британ империясының пэрі деген атақ береді.
Абдул-Баха ... ... ... өз ... жүргізумен айналысты. Ол 1921
жылы 28 қарашада қайтыс болады. Оның мүрдесі Баб пен ... ... ... ... ... ... ... кезде Бахаи сенімін
ұстанушылар 37 елде бар еді. Абдул-Баханың өсиеті бойынша ... ... оның ... ... Шоги ... отырады. Ол 1897 жылы ... еді. Шоги ... ... және ... Оксфорд Университетінде
білім алады. Шоги Эффенди 1937 жылы ... ... ... ... ... ... оның ізін ... ұлы болмайды. Сондықтан
да ол Бахаиліктің жойылып кетпеуі үшін басқару ісін «Жалпы әділет үйіне»
береді. Бұл ... үйі ... ... Осы әділет үйі Бахаиілікті
басқарады.Бұл «Жалпы ... үйі» әр бес ... бір ... ... ... ... ... ағымы қазіргі таңда «ұжымдық басқару» арқылы
басқарылады.
1.2 Бахаилердің діни ... және ... ... ... ... ... ... дербес бір дін болып табылады.
Басқа бір діннің іншінен ... ағым ... ... Ғалымдар, атап айтсақ
В. Н. Никитин және В.Л. ... ... діни ... ... бөліп қарастырады.
- Қасиетті кітаптар жайлы ілім
- Құдай жайлы ілім
- Пайғамбарлар жайлы ілім
- Рух жайлы ілім
- Ақырет жайлы ілім
- Бахаи ұйымына кіру ... ... ... ... ... ... аса ... қасиетті деп есептеледі. Оларды екіге бөліп
қарастыруға болады:
- бірінші- бұл Бабтікі, ... ... ... Шоги Эффендінікі
және жалпы әділет үйінен ... ... ... Баб пен Бахаулланың
кітаптары тікелей Құдайдан келген деп ерекше қастерленеді. Бахаулланың
еңбектерінің өзі ... ... Осы ... ... ... ... Абдул-Баха мен Шоги Эффендінің еңбектері түсініктеме болса да
қасиетті жазбалар санатына жатады.
- екінші- бұл кейбір басқа ... ... ... Атап ... ... ... Осы кітаптар да бахаилер тарапынан қасиетті
кітаптар болып табылады.
2.Құдай жайлы ілім
Құдайға иман ... яғни сену ... ... іргетасы болып
табылады. Құдайды суреттеуге, анықтауға жасалған кез-келген әрекет бекер
деп есептейді. Өйткені оны ... тану ... ... Құдайдың мәні жайлы
Бахаулла өз жазбаларында ... ... ... ... ояу, жүрегі нұрлы
пенде Құдайдың адамзат өлшемдерінің тысындағы тылсым ... ... ... уақытта бар және бола береді. Ол өте мейірімді әрі толық ... ... ... ... бір, ... ... мәңгі бақи, ешбір нәрсе
оған ұқсамайды. Бахаи ілімі «Құдай мәні – адам танымынан жоғары тұр» деген
мәселеде ғылыммен және ... ... ... ... ... ... ал оны біліп тану мүмкін емес»-деп ... ... ... ... жол ... көп, ... болмайтын жол. Шектеулі нәрсе шексіз
нәрсені қуып жете ала ма? Бір ... су өзін ... ... есептей
алама, немесе күннің сәулесінде ұшып жүрген шаң ... ... ... сыйғыза ала ма? Алайда күллі ғалам Құдайдың бар ... Бір ... суда ... ... ... ... Бір түйір шаң ең
ғұлама адамның ақыл-ойы жете алмайтын мән-мағынаны ... ... ... тану мүмкін болмаса да, оның рақым-шапағатын кез-келген
тұстан көресің, бастапқы себебіне көз ... ... да, ол ... ... ықпал етіп тұрады. Суретті зерттеу арқылы суретшінің ... ... мен ... ... дәл осы ... ғаламзатты барлық қырынан
зерттеу, яғни табиғат пен ... ... ... ... және ... ... талдау тәңірдің мәнін тануға ... ... ... ... және оның ... ... түсіне алады /28/» дейді.
Құдай өзін пайғамбарлары арқылы танытады дейді ... ... ... ... ... ... ... Оның шәкірттері пайғамбарлар.
Құдай олармен кездеседі. Және құлдары үшін пайғамбарлары арқылы көрінеді.
Сонда пайғамбарлармен сөйлескен адам ... ... ... ... Баб ... ... ... сай болғандығын (тәңірдің өзінде ... ... сол ... ... да құдай тарапынан сайланған
пайғамбар екендігін алға ... ... мұны ... оны «Баха жалғыз
ғана тәңір» және 1852 жылы «Алла-Баханың денесіне өтті», сосын «Бахаулла»
өзін жария етті /29/ ... ... ... ... салады: «Ең жоғарғы болған Алланың
атымен бастаймын. Ұлы Алланың бірлік және ... көре ... ... кейпінде де көрінетініне сенемін» дейді. Бахаилерге қарағанда Баха
тәңірдің көрінісі болып саналады. Тәңірдің көптеген ... бар. Ең ... – Баха ... ... нұр, ... ... оны: Вишну, Шива,
Иегова, Аллах деп ... ... ... ... болмайды. Мысалы
Кришна, Будда немесе Христос. Бахаи дұғаларында Құдай былайша сипатталады:
«Уа, Тәңірім, сені ... деп және ... ... деп сен мені ... ... куәмін. Осы сәтте мен өзімнің қауқарсыздығыма, ал Сенің құдыретті
екеніңе, өзімнің мардымсыздығыма,ал ... ұлан ... ізгі ... ... ... ... хақ ... сенен басқа Құдай жоқ»
«Уа Тәңірім! Сенің сұлулығың менің азығым болсын, сенің келбетің шөлімді
басар ... ... ... ... үмітім, сені мадақтау – менің ісім, сені
жадымда ұстау – менің жол ... және ... ... ... ... кешер
мекеніме айналсын, өзіңнен бөліп тұрған ... алып ... сен ... өз ... ... ... ... сен Құдіреттісің, Даңқтысың
және Ең күштісің» /30/
Жалпы алғанда Бахаи сеніміндегі Құдай сенімі ... ... ... ... сенмімінде Аллаға иман былайша түсіндіріледі: Алла ... ... ... ... Ол біреу ғана, ежелден бар, еш ... ... ... әр ... ... жетеді, ол мәңгі.
Байқап отырғанымыздай Бахаиліктегі Тәңір ... ... ... ... үндесіп жатыр. Тек Бахаилер Тәңірдің адам бейнесіне
енетіндігі түсінігімен Исламға ... ... Ал бұл ... ... ... ... ... бар екендігін жоғарғы тарауларда айтып
өткен болатынбыз.
3.Пайғамбарлар жайлы ілім
Бахаилердің сенімі бойынша пайғамбарлар Тәңірдің елшісі болып есептеледі.
Пайғамбарлаға Нәби және ... ... ... ... ... ... есім де ... Сенімдеріне қарағанда Тәңір құлдарына
көріну үшін пайғамбарларға мұқтаж ... Осы ... олар Алла ... ... ... «Сені таңдадым» (Таһа 13) деген аятын ... ... ... ... пайғамбарлардың екі қасиеті бар.
Біріншісі адамдық қасиеті: жейді, ішеді, ұйықтайды және өледі. Екнішісі –
ол ... пәк, ... нұр ... айнадай болуы. Бұл тәңірлік
қасиет болып есептеледі. Онымен сөйлескенде құдаймен ... ... ... құдайға сәжде еткендей боласың. Қысқасы бұл түсінікпен оған
«Тәңір» делінеді. ... ... ... ... ... ... “Сонда оларды
сендер өлтірмедіңдер, бірақ оларды Алла өлтірді.(Әй Мұхаммед), Атқан кезде
сен атпадың, бірақ Алла атты .(Әй ... ... ... ... ... ... Аллаға қол берген болады. Алланың ... ... ... үстінде” /31/ деген аяттарды дәлел келтіреді.
Бұл жердегі ... ... ... ойлағандай емес екендігі ... ... ... сенімі бойынша Адам ... ... ... жеткен барлық пайғамбарлар Тәңір елшісі болған ... үшін ... Ол ... ... ... ... Басқа
барлық діндер, тек қана Баханың көзқарастарымен елшілігі үшін бірқатар
бастама болып жіберілген. Барлық пайғамбарлар ... ... және ... соңы Бахаулланың келуімен тоқтатылған. Осылайша Мұхаммед
пайғамбардан кейін Баб пен Бахаулла ... Одан ... де ... пайғамбарлық міндет жүктелген әрбір адам-өз міндетін дәлелдейтін
ақиқаттарды ... ... ... ол ... ... ... ... және құқыққа ие, ол өзінен бұрынғы пайғамбарлардың ілімін ... және ... ... ... ... де пайғамбарлар келеді. Бірақ одан кейінгі Тәңірдің
елшісі 1000 жылсыз келмейді. ... ... әр 1000 ... ... келіп
отырады. Алайда қазіргі кездегі сенушілері Бахаулланың бұл ілімінің бес жүз
мың жылға дейін өз күшін сақтайтындығын айтып жүр.
Бахаилер ... ... ... ... ерекше қасиетке
ие екендіктеріне, олардың кейбір кереметтер көрсететіндігіне ... ... ... ... пайғамбарлықтарын көрстеу емес,
әкелген діндерінің ұлылығын көрсету ... ... ... олар ... ... уағызын ең ұлы керемет деп есептейді
/32/.
Бахаилер пайғамбарларға келген уахидің ... ... ... шегі жоқ,
оның соңы болмайды деп есептейді. Пайғамбарларды құрметтеу және соңғы
пайғамбар ... ... ... ... ... ... негізгі қағида
болып табылады.
4.Рух жайлы ілім
Бахаилер адам өлгенде рух тәннен айырылады дейді. Рух ... да өмір ... ... ... және ол ... ... Бұл
мәселе жөнінде Бахаулла былай деп жазады: “Сен мынаны біл, ақиқаты да осы,
тәннен ... жан – ... ... қол ... ... жетіле
береді, оған дейін жетіле береді, оған дейін оны дәуірдің ... ... ... ... мен ... ... ... Тәңір патшалығының,
құдіретті көк әміршісінің өзі сияқты мәңгілікке ... Енді ол ... ... оның ... оның рақымы мен мейірімін көтереді.
Адам – адамның нағыз болмысы оның ... ... ... Адам ... ... жануарлар әлеміне жатса да жаны оны ... ... ... Жан ... адам ... ... біледі.
Жанның екі қабілеті бар: 1. Қоршаған орта жайлы ... көз, ми не ... ... ... ... сол ... ол ми арқылы өзінің тілегі мен ниетін
қолдарымызбен тіллімізге жеткізіп, өзінің ойын ... ... Рух ... тән – ... өмір ... ... ... қарайды. Жанның
екінші ерекшелігі- өмірге жан арқылы келетін көрініс әлемінде ... ... ... жан өмір ... және сезім мүшелерінің көмегіне бармай-
ақ, әрекет етеді. Ондағы көріністер әлемін жан ... ... ... қатысуынсыз естиді және физикалық қозғалысқа байланыссыз шарлап
жүреді. Сондықтан, Рух адам ... ... тән мен ... мүшелерін
пайдаланып көріне алады, дегенмен де , ол рухани әлемде олардың көмегінсіз
де, өзін көрсетіп, өмір сүруге қабілетті. Бұл ... ... ... адам ... оның тәнінен басым екенін дәлелдейді.
Рух тәнді қажет етпейді, бірақ тәнге өмір сүру үшін Рух ... ... ... есту ... не ... ... айырылса, бірақ жанын
сақтаса, ол өмір ... ... ... кереметтерін көрсете береді. Бұл
айтылғанға қарсы, нағыз жетілген тәннің өзі Рухсыз өмір сүре алмайды.
Қасиетті Рухтың ең ұлы күші ... ... ... ... өсиеті жайында адамадр Рух күшінің арқасында білді.
адамзат балалары мәңгі өмірге соның көмегі арқылы ғана ... Рух ... ... ... ... да, ... да жарқыратты және де Құдырет
жәрдемінің арқасында оның жақсы қасиеттері көріне бастайды.
Құдайдан жетілу шексіз, сондықтан ... ... да шегі жоқ. ... келген күннен бастап оның жаны ілгері ұмтылады, ойы дамып, ... ... Тән ... ... ... әрі ... өмір сүре береді.
Барлық материалдық дүниелердің өмір сүруі шектеулі ғана, ал ... ... ... ... ең ... ... қайтып оралу деген болмайды. ... ... мен ... ... Қозғалыс заңына бағына
отырып, мұнда барлық нәрсе дамиды немесе керісінше кетеді. Ал, ... кері ... ... емес, онда қандай да болмасын қозғалыс
міндетті түрде ... ... ... ...... әлеміндегі
рухтың көрінісі.
Егер рух мәңгі болмаса, онда Құдай Елшілерінің соншалық зорлықты қалай
бастарынан ... ... Иса өзін ... ... ... жол ... Неге Мұхаммед аңду
мен қудалауға шыдады? Неге Баб ең үлкен құрбандыққа барды және Бахаулла ... ... ... көбін қамауда өткізді? Егер жан рухани өмірге толы
болса, ол ... ... ... Адамдар құдайдың жетілген бейнесін
өздерінің жан дүниелерінде сақтап, онда ... ... ... ізгілігіне
орын қалдырулары тиіс /33/.
Байқап отырсақ Бахаиліктегі рух ... ... ... және ислам
дініндегі сенімнен анау айтқан айырмашылығы жоқ. Бахаи ... ... рух ... тәннен бөлек және ол ... ... ... ... ... ие ... болып табылады.
5.Ақырет жайлы ілім
Бұл ілімнің ерекшелігі сол, ... үшін ... пен ... ... орын ... жағдай болып табылады. Жұмақ – бұл Құдайға жақын болу, ... ... ... Бұл ... осы ... және оның ... келетін
арғы өмірде де жалғасын табады.
Бахаулла мен Абдул-Баха ... ... діни ... ... пен тозақтың сүрет-бейнесі, әлемнің жаратылуы жөніндегі Тәурат
әңгімелері ... ... ... ие, бұл ... ... емес ... Бахаи ілімі бойынша, жұмақ – кемелдік жағдайы, ал ... ... ... ... ... ... еркімен тілектес болу,
тамұқ – мұндай келісімнің болмауы; жұмақ – рухани өмір ... ...... ... Адам бұл ... тірлігінде де жұмақта немесе тозақта болуды
басынан ... ... ... рахаты – рухани рахат , ... ... ... ... дүниеден озғаннан кейін, адам жанының материалдық үлгісі құлдыраған
соң, адамның рухани қасиеттеріне байланысты одан әрі қарай дамуы ... емес ... ... ... ... ... адам, енді өз қасиет-
сапаларында ғана жетіледі. Ол сол адам күйінде ... ... ... адам үшін көтерілетін тағы бір биік жағдай жоқ. Ол тек адамзат
әлемі шеңберінде ғана ... ... ... қабілеті шексіз. Айталық, бір
білімдар ғалымды кездестірдің, бірақ одан да өткен данышпан ғұламаның ... дау жоқ. ... адам ... кейін де өзінің рухани қасиеттері
мен қабілеттерін одан әрі ... ... ... ... ... кіру ережелері.
Ұйымға кірудің төмендегідей ережелері бекітілген: Біріншіден, ... ... адам ... мына үш ... ... беру ... заманымыздың пайғамбары ретінде мойындай ма?
2.Бахаиліктің негізгі діни ілімдерін қабылдай ма?
3.Бахаиліктегі басқару жүйесіне қанағаттана ... таяу ... ... ... ... егер ... барлық үш
сұраққа болымды жауап қайтарса, ол орнынан тұрып көпшілік алдында «Өзімді
бахаи деп жариялаймын» деуі ... ... мүше болу ... жеңілдетілген. Бахаи болған
адам өзін сөзбен емес, ісімен көрсетуі тиіс. Бахаилікке мүше болған сәттен
бастап адам өзін ... ... ... ... ... ... сол жолда
жүруге тиіс. Ақиқатты іздеу барысында адам төрт ... ... ... Бұл қоршаған ортаны тануда негізгі есік қызметін
атқарады. Алайда адасушылыққа да әкеп ... ... ... – ақыл, парасат. Ақыл сезім берген деректерді сұрыптайды
және адамға берілген ... ... ... ... ... ... құрылған нәрселердің өзі қате болуы мүмкін. Сондықтан үнемі
тексеріп, ... ... ... керек.
Үшінші құрал – дәстүр. Өткендерден қалған мұра, ... ... өзі ... соқыр сенім, ырым секілді нәрселерге
толы. Сондықтан адам ақылмен өлшеп алмай ... ... ... ... дәстүрлерін ұстанбау керек.
Төртінші құрал – ... ... Бұл ... ... ... арқылы іске асатын құбылыс. Бұл ақылдың білім және
идеяларымен нурлануы, кемелденуі. Ғалымдар мен шеберлер бұл ... ... ... Адам ... ... қызмет ете отырып өз қабілеттерін оята
алады. Қоғаммен ... ... адам ... апаратын жолды табады. Осы
арқылы ол рухани кемелдікке жетеді. Бірақ бұл талаптардың барлығы жердегі
өмір ... ... өмір үшін де ... мән беру ... маңызды болып
табылады.
Бахаилік ағымында да басқа діндердегі секілді атқаратын ... мен ... бар. ... мыналар болып табылады:
Намаз: Бахаулла діни ғұрыптарды мейлінше жеңілдеткен. Ол үш ... ... деп ... ... 15 жасқа толған ер бала және қыз бала
осы үш намаздың ішінен біреуін таңдап алып оқуы керек. Бұл ... ... жеке ... ... секілді жамағатпен намаз оқу жоқ. Тек
жаназа намазын жамағатпен ... ... ... ... шынайы
көңілмен Құдайға сену болып табылады. Олай болса намаз жеке адамның ... ... ... ... ... ... қасиетті
сөздерін қайталаудан тұрады. Олар ғибадаттарын өздерінің құбыласы ... ... ... ... ... ... ... қол-бетті жуып,
дәрет алады. Су табылмаған жағдайда ... ... ... су
қолдануға болмайтын болса дәрет орнына бес мәрте ... ... аты» десе ... ... ... түс ауа және ... орындалады. Олар:
- Үлкен намаз
- Орта намаз
- Кіші намаз деп ... ... ... ... ... өзі ... ... күніне бір рет Құдайға жалбарыну үшін жасалады.
«Орта намаз»- ... ... және ... болу тәртібі мен күніне үш рет
жасалады.
« Кіші намаз»-Бір ғана ... ... бұл ... ... түсте қылынады.
Жалпы жамағатпен оқылатын намаздар, жалпы ... ... ... ... ... бір кездерде оқылады: (неке, оразаға дайындық,
ораза секілді). Намазға байланысты Бахаулла ... ... ... ... күн сайын кешкісін Құдай сөзін ... ... ... Мұны
мойындамаған адам құдай өсиетін, оның уағыздарын орындай алмайды. Дәл
бүгінгі күні ... ... ... ... сол Тәңірден сырт
айналғандардың қатарында тұр. ... ... уа ... ... ... ... ... оқығанда тоқмейілсіп жүрмеңдер. Өсиет
сөздің бір жолын зор шаттықпен, адал жүрекпен айтып шығу-құдыретті ... ... ... ... оқып шығудан мың мәрте артық. Жаның
шаршамайтындай, ... ... ... ... ... Құдай
сөзін шырқаңдар. Қажып – талғанша оқи беру ... де ... ... ... ... ... ... жаныңа қанат бітіп, Айғақтың Бастауына
қарай сені алып ұшсын, сонда ғана, сен саналы ... ... ... бір ... ... ... «Ақдас» кітабы /35/.
Ораза: Жылына бір мәрте 2 наурыздан 20 наурызға ... ... ... күн ... ... ораза ұстайды, яғни өздерін ас пен ... ... ... жасы 15 ке ... мен 70 тен ... аурулар
мен жүкті әйелдер және ауыр жұмыс істейтіндер мен ұзақ сапарға шыққандар
босатылған.
Бахаи ... ... ... немесе қақаған суықта – ораза ұстау
қиын болатын кездерде өткізілмейді. Ораза жөнінде Абдул-Баха былай ...... ол ... ... аз уақытқа болса да тыйылу
дегенді білдіреді. Оразаны рәміз ... ... ... ... ... ... аз ішкен сияқты, бұл тірліктегі өзге де ... да ... ... Тек тамақ ішуді шектеу рухқа ықпал ете
алмайды, бұл тек рәміз, ... ... ... ... ешқандай мәні жоқ.
Ораза ұстаудың мақсаты мүлде ... ... ... сөз ... Көп те ... аз ... ... тамақ ішу – орасан зор ықпал етеді»
Қажылық: Бахаилікте қажылық тек қана ер адамдарға оның ішінде дүние мүлкі
бар ... ... ... ... Бұл ... орындағысы келген Бахаи
ерлері қалаған уақыттарында Бабтың Шираздағы үйін ... ... үйін ... ... Белгілі бір уақыты жоқ /36/.
Зекет: Бахаилікте парыз болған зекет, салық ... ... ... ... ... бойынша бір жылдық табыстың 1/5 мөлшерінде салық
алынады.
Ал ... ... ... атты еңбегінде мүліктің шетінен 19% пайыз
мөлшерінде алынып беріледі.
Неке: Бахаилікте ... ... ... 11 немесе 15 жастан бастап
міндет, бірақ парыз емес. Бахаилікте неке екі жақтың және ... ... ... ... ... ... Бұл жайлы Абдул-Баха былай
дейді: “Неке мәселесіне келетін болсақ, Құдай заңы ... ... ... ... ... Содан соң ата-анаңның келісімі керек, бірақ олар
сенің таңдауыңа кедергі болмасын”.
“Бахаи некесі – еркек пен әйелдің ... ... ... ... ... ... екі дүниеде де мәңгілік дегенді білдіреді. Ерлі-зайыпты
адамдар бір-бірінің рухани кемелдікке көтерілуіне ... етуі ... ... ... ... ... ... тұру рәсімі өте қарапайым; қойылатын жалғыз
ғана шарт – ... мен ... кем ... екі ... ... сол, біз Тәңірдің Еркімен толық келісеміз”- деп айтуға тиіс.
Ажырасу: Бахаилерде ер мен ... ... ... деп ... ... өте жек көретін ерлі-зайыптылардың ғана ажырасуына жол беріледі.
Мұндай жағдайда олар Рухани ... ... ... де, ажырасу жөнінде
шешім қабылдайды. Алайда ол бір жыл мерзімнің өтуін күтеді. Осы ... ... ... ... ... ... Мұның барлығы елдің азаматтық құқығына негізделе отырып жүзеге
асырылады.
Сопылық өмір: ... да ... ... ... өз ізбасарларын
шектен тыс тақуалық тірлік кешуіне тыйым салған. Бахаулла ... ... өмір ... ... Адал және ... ... ... жасаудан бас тартулары және ата-аналық міндеттер мен
жауапкершіліктерден шегінулері ... ... ... ... ... ... ... кәсіби дінбасылық жоқ. Дінді тарату ісіне бар
уақытын бағыштаған ... үшін ... ... ... ... ... ... да өз қабілеттеріне сәйкес уағыздау жұмысына араласуға
міндетті. Бұл дінде ... ... ... ... ... ... топ жоқ. ... айтуынша алдыңғы ғасырларда дінбасылардың
болуы қажет еді. Өйткені ... ... ... болатын, оларды дінге
үйретіп, рәсімдерді ... ... әділ ... ... арнаулы
адамдар керек еді. Қазір уақыт өзгерді. Білім алу ... де ... ... ... ... ... мақсаты-ұстаздың көмегінсіз, өз бетінше өсіп-
дами алатын, қабілеті қалыптасқан баланы әзірлеу.
Бахаи күнтізбесі және атаулы күндер: ... ... күн ... ... күн мен ... теңескен сәтінен басталады. Анығырақ
айтқанда 21 наурыз, жыл басы. Бахаи дәуірі 1844 жылдан, Баб өз ... ... ... ... ... жылы 19 күнге бөлінетін он тоғыз
айдан тұрады (яғни 361 күн). Бұған жай ... төрт күн, ... ... ... ... Бұл күндер он сегізінші және он тоғызыншы айлардың арасына
кіреді. Әрбір айдың Құдайдың ... ... сай өз ... ... ... таяу ... барша халықтың бірыңғай, ортақ күнтізбе
қабылдау ... ... ... жаңа ... өз күнтізбесі болғаны жөн
дейді.
Бахаи күнтізбесіндегі айлар мыналар:
Айлардың арабша аты ... ... ... ... Баха ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... мамыр
5. Нұр ... ... ... ... ... ... ... шілде
8. Асма ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Илм ... қазан
13. Кудрат ... ... Қоул ... ... Масаил ... ... ... ... ... ... ... ... Мулк ... ақпан
«26 ақпаннан 1 наурызға қоса есептегенде «Қосымша күндер»
19. Алла ... ... ... мен ... ... ... ... (жаңа жыл) – 21 наурыз
2. Ризван ... ... ... етілген күні) - 21 ... ... ... ... – 23 мамыр.
4. Бахаулланың қайтыс болған күні – 9 ... ... ... ... – 9 ... ... ... күні – 20 қазан
7. Бахаулланың туған күні – 12 қараша
8. Өсиет күні – 26 ... ... ... ... күні – 28 ... ... ... кезеңі – 2 наурыздан 20 наурызға дейін
Халықаралық тіл: Бахаилікте жалпыға ортақ көмекші тілді ... ... ... ... тіл бүкіл әлем үшін пайдалы. Ол ... ... ... ... ... ... деп ... Бахаилер
халықаралық тіл орнамайынша әлемнің толық бірігуі жүзеге аспайды ... ... ... ... ... ... ... болады. Шығыс пен Батыстың бірігуіне жол ашатын ең
күшті құрал – ортақ тіл. Ол ... ... бір үй ... ... ... ... тыныс береді. Адамзат бірлігінің жалауын көтереді. Барлық
жер үстін бір мемлекетке айналдырады.
Дүниежүзілік ұлттар лигасы: Бахаулла ерекше назар ... және ... ... бірі - ... ... ... қолдайтын
Бүкіләлемдік Ұлттар Лигасын құру. Бұл жалпыға ортақ бейбітшілік және
тыныштық үшін ... іс ... ... үшін ... де абыройлы болып
және осы ... ... ... ... бір ... ... ат ... қажет.
Әміршілер мемлекеттің алқа-жиынын шақырып, бекем де бұлжымас ... ... ... ... ... жобасы күллі адамзаттың
талқылауына ұсынылуы керек.
Осы халықаралық келісім бойынша әр мемлекеттің шекара шегі белгіленеді,
үкіметтер басты ... ... ... мемлекеттердің болуы мүмкін қарым-
қатынастар мен байланыстардың баршасын да қамтиды. ... ... ... мен ... көрсетіледі. Өйткені бірінің қару-жарағы
мен әскерлерінің санының артық кетуі екіншісінің күдігін туғызуы мүмкін.
Халықаралық ... ... ... ... ... бағынуы
мен мойынсынуы. Қандай да бір шартты бұзған ... ... ... ... ... ... халықтары қарсы шығып, мұндай өкіметті құлатуға
тиіс.
Бұл әлемнің ауру ... ... дәрі егер осы ұлы ... ... ... ... ... ғана тыныштық пен толық өлшемділік орнап, әлем құлан
таза айығады.
Әйел мен ер ... ... ... мән ... ... ... бірі - ... ерлермен теңдігі, олардың ер адамдармен
бірдей дәрежеде құқықтары бар ... ... ... ... ... ... мәселесіне көңіл қойылғанда және әйелдер еркектермен бірдей
теңдік ... ... ... ... болған кезде дамымай келген істер оңға
басады; тазалық сақтау, ішімдіктен бас тарту, адамды сыйлай білу ... ... ... ... Бахаилердің ұйымдық құрылысына келетін болсақ, оларда дінбасылық
жоқ. Бахаи жамағатын ... ... ... ... ... ... үлкендерінің сайлауы нәтижесінде (жасырын түрде) тағайындалған ... ... ... ... ... (тоғыз адамнан тұратын) Бахаулла жазбаларында айтылған. ... ... ... деп ... ... кезде Жергілікті Рухани Кеңестер
немесе Жиналыстар деп аталады.
Жергілікті жердегі ересек, жасы ... ... ... мен ... бұл
кеңеске өз кандидатурасын ұсына алады. Сайлау әр жылы 21 ... Он ... ... бір ... ... ... ... ету үшін,
ұйымдағы кейбір мәселелерді шешу, сондай-ақ бауырмалдық қатынасты ... ... ... Егер ... өте ... болып бір жерге сыймаса, бір
уақытта бірнеше жерде осындай жиналыстар ... Бұл ... ... ... бахаидің жеке пікірін білу және оны басқалармен
талқыға салу, сөйтіп жамағат ... ... ету ... ... ... ... жиналыс өтетін мекемелердің арқасында әрбір бахаидің жеке
пікірі жергілікті жерлердегі ғана емес, сондай-ақ Ұлттық Рухани ... ... ... ... ... жетуі мүмкін.
Бұдан басқа жиналыстар (жергілікті) бахаи күнтізбесіндегі атаулы ... және ... ... ... екі рет ... Рухани Жиналыс бахаилердің жергілікті жерлердегі қызметін,
жұмысын қадағалайды. Бұл жиналыс тоғыз адамнан ... Олар ... ... ... жыл ... ... мерекесінің алғашқы күнінде (Бахаулла
міндетінің жария етілген күнін атап өтетін мереке) 21 сәуірде сайланады.
Сайланған ... ... ... ... ... ... Бұл ... міндеті адамдарды тәрбиелеу, балаларды оқыту,
кедейлерге көмек көрсету, әлсіздерге қол ұшын беру. ... ... ... ... ... ... ... Жиналыстар қызмет етеді.
Жергілікті немесе ұлттық сипаттағы мәселені шешу міндеті «Ұлттық Рухани
Жиналыстың» міндетіне енеді.
Әр елдегі Жергілікті Рухани Жиналыстардың жұмысын ... ... ... Рухани Жиналыс байланыстырады. Бұл ұйым жергілікті ... ... ... делегаттардың дауысымен жыл сайын
сайланады. Барллық делегаттар бас қосатын ... ... ... ... ... ... құрамнан тұрады.
Ұлттық Конвенцияның мәжілістері Ризван мерекесі кезінде 21 сәуірден
бастап 12 күн бойы ... Жаңа ... ... ... ... ... Бұл ... тоғыз адамнан тұрады. Ұлттық Рухани Жиналыстың
міндеті – сан тармақты бахаи қызметін үйлестіріп, реттеп, ... ... ... ... ... жергілікті жиналыстарға үнемі ақыл-кеңес
беріп отырады. Өзі орныққан ... ... ... басшылық жасайды. Осы
елдегі ... ... ... ... ... , ... ... Машриқ уль- Азкар) оқыту, сондай-ақ өзге түйінді мәселелер
Ұлттық жиналыстың негізгі қызметі.
«Бүкіләлемдік Әділет ... Бес ... бір ... ... ... ... тарапынан жасырын дауыс беру жолымен Бүкіл ... ... Үйі ... ... ... мүшелерін сайлайды. Бұл жиналыс халықаралық
бахаи қаумдастығының жоғарғы органы ... ... және ... ... ... ... іс осы ұйымның қолына беріледі. Ол ... ... ... айтылған заңдар мен ережелерді ... ... ... осы орган шешеді. Дінді сақтаушы осы ұйымның басшысы.
«Кеңесшілер»- Бүкіләлемдік Әділет Үйі тарапынан әр бес жылда сайланатын
белсенді әрі ... ... ... ... ... ... саны ... бірге жетті. Бұлардан тоғызы аталмыш ... ... ... ... жетпіс екісі әлемнің әр түкпірінде ... ... үйі ... деңгейдегі мәселелермен айналысады. Бұл
ұйымның шешімін мойындаудан бас тартқан адам іріткі, ... ... ... арам ... ... өсиетінен бас тартқан адам болып
есептеледі.
Бахаилердің құдайға құлшылық үшін ... ... ... ... ... ... ... алынған жерлерде өткізіледі. Алайда
Бахаулла келешекте әрбір қалада құдайды еске алатын «Машриқул-Азкар» деген
орындар салынсын деп әмір ... ... ... әлемде осындай жеті
орын салынды. Олар Кампала (Уганда), Чикаго (АҚШ), Панама-сити (Панама),
Нью-Дели (Үндістан), ... ... Апия ... ... және Франкфурте-
на-Майне (Германия) да ораналасқан. Ең алғашқы Машриқул-Азкар Ашхабадта
салынған болатын. 1948 жылғы жер ... ... ... ... ... Машриқул-Азкар тоғыз қырлы ғимарат, ең биігінде күмбез бар,
жобасы да, орындалу өнері де өте ... ... ... ... оқу ... Үйінің өз ішінде саз аспабының ... ... ... Бұл ... ... Рухани Жиналыс тарапынан
тағайындалған комитет жүргізеді. Комитет дұға оқушыларды таңдап алады. Бұл
ғимараттың есігі кез-келген ... оның ... ... ... ашық.
Машриқул-Азкардың айналасында жетімдер үшін мектептер, тұрмысы нашарларға
арналған ауруханалар, дәріханалар, еңбекке жарамсыздар үйі, ... ... ... және ... салу өсиет етілген.
Бахаулла өз ілімін ізбасарларына сөз арқылы және іс-әрекеттерімен
таратуды ... ... өз ... ... ... ... ... тартпайды, сондай-ақ қабылдатуға да зорламайды.
2. Қазақстандағы Бахаилік ағымы
2.1 Қазақстанға Бахаи ағымының келу ... соңы мен 20 ... ... ... ... ... Оңтүстік бөлігі (Сырдария және Жетісу өңірлері) және ... ... ... ... ... ... ... 1882 жылы сол кезде Ресей ... ... ... ... ... ... бахаилер келіп орналасты.
Бахаулланың өзі мұны құптаған болатын. 1890 жылы ... ... ... саны 1000 асып ... Бұл сол ... ... ... Ашхабад қаласының тұрғындарының он пайызын құрайтын.
1913 жылдарда Бахаи ... ... ... мына ... ... ... (Фергана облысы), Ташкент, Самарқанд және тағы
басқа қалаларда. Біршама ... соң ... ... ... ... ... Хатен, Ура-Төбе, Тахта базар, сондай-ақ Хива және Бұхара
хандықтарында ... ... бір ... ... ... ... ... болатын. Бұлардың
«Вахдат» (Бірлік) деген баспаханалары болды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Хажы Абдурахман Қари Саяхи Ташкенди.
Осы жерден Бахаулланың ... мен ... ... ... және ... ... жылы Ашхабатта бірінші Жергілікті Рухани Мәжіліске сайлау өткізілді.
Жамағат Азиядағы алғашқы журнал «Хуршиди-Хаврды» ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеді. Ашхабаттағы жамағаттың
дамығаны соншалық, бұл жер бахаи діни ілімінің орталығы ... ... ... ... Табыну үйін тұрғызуға бұйрық ... Бұл ... ... ... 19 ғасырдаң 80 жылдарында қамданған екен. Бахаи
көпесі, ... ... ... ... ... Қажы Мырза Мұхаммед Таки осы
жерден жер сатып алған. Бұл жерді Бахаулла одан ... үйін салу ... ... ... орыс ... Волковтың жобасын мақұл
көреді. Алғашқы іргетасын қою салтанатына 1902 жылы ... ... ... ... өзі ... үйінің салынуына бахаилер барлық-күш жігерлерін аямады. Шоги
Эффенді Ашхабаттағы бұл ... ... ... ең ... бірі деп ... ғ. 20 ... ... бахаи жамағаты әлеуметтік жағынан жоғары
деңгейдегі даму көрсеткішіне жетті. 1918 жылы әлемдегі ең ... ... ... ... ... 1922 жылдарға қарай Табыну Үйінің бүкіл
қосымшалары бітті. Бұл үй өз ... ... ... үйі, ... үйі,
емхана, қабір, кітапхана және оқу залын алып жатты. Екі мектеп, екі бала
бақша жұмыс істеп ... ... ... ... 166 971, 5 кв. м. Бахаи
мектептеріне кез-келген сенімдегі адамадардың ... ... ... ... ... ... ... әрекет етулеріне Ресей
өкіметінің өзі жағдай жасап берді.
Ресейдегі патшалық өкіметі құлап, ... ... ... ... да бахаилердің жалпы жағдайы жақсы болды. Совет өкіметінің алғашқы
жылдарында шіркеуге тиісті жерлердің халыққа ... ... ... ... тиым ... туралы декрет шыққанымен бахаилерге ешқандай қысым
болған жоқ. Алайда 1922 жылы советтік ... ... ... ... өз ... ... арқылы большевиктік идеяға кері
әсер ететін әрекетке барып отыр деген мақала жарық көреді. Осыдан ... ... ... ... ... ... ... Иран тектес бахаилерді елден ... ... ... басталды.Әртүрлі жиналыстар мен діни ғұрыптарға тиым салынды. Бұл
кездері тек бахаилер ... ... да діни ... ... ... ... жатқан кезі болатын. Бахаилердің Ашхабатта шығатын “Шығыс
Күні” атты журналдары қатты сынға ұшырап, ақырында жабылып тынды.
1928 жылы Жергілікті ... ... Орта Азия және ... ... сайлауы өтеді. Осыдан кейін совет өкіметі ... ... ... Яғни Бахаи жазбаларындағыдай қызмет ете алмайды. ... ... Дәл осы жылы ... ... ... мешіт,
синагогалар және басқа да ғұрыптық орындардың барлығының мемлекет меншігіне
алынуы туралы бұйрық ... 1930 жылы Шоги ... ... ... ... ... өкіметіне шешімдерін қайта қарап, өзгерту жасауға шақырды.
Алайда Совет өкіметінің шешімі өзгеріссіз қалды.
1934 пен 1936 жылдар аралығында қысқа бір ... ... Осы ... ... ... ... ... Ашхабаттағы Табыну Үйін
бахаилер қайта қолдауына алады. ... ... ... ... ... ... ... жолға қоя бастайды. 1938 жылдарға қарай Жергілікті
Рухани ... он төрт ... ... ... ... ... Баку, Бұхара,
Москва, Ташкент және Тбилиси де бар. Ұйымдасқан бахаи топтары Ленинград,
Батуми, Ереван, Самарқанд және ... да он ... ... ... ... Ең
дамыған орталық ретінде Ашхабат қаласы қалды.
1938 жылда ақпан айында Ашхабаттың Жергілікті Рухани Мәжілісінің мүшелері
түгелімен және тағы да 500 ге ... ... ... ... ... мен ... ... Себеп, қылмыстық іске қатысты айғақтар
табылады. Қамалғандардың соңғы жағдайлары туралы дерек жоқ. Түрмеде ... ... ... ... ... Табыну Үйін өкімет өз меншігіне алып, мақта сақтайтын қоймаға
айналдырады. 1948 ... жер ... ... ... Үйі ... ... ... 1963 жылы оны бұзып тастайды.
1992 жылы қабылданған “Діни сенім бостандығы және діни ... заң ... ... қайта жандануына себеп болды. Осы ... ... ... ... ... Москва, Улан-Уде, Қазан,
Оңтүстік Сахалин, Санкт-Петербург және Мурманскіде болды.1991 жылы мамырда
кеңестер одағындағы ... ... ... ... ... өтті.
Бахаилер басқа елдегі сенушілерімен байланыс жасауға мүмкіндік алды.
1993 жылдың мамырында кеңес одағындағы бахаилер 30 жыл ... ... 170 ... ... ... ... Бүкіләлемдік Әділет Үйіне өткен
сайлауға қатысты. 1994 жылы орталық Азиядағы әр бір республиканың бахаилері
өздерінің Ұлттық Рухани Мәжілістерін ... ... ... ... ... ... ... орган өздерінің бауырлас мәжілістерімен (164
елдегі) бірге қызмет етуде.
Бахаилердің Қазақстанға келгенге дейінгі тарихына қысқаша шолу ... ... ... елдегі тарихына келетін болсақ, ... ... ... ... ... ... Лениннің декретіне сай
тұтас Түркістан ... ... орта ... ... кетті. Бұл жағдай бахаилердің бір-бірімен тығыз байланыста болуына
үлкен кедергілік ... ... ... Азия ... ... ... ... сеніміндегі адамдарды Қазақ Совет Социалистік
Республикасының қалалары мен елді ... жер ... ... ... көптеген бахаи жанұялары Петропавл, Ертіс,
Павлодар, Шілік және басқа ... ... ... алғанда
бахаилердің біздің елге тікелей келу тарихы осы жерден басталады.
Бахаи орталығындағы сақтаулы ... ... ... ... ... бір ... ... сол кездегі өмірлері жайлы айтылады. Бұл
күнделік Али Мангули ұлы ... ... ... ... ... ... ... және
бес баласымен Түркменстанның Теджен ... ... ... Ол жерде
Жергілікті Рухани Мәжіліске мүше болады. Діни ілімнің жайылуында ... ... ... 1938 жылдың 6 ақпаны күні түнде Мырза Ахмет пен
оның ұлдары тұтқынға алынады. Осы жылы оларды басқа ... ... ... жер ... ... ... олар Павлодарға жақын маңдағы
совхозда тұрады да, кейін Павлодарға ... ... ... тұста
көптеген жанұяларын Ертіс районына ... 1942 ... ... басқа бахаилермен қоса қайта тұтқындайды және Павлодар ... ... ... ... ... Али Ахмедов НКВД-ға барып есеп
беріп тұруға мәжбүр болады. Али ... осы ... ... ... біз мына ... оқи ... «Бүгін мені тағы да НКВД
шақырды. Павлодардан ... әкем ... ... ... ... ... ... Өзім соған сенемін бе жоқ па? Бұл діннің
мақсаты не? Тағы басқалар.»
Али ... 1942 ... ... ... ... ... түрмеде жатып
қайтыс болғаны туралы хабар алады. Алайда Мемлекеттік Қауіпсіздік Комитеті
(КГБ) оны тергеуін тоқтатпайды. Одан ... Шоги ... ... сұрайды.
Шпион болып жұмыс атқаруды ұсынады. Али ... ... бас ... оны да ... ... ... Қамауда жатып Али Ахметов ... ... ... ... ... хат ... оның ісін тікелей өзі
бақылауын өтінеді. Хат тиісті жеріне жетті ме әлде ... ол жағы ... көп ... Али Ахметов қамаудан босатылады.
Ертіс районына жер аударылғандардың ... ... ... ... бар. ... Дебаи Мурадов Туркменстанда туылып, өскен. Бұл кісі
финанс техникумын бітірген. Орыс тіліне жетік. ... бір қызы ... жылы оны ... ... ... алады. Бүкіл туыстары, сондай-ақ әйелі
де халық жауы деп теріс айналып кетеді.
Бұл кісінің тарихын Бахаи ... ... оның ... ... ... ... алған екен. Осыған ұқсас ... ... ... бахаилер орталығында сақтаулы тұр.
1945-1953 жылдары бахаилер үшін жер аударылудың жаңа бір кезеңі басталды.
1950 жылы ... ... ... жеті ... атап ... ... Кашкули,
Абдуллаевтар, Садыш, Фарзи, Исмаиловтар және басқалар. ... ... ... ... айтуларына қарағанда қандай жағдайлар
болмасын өз сенімдеріне берік болып, сол бойынша өмір сүрген. ... ... ... ... ... ... ... сәйкес тәрбие алған.
Кездесулер мен әртүрлі бахаи мерекелері мүмкін ... ... ... өтіліп
отырған. Шіліктегі бахаи жанұялары 1950 жылдары жасырын түрде жиналып, діни
уағыздарын жасап тұрған.
Тахир Абдуллаев деген ... жер ... ... ... ... өте қиын ... одан ... Хрущев кезінде де солай
болғанын тілге тиек етеді. ... ... ... еркіндік болғанға
ұқсайды. Мерекелер аталып өтіп тұрған. Тіпті ... ... ... ... еді деп еске ... жылы жер аударылғандардың барлығына кешірім жасалады дағы, елдеріне
оралуларына ... ... Осы ... ... ... ... өз ... Алайда олардың бір бөлігі ҚазССР де қалып қояды.
1960 жылдары Қазақстандағы бахаилер үшін қуғын-сүргін әрекеттері тоқтады.
Шілік, Ертіс, ... ... және ... ... бахаилердің
одан әргі тағдырлары әртүрлі болды. Кейбіреулері өз туған ... ... осы ... ... ... ... олардың басым бөлігі өздері
келген Баку, Гянджи, Тбилиси, Түркменстанға қайтып кетті.
Қазақстанда орнығып қалғандары осы ... ... ... бала ... өз
діни сенімдерін қолдарынан келгенше ұстанды. Біздің елдегі бахаилер
өзараларында бас ... ... ... ... мен ... атап
өтіп отырған. Алайда діни ілімді таратумен шұғылданбаған. Бұл үшін ... ... ... ... жылы Бүкіләлемдік Әділет Үйі құрылғаннан кейін Азербайжан, Армения,
Грузия, Түркменстан сондай-ақ Қырғызстан, Тәжікстан және ... ... ... ... ... Кеңестер Одағындағы көптеген
ұйымдар 70-80 жылдарға дейін қалпына келтіріліп болды.Шетелдердегі діндес
бауырларымен телефон арқылы, хат ... ... ... ... ... ұйымы 1975 жылдан бері қызмет етіп ... ... сол ... жер ... келген бахаи жанұялары және ... ... ... Бұлар бахаилердің қасиетті күндері, соның ... ... ... ... атап өтіп ... осы ... негізінде Қазақстан тарихындағы алғашқы бахаилердің
Жергілікті Рухани Мәжілісі 1990 жылы Алматыда сайланды.
Бахаилердің 1990 жылдан кейінгі тарихына келетін ... жылы ... ... ... діни ... ... туралы жаңа заң қабылдады.
Сәл ... ... ... «Діни еркіндік туралы» жарлық шығарады. Бұл
Кеңестер одағындағы дінге еркіндікті ... ... ... ... ... ... азамат өзі қалаған дінді ұстануға құқылы. Осы заң жобасы
әдебиеттер шығаруға, ... ие ... ... әртүрлі діни іс-
шараларды өткізуге мүмкіндік берді.
1991 жылдың ... ... ... қалашығында алғашқы (және соңғы)
Кеңес Одағындағы Бахаилердің Ұлттық Рухани Мәжілісіне ... ... ... 19 ... ішінде Алматылық бахаи де болды.
1991 жылы тамыз оқиғасынан кейін ТМД елдерінде жаңа шекаралардың пайда
болуы жаңа бес ... ... ... құрылуына себеп болды. Бұл
Рухани ... ... ... ... ... ... Украина,
Беларусия, Молдавия, Азербайжан және Орта Азия Республикалары мен Қазақстан
үшін сайланды.
1992 жылдың ақпанында ... ... ... ... және ... ... заң ... пайдаланып Алматы қаласының Жергілікті
Рухани Кеңесі Әділет Министрлігінен тіркеуден өтті. Осы кезден бастап Бахаи
сенімі заңды түрде ... етіп ... ... ... ... ... ... Содан бері бұл ұйым өз қатарларын жаңа адамдармен
толықтырып келуде.
1992 жылдың қарашасында Американың Нью-Йорк қаласында ... ... ... ... 100 ... орай ... ... конгрессі болады. Бұл конгресске әлемнің 170 елінен 30.000 ... ... Осы ... ... ... континенттерінде спутниктік
жүйе арқылы конференциялар болып ... ... ... ... ... ... ... және тоғыз қаланы, атап ... ... ... ... Найроби, Сидней, Панама-Сити, Самао, Сингапур
және Нью-Йорктің өзін де қамтыған тікелей телевизиялық ... ... 300ге ... бахаи сенімін ұстанушылар қатысты. Бұл Мәскеудегі
оқиғаға Алматы және Жамбыл жамағаттарындағы ... де ... жылы ... барлық облыс орталықтарында бұл ағымның жергілікті
Рухани Кеңестері ашылды. Ол кезде бұл кеңестер ... ... ... ... ... Өскемен, Семей, Қостанай, ... ... ... Тараз, Сары-Кемер, Қарағанды, Теміртау, Ақмола,
Жезқазған, Сәтпаев, ... және ... Бұл ... ... ... ... тарапынан бақыланып, басқарылып
келеді.
1993 жылдың мамырында Қазақстандық бахаилердің аймақтық Рухани Мәжіліс
мүшелерінің барлығы әлемдегі діндес бауырларымен бірге ... ... ... ... ... ... Бүкіләлемдік Әділет Үйінде болған
сайлауға қатысты. Хайфаға Қазақстаннан делегат ... ... ... Рухани Кеңестің ... ... жер ... ... немересі болып келетін Зиятдин Мадиев жіберіледі.
Қазақстандағы Бахаилер үшін 1993 жылдың ... ... ... ... Осы жылы ... ... ... ең үлкен дәрежеге ие,
бахаи діни ілімін уағыздауға ... ... ... жүрген Бахаулланың
немересі Шоги Эффендінің жесірі Мэри Максвелл ... ... Бұл ... Академиясында өткен «Адамзат Бірлігі» атты конференцияға қатысады.
1994 жылдың қаңтарында Алматыдан әртүрлі діни сенімдер ... ... ... ... жол» ... к ... атты ... Бахаи сенімі жайлы да көрсетіледі.
Бахаилердің айтуынша бағдараламада Бахаи сенімі жан-жақты, ... ... ... ... сенім» ретінде көрсетілді дейді. Бұл бағдарламада
Бахаулланың өміріне қатысты, сенімнің ... ... ... ... Дәл осындай бағдарламалар 1993 жылдан бері қарай
Ақмола, Сәтпаев, Қарағанды, ... ... ... ... ... ... да көрсетілген. Бағдарламада жергілікті бахаилердің өмірі
жайлы сондай-ақ белгілі бахаи қайраткерлері мен ... ... Бұл ... ... осы діни ... ... бойынша
танымал болуына өз септігін ... ... ... ... ... ... ... Қарағанды,
Ақтау, Шымкент, Теміртау, Атырау, Павлодар, Қостанай қалаларының жергілікті
басылымдарында Бахаулланың іліміне қатысты мақалалар жарық көрген.
1994 ... ... Орта ... ... ... ... ... Рухани Мәжілістерге сайлаулар өтті. Сәуірдің 29 мен 30
жұлдыздары арасында Алматыда, Ғылым Академиясының қысқы бағында ... ... ... 19 ... ... ... беру ... Қазақстанның
бахаилерінің алғашқы Ұлттық Рухани Мәжілісін сайлады. Бұл шараға ... ... ... ... мен ... ... ... Бахаи орталығының қызметкерлерінің айтуынша бұл басқосу
ешбір ... ... ... жоқ, ... ... пен ... негізделді
дейді.
1994 жылдың қараша айында «Новое поколение» газетінің ... ... ... ақын, профессор Сабир Афаги деген кісімен
кездесу болады. Бұл кісі 20дан ... ... ... Осы ... ... Бишкек және Алматыдағы Университеттерде лекция оқыған.
1994 жылдың 12 желтоқсанында Қазақстанның Әділет Министірлігі тарапынан
Қазақстан бахаилерінің Ұлттық ... ... ... ... бекітілді.
1995-1996 жылдар аралығында Ақмола, Ақтөбе, Алматы, Қарағанды, Қарқаралы,
Қаскелең, Кентау,Көкшетау, Қостанай, Қызылорда, Лениногорск, Петропавл,
Рудный, Теміртау, ... ... ... ... бұқаралық ақпарат
құралдарында Бахаи сенімі жайлы мақалалар ... ... ... ... ... Алматы, Қарағанды, Кентау, Талғар, ... ... жылы ... ... ... ... Әйелдер Форумына
әлемнің 50 елінен келген бахаилер арасында Қазақстандық бахаилер де ... ... ... ... ... Республикасының Азаматтық Кодексінің
енгізілуіне байланысты Қазақстан Бахаилерінің Ұлттық Рухани Мәжілісі және
бұрын тіркеуден ... 17 ... ... Мәжілісі қайта тіркеуден өтті.
Осы жылы Франция ... ... ... ... ... ... достық сипатта болып кетті. 1996 жылы Қазақстанның танымал
адамдары бахаилермен ресми, сондай-ақ бейресми түрде таныс болды. Бұлардың
ішінде ... ... ... ... ... Мусаходжаева, тұңғыш
космонавт Тоқтар Әубәкіровтар бар. Естелік ретінде барлығына бахаи іліміне
қатысты кітаптар сыйға тартылған. ... ... ... ... ... ... Қызылорда, Павлодар, Степногорск, Өскемен,
Теміртау ... ... ... ... 1997 жылы ... өткен концертке қала әкімшілігінің рұқсатымен қатысып, діни ілім
600 көрерменге таныстырылған. Теміртау қаласында да 1000 нан аса ... ... ... ... Мәдениет Сарайында өткен. Концерт соңында
Бахаи діни ілімі жайлы мағлұмат берілген.
1998 жылдың қараша айында Мәскеуде Бахаилердің қасиетті ... ... ... орыс тіліне аударылуына байланысты презентация
болды.Қазіргі таңда осы кітап ... ... ... ... ... қоса ... Бахаилері өз ұйымдары арасында
қасиетті күндері мен ... атап өтіп ... Бұл ... ... адам ... ... ... Сондай-ақ әр жылы 21 сәуір күні бахаилер
тұрып ... ... ... саны 9дан асса жаңа ... ... ал мамыр айында Ұлттық Рухани Мәжіліс сайланады.
2.2. Қазақстандағы Бахаи сенімі орталықтарының қызметі
Қазақстандағы Бахаи ағымының таралу ... ... ... бүл
ағымның басқа діни ағымдармен салыстырғанда ... ... ... діни ... ... барысында кришнаитттер, иегово
куәгерлері секілді көше-көшелерді, үйлерді ... ... ... ... айтуларына қарағанда діни ілім мүндай
әрекетті құптамайтын секілді.Бахаилердің өз ... ... ... ... ... Алматы қаласындағы орталықтары болып табылатын
Ұлттық Рухани Мәжілістің кеңсесінде ... тұр. ... ... және ... ... ... өздерінің атқарып жатқан
қызметтері жайлы осы ... есеп ... ... Қазақстан бахаилерінің
діни ілімдерін насихаттау жолында атқарып жатқан ... ... деп ... ... осы орталықтан алынған мәліметтер мен жеке
зерттеу жұмыстарының нәтижелері ... ... ... ... ... Бахаи ілімінің негіздері Бахаиліктегі
екінші тұлға болып табылатын ... ... ... ... ... ... ... он бір қағидасына сүйеніп үйретіледі.Бұл
қағидалар мыналар:
Бірінші қағида "Ақиқатты ... ... ... 4 10 қараша
Баһаулланың бірінші қағидасы Ақиқатты Іздеу болып табылады. Кімде-кім
ақиқатты іздеп табуда табысқа жетемін ... ... ... өтіп ... ... ... қарауы тиіс.
Яғудейлер де, буддистер де, Зороастрдың ізбасарлары да, ... ... ... ... ... ... да ... өте келе өздерін салт-
дәстүрлермен, бос сандырақгармен аяқ-қолдарын шырмаулап ... ... ... ... өз ... ақиқатқа балап, калғандарын адасушылық деп
санайды. Олар өзін біріншімін деп ойлайды, ал ... ... деп ... ... ақиқатты тек біз ғана білеміз деген
сенімде, сондықтан басқа ... ... ... ... ... ... бірден-бір дұрыс дін, ал қалғандары қате деп есептейді. Сол
сияқты буддистер мен мүсылмандар да дәл осы ... ... Бүл ... тек өз ... ... калады. Егер олар бір-бірін жамандай
берсе, сонда біз ақиқатты қайдан іздеуіміз керек? Олар ... ... ... ... бәрі ... бола ... Егер де біреу өзінің
дінін ғана шын деп есептейтін ... онда ол ... ... ... ... ... ... жүмғаны. Егер, мысалы, яғудей Израильдің
сыртқы діни салттарына ... ... ... ... бүл оның басқа дінде де
ақиқат болуы мүмкін екенін мойындауға кедергі болады; ол үшін оның ... өз ... ғана ... деп ... ... сыртқы діни үлгілер мен әдет-салттардан босану керек.
Бүл әдеттер мен салттар, каншалықты әдемі ... ... ... тірі ... мен ... ... ... киімдей ғана.
Егер біз әр діннің түбірінен ақиқат тапқымыз келсе, онда біз ... ... ... ... Күн- Қүдай деп сенетін ... ... ... ... ... ... ... калай Қүдайдың бірлігін
ұғына алады, егер олар әртүрлі қүдайларға сенсе?
Сондықтан, анығы егер біз ақиқатты іздеу жолында қандай ... ... ... ... біз теріс үғымдардан бас тартуымыз керек. ... ... осы ... ... онда олар ақиқатты анық көре алады.
Егер ақиқатты іздеу ... бес адам ... ... ... бастапқы ойларынан бас тартып ... ... ... ... ... табу үшін, біз өзіміздің теріс үғымдарымызды,
үсақ-түйек елестерімізді қалдыруымыз қажет; біздің санамыздың ашық ... ... ... Егер ... ... ... ... онда оның ішін өмір суымен толтыра ... ... қате ... өзін ... дүрыс деп есептеу- бірлікке жету ... ... ал егер біз ... ... келсе бірлік қажет, өйткені ақиқат
біреу ғана.
Ендеше, егер біз шын ... ... ... келсе, онда өзіміздің
теріс көзқарастарымыз бен теріс үғымдарымыздан толық бас тартуымыз керек.
Біздің өз ақылымызбен ... ... ... мен бос ... ... алмасақ, онда жетістікке жете алмаймыз. Егер біз шынымен
бір нәрсені табуға көңіл бөлсек, біз оны ... ... ... біз ... осы ... ... да ... тиіс. Ақиқатқа қарсы келетін басқа ақиқат
жоқ. Қандай шамда жанбасын, жарықтың жақсы екені ақиқат; қай ... ... гүлі ... ... ... ... ... мейлі, жұлдыздардың бәрі
бірдей жарқырап тұрады. ... ... ... ... ... ... Ол
қай көкжиектен көтерілмесін мейлі жақсы көретін ... Егер ... ... ... ... ... онда ол ... да, Будда да
жанғанын ... Шын ... ... осы шындықты түсініп-
біледі. "Ақиқатты Іздеу"- деген міне ... ... біз ... ... ... ... арылуға дайын болуымыз
керек дегенді білдіреді, ақиқатқа жету жолында ... ... ... ... ... дегенді білдіреді. Егер қажет болса, қобалжымай-ақ,
біз өзіміздің білімімізді қайта ... ... Біз ... ... қандай да бір ірі түлғаға деген сүйіспеншілік көзімізді соншалықты
жауып тастауына жол бермеуіміз керек, онда біз ... ... ... ... Егер біз осы ... ... және ... ақыл-
есімізбен ақиқатты іздеуге кіріссек, сонда ғана біз мақсатымызға ... ... ... ол ... ... әкеледі". Сонда бізге
барлық діндердегі ақиқат ашылатын болады, өйткені ол барлығынан байқалынады
және бұл ... ... ... ... "Адамзаттың бірлігі"
Кеше мен Баһаулла ілімдерінің бірінші қағидасы жайында айттым,- ол
нақты айтқанда- ... ... ... ол ... ... ... ... соншалық көрсетпей түратын барлық теріс ... мен ... ... ... ... еді. Бір ... үлгісіне деген ... мен ... ... ... ол ... ... жек ... керек. Сондықтан, ол ақиқатты барлық діннен іздеуі қажет, егер
оның ... ... ... онда нәтижеге жетулері әбден мүмкін.
Сонымен, біздің Ақиқатты Іздеуге ... ... ... ... алып ... ол " Адамзат түқымының бірлігін " жариялайды. Барлық
адамдар Бір Қүдайдың қүлдары. Әлемнің ... ... бір ғана ... ... және Ол ... ... ... үшін қуанады. Барлық адам бір
шаңырақка жатады; ... ... ... ... көз ... Оның ... ... бірдей. Оның Мейірімі
бәріне бірдей тарайды. Ол ... ... ... ... Ол ... ... берген. Олай болса, бір нәсілді екіншісінен бөлетін шекара
құрып не керегі бар? ... ... ... пен бөлектенуге
әкелетін теріс ұғымдар мен салттарды ... ... ... ... ... ... ... бір ғана ерекшелік, ол-олардың даму
дәрежесінде болып табылады. Кейбір халықтарды түк ... ... ... ... ... ... ... керек. Енді
бірі ауру, олар жақсы күтім, аялы алақанға зәру. Жаман, ... адам ... ... адамдарға жиіркенішпен қарамау керек. Біз оларға ... ... ... ... және ... оқытуымыз керек.
Ойланыңыздар: тіршілік етудің қажетті шарты -- бірлік. Сүйіспеншілік-
тіршіліктің нақтылы себебі, ал бөліну өлімге әкеледі. ... ... ... ... мән өз ... бірлікке борышты. Ағаштарды,
минералдарды, тастарды құрайтын элементтер тартылыс заңы ... ... Егер бұл заң ... бір ... ғана тоқтап қалса, ол
элементтердің байланысы үзіліп, тарап, ал зат ... өмір ... ... еді. Осы бір ... гүлді жасау барысында кейбір ... ... ... ... ... егер ол заң ... қалар болса, гүл
солып, өзінің осы түрғыда өмір сүруін тоқтатады.
Бүл адамзаттың ұлы тәніне қарасты әділ болады. ... ... ... ... осы бір ... Жаратылыстың элементтерін мықты
біріктіріп түрады.
Бүтінге не қарасты болса, оның бөлшектеріне де сол ... сөз ... ... ... тәні ... ... да: тартылыс заңы әрекет етуін
тоқтатқан кезде, оның өзі де, ... де өліп ... ... ... ... үйлесім, сүйіспеншілік екені анық, ал безіну,
алауыздық, жеккөрушілік, бөліну - өлімге әкеледі.
Сонымен, табиғи өмір әлемінің бөлінуіне алып ... ... ... келеді. Бұл заң ішінара Рух әлемінде де жүреді.
Сондықган Қүдайдың әрбір құлы ... ... пен ... ... ... сүйіспеншілік заңымен жүруі керек. Табиғатқа бақылап
қарасақ, біз ең ... ... үйір ... ... болып өмір сүретінін,
ал жабайы, жыртқыш аңдар, мысалы, арыстандар, ... мен ... ... өмір ... ... Өзара ынтымақта қатар өмір сүру екі
ғана қасқырдың немесе екі ғана арыстанның жағдайында мүмкін ... ... ... ... және сан ... ... табын болып бірге өмір сүре береді.
Бір жерге тек екі ... қана ұя ... ... ал ... ... бір
шатырдың үстінде өмір сүре алады.
Адамды, жалпы, момын жануарлар қатарына жатқызуға болады: бірақ егер ол
ашуға ... ... ... ең ... ... да өткен жауыз, қатігез
бола алады! Сонымен, Баһаулла ... ... ... ... ... мен ... бір жанұяға жатады, бәрі де бір әкенің балалары,
сондықтан олар бір-біріне ағалы-қарындастай қарауы керек. Мен осы ... өз ... іс ... ... және таратады деп сіздерге үміт
артамын.
Баһаулла бізді ... ... және ... ... ... ... барлық адамдар осы қағиданы ұстанатын болса, онда адамдардың жүрегінде
зор түсіністік пен келісім орнайды.
Үшінші қағида "Дін – сүйіспеншілік пен ... көзі ... ... ... біріктіруге, жер бетіндегі соғыстар мен қырқыстарды
жоюға тиіс, руханилықтың қайнар көзі болып, ... ... өмір мен ... тиіс. Егер дін жеккөрушіліктің, алауыздықтың, сүйкімсіздіктің
тууына себепкер болған болса, онда ... ... ... ... ... ... ... адамдардың алыстағанының өзі шынайы діни қадам болар
еді. Өйткені белгілі , дәрінің мақсаты- ... егер ол ... ... оны ... ... жөн. ... дін ... егер
ол сүйіспеншілік пен бірлікке бастамаса – дін емес. ... ... адам ... ... ... болады, олар адамды
емдеудің амалын ... ... ... ... дәрі болмасын ауруды
асқындырар болса онда оның ұлы және шипагер Емшіден жіберілуі мүмкін емес.
Төртінші қағида "Дін мен ... ... ... ... 4 12 қараша
Мен сіздерге Баһаулланың ілімдерінің кейбір кағидалары туралы
- Ақиқатты ... және ... ... ... ... ... Енді мен ... қағиданы-Дін мен ғылымның өзара
байланысын ... ... ... ... дін мен ... арасында бір-біріне қарама-қайшылық жоқ. Егер
дін ... ... ... онда ол таза ... үғым ... ... ... нәрсе надандық болып табылады.
Қалай адам ғылым мүмкін еместігін дәлелдеген ... шын ... Егер ол оған ... ... ... кереғар, онда бүл сенімнен гөрі,
тек білімсіз теріс ұғым ... ... ... ... ... ... ... келеді.
Қүдайдың Бірлігі қисынды және бүл ой ғылыми зерттеулердің нәтижесіне
қарсы ... дін ... ... ... ет, ... бол, ... ... адам
бол, заңды сыйла деп үйретеді. Бұның бәрі ақылға сыйымды және адамзаттың
ілгері ... ... ... бірден-бір қисынды жол болып табылады.
Барлық діннің зандылықтары дұрыс мағынаға сәйкес келеді. Олар ... ... ... ... үшін берілген және бүл заңдарды
ұстануды қажет ететін кезеңге арналған.
Дін екі үлкен бөлімнен түрады:
1. ... ... ... ... ... ешқашан өзгермейді. Қүдайдың Елшілерінің бәрі және Оның
Пайғамбарлары бір ғана ... ... және ... ... ... Олар сол бір ғана ар-ұждан ережелерін орнатты. Ақиқат бөлінбейді.
Күн өзінің сан мыңдаған сәулелерін адамның ақылын нұрландыру үшін ... ... ... ... тәжірибе бөлімі сыртқы пішіндері мен салттарына қатысты, сонымен
бірге белгілі бір ... үшін ... ... ... материалдық жағы
дегеніміз осы, ол халықтардың әдет-ғұрыптары мен салттарын реттейді.
Мұсаның заманында он қылмыс өлім жазасына ... еді. Иса ... бүл ... ... ... ... қағидасы "өзіңнің
жауыңды сүй, сізді жеккөргендерге қайырым жаса" деген қағидаға орын берді.
Осылайша, қатыгез заң сүйіспеншілік, ... ... ... ... ... оң ... шауып тастау арқылы жазаланды. Бүгін
бүл заң қолданылмайды. Біздің заманымызда әкесін қарғаған адам ... ... ал ол ... ... адам өлім ... ... еді.
Сондықтан да рухани заңдылықтар өзгертілмеген, тек тәжірибелік жазбалар
уақыт талабына сай ... ... ... ... рухани бөлігі анағұрлым
маңызды және Ол кеше де, бүгін де, ертең де, мәнгі бақи сол өзгермеген ... Ең ... ... ... бүгін де ол сондай, мәңгілік осылай болып
қала бермекші!
Ендеше адамгершілік ар-ұжданға байланысты ... ... ... әр ... ... ... ... жақта болады. Егер дін қисынды
ойлауға қарама-қарсы болса, онда ол дін болмай, тек әшейін салт қана ... еді. Дін мен ... - қос ... ... ... көмегімен адамның ой-
санасы биікке көтеріліп және адамның
жаны дами ... Бір ... ... ... Егер ... бір ... ... ұшуға әрекеттенсе, ол аздан кейін-ақ теріс ұғымдардың батпағына
құлап кетеді; егер ол тек ғылымның ... ... ұшам ... онда да ... ... ... ұшы-қиырсыз шұңқырына түсіп кетер еді.
Қазіргі барлық ... ... мен ескі ... ... ... олар
өздері танытып жүрген ілімнің ақиқат қағидаларымен де, ... ... ... жаңалықтарға да сәйкес ... ... дін ... ... белгілі бір қатып қалған қағидаларды ұстанып және дәстүрлі
салт-жоралар мен рәсімдерді орындау деген қорытындыға келген! Олар ... ... деп ... ... оның ... ... ... үлгілерді бекем ұстануға үйретеді.
Әртүрлі шіркеулер мен діни ұйымдарда бұл ... ... мен ... ... ... ал кей тұстарда тіпті бір-біріне қайшы
келіп, алауыздық, жеккөрушілік, бөлінушілікті ... ... ... ... ... адамдар бұл алауыздықтың себебін былай
түсінеді, яғни ғылым мен дін ... ... ... ... ... ... жоқ және ғылымның жетістігін есепке алуға тиіс емес,
және де бұл ... ... ... ... қарсы тұра білуге міндетті деп
есептейді. Ақыр аяғы- ғылым діннен тыс ... ... ал дін ... ... ... істелінген ескертпелерін немқұрайлыкпен орындау ғана болып
шықты, олар өздері дұрыс көзқарас ... бос ... ... ... ... ... жатса да, қабылдауды талап етеді. Ғылым дегеніміз -
жарық, ендеше дін өзінің атына шын сай ... ... ... ... ... олай ету мүмкін емес.
"Жарық және қараңғы", "дін және ғылым" деген қалыптасқан ... ... ... дін ... қол ... ... ... кезде, ол қараңғы
теріс үғымдар мен надандықтың ... ... ... ... түсініспеушіліктер мен алауыздықтар адамның өзі
тудырған қарама-қарсылықтар мен қайшылықтардан туады. Егер дін мен ... ... егер олар ... ... ... онда ... ... әкелетін көптеген бақытсыздықтар мен жек көрушіліктер жойылар
еді.
Ойлаңыздаршы, адамға ерекшелік беріп, оны басқа ... ... ... ... ... емес пе? Ол сонда өзінің қабілетін
діни зерттеулер үшін қолдана алмауы керек пе? Менің сіздерге берер ... ақыл ... ... дін ... ... ... білімдермен
байланыстырып, пайдалана біліңіздер. Егер нәтижесі көніліңізге қонса, онда
оны ... ... бүл ... ... керісінше, егер дін ғылымға
сәйкес келмесе, одан бас тартыңыз, өйткені ол- надандық.
Өзіңіздің ... ... ... ... қаншалықты теріс
ұғымдар мен құр бос әдет-ғұрыптарға толы екенін байқайсыз.
Кейбір адамдар өздері бір нәрселерді қиялдап, сол ... ... ... ... ал ол ... ... де, ... де
жаратқан Қүдіретті, Шексіз Жаратушының дәл өзі бола ... ... ... ... тастарға табынады. Бұрындары теңізге,
бұлттарға, тіпті шаң-тозаңға ... ... да өмір ... ... ... ... ... мен дәстүрлерге тәуелді болып
қалғандары ... олар ... ... ... ... ... ... сол салт-дәстүрлердің бір бөлімі үшін
дауласа беретіндері сол, ол барлығын мезі қылып және ... ... таяз ... да бар, ... ақыл-ойы жеткілікті дами алмаған, бірақ
кейбіреулердің түсінігі жетпейді екен деп, діннің ... мен ... бас ... ... ... бала ... ететін табиғаттың заңдарын түсіне алмайды, бірақ
бүл оның ақыл-ойы дамымағандықтан деп түсінуге болады. Өсе келе әрі ... соң, ол ... ... ... ... Бала ... ... түсінбейді, бірақ оның ақылы оянғаннан кейін, бүл жағдай оған
түсінікті де қарапайым ... ... ... кейбір адамдар ақылы таяз,
ақиқатты түсінуге жеткіліксіз болса да дін ... ... ... ... мен дінді біздің түсінігіміздің белгілі дәрежедегі белгісі
етіп жасаған.Сақ болыңыздар, бүл керемет күшке немқүрайлы ... ... ... ... ие ... үшін дін ашық ... секілді. Бірақ ақылы, ойлау
қабілеті жоқ адам ... ... ... ... ... ... ғылыммен келістіріңіздер. Қарама-қайшылық мүлде болмайды,
өйткені- ақиқат біреу. Егер дін ... ... ... мен ... арылып, ғылыммен келісімге келсе, онда әлемде тазартатын ... ... үлы күш ... ... Ол ... соғыс оттарын,
алауыздықтарды, түсінбеушіліктерді жойьш, ... ... ... ... ... ... қағида "Теріс ұғымдардан бас тарту"
Париж, Авеню Камоэнс, 4 13 қараша
Барлық дерлік - діни, ... ... және ... сипаттағы теріс
ұғымдардан бас тарту қажет, өйткені олар адамзатты қайғыға ... ... ... өте ауыр ... ... болғалы отыр, егер оны
емдемесек, бүкіл адамзат тұқымын қүртып жібергелі тұр. ... ... ... ... қантөгістерімен және бақытсыздыктарымен, қандай-
бір болмасын теріс көзқарастан туған соғыстар еді.
Бұл қасіретті қақтығыстар біздің күндерімізде де толастамай жатыр, ... ... ... бір ... діни жеккөрушілігінен немесе
нәсілдік ... ... ... арасын алшақтататын теріс ұғымдар қамалы жойылмай жер ... ... ... ... да Баһаулла:"Бұл теріс ұғымдар
адамзат үшін талқандаушы",- деп айтқан болатын.
Ең алдымен діни ... ... ... ... Діни халықтар деп
аталатын мемлекеттерге қараңыз. Егер олардың Қүдайға табынатыны рас ... ... ... тиым ... Оның ... ... ... шіркеу қызметкерлері Қүдайдың Сүйіспеншілігін мойындап, Қүдайдың
Жарығымен жүрсе, олар ... ... ... өсиетті орындауға
үйретер еді, онда ... ... ... ... ... ... керек". Бірақ, тіпті керісінше біз шіркеу қызметкерлерінің
өздері жиірек ... ... ... ... байқаймыз. Ең қатыгездік
әрқашан шексіз қатыгездікпен бірге жүретін.
Барлық діндер біз бір-бірімізді сүюге, басқа біреулердің ... ... ... кемшіліктерімізді байқауға, өзімізді жақын
бауырларымыздан жоғары санамауға үйретеді. Менмендікке салынудан сақтану
керек, ... ... ... ... ... ... біз ... Құдай алдында қандай адам
анағұрлым пәк екенін біз ... біле ... ... ойы мен ниетін
біздікімен салыстыруға болмайды! Достарына қасиетті ... ... ... кейін кемсітілініп жатады. Иуда Искариот туралы ... ол ... ... бірақ соңын естеріңізге
түсіріңіздерші. Керісінше, апостол Павел ... ... ... ... ... ол Оның адал құлы болған жоқпа. ... ... ... ... ... ... аламыз?
Ұяң болайық, теріс көзқарастардан арылып және өзімізден ... ... ... ... Ешқашан "Мен- дінге сенемін, ал ол-
сенбейді. Мен Қүдайға жақынмын, ал ол ... деп ... ... ... кесім қандай болатынын біле ... ... ... іздегендердің барлығына көмектесейік.
Білмегендерді оқытайық, кішкентай балаларды, олар ер ... ... біз ... пен ... ... адамды кездестірсек, біз ол
адамға қайырым көрсетіп, қолынан ұстап, аяғын жерге қойып, күш ... ... оған жау ... ... дос сияқты қарап, сондай бір
нәзіктікпен және сүйіспеншілікпен ... ... ... ... ... зұлым адам деп есептеуге күкымыз жоқ. Нәсілдік теріс
үғымдарға келсек, ол дегеніміз елес, таза судың теріс ... ... ... ... бір ... етіп жаратқан. Ең басында ешқандай ерекшелік
болған жоқ, өйткені бәріміз Адам ... ... ... Бүл ең ... ... ... ... мен шекара болмағандығың білдіреді. Жердің
қандай бір ... ... бір ... көп, бір ... аз бөлінбеген.
Қүдай үшін нәсілдер ... ... ... ... адам неге
мүңцай теріс үғымды ойлап тапқан? Қалайша біз осындай анық елес үшін ... ... ... жою үшін ... ... ... ... мен таптар Аспандағы ... ... бір ... түрде ие болуда.
Адамдар арасындағы жалғыз ғана айырмашылық Құдай ... ... ... мен ... ... ... табылады. Олардың бірі
жанып тұрған шырақ , екіншілері - адамзат аспанында ... ... ... сүйетіндер - қай ұлттан, қай нәсілден ... ... ... ... ең ... ... сондықтан Құдай оларға мына
баталы сөздерді айтады:"Мен сіздерге ризамын, Менің қайырымды әрі ... Сол ... ... ағылшынсың ба, французсың ба, әлде парсысың
ба? Қайдан ... ... ба, әлде ... ба?"- деп ... да.
Жалғыз маңызды айырмашылық мынада: адамдардың бірі рухани әлемге жатса,
екіншілері- жер бетіне жатады. Бірі, өзін де ұмытып,
Тәңірге деген ... ... ... қызмет етіп, үйлесімділік
пен бірлік, адамдар арасындағы келісім мен ... алып ... ... ... ... және өз ... жек көреді; олардың жүрегі теріс
ұғымдарға толы, ... орын да жоқ, нақ ... ... ... пен ... ... ... бұл екі категориясы қандай ұлтқа, немесе тәнінің қандай түсіне
жатады - аққа ма, қараға ма, әлде сарыға ма? Олар ... ... - ... Шығыстан ба, Оңтүстіктен бе әлде Солтүстіктен бе? Егер бұл ерекшеліктер
Құдаймен орнатылған болса, бізге басқа бір ... ... ... не? ... теріс көзқарастар да осылай бөлінген. Адамдар арасындағы
бітімі жоқ ұрыс-керістерді ... ... бірі де осы. ... ... олар-қақтығыстар туғызып отырғаннан лөззат алады, олар
үнемі өз елін ... ... ... ... ... тырысады.Не ұшін?
Олардың ойынша, бүл оның еліне артықшылықтар алып ... ... ... ... Олар ... ... басып алып, жою үшін армия жібереді, ... соң, ... әлем ... бір ел, ... бір елді ... ... одан әрі ... әрі жетілген заңдарына көндірді,"- деп атағын
шығаруды мақсат етеді. Мүндай қан төгіспен келген ... ... ... ... өз кезегінде талқандальш, ал жеңілген қайта бас көтеретін күн
туатын болады!
Өткен ... ... ... қанша рет Франция Германияны
жеңді, ал одан кейін неміс әскері ... ... ... ... ... Францияның Англияны талай жеңгенін білеміз, ал одан ... ... ... ... ... да ... тамаша жеңістер ұзаққа бармайды! Неге оларға соншалық көп мән
беріліп, даңқы жер жарып жатады, ол жолда ... қан ... емес ... оның қүны ... ... ... қайғы, мұң, жоқтау, одан қалса
екі жақтың да кедейленуіне әкеп соғатын болса, бұл қандай ... ... ... ғана ... ... мүмкін емес.
Ендеше неліктен, Құдайдың тілін ... ... ... ... күшін
бейнелейтін, үлгі болудың орнына, Құдайлық Ілімнен бас ... өзін ... мен ... ... ... ... ағартушылық ғасырымызда Құдайдың Жарығы бүкіл әлемге
тарап, әрбір ... ... ... ... ... үміттемін. Мен Ақиқат
Күнінің жарығы барлық саяси қайраткерлердің ... ... ... ... бас ... ... соң ... таза ниетпен Құдайдың Саясатымен
жүруге оятады деген үмітке толымын, өйткені Ол- құдіретті, ал адам саясаты
болса- ... ... ... ... және Өз ... әрқайсысына Өзінің Шапағатын
сыйлайды.
Әлде біз Құдайдың құлы емеспіз бе? Ұстазымызды үлгі түтпай және ... ... ... не ... ... ... Құдіреттінің Күнінің нұры қараңғылықты сейілтіп және Құдай
Патшалығы жер бетінде толығымен орнасын деп ... етіп ... ... "Өмір сүру қаражаттарын барлығы үшін
теңестіру "
Париж, Авеню Камоэнс, 4
Баһаулла Ілімінің ең ... ... ... ... ... ... ... бөлудегі адамдардың қүқығы. Тіршілік
жағдайларын реттеу барысы кедейшілікті ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі болғанша және өзінің жай-күйіне қарай ыңғайлы тұрмыс
қажеттерін иеленуі керек.
Бір жағынан біз айналамыздан ... ... ... ... ... жағынан бақытсыз, өмір сүру мүмкіндіктері жетіспей
жатқандықтан, аш ... ... ... ... ... ... бар, енді бірі бас ... жер таба алмай жүреді. Біреулер қымбат
және талғамы жоғары тағамдарды татса, енді ... аш ... үшін ... ... жейді. Біреулер жібек - масаты киімдер, тон ... енді бірі ... ... ... ... киеді.
Бұндай жағдай әділ емес, оны өзгерту керек, бірақ оның ... ... ... таңдау керек. Әңгіме адамдар арасында толық теңдік орнату
туралы болып отырған жоқ.
Теңдік дегеніміз - орындалмас арман! Оған жету ... ... Егер ... де, ол ... созылмаушы еді. Егер теңдікті орнату мүмкін болған
жағдайда да, ол әлемдегі тәртіпті жойып жібереді. Адамдар ... ... заңы ... етуі ... ... ... Көк осылай бұйрық
етті.
Орасан зор бйлығы бар адамадар мен қайыршылық жағдайындағы кедейлердің
қатар өмір сүруі ... ... Егер біз ... аштыққа барған жағдайын
көріп тұрсақ онда ол біреудің, басқаның ... өмір ... ... ... ... сан мыңдаған адамдарды қайыршылыққа ұшыратқан
жағдайды өзгертуге уақыт алмай асығуы керек. Байлардың ... ... ... ... мейірімділік сезімін дамытуға тиіс, олар өмірде ... ... ... көретін бақытсыздарға қамқор болып, ... ... ... бере ... дәрежеде болуы керек. Мұндай
кедей мен байлардың арасындағы қайшылықтартарды реттеп ... ... ... керек. Үкімет жоспарын жасау барысында, ... ... ... да ... ... ... Барлық адамзатқа ортақ құқықтар
сақталып және қолдануы тиіс.
Барлық елдердің ... ... ... ... ... ... алуы қажет. Шектен тыс байлықтың артығынан айырылса ... ... ... ... ... бейшара қайыршылықтан құтылудың
жалғыз жолы осы. Бұл орындалмайынша ... Заңы да ... ... ... " ... заң ... ... "
Құдайдың Заңдары – күштеу емес , ол Оның ... , ... ... зорлап міндеттеу емес, бірақ , ақиқатты, әділеттілікті ... ... ... ... ... кек алу үшін емес , ол қылмысты болдырмау үшін қажет. Барлық
адамдар заң алдында тең; заң ... ... ... ... ... ... ... басқаруы керек; князь да, дворян да (ақсүйек) және шаруа да
сот алдында бірдей құқықтарға ие. Ешкімге де ... ... ...... ... ... ... жеңілдетуге құқығы жоқ
, әрбір істі қарау барысында ешімді алаламай және ... ... алу ... ... сізге қарсы бағытталған қылмыс жасаса , сіздің оны жәй
қалдыруға ... жоқ- бұл ... ... басқалары қайталамауы үшін оны
заң жазалайды , өйткені бүкіл ... ... ... ... ... ... ғана.
Шығыс пен Батыстың барлық елдерінде мүлтіксіз әділдік орнаған кезде,
жер ертегідей әдемі ... ... ... ... ... ... ... мен құқығы мойындалып; биік идеал – ... ... ... ... ... ... ... бауырластық және Ақиқат Күнінің әсем
сәулелері барлық дамдардың жандарын нұрландыратын болады. "
Сегізінші қағида "Жалпыға бірдей бейбітшілік"
Париж, Авеню Камоэнс, 4
Барлық ... ... мен ... ... ... ... ол ... елдердің делегаттарынан тұратын болады. Бұл Жоғары
кеңестің мүшелеріне бірлік ... ... ... ... Онда әр
тараптан халықаралық сипаттағы келіспеушіліктер қаралады. Бүл соттың жұмысы
- соғыс қаупіне себеп болатын істерде шешімдер қабылдаудан ... ... ... ... ... соғысты болдыртпау.
Жалпыға бірдей бейбітшілікке жету жолындағы ең бір ұлы ... ... ... ... табылады. Баһаулла адамзаттың қызметшілеріне
жиналып, осы кезеңце өмір сүріп жаткан тілдердің ішінен ... ... жаңа ... ... өсиет етті.
Бұл осыдан қырық жыл бұрьн Китаб-и-Ағдас кітабында жазылған еді. Онда
әртүрлі тілдердің мәселесін шешу қиынға түседі ... ... өмір ... ... ... аса тіл бар және ешкім де олардың бәрін үйрене алмайды.
Адамзат нәсілдері қазір бұрынғыдай соншалық ... ... ... ... ... ... үшін ... тілін білу керек.
Әмбебап тілдің болуы барлық, ұлттардың өзара қарым-қатынасын жеңілдетер
еді; онда адамға тек екі тілді білу жеткілікті болар еді- ана ... ... ... ... барлық адамдардың бір-бірімен араласуына
мүмкіндік ... ... ... ... ... ... де ... еді. Кез-келген ұлттың
өкілімен немесе кез-келген елдің адамымен тілмаштың көмегінсіз сөйлесе ... ие болу ... ... және ... болар еді.
Осы мақсатта эсперанто тілі қүрылған еді. Бүл ... ... ... ... жүмыс болып табылады, бірақ жетілдіруді қажет етеді, қазіргі
күйінде эсперанто кейбір адамдарға үлкен қиындыктар туғызады.
Шығыс пен ... ... ... келген делегататтардан тұратын
халықаралық конгрессті жинау ... Бұл ... ... ортақ тілді
қабылдауы керек, сонда ол барлық елдерге баға жетпес пайда
әкелер еді.
Күнделікті пайдалануға осы секілді ... ... ... ... үлкен қиындықтар бола береді. Әртілділік тіл кедергісінен ... ... ... ... ... басқа кедергілерді
есептемегенде сенімсіздік пен жеккөрушіліктің ең басты себебі болып
табылады.
Егер барлығы бір тілде сөйлейтін болса, онда адамзатқа қызмет ету
анағұрлым оңай болар ... ... ... ... сай баға беру ... ... ... ең маңызды қағидаларының бірінің орындалуының басы болмақ,
бірақ оны жақсарту мен жетілдіру бағытындағы жұмысты жалғастыра беру ... ... ... пен ... ... ... араласпауы"
Париж, Авеню Камоэнс,4 17 қараша, 1911 жыл
Өзінің жүріс-тұрыс кезінде адам екі қағиданы басшылыққа алады: ... ... және ... ... ... ... биліктің
өкілдері, үкіметтегі маңызды орындарда отырып, бұл жағдайларды еске ... ... ... ... ... ... ... шығару және оларды
бұлжытпай орындауды
қамтамасыз ету.
Жер бетінде тәртіптің қоғамдық үйі салынды және ол екі ... тұр- ... пен ... ... ... айырылған және рухани жазалаудан қорқу дегенді
білмейтін ... ... ... ... ... орындалмауы,
әділетсіздік пен қанау сипатын алады. Үміт және ... осы екі ... ... жол ... ... ... әдіс жоқ.. Мүның екеуінің де
саяси әрі рухани зардабы бар.
Егер заңның сақшылары ... ... ... зардаптарына көңіл
қойып және дін көрсеткен жолдармен жүрер болса, "олар шын мәнінде Құдайдың
дәнекерлері, Оның жер ... өмір ... ... үшін Оның ... еді. ... ... ... олар Құдайдың құлдарының мүддесін
өзінікіндей қорғар еді". Егер билеуші жауапкершілікті ... ... кері іс ... ... оның үкімдері әділ болады, және де егер
ол ең алдымен өзінің ... ... ана ... ... ... соң ол "не ... соны ... көзі жетсе, онда мұндай адам
әділетсіздік пен езушіліктен аулақ болуға тырысар еді.
Керісінше, егер ... ... ... ... мейірімі мен
оның рухани патшалығын білмей және оларға сенбесе, өзінің ... осы жер ... ... ... деп ... онда ... ... кәдімгідей талпынысы, қанау мен ... ... ... ... ... оның кесімдерінің бәрін таразылап жатканын билеуші
білер болса, егер ол кесімдер әділ болса, онда ол ... ... ... ... ... ... нұрланады, ол сонда сөзсіз, әділ әрі дұрыс
қимыл жасай бастайды. Мемлекет ... ... ... ... ... ... ... сонда да болса дін басылары ... ... ... дүниедегі діни мәселелерді саяси ... ... ... олар әр ... ... көздейді.
Дін- жүрек, рух, адамгершілік мәселелерін қозғайды.
Саясат өміріміздің материалдық жағына шоғырланады. Діни ... ... ... ... ... өздерін халықтардың рухани тәрбиесі жолына
арнап, адамдарға ... ... ... ... мен ... ... етулері
тиіс. Олар рухани үмтылыстарды оятуға ... ... ... ... ... тереңдетіп, оның адамгершілік қасиеттерін жетілдіріп,
әділеттікке деген сүйіспеншілігін ... ... бәрі ... ... ... ... Інжілде де: "Кесарьге-
кесарьдікі (Ежелгі Рим императорларының грекше аты), ... ... ... ... ... арасында дінге сенетіндері ... ... үлгі ... олар ... бас иіп және ... заңын
бұзуға қорқады, олардың ой-пікірлері әділ және ... ... ... ... алдында қорықпайтын билеушілері де баршылық, олар
өз әрекеттерінің артын ойламайды және өз ... ... ... ... ... ауыр жағдайға дейін жеткізген де осылар.
Уа, Құдайдың достары, әділдіктің іске ... ... ... ... ... ... ... әділдік пен
ізгіліктің көрінісін бүкіл әлем көретін болсын.
Әділдікте шек жоқ, ол жалпыға бірдей қайырым ... ... ... ... ... осы ... байқалуы тиіс. Әділдік қасиетті нәрсе
болуға тиіс және ... ... ... ... керек. өзіңізге
тілемейтін нәрсені, басқаға да тілемеңіз. ... біз ... ... ... ... ... қуанатын боламыз.
Әрбір адамға өзіне тиесілі құрметті орын ... ... ол ... ... ... ... ... қысымшы сияқты, егер ол
әділетсіз іс ... ... ... ... ... пен ... ... қолымызда.
Мен сіздердің әрқайсыңыз әділ болып,Өз ойын адамзаттың бірлігіне ... ... және де ... ... ... әрі ... ... айтпайсыздар, сіздер барлық адамдардьң құқын сыйлап және өздеріңіздің
меншікті мүдделеріңізден гөрі, басқалардың мүддесін қорғайсыздар деп ... ... ... ... ... ... шырағы боласыздар және
Өзінің, өмірінде қаншама қиындықтар мен сынақтарды басынан өткеріп, бүкіл
адамзатқа ... ... ... көрсетуге тырысқан Баһаулланың
Ілімдерінен ұстанып, сонымен жүретін ... ... ... ... ... жөне ... ... қуанатын боласыздар.
Оның Мейірімі арқылы сіздерге Құдайдың Берекесі түссін, мен тек ... ... ... ... ... мен ... тең құқықтығы"
Париж, Авеню Камоэнс, 4 14 қараша, 1911 жыл
Баһаулла Ілімдерінің оныншы қағидасы - жыныстардың өзара тең ... ... де жұп етіп ... ... ... ... ... жататын барлық тіршілік иелеріне өзара тең құқықты екі
жыныстың болуы тән.
Өсімдіктер әлемінің ... ... және ... ... жатады;
олардың құқыктары тең, олардың өздеріне тән сұлулықтары да тең дәрежеде
бірақ, ... ... ... өсіп ... жеміс ағашы жәй ағаштан гөрі әдемі
болып көрінеді.
Жануарлар әлемінде де, сол сияқты аналық мал мен еркек мал тең ... ... ... тән ... ... ... ... төменгі бұл патшалықтарында бір жыныстың екіншісінен
басымдығы туралы мәселенің мүлдем жоқ екендігіне ... ... ... көп ... олай ... әйел жынысы төмен
саналады, ал ер адамдар үшін табиғи деп есептелетін артықшылықтар ... онда жоқ. Бұл ... ... ... ... тәрбиенің
нәтижесінен. Құдайдың Әлемінде мұндай ерекшеліктер болмайды. Құдай алдында
жыныстардың ... ... ... берілмейді. Онда неге біреу
заңды құқықтары мен артықшылықтардан айырып екінші біреуді билеуі ... ... ... бере ме ... Егер ... алу ... әйелдерге
еркектермен бірдей құқықтар берілген болса, онда олардың ғылымға сондайлық
қабілеті бары анық ... ... ... ... ... ... бар. ... жүрегі
нәзік, сезімтал және ой өрісі анағұрлым кеңірек дамыған.
Бірақ, қазіргі уақытта бірқатар қызметтерде әйелдер ерлерден көп ... ... ... ... болмайды, оның қоғамдағы өте төмен жағдайы
еркектерге қарағанда білім алу ... ... ... ... ... күресуде, оның ой түйсігі ер адамнан
әлдеқайда қабілетті, ер адам, тым болмаса жарық дүниеге келгені үшін ... ... ... ... ... ... да жақсы тәрбие алады. Ақылды
аналардың балалары да даналық жолымен жүреді. Егер анасы діншіл ... ... ... да ... ... ... анасының адамгершілігі жоғары
болса, онда балаларын да ... ... ... ... ... ... ... аналарға байланысты екені анық.
Әйел адамның ... ... міне ... емес пе? Осы ... ... ... үшін біз оған ... көмектесуіміз керек емеспіз бе?
Қоғамымыздың маңызды мүшесі болып табылатын әйел-ана өз ... ... істі ... асыруына қажетті жағдайлармен сәйкес білім ала алмай жатуы
әрине, Құдайға ... ... ... бұл екі ... ... сақталуын талап етеді, өйткені Құдай алдында ... ... ... ... ... ... жынысқа байланысты емес, жүректің жарығы
мен тазалығына байланысты. Адамдық ізгі қасиеттер бәріне де ... ... әйел адам ... ... даму ... ер адаммен барлық жағынан
тең болу үшін одан әрі ... ... ... ғана ... әйелдің
мүмкіндіктері мен қабілетінің биіктігін мойындайды.
Еуропадағы ... ... ... қарағанда анағұрлым ілгері
дамығанын көрсетіп жүр, бірақ әлі де көп ... ... ... ... оқу ... ... соң, ... тапсырады, соның нәтижесінен
олардың қабілеттері мен білімдері анықталады. ... де сол ... ... ... ... дәлелдейтін болса , сол кезде оны айғайлап
айтудың керегі де болмайды.
Бүкіл адамзаттың жетілуі үшін мен ... ... де ... ... ... деп үміттенемін.
Құдайдың Берекесі барлық адамға арналған және ол әрқайсысына даму үшін
күш береді. Әйел құқы орнаған кезде , оларға ... құқы үщін ... де ... ... Сондықтан, Баһаулла ілімдерінің қағидасының бірі-
жыныс теңдігі.
Бұл рухани ... ... үшін ... ... ... ... шығу ... күштерін салуы керек, қашан олар ... және ... ... ... ... Баһаулланың ілімдерін
адамдар арасында тарату мақсатында, Құдайдың Берекесінің жарық нұры жер
бетіндегі барлық ... ... ... үшін олар ... құлшыныспен
жұмыс істеулері керек.
Он бірінші қағида "Қасиетті Рухтың Күші"
Париж, Авеню Камоэнс,4 18 қараша, 1911 жыл
Баһаулланың ілімдерінде ... ... " Адам ... ... ... дами алады, өйткені адамның күші шектеулі, ал Құдайдың күші шексіз ".
Тарихқа талдау жасай отырып, біз ... ... ... ... ... ... , ... дамуға ықпал еткен шынайы ұлы
адамдардың Қасиетті Рухтың күшімен шабыт алғанын көреміз.
Құдайдың Пайғамбарлары ... ... ... көп жағдайда
олар қарапайым жерден шыққан, белгісіз, және сырт көзге ... ... оқи да, жаза да ... ... болып келеді.
Оларды басқа адамдардан биік ... сол ... ... ... Ол ... ... ... еді. Оның айбынды шабытының
арқасында, олар ... ... ... де әрі ... ... ... салыстырғанда Құдіретті Рухтан иеленбеген барлық дана ... ... ... ... ... мен ... ғылымдарына
қарамастан мағынасыз еді.
Платон, Аристотель, Плиний және Сократ секілді ерекше ойлау қабілеті
бар ойшылдардың адамдарға ... ... ... емес еді, осы ... үшін олар өз ... ... ... құштарлық танытпас еді.
Сонымен бірге, Құдайдың Рухынан нұрланған қарапайым адамдардың ... ... мен ... күшті бетбұрыс жасағандары соншалықты,
тіпті олардың ақиқатты орнатуы үшін мыңдаған ізбасарлары адам төзгісіз
азаптарды ... ... ... ... ... мен ... - Илия, Иеремия, Исайя, Иезекиль Исаның ізбасарлары сияқты
қарапайым адамдар болған.
Ізбасарларының үлкені Петр ... ... ... ... ... ... күн ... олардың бір бөлігін жұмсап отырған, ал жетінші
бөлігіне жеткенде сенбінің ... ... ... ... білетін. Осы
жайында ойланыңыздар! Содан соң, оның қандай дәреже мен ... ... ... өйткені Қасиетті Рух сол арқылы өзінің ұлы
істерін орындаған еді.
Қасиетті Рух- адамзат ... ... күші ... біз ... ... кім ие ... кіммен істес болса да барлығына ықпал ете алатын
қабілетке ие болған.
Осы ... ... ұлы ... ... ... ... ал ... болса өлі! Қасиетті Рух бұларға қашан дем
бермейінше, олар ... да ... ... жасай алмайды. ... ... ... бір ... болмасын адамгершілік негіздері
мен әдет-ғұрыптарын ешқашан да жақсы жаққа өзгертуге қаблетті бола алмаған.
Қасиетті Рухтан нұрланбаған жоғары ... ... көп ... ... ... ... ... және өздерінің әдемі сөздерінің шынайылығын
іс жүзінде ... ... мен жай ... ... ... олардың
өмірінен байқалады. Рухани Ұстаз өзінің жеке ... ... ... ... ... ... өзі де солай өмір сүруімен дәлелдейді.
Қүдайлық шабыттан айырылған, шығу тегі жоғары ... ... ... ... білімі жоқ, қарапайым, бірақ Қасиетгі Рухтан ... ... ... ... Кім ... ... нұрланған болса, өз кезегінде
басқа адамдарға да Қасиетті Рухты иеленуіне көмектесе алады.
Сіздерге Қасиетті Рухтың лебі дем беріп, ... ... ... ... ... ... екен деп мен ... үшін жалбарынамын. Рухани
талпыныстағы адамның өмірі мен адамгершілік қағидалары өзінен-өзі ... ... ... ... ... тек қана Даңқ Патшалығының
көмегіне сеніңіз. Исаның Өз ... ... ... ... ... ... жүзіне жасаған ықпалы туралы ойланыңыз. ... ... бұл ... ... ... ... ... Қүдайдың қолдауы берілсін! Қүдай Рухымен
бағытталып отырғанда қабілеттің шектелуі ... ... ... ... ... Оған күн мен ... нұры төгіліп, нәр бермей ол
құнарсыз, қуарған күйінде қала береді; сонда да ... жер ... ... ... ... ... өмір берілсін!
Қүдай Мейірімінің жаңбыры мен Ақиқат Күнінің ... ... ... ... ... олар ... хош иісті
сүйіспеншілік гүлдерімен өсіп, құлпыра ... ... ... "мен" ... ... ... және ... Нұрыңыздан көз алмаңыз. Сонда сіздердің жандарыңыз ... ... ... қуаттанып алып және Оның Шексіз Берекесіне бөленетін болады.
Егер осыған ... ... ... ... жарқыраған алау
іспеттес боларсыздар, жол көрсетуші жұлдыздай болып, жеміс беретін ... ... ... ... пен жарыққа, қайғы-қасірет шеккен жер бетін
Мейірімділік Күні мен игі ... ... сыйы ... айналдыратын
боласыздар.
Қасиетті Рухтың Күшінің маңыздылығы, Құдайдан сіздерге оны
молынан төксін деп тілеймін /38/.
Халықаралық Бахаи Қауымдастығының еңбегімен «Одна страна» ... ... ... ... ... ... ... 1995 жылдан бастап
танымал адамдарды осы бюллетенге тегін жазу ... іске ... ... ... ... мол ... алумен қатар БҰҰ-дың соңғы
жаңалықтарымен, жалпы әлемде бахаилер ... ... ... іс-шаралармен таныс болады.1994 жылы Қазақстан Бахаилерінің
Ұлттық Рухани Мәжілісі ішінде ... ... ... ... ... 1995 жылдың тамызынан бастап бюллетен ай сайын ... ... ... ... ... ... Дәл осы жылы айтылған
бюллетен негізінде Бүкіләлемдік Бахаилер орталығы ... ... ... және ... осы ... орыс ... Көптеген Жергілікті Мәжілістер өздерінің жергілікті
бюллетендерін шығарады. 1997 ... ... ... ... ТМД ... тарала бастаған . Қазақстан бахаилерінің жамағаты ТМД елдерінің,
атап айтсақ Белоруссия, ... ... ... мен ... ... ... діни ілімді уағыздау барысында атқарып жатқан
еңбектерінің ... ... ... ... ... ... басында қазақ тіліне сегіз кітап аударылған. Бұлардан
екеуі 1994 ... ... ... Бұл ... мыналар: «Бахаулланың Асыл
сөздері», «Бахаи Дұғалары», «Бахаулла», «Бахаулла және Жаңа ... Дж. ... ... ... ... бақ» Х. ... Ағзам, «Махаббат
раушандары», «Қысқаша Бахаи сенімі жайлы»К.Каземзаде. Бұған қоса ... ... дін ... атты памфлет аударылып жарық көрді. 1995
жылдың ... Шоги ... ... ... «Бахаи сенімі» және
«Бахаилердің әкімшілік тәртібі» атты ... орыс ... ... ... ... ... атты еңбек ұйғыршаға аударылған. 1996 жылы Дж.Э.
Эсслемонттың «Бахаулла және Жаңа Дәуір» атты еңбегі орыс ... ... 1997 жылы 4 ... («Асыл сөздер», «Бахаулла және жаңа дәуір»,
«Бахаула жазбаларынан») ... ... ... ... ... ... ақ ... сабақтары» атты кітап Қазақстанның Батыс
және ... ... ... ... ... жүргізу
мақсатында қазақшаға тәржіме етілген. Ағылшын тілінен орыс тіліне «Радость
распространения» атты кітап аударылып басылып шықты.
1997 жылы орыс тілінде «По ... ... ... ... ... 6000 ... шықты. Бахи сеніимі туралы памфлет қазақ және орыс
тілдерінде 10000 дана мен ... ... 1998 жылы орыс ... 3 кітап
(«Молитвы Бахаи», «Община Бахаи: основания, цели, ... ... ... қазақ тіліне «Париждегі сұхбаттар» атты ... ... ... ... 1994 пен 1998 ... ... Қазақстанда
Бахаилердің Ұлттық Мәжілісінің күшімен 10 кітап аударылып, 11 кітап жарық
көрген.
Статистикалық ... ... ... ... бұрынғы Кеңес
Одағының тұсындағы 15 басқарушы орган әлемде 179 елде ... ... ... ... ... 13 232 Жергілкті ... ... ... ... ... ... беру ... атқарылған көптеген әлеуметтік іс
шараларға Қазақстан Бахаилері белсенді түрде қатысып келеді. ... ... ... ... белсенділік танытуларының өзіндік
себебі де бар. Өйткені жастар болашақтың ... ... ... ... ... сол алған тәрбиенің негізінде қызмет ... ... осы ... мүлт ... қолдан келгенше өз ілімдері жайлы
көбірек мағлұмат беруді ... ... ... ... ... әдіс ... ... қамдануда. Сондықтан Қазақстан Бахаилерінің Ұлттық
және Жергілікті Рухани Мәжілістерінде балалар мен ... ... ... ... ... ... Балаларға тәрбие беру
сабақтары (Бахаи іліміне негізделген) жалпы алғанда ... ... ... ... жылы ... сыныбы Қазақстандағы 8 Мәжілісте жүргізілсе, 1995
жылы 11, ... ... ... ... 1997 ... ақпныда
балаларға білім беру жөніндегі Ұлттық Комитет Қазақстан жастарына моральдік-
адамгершілік тәрбие беру ... ... атты ұйым ... Бұл ... «52 ізгі ... атты ... балалардың апталық,
жексембілік кластары, бала бақшаларға арналған сабақтар, мектептерде және
кәсіптік мектептерде тәрбиелік сипаттағы ... ... ... ... ... ... 11 ... қатысқан.
Бахаилерді жалпы әлемдік масштабта қарайтын болсақ әлемнің көптеген
жерлерінде Бахаи ілімі негізінде ... ... ... ... ... ... ... болады. Бахаилер сауатсыздықты
жою жолында көптеген бағдарламалар жасаған. Қазақстанның өзінде ... ... ... ... ... ... ... және еліміздің басқа да қалаларында жалпы білм ... ... ... ... ... жүргізу жөнінде
істер атқарылып жатқанға ұқсайды.
Бахаилерде өз діни ілімдерін нсихаттау барысында өз сенімдеріндегі
атақты адамдарын ... ... ... кездесу ұйымдастыру жүйелі түрде
жолға ... ... ж. ... ... ... ... ... Голландиялық,
Лейден Университетінің социология және дінтану профессоры Масуд Мазганидің
Қазақстанға сапары болды. Осы сапарында Масуд ... ... ... істер, сыртқы істер, әділет, мәдениет министрліктерінде болды. ... ... ... ... ... ... ... өткізіп, 31 арнадан интервью берген.
1997 ж. Сәуір айының 21 мен 24 жұлдыздары арасында ... ... ... адамның экологиялық методологиясы» атты ... ... ... Осы ... ... ... сөз ... Артур
Дал БҰҮның қоршаған ортаны ... ... ... атқаратын Бахаи
ғалымдарының бірі болып табылады.Сондай-ақ “Қоршаған ... ... ... ... атты ... тағыда бір бахаи Дилафруз Насимова
баяндама жасады. Қазақстанда алғашқы рет ... ... ... ... істері жайлы жасалған баяндама осы болды. Конгресс ... ... ... ... ... ... көрмесі өтті.
Конгресстен кейінгі күндері (29-30 сәуір) бахаи ғалымы Артур Далмен ... ... ... ... Н.И, ... ... діни істер
бөлімінің меңгерушісі Иванов В.А және ... ... ... ... ... Төлебаев А.М-лардың кездесулері
болды. Сол кездегі еңбек және әлеуметтік қорғау министрі Коржова, ... ... ... ... ... ... жайлы мағлумат
берген. А.Далдың ... ... ... сұхбаттарын “Мир” телекомпаниясы
көрсеткен. Сондай-ақ ... Дал ... ... және ... ... ... кездесті. Қазақстан Бахаилерінің Ұлттық
Рухани Мәжілісінің мүшелерімен және осы ... ... ... Осы жылы ... ... ... белгілі психолог Хамид
Пезешкян Алматы қаласына келеді. ... ... ... оқытушы және студенттерге лекция оқиды. Бұл кісі ... ... ... ... үлес қосып жүргендердің бірі.
Бахаилер діни ілімдерін ... ... ... ... түрде
пайдаланып келеді. Сондықтан болу керек ұйымға жастар жағының көптеп
тартылғанына ... ... ... ... ән, би, тіл ... ... арқылы
насихаттауды тиімді жолға қойған. Бұған дәлел ретінде Алматы, Көкшетау
,Қарағанды, ... және ... ... ... ... ... ... келтіруге болады. Балалар үйінде, интернаттарда,
мектептер мен Мәдениет сарайларында осындай ... ... ... 1996 ... ... ... ... Қазақстан Бахаилерінің Ұлттық
Жастар Комитеті өзінің алдына өнерлі жастарды іріктеп алып, ... ... ... ... ... етіп қойған. Бұл міндет жергілікті
мәжілістер арқылы ... ... ... ... ... Жастарды
іріктеп алып топтар құру Қазақстанда 1996 жылдың жазынан ... ... . Бұл ... негізінен өнерлі жастар қызмет етеді. Бахаи
орталығындағылардың айтуына қарағанда ... өз ... бір ... адамның рухани кемелденуін, ... ... мен ... ... пен ... теріс қылықтарға деген наразылықтарын
көрсетеді.
Әрбір ұйымның өз “шеберханалары” болады. ... осы ... ... атап ... би ... ... хор ... топтар ,
ағылшын тілі үйірмелері және көркемөнер туындылары бойынша жұмыс жасайды.
Жастардан құралған бұл ... ... өз ... қоса қала ... ... ... ... өткізіп тұрады. Алматы қаласындағы бахаи
шеберханасы 1996 жылы ... ... ... ... ... ... екі би композициясын ұсынды. Дәл осы ... жаз ... ... ... АҚШ тың Миннесота ... ... ... ... ... ... ... алғанда Қазақстан Бахаилері өздерінің сырт елдердегі діндестерімен
тығыз ... ... ... ... 1993 ... бері ... айтарлықтай дәрежеде дамып кетпесе де, біртіндеп ... ... ... ... ... ... іс-шараларға
белсенді түрде қатысып ... ... ... қол ұшын ... ... ... ... концерттер беру бахаилердің діни
ілімді насихаттаудағы ұстанатын ең негізгі принциптері ... ... ... ... ... ... сенімін ұстанушылардың ұзын саны 600 ден
астам.Діни ілімнің ел ішінде таралуына белсенді ... ... ... Иран, Парсы шығанағы елдері және Малайзиядан келген үгіткерлер
(миссионерлер) болып табылады.Сенушілердің діни ... ... 1996 жылы ... жұмыс жасайтын үш институттың негізі
салынды. Олардан Ұлттығы Алматы ... ... ... ... ... бірі ... ... Бахаи әдебиеттері негізінен орыс тілінде
шығарылуда /39/.
2.3 Қазіргі таңдағы Бахаилік.
Бахаи сенімінде кез-келген ... ... ... тиым ... ... ... өзі ... кеткен. Бахаилер ешбір саяси ұйымға
кірмейді және оларға қолдау да ... 1986 жылы ... ... ... ... атты ... Бүкіл Әлемдік Әділет Үйі атынан
үндеу тастады. Бахаулланың ерекше талап еткен ... бірі ... ... ... Ол өзінің ізбасарларына ... ... ... ... өмір сүріңдер. Қару-жарақ ... ... ... ... ғана ... ... ... мәселесі
болмайды». Жалпы Әділет үйінің бұл үндеуінде бейбітшілікке жетудің жолдары
мен бұл жолдағы кедергілерді алып ... ... ... ... ... осы үндеу 160 елдің басшыларына жеткізілді.
Осы бүкіл әлемнің билік басындағыларына жіберілген ... ... ... ... ... ... ... арқылы жететіндігіне және
мұның Бахаи сенімі немесе басқа діндерге бетбұрыс жасау арқылы болатындығы
айтылады.
Екінші бөлімінде ұлтшылдық, материалдық ... ... ... ... негізделген бүкіл әлемдік тәртіп жайлы баяндалады. Бахаи ... ... ... ... ... соғыстарға себеп
болатын нәсілдік наным-сенімдерге үзілді-кесілді қарсы шығады. Барлық адам,
барлық нәсіл құдай алдында бірдей.
Байлықты да ... де ... ... ... жақсы емес.
Қайыршылықтан өлетін жағдай бар жерде қысым-езгі бар ... сөз. ... пен ... қатысты арнаулы заңдар жасалуға тиіс. Барлығына
ортақ әділдікті ... ету ... ... ... ... ... болсын дейді Бахаи ілімі.
Осы құжаттың соңында жарқын болашақтың бастауы, үлгісі ретінде Бахаи
жамағаты ... ... ... ... ... ... ... қауымдастық тарапынан қолдауға ие болып отыр.
1947 жылдың өзінде АҚШ пен ... ... ... ... БҰҰ-ның
Ақпараттық Бюросынан бақылаушы құқығындағы аккредитацияны алды. 1948 ... ... ... ... Ұйымын «Халықаралық Бахаи Ұйымы» деген атпен
мойындады. 1970 ... бері БҰҰ ... емес ... ... ие
аккредитацияның иесі, сонымен бірге БҰҰ-ның Экономикалық және Әлеуметтік
кеңесінің және Балалар қорының ... ... Ол ... бірге Бүкіл
Әлемдік Денсаулық Ұйымымен де қызмет жасасады. ... ... ... ... ... байланыс орнатқан.
Адамзат құқықтарын қорғауға ерекше мән береді. Осы тұрғыда Бүкіл
Әлемдік ... ... ... ... ... ... белсенді
қатысады.
1987 жылыдың қазанында Бахаи жамағаты «Діндер және табиғатты қорғау»
Бүкіл ... ... ... қорына алтыншы болып тіркелді. Бахаилер
дінаралық қатынастарға ... ... үлес ... ... ... ... ... 1999 жылы өткізілген Әлемдік Діндер Парламентінің
ұйымдастырушылық комитетінде қызмет атқарған. Комбоджада 2000 жылы ... ... ... ... атап өтті және сол елдің королі ... ... ... ... ... 2000 ... ... Ұлыбритания
Біріккен Королдіктерінің Бахаилері Вестминстер сарайында ... ... ... ... Ұлы ... ... мен ... Глосестерлер,
архиепископ Кетерберийский және премьер министр Тони Блэйрден өздерінің
сенімдерінің ... ... ... ... ... жататындығы
жайлы алғыс сөзге ие болды.
Осы секілді тізімдерді ары ... да ... ... ... Бұл
Халықаралық Бахаи Ұйымының өз көзқарастарын әлемдік қауымдастыққа танытуда
Халықаралық Ұйымдардан ... ... ... ... ... барлығы Бахаи сеніміне халықаралық деңгейдегі абыройға ... өз ... ... ... ... ... қазіргі таңдағы
жасап жатқан жұмыстарына мыналар ... ... ... көтеру,
балалар мен жас өспірімдерге дұрыс тәрбие беру, қоғамды әлеуметтік-
экономикалық ... ... өз ... ... тек сөз ... емес, іс жүзінде де
көрсетіуге ... ... ... ... ... ... өз
іскерліктерінің аясын соңғы жылдарда едәуір ... ... ... ... ... қолдау көрсетуде. Индия,
Африка, Оңтүстік Америка және ... ... ... ... қол ... ... ... секілді іс шараларды жүргізу барысында жергілікті ... ... ... ... сол ... ... және ... шешудің тиімді жолдарын осы мәжілістер жақсы
біледі. Бұл кеңеске әртүрлі ... ... ... Өз пікірлерін
ортаға салады. Алайда жоба бахаилердікі болғандықтан соңғы сөзді, ... ... іске ... ... жобаларына санитарлық ағарту,
тамақтандыру, ауыл-шаруашылығы, үлкендердің сауаттылығы, жаппай ағарту ісі
және тағы ... ... ... ... ... ... мән ... Мысалы, адалдық,
сенімділік, батылдық, шыдамдылық, еңбекқорлық, сондай-ақ өнер мен ... ... өте ... болып табылады. Өйткені аналар
болашақ ұрпақтың алғашқы тәлімгері саналады. Сондықтан барлық балаларды
оқытуға ... жоқ ... онда қыз ... ... ... ... тұрады.
Дамыған елдердегі Бахаилердің саны өскен сайын Бахаи мектептері де
көбейе түсуде. Бұл ... ... ... қабылдана береді. Олардың
міндетті түрде бахаи жанұясынан болуы шарт ... ... ... территориясында Бахаи Жамағаты ХІХ ғасырдың соңы
ХХ ғасырдың басында пайда болған. Олардың дәл саны белгісіз. Алайда ... ... ... Мәжілістер 14 қалада болған. ... ... ... ... Мәскеу, Ташкент және Тибилиси бар. Ұйымдасқан Бахаи
топтары Ленинград, Батуми, Ереван, Самарқанд және ... ... ... ... Қазақстанда пайда болу тарихы 1938-39 және 1950
жылдардағы репрессиямен байланысты жер аударылғандар мен көшіп ... ... де ... ... ұйымдар Петропавловскіде, Ирышскіде,
Павлодарда және Алматы обылысының Шілік ауылында пайда болды. 1992 ... ... ... он ... ... ... ... жатты.
Бахаилердің Ұлттық Рухани Мәжілісі Қазақстанда 1994 жылы тіркелді ... ... бұл діни ағым ... 160 ... бар. 150 Ұлттық және 20
мыңнан астам Жергілікті Рухани Мәжілістері қызмет етеді.Бахаи ... ... 800 ден ... ... ... ... ... Табыну үйлері
Вильметте ( АҚШ ) , Франкфурте-на-Майне (ГФР), Сидней (Австралия ), Кампала
( Уганда ), Панама, Апиа ( ... ... Дели ( ... ) ... ... басқару органдары болып табылатын «Бүкіләлемдік Әділет
Үйі» Хайфада (Израил) /42/ .
Қазіргі таңда бұл заңды ... ... ... ... діни ... ... ... Бахаи сенімін ұстанушылар бес миллион деп көрсетіледі.
Бахаи сенімін ... ... ... Иранда және азын аулақ Ирак,
Ливия, ... мен ... ... орналасқан /43/.
Сонымен қатар АҚШ пен Европада да біраз Бахаилер бар.
Қорытынды
Жалпы қорыта келгенде Бахаи ағымы Ирандағы шииттік ... ... ... ... ... ... табылады. Өздері айтқанындай
жеке бір дін емес. Бұл ағым ... және ... ... ... ... ... күресті. Бахаилік соншалықты үлкен ... ... жоқ, ... интеллигенттер арасында біршама қозғалыстар туғызып,
исламда реформа, модернизация дегендерді туғызуға әсерін тигізді.
Бахаилік өзіндік бір діни ... ... ... ... ... басым көпшілігін ескі діндерден, әсіресе христиандық пен
исламнан ... ... ... ... ... Шейхилік
тариқатындағы пікірлер Бахаилікте жаңа бір сипатқа ие болып ... ... ... шектен шығып кеткен түсініктемелері мен
хуруфилікке (әріптердің сандық ... ... ... ... ... ашу) сүйенеді. Осы себепті Бахаилікке шииттіктің шектен шыққан,
бірақ ислам негіздерімен байланысын түбегейлі жоғалтқан ағымдардың бірі ... ... ... ағым ислам елдерінен гөрі Европада белсенді түрде әрекет етуде.
Негізінен бұларға қолдау ... ... осы ... ... ... ... ... бар. Либерализм мен демократияны жақтайды. Діни
төзімділікті уағыздайды. Ұлтына және нәсіліне қарай кемсітудің ... ... ... ... Осы ... ... ... ие болып жүр.
Халықаралық ұйымдармен тығыз байланыс орнатқан.
Біздің елімізге бұл ағымның келу ... ... ... жылдарына
дейін созылып жатыр.Қазақстанда Бахаилердің Ұлттық ... ... ... ... ... бүгінде 82 қауым бар. Оның 22-сі жергілікті рухани
мәжіліс дәрежесінде. Бұл ағым ... ... ... ... кітаптар
мен кітапшалар шығару арқылы жүргізіп отыр. Әдебиеттерін негізінен орыс
тілінде шығарады.
Біздің ата ... ... ... , зайырлы , құқықтық және
әлеуметтік мемлекет деп жарияланған . Әрбір Қазақстанның ... қай ... ... ... ... десе де өз еркі . Осы ... ... 46 діни конфессия қызмет етуде . Біздің елдің жағдайында ең басты
мәселе конфессияаралық татулықты сақтау қажет . Бұл ... дін ... ... талап етеді . Астанадағы имамдармен болған кездесу
барысында Н.Ә.Назарбаев “Дін ұстараның жүзіндей өткір нәрсе . ... ... ... ... . ... дұрыс немесе мен білемдік емес ” ,
түсіністік , бірлік ... . Бұл ... ... ... ”/44/ ... ... ... маңыздылығын атап өтті .
Қазақстан Республикасында 23 ұлттан тұратын 10 миллион мұсылман қауымы
бар екен . Бұл ... ... ... ... ... ... . Қазіргі
заңдарды пайдаланып , шетелдік миссионерлер елімізде еркін түрде ... , ... өз ... ... ... , мұсылман дін
өкілдерінің дәрменсіздік танытуы жарамайды . Өз ... ... және ... ... пен бірлікті нығайтатын іс ... ... ... ... ... . Фанатизм мен біржақтылықтан аулақ
болып , елдің бірлігі мен ... кері әсер ... ... ... ... .
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Назарбаев Е.Ж. Основные ... ... ... в ... ... // Analitic ... Перкинс М, Хейнсворит Ф. Вера Бахаи.-М 1992, ... ... А.И. ... ... 2002, " ... С 505
4. Становление Веры Бахаи как признанной мировой религии: Заявление Отдела
Общественной Информации Международного ... ... – Без ...... E.R. Figlali. Babilik ve Bahailik . Ankara 1994, ... Киелі кітап. Таурат, Забур және Інжіл Шариф, "Жаңа өмір" баспасы,
Стамбул 2000, 742 ... Yeni Rehber ... 3 cilt, Istanbul 1993, ... ... А.И. ... ... 2002, " ... С 507.
9. Базиленко И.В. Бахаизм: история вероучения (середина XIX- начало XX в),
М 1994, ... E.R. Figlali. Babilik ve Bahailik . Ankara 1994, ... E.R. Figlali. ... Itikadi Islam ... Istanbul 1993, ... E.R. Figlali. Babilik ve Bahailik . Ankara 1994, s ... M.K. Atik. Islam ... Ankara 1997, s 98
14. M.E. Zehra. Mezhepler Tarihi. Istanbul 1993, s 226-227.
15. Перкинс М, ... Ф. Вера ... 1992, С ... Дж. Э. ... Бахаулла және Жаңа Дәуір. ... ... ... ... 1999. 21 ... Ana ... ... . 3 cilt. Istanbul 1993, s ... ... А.И. ... ... 2002, " ... С 510.
19. Дж. Э. Эсслемонт. Бахаулла және Жаңа Дәуір. Қазақстан Баһаилерінің
Ұлттық Рухани ... 1999. 26-27 ... ... 28 ... Islam ... Istanbul 1991, 4 cilt, s ... E.R. Figlali. Babilik ve Bahailik . Ankara 1994, s ... Guney Tumer, Abdurrahman Kucuk. Dinler Tarihi. Ankara 1993, s360.
24. Дж. Э. Эсслемонт. Бахаулла және Жаңа ... ... ... ... Жиналысы 1999. 40 б.
25. E.R. Figlali. Babilik ve Bahailik . Ankara 1994, s 79.
26. ... В.Н, ... В.Л. ... ... ... ... Дж. Э. Эсслемонт. Бахаулла және Жаңа Дәуір. ... ... ... ... 1999. 178-179 ... Osman Cilalci. Gunumuz Dunya Dinleri. Ankara 1998, s 170.
29. Молитвы Бахаи открытые Бахауллой, Бабом, ... ... ... ... ... ... ... Кәрим" Қазақша мағына және түсінігі, Әнфал сүресі
17 аят, Фатх сүресі 10 аят.
31. Мунчаев. Ш. ... ... и ... М 1998,С 215.
32. Абдул-Баха . ... ... . ... ... ... ... ... 2000, 55-65 б.
33. Дж. Э. Эсслемонт. Бахаулла және Жаңа Дәуір. ... ... ... ... 1999. 169 ... Сонда, 85 б.
35. E.R. Figlali. Cagimizda Itikadi Islam Mezhepleri, Selcuk ... s ... E.R. Figlali. Babilik ve Bahailik . Ankara 1994, s ... Артемьев А.И. Религиеведение, Алматы 2002, " Бастау", С 527.
38. Абдул-Баха . ... ... . ... ... ... ... ... 2000, 88-109 б.
39. В.Иванов, Я.Трофимов. Религии Казахстана. Алматы 1999, С 93.
40. Община Бахаи: основания, цели и намерения- Хайфа: ВЦБ, 1990. ... ... А. ... ... Г. ... Дінтану негіздері,Алматы
«Білім» 2003, 141 б.
42. ... И.В. ... ... вероучения (середина XIX- начало XX в),
М 1994, С 3.
43. Al-Mavsuatul Muyassarati Fil Adyani Val ... ... ... ... Н. ... Мақсатымыз ортақ- бізге тыныштық, бірлік қажет./ Егемен
Қазақстан. 2005 жыл, 20 ...

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 86 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы қазіргі діни жағдай18 бет
Ақша ағымдарын жоспарлаудың қажеттілігі және оны іске асыру27 бет
Ақшалай ағымдардың мәні, түсінігі және түрлері28 бет
Жолаушыларды автомобильдермен тасымалдау13 бет
Жылжымайтын мүлікті бағалаудың табыс тәсілі23 бет
Жүктілік және эндокринді аурулар4 бет
Жұмыс орындарында шандылық көздері.Шанның адамға және қоршаған ортаға әсері4 бет
Компанияның ақша ағымдары67 бет
Кәсіпорындағы ақша қаражаттарын басқаруды жетілдіру70 бет
Кәсіпорынның ақша ағымын басқару29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь