Бюджеттік органдардағы негізгі құралдар қозғалысы

КІРІСПЕ

1.БЮДЖЕТТІК ОРГАНДАРДАҒЫ НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАР ҚОЗҒАЛЫСЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Негізгі құралдар туралы түсінік және кәсіпорындағы оның
мәні
1.2 Қаржылық есептіліктің халықаралық стандартына сәйкес бюджеттік мекемедегі негізгі құралдарды мойындау және бағалау

2.БЮДЖЕТТІК МЕКЕМЕНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІ МЕН ЕСЕП САЯСАТЫ
2.1 Негізгі құралдар қозғалысының түсу есебі
2.2 «Ұшқын Искра» спортклубының негізгі экономикалық көрсеткіштері мен есеп саясаты

3 БЮДЖЕТТІК МЕКЕМЕДЕГІ НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ҚОЗҒАЛЫСЫНЫҢ АУДИТІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Бюджеттік мекемедегі бухгалтерлік есеп пен аудитті жүргізудің заңдылығы
3.2 Бюджеттік мекемедегі негізгі құралдар қозғалысының есебінің ішкі бақылаудың ұйымдастыру

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Жаңа Қазақстан өзінің дербес даму жолын таңдап, жылдан жылға әлемдік қоғамадастықта барған сайын зор құрмет пен беделге қол жеткізе отырып, алға қарай нық сеніммен ілгерілеп келеді. Мұның өзі Қазақстанның одан әрі дамуын тұрлаулы, осы заманғы және болашағы зор экономикалық, әлеуметтік, саяси және әкімшілік негізге қоюға мүмкіндік береді.
Елбасының 2013 жылғы Жолдауы Қазақстанды жеделдете жан-жақты жаңғырта жаңарту жолы таңдалып алынғандығын көрсетеді. Яғни, жаңа бәсекелестік артықшылықтар қалыптастыру арқылы елімізді жаһандық экономикаға кіріктіруге бағытталған мемлекеттік саясат қабылданды.
Елбасымыз басқа елдердің бәсекелес өндірістері мен салаларына, сондай-ақ нақ сол халықаралық нарықтарға қатысатын трансұлттық корпорацияларға салыстырмалы талдау жүргізіп, біздің келешегі зор өндірістерді, соның ішінде ішкі нарықты дамыту жөнінде жасалаған іс-қимылдың тиімділігіне баға беріп, олардың экспорттық әлеуетін арттыру мүмкіндігін қарастыру қажеттілігін атап көрсетті.
Сонымен қатар, Қазақстанда халықаралық бәсекеге қабілеттілік деңгейіне жете алатын, жоғары технологиялық жаңа өндірістерді дамыту қажетігі мен өнеркәсіптік құрылымды өзгертуге қабілетті, әрі ауқымды зор жобалар әзірлеу қажеттілігіне аса назар аударылды. Бюджет жүйесiн жетiлдiру жөнiндегi жекелеген iс-шаралар барысында шешiмi жүйелiк ұстанымды талап ететiн көптеген мәселелер анықталды. Осыған байланысты қолданыстағы заңдар нормаларын реттеуге және жүйелеуге, олардың неғұрлым икемдi құрылымын қамтамасыз етуге мүмкiндiк беретiн Бюджет кодексi әзiрлендi.
Бюджет кодексiнде бюджет жүйесiнiң орнықтылығы мен тұрақтылығын қамтамасыз ететiн жаңа қағидаттар бар, бұрын қолданылған бюджеттi жоспарлау қағидаттары, барлық бюджет деңгейлерiнiң шығыс және кiрiс бөлiктерiн қалыптастыру жөнiндегi ұстанымдар қайта қаралды.
Қолданыстағы заң кесiмдерiне функционалдық талдау жүргiзу нәтижесiнде және орталық пен өңiрлер арасындағы қатынастардағы жинақталған оң және терiс тәжiрибенi ескере отырып, бюджетаралық қатынастар қағидаттары, ресми трансферттердiң нысандары, республикалық бюджеттiң, облыстық бюджеттiң, республикалық маңызы бар қала, астана, аудандар (облыстық маңызы бар қалалар) бюджетiнiң кiрiстерi айқындалды. Барлық бюджет деңгейлерiне қаржылық орнықтылық беру мақсатында Бюджет кодексiнде бюджет деңгейлерiнiң шығыстық өкілеттiктерi нақты бөлiндi. Бюджеттердiң дербестен күшейту үшiн, сондай-ақ бюджетаралық қатынастардың тұрақтылығын қамтамасыз ету үшiн бюджеттiк субвенциялар мен алып қоюлардың мөлшерi үш жылға арналып белгіленетiн болады.
Бюджет кодексiнде бюджеттiк бағдарламалардың тиiмділiгiн бағалау туралы бап көзделген, оған сәйкес тиiстi есептердi жүргізу, бюджеттiк бағдарламалардың негiздемесiн, олардың орындалу барысы мен олар көрсететiн елдiң әлеуметтік-экономикалық жағдайына ықпал етуiн талдау және бюджеттiк бағдарламалардың тиiмсiз бағыттарын айқындау болып табылады.
1. “Қазақстан өз дамуындағы серпіліс жасау қарсаңында”
“Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы” ҚР – ның Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халхына жолдауы. // Егемен Қазақстан 2008 жыл, 1 наурыз
2. Қазақстан Республикасының 2005 – 2015 жылдарға арналған индустриалды – инновациялық даму стратегиясы. // Астана, 2005 жыл
3 “Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел даму жолында” Президенттің Қазақстан Халқына Жолдауы. // Егемен Қазақстан 2007 жыл 19 – ақпан
4. Шоқаманов А.Н. “ҚР негізгі құрал – жабдықтар мен материалдық емес активтер” // 1999 – 2006 жыл: Статистикалық жинақ – Алматы, 2006 жыл
5. Абдуллина А.Ш. “Управление эффективном использованием основных фондов в условиях формирования рыночного отношениях” // автореферат – Алматы, 1999
6. Булатова А.С Экономика // Экономист, 2006г.
7. Бергольц С.Б. Экономический анализ хозяйственной деятельноси на современном этапе развития // Финансы и статистика, М: 1994 г.
8.Гиляровский Экономический анализ // М: Проспект, 2006 г.
9. Горфинкель В.Я. Экономика фирмы // Юнити, М: 2006 г.
10. Дәуренбекова Ә.Н. “Қазақстан өнекәсібінің индустриялдық деңгейін көтерудің экономикалық механизмі” // Алматы, Экономика 2007 жыл
11. Дүйсенбаев К.Ш. Анализ хозяйственной деятельности предприятия // Алматы, Экономика 1998 г.
12. Ержанова М.С., Ержанова С.М. Учетная политика на Казахстанском предприятий // Алматы, издательский дом “БИКО” 2006г.
13. Зайцев Н.К. Экономика промышленного предприятия // Проспект, 2006 г.
14. Коволев В.В. Волкова О.Н. Анализ хозяйственной деятельности предприятия // Проспект, М: 2006 г.
15. Мельник М.В. Экономический анализ финансово – хозяйственной деятельности // Юнити, М: 2006г.
16. Макарьева В.И. Анализ финансово – хозяйственной деятельности // М:2006г.
17. Үмбетәлиев А.Д. Керімбек Ғ.Е. Кәсіпорын экономикасы және кәсіпкерлік // Фолиант баспасы, 2007жыл
18. Мейірбеков А.Қ. Әлімбетова Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы // оқу құралы Алматы экономика 2005 жыл
19. Жолдасбекова Г.Ө. Кәсіпорын экономикасы // Алматы, Экономика 2004 жыл
20. Пельиха А.С. Экономика предприятия и отрасли промышленности // Феникс, М: 2005г.
21. Горфинкель В.Я. Купряков Е.М. Экономика предприятия // М: 1996 г.
22. Голубева М.А. Особенности учета имущества в бюджетных организациях//Главюбухю2000-42б.
23.Радостовец В.К., Даулетбеков А.Д., «Бухгалтерский учет на предприятии»-Алматы, 1994 г.
24. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на предприятии: Издание 2-ое дополненное и переработанное –Алматы, Центраудит-Казахстан., 2002 г.
25.Кеулімжаев К.К. «Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері» Оқулық Алматы Экономика 2006
26.Сейдахметова Ф.С. Бухгалтерская отчетность, ее виды и назначение. Изд «LEM» 2001, 46 с.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1.Бюджеттік органдардағы негізгі құралдар қозғалысының теориялық
аспектілері
1.1 Негізгі құралдар туралы ... және ... ... Қаржылық есептіліктің халықаралық стандартына сәйкес бюджеттік
мекемедегі негізгі құралдарды мойындау және бағалау
2.БЮДЖЕТТІК МЕКЕМЕНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ... МЕН ЕСЕП ... ... ... ... түсу ... ... Искра» спортклубының негізгі экономикалық көрсеткіштері мен ... ... ... ... ҚҰРАЛДАРДЫҢ ҚОЗҒАЛЫСЫНЫҢ АУДИТІН ЖЕТІЛДІРУ
ЖОЛДАРЫ
3.1 Бюджеттік мекемедегі бухгалтерлік есеп пен аудитті жүргізудің заңдылығы
3.2 Бюджеттік ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Жаңа Қазақстан өзінің дербес даму жолын таңдап, ... ... ... ... ... зор ... пен ... қол жеткізе отырып, алға
қарай нық сеніммен ... ... ... өзі ... одан әрі дамуын
тұрлаулы, осы заманғы және болашағы зор экономикалық, әлеуметтік, саяси
және ... ... ... ... береді.
Елбасының 2013 жылғы Жолдауы Қазақстанды жеделдете жан-жақты жаңғырта
жаңарту жолы таңдалып ... ... ... жаңа ... ... ... елімізді жаһандық экономикаға кіріктіруге
бағытталған мемлекеттік саясат қабылданды.
Елбасымыз басқа елдердің бәсекелес өндірістері мен салаларына, ... нақ сол ... ... ... ... корпорацияларға
салыстырмалы талдау жүргізіп, біздің келешегі зор өндірістерді, соның
ішінде ішкі нарықты дамыту жөнінде ... ... ... ... ... экспорттық әлеуетін ... ... ... атап ... қатар, Қазақстанда халықаралық бәсекеге қабілеттілік деңгейіне
жете алатын, жоғары технологиялық жаңа өндірістерді дамыту қажетігі мен
өнеркәсіптік ... ... ... әрі ... зор жобалар әзірлеу
қажеттілігіне аса назар аударылды. ... ... ... ... iс-шаралар барысында шешiмi жүйелiк ұстанымды талап ететiн
көптеген мәселелер анықталды. ... ... ... ... ... және ... ... неғұрлым икемдi құрылымын
қамтамасыз етуге мүмкiндiк беретiн Бюджет кодексi әзiрлендi.
Бюджет кодексiнде бюджет ... ... мен ... ететiн жаңа қағидаттар бар, бұрын қолданылған бюджеттi жоспарлау
қағидаттары, барлық ... ... ... және кiрiс ... жөнiндегi ұстанымдар қайта қаралды.
Қолданыстағы заң кесiмдерiне функционалдық талдау ... ... ... пен ... ... ... ... оң және
терiс тәжiрибенi ескере отырып, бюджетаралық қатынастар қағидаттары, ресми
трансферттердiң нысандары, ... ... ... ... маңызы бар қала, астана, аудандар (облыстық маңызы бар
қалалар) бюджетiнiң ... ... ... ... ... ... беру ... Бюджет кодексiнде бюджет деңгейлерiнiң
шығыстық өкілеттiктерi нақты бөлiндi. Бюджеттердiң дербестен күшейту үшiн,
сондай-ақ ... ... ... ... ету ... ... мен алып ... мөлшерi үш жылға арналып
белгіленетiн болады.
Бюджет кодексiнде бюджеттiк бағдарламалардың тиiмділiгiн ... бап ... оған ... ... есептердi жүргізу, бюджеттiк
бағдарламалардың негiздемесiн, олардың орындалу барысы мен олар көрсететiн
елдiң әлеуметтік-экономикалық жағдайына ... ... ... және ... ... бағыттарын айқындау болып табылады.
Қазақстан республикасының Үкiметi әзiрлеген және ... ... ... ... ... ... бюджетті
жоспарлау, атқару және оның ... ... ... ... ... бағалау жүргiзу тәртiбi мен көрсеткiштерiнiң
жүйесiн айқындайды. ... ... ... ... ... кезең-кезеңмен iрiктеу, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... тек жоғары тұрған бюджеттен ғана қарыз
алу құқығы сақталып, сыртқы және iшкi капитал рыноктарынан қарыз ... ... ... ... ... жаңа тетігi енгiзiлдi, осыған сәйкес
Ұлттық қорды қалыптастыру көзi болып табылатын барлық ... ... ... ... ... болады. Осы іс-шаралар бюджеттен
бөлінген қаражаттың мақсатты жұмсалуын қадағалайтын ... ... ... Қаражатта мақсатты ... ... ... ... ... ... қозғалысының аудитін ің дұрыс және айқын
жүргізілуімен, сонымен қатар нормативтік актілердің ... ... ... ... ... бухгалтерлік есепті жүргізу
басқару жүйесінің ең маңызды және ... ... ... ... есеп ұйымның хал ... ... ... ... ... нақты сипаттайтын бірден-бір жүйе. Бүгінгі ... ... ... болсақ, ең алдыңғы қатардағы мәселелерге,
яғни бюджеттен ... ... зор мән бере ... , ... ... ... азайтып және мақсатты пайдалануды дұрыс әрі
дәл анықтау міндетті шарт.
Осы мәселеге орай ұйым есептеу жолдарын ... ... ... отырып,
көрсетілетін қызметін басқарудың заңдылықтары халық шаруашылығында
өркендеуіне жол береді.
Нарықтық ... ... ... келе жатқан шағында күрделі
экономикалық механизмді басқару дәл, әрі нақты ... есеп ... ... асуы ... дипломдық жұмысымның тақырыбы – бюджеттік органдардағы негізгі
құралдардың қозғалысының аудитін анықтау.
Дипломдық жұмыстың ...... ... ... ... аудитін жүргізу жолдарын зерттеу және негізгі
құралдардың қозғалысының аудитін анықтау, ... ... ... ... және оның ... ... ... ұсыныстар жасау.
Нарықтық экономика жағдайында өзіне жүктелген міндеттерге сәйкес
қызметтерді жүзеге асыруды бақылау, осы ... ... ... ... ... осы ... арнап, оның аудитінің ... ... және ... ... мән беріп зерттедім.
1.Бюджеттік органдардағы негізгі құралдар қозғалысының ... ... ... ... ... және ... оның мәні
Негізгі құралдар кәсіпорын мүлкінің және оның ... ... ... бөлігі болып табылады.
Негізгі құралдар – негізгі қорларды сипаттайтын бағалық өлшеуіштер.
Негізгі құралдар - ... ... ұзақ ... пайдаланылатын,
өзінің заттай – натуралды формасын сақтай отырып, шығарылатын өнім ... ... өз ... ... ... ... мен
қызметтерді жеткізуде үшінші жаққа жалға берілетін құндылықтар.
Оларға кем дегенде бір жыл ... ... ... жатады.
Өндіріс процесі еңбек заттары (шикізат, материалдар, сатып алынатын
жартылай фабрикаттар) және ... ...... ... ... ... құрал – жабдықтарының қатысуымен жүзеге асырылады. Еңбек құрал ... ... ... бір ... ... олардың сыртқы
белгілеріне қарап емес, ... ... ... ... ... ... ... дайындалған бу қазаны ол үшін дайын өнім болып
санала-ды, ал ... үшін ... ... ... осы қазан еңбек құралы болып
табы-лады.
Негізгі құралдар функционалдық бағытталуына байланысты келесідей болып
бөлінеді: өндірістік және өндірістік емес.
Өндірістік негізгі ... - ... ... ... ... ...... оның қызмет етуіне жағдай жасайтын
(өндірістік ғимараттар, қондырғылар, электр жүйелері және т.б.) және ... ... мен ... ... ... негізгі құралдар жатады.
Негізгі ... ... ... ... ... көрсеткіш – негізгі құралдардың бір ... ... ... ... ... түріндегі өнім болып табылатын қор
қайтарымы.
Өндірістік емес негізгі ......... ... құрал –
жабдықтар. Олар ұжымның мәдени – тұрмыстық қажеттіліктерін ұзақ мезім ... ... Олар ... ... тікелей қатыспайды, бірақ
кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтау мекемелері жатады.
Негізгі құралдарды иеленушілері бойынша бөлгенде, ... ... ... және ... ... осы ... қатысуымен
өндірілген өнімдер немесе жасалған қызметтер экономиканың қай ... ... қай ... ... ... ... соған жатуы керек деген
ережеге ... ... ... ... ... барлық
саласында өнеркәсіп өнімдерін шығару процесімен тікелей байланысты ... ... ... негізгі құралдар пайдалану мақсатына және ... ... ... топтарға бөлінеді:
- жер;
- ғимараттар – негізгі, қосалқы, көмекші цехтар мен әкімшілік
ғимараттар ... ... ...... ... және газ скважиналары, дамбалар,
платиналар, каналдар, темір жолдар ... ... ...... газ және мұнай құбырлары, су тарату
жүйелері, электр тарату ... ... ... ... ... жүйелері жатады;
- машиналар мен құрал – жабдықтар – оған компрессорлар, домнапештер,
балқыту пештері жатады. Олар күш машиналары ... ... ... ... мен құрал – жабдықтарға: комбайн, тігін машиналар,
сонымен қатар өлшенетін және қадағалайтын ... ... ... ... ( ... жатады;
- транспорттық құралдар – бұған барлық қозғалатын құралдар ... ... ... суда ... транспорттар және транспорттар
жатады;
- өндірістік және шаруашылық инвентарь - ... ... ... ( ... ... жатады, ал шаруашылық
инвентарьға: жиһаз, палас, кілемдер жатады;
- жұмыс және аналық мал;
- көп жылдық өсімдіктер – ... ... алма ... және ... ... ... стандарттарыны сай негізгі құралдардың мынандай
үш белгісі бар:
- материалдық формасының болуы;
- міндетті түрде кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ( ... болмауы тиіс);
- кәсіпорында ұзақ уақыт пайдаланылуы тиіс.
Иелігінде болуына қарай негізгі құралдар меншікті және ... ... ... ...... ... және оның балансында көрініс
табатын негізгі құралдар. Белгіленген мерзімге шарт ... ... ... ... ...... алынған құралдар болып
саналады.
Негізгі құралдар өндірістік процеске қатысуына қарай активті ... ... ... ... ... өндірістік процеске тікелей қатысады.
Мысалы, машиналар, құрал – жабдықтар, көлік ... және т.б. Ал ... ... ... ... ... ... олар, өндірістік
процеске тікелей қатыспайды, бірақ процестің дұрыс жүруіне қолайлы жағдай
жасайды. Мысалы, ғимараттар, қондырғылар.[2]
Пайдалану ... ... ... ... ... ... ... істемей
тұрған ( тоқтатылып қойған ) және қорда тұрған деп бөлінеді. ... ... ... ... – жабдықтар жатады. Жұмыс істемей тұрғандар –
бұл тоқтатылып қоюына немесе ... ... ... ... ... ...... Қорда сақтаулы негізгі құрал –
жабдықтарға жұмыс істеп тұрғандарды жоспарлы ... ... үшін ... ... ... ... қарай негізгі құралдар мүліктік және мүліктік емес
болып бөлінеді. ... ... ... бар, ... және ... ( үйлер, ғимараттар, машиналар, жабдықтар ) жатады. Мүліктік
еместерге пайдаланылатын жер, ... суға ( ... ... ... ... яғни ... нысаны жоқ шығындар ( жер учакелерін, егістік
үшін пайдаланылатын ... ... ... ... ... құралдарға күрделі
қаржы жұмсау, және т.б.) жатады.[3]
Негізгі ... ... ... ... үшін оның құрылымын білу
керек. Негізгі құралдардың келесідей түрлері қарастырылады:
1) өндірістік құрылымы
2) технологиялық құрылымы
3) тұтыну уақытына ... ... ... деп - әртүрлі топтағы өндірістік ... ...... ... ... олардың орташа жылдық
құнының қатынасын белгілейді.
Өндірістік негізгі құралдардың ... ... ... ...... жалпы құнының активті ... ... Бұл ... өнім ... ... ... және басқа экономикалық көрсеткіштерінің жұмысының өндірістік
негізгі құралдардың активті ... ... ... ... Сондықтан оның үлесін тиімді деңгейге дейін көтерілуі -
өндірістік негізгі құрадардың өндірістік ... бсым ... ... ... ... ... өндірістік құрылымы келесі факторларға
байланысты болып ... ... ... ... ... ... деңгейі; мамандандырылуы; өндірісті кооперациялау;
құрамдастыру мен диверсификациялау; географиялық орналасуы және ... ... ... технологиялық құрылымы ... ... ... ... ... жалпы құнындағы
пайыздық үлесінде бейнеленуін сипаттайды.
«Тар» ауқымда технологиялық құрылым келесідей түрде берілуі мүмкін:
мысалы, станоктар ... ... ... ... бір түрлі станоктардың
үлесі ретінде немесе жалпы көлік санындағы автосамосвалдың үлесі ретінде
болуы мүмкін.
Өндірістік негізгі құралдардың ... ... ... ... ... сипаттайды ( 5жылға дейін, 5 жылдан 10 жылға ... ... 15 ... ... 15 жылдан 20 жылға дейін, және 20 жылдан жоғары).
Негізгі ... ... ... орта ... ... ... ... есеп кәсіпорын бойынша толық түрде, сонымен қатар, машиналар мен
құралдардың жекелеген ... ... да ... ... ... ... болып - өндірістік негізгі құралдардың
шектен тыс ... ... ... ... ... ... ... моральды тозу деңгейі осыған байланысты болып ... ... ... ... жұмысының нәтижесі де осыған тәуелді болып келеді.
Негізгі құралдардың есебін дұрыс ұйымдастырудың басты шарты ... ... ... принципі болып табылады. Негізгі құралдарды
ақшаға шағып бағалау олардың көлемін, құрылымын, ... ... ... және ... ... ... ... Негізгі құрал –
жабдықтардың бастапқы ... ... ... қалдық құны және кейбір
жағдайларда жойылу құны ... құн – ... ... ... алуға, салуға және ... ... ... шығындардан және сатып алу барысында төленген салық
сомаларынан, сондай – ақ ... ... тағы сол ... кез ... ... жұмыс істеу жағдайына жеткізуге ... ... ... ... ... ... келіп түсу
мүмкіндігі арта түседі. Сондықтан, активті негізгі құралдардың кәсіпорынға
келіп түсу ... ... ... ... құны ... ... жақтардың келісімімен құрылтайшылардың кәсіпорынның жарғылық
капиталына салған салымдары бойынша;
- кәсіпорынның өзінде ... ... ... басқа тұлғалар мен
кәсіпорындардан сатып алынған – осы ... ... ... ) ... ... алумен байланысты нақты өндірістік
шығындар, жеткізу, түзету және ... ... ... ... басқа кәсіпорындар мен тұлғалардан қайтарымсыз түрде алынған,
сонымен ... ... ... ... ... ... жолмен немесе қабалдау – табыстау құжатардың мәліметтері
бойынша;
- жақтардың келісімі бойынша ұзақ ... ... ... құралдардың ағымдағы құны – бұл негізгі құралдардың белгілі
бір мерзімдегі нарықтық бағасы бойынша бағаланған ... ... ... құнның оның бастапқы құнынан ауытқу көлемі – ҒТП-ң жеделдетілу
деңгейіне, инфляция деңгейіне және т.б. ... ... ... ... әрі ... ... ... бірінші кезекте оның жай
және ... ... үшін ... ... ... ... ... құралдарды қай бағалау кәсіпорынға:
- негізгі құралдардың нақты құнын анықтауға;
- өнімнің өндірісі мен оның ... ... ... ... ... анықтауға;
- негізгі құралдардың өндірісіне жеткілікті болатын амортизациялық
аударымдардың ... ... әрі дәл ... ... ... ... ... мен жалға беру ... ... ... ... ... ... қалдық құны – бұл өндірілген өнімге, орындалған
жұмысқа және көрсетілген ... әлі ... құн. ... құнды
анықтау үшін бастапқы құннан негізгі құралдар объектісінің қолданыста болу
уақыты ұлғайған ... ... өсе ... ... тозу құнын алып
тастайды.
Негізгі құралдарды олардың қалдық құны бойынша есептеу олардың сапалық
жағдайын анықтау үшін ... құны – ... ... ету ... ... негізгі құралдарды жою
кезінде пайда болатын қосалқы ... ... ... ... ... ... оларды есепке алу үшін, талдау үшін ... ... ... қатар салынатын капиталдың көлемі мен құрылымын
анықтау үшін қажет.[2]
Бухгалтерлік есептің 16 «Негізгі құралдар» деп ... ... ... ... ... дегеніміз - кәсіпорында өнім өндіру,
тауарларды тасымалдау немесе қызмет көрсету үшін, басқа кәсіпорынға ... үшін ... ... ... үшін ... және бір кезеңнен
артық мерзім ішінде пайдаланылады деп болжанатын материалдық активтер.
Негізгі құралдарға: қозғалмайтын ... жер ... ... ... ... тетіктер, машиналар мен жабдықтар, өлшеу және ... мен ... ... машиналары мен техникалары және олардың
бағдарламалық құралдары, көлік тасымалдау ... ... ... ... ... өнім және ... малдары, көп жылдық екпе
ағаштар, шаруашылықтың ішкі жолы, тағы да басқалары жатқызылады.
Негізгі құралдар объектісі төмендегі шарттарға сай келгенде ғана ... ... ... егер кәсіпорынның активпен байланысты келешек экономикалық пайда
алатындығы аса үлкен ықтималдықпен сендіру мүмкін болса;
ә) егер кәсіпорын үшін ... ... ... ... ... ... болса.
Негізгі құралдар есебін ойдағыдай жүргізу үшін алдымен оларды жүйелеп
топтастыру қажет. Бұл ... ... ... ... ... болғаны жөн.
Барлық негізгі құралдар өздерінің өндіріске қатысуына ... ... ... емес ... екі ... ... ... негізгі құралдар
-деп өндірісте қызмет ететін,яғни пайдаланылатын негізгі ... ... ... жер ... ... мен ғимараттар,
өткізгіш тетіктер, машиналар мен жабдықтар, өлшеу және реттеу аспаптары мен
қондырғылар, есептеу ... мен ... және ... ... ... ... құралдары, аспаптар, өндірістік және шаруашылық
құрал-саймандары, өнім және жұмыс малдары, көп жылдық екпе ... ішкі ... тағы да ... жатқызылады. Өндірістік емес
Негізгі құралдар қозғалысының қатарына шаруашы-лықтың өндірістен басқа
салаларында пайдаланылатын негізгі ... ... ... ... ... денсаулық сақтау, әлеуметтік қамсыздандыру, білім беру
және мәдениет ... ... ... ... салаларына және істейтін қызметтерінің түрлеріне
қарай ... ... ... ... ауыл ... орман
шаруашылығы, тасымалдау, байланыс, ... ... және ... ... ... тамақтандыру, басқару
органдары, әлеуметтік сақтандыру, ғылым және білім беру, ғылыми көмек
көрсету және тағы да ... ... ... топтастырылады.
Өндірілген өнім және көрсетілген қызмет қай экономика саласына және
қызмет түріне жатса, соған қатысқан негізгі құралдар сол ... және ... ... ... ... ... ... құралдары
Негізгі құралдарды экономикалық салаларына қарай топтастырған ... ... ... ... ... ... жұмыстар мен
қызметтердің шаруашылықтың қай түріне ... ... ... ... ... ... ... қозғалысының бәрі тек
қана субъектінің негізгі шаруашылығының түріне ғана ... ... онда ол ... ... ... ... ... сол шаруашылық субъектінің атқаратын қызметі саласындағы ... ... ... өндіру процесіне тікелей ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның балансында оның негізгі қызметінен басқа салаларында
қызмет атқаратын өндірістері мен бөлімшелері болса, онда осы ... ... ... ... ... ... келетін экономика саласы
қызметі түрінде топқа жатқызылады.
Негізгі құралдар пайдалану мақсатына және атқаратын ... ... ... ... ... ... ... барлық жер);
-Өндірістік ғимараттар мен құрылғылар;
-Машиналар мен жабдықтар, өткізгіш тетіктер;
-Көлік құралдары;
-Басқадай негізгі құралдар.
Негізгі ... ... ... ... ... қарай
меншікті, яғни кәсіпорынның өзіне тиісті және уақытша жалға алынған болып
екіге ... ... ... ... ... қарай негізгі құралдар
жұмыс істейтін, жұмыс істемейтін және сақтауда тұрған - деп үш ... ... ... процесіндегі, яғни қолданыстағы негізгі
құралдар жатады.
Жұмыс істемейтінНегізгі құралдар қозғалысының ... ... ... ... ... ... ... басы артық жабдықтар
жатқызылады.
Сақтауда тұрған Негізгі құралдар қозғалысының қатарына ... ... ... ... немесе басқа да жағдайларға байланысты есептен
шығатын Негізгі ... ... ... пайдалануға арналған құрал-
жабдықтар жатқызылады.
Бухгалтерлік есептің 16 «Негізгі құралдар» деп аталатын ... ... ... ... танылуы мүмкін негізгі құралдар объектісі
ең алғаш өзіндік құны бойынша бағалануы тиіс.
Негізгі құралдар объектісінің өзіндік құнына сатып алу ... ... ... алым, сатып алуға байланысты орны толтырылмайтын салықтар,
сондай-ақ активті белгілі бір мақсатқа пайдалану үшін оны ... ... ... ... ... ... ... сатып алу бағасын
анықтау кезінде кез келген сауда ... ... ... ... ... ... жатады:
-алаңды ... ... ... ... ... және түсірумен байланысты бастапқы шығындар;
• орнатуға байланысты шығындар;
... және ... ... ... ... көрсетудің құны.
Кәсіпорынның өзінде шығарылған Негізгі құралдар қозғалысының құны
активтерді сатып алу ... ... ... анықталады. Егер
кәсіпорын тура сондай активтерді өзінің шаруашылық қызметі барысында ... үшін ... ... онда ... құны, әдетте, оның өзіндік
құнына тең ... ... ... ішкі таза ... ... Негізгі
құралдар қозғалысының құнын есептеу кезінде есепке алынбайды.
Кәсіпорын өздерінің негізгі құралдарының ... ... яғни мына ... ... ... ... - ... мен ғимараттар;
2413-шот - машиналар мен жабдықтар;
2414-шот - көліктер құралдары;
2415-шот - компьтерлер, перифирициялық қондырғылар және деректерді
өңдеу ... ... - ... жиьазы;
2417-шот-өндірістік құрал саймандар мен керек жарақтар.
Бұлар активті болғандықтан дебетінде ... ... ... ... ал ... Негізгі құралдар қозғалысының азаюы, яғни ... ... ... ... қозғалысының есебі шаруашылық
субъектісінің орталық бухгалтериясында жүргізіледі. Олардың ... ... ... ... бойынша бөлек жүргізіледі. Инвентарлық
объект -деп ... ... ... яғни ... ... керекті
жабдықтармен, саймандармен сатылып алынған, орнатуды ... ... ... ... жеке ... өздерінің
құрылымы бойынша жекеленген ... ... бірі ... ... яғни ... бір зат болып саналып белгілі бір қызметті
атқаратын бұйымдарды айтады.
Негізгі құралдар қозғалысының ... ... ... үшін және ... түрде сақталуын қоптпмасыз ету үшін ... ... ... номер беріледі. Ол тұрақты түрде белгіленеді.
Негізгі құралдар тозуына, бұзылуына, басқа ... мен ... ... тағы да ... ... ... есептен
шығарылғанда оның инвентарлық номері шаруашылық субъектінің жаңадан кіріске
алынған негізгі ... ... ... ... ... ... ... немесе құралдардың өзіне бояумен жазылады.
Инвентарлық объектілерді реттік сериялық жүйесі мен ... ... ... әрбір жіктеу тобына кіретін негізгі құралдарға бөлек
сетиялық реттік номерлер ... ол ... ... ... ... қозғалысының қандай жіктелу тобына жататындығы көрсететіндей етіп
тағайындаған дұрыс. Негізгі құралдарға бастапқыда ... ... оның ... карточкасында және бір жерден екінші жерге орын
ауысуы үшін ... ... ... ... ... ... карточкалар және инвентарлық кітапшалармен
қатар ірі машиналар мен механизмдерге, ... мен ... ... ... ... ... олардың техникалық сипаттамасы және
істейтін жұмыстарының түрлері тағы да ... ... ... ... ... ... есебінің міндеті:
-Расталған есептік мәліметтердің, техникалық паспорттардың, басқа да
құжаттар мен түгендеу журналдарының ... ... ... ... ... ... бақылауды ұйымдастыру;
-Негізгі құралдар қозғалысының келіп түсуін, ... ... ... және ... ... ... ... құралдар қозғалысының тозуының дұрыс есептелуіне және тиімді
пайдалануына бақылауды ұйымдастыру және қор ... ... ... ... ... ... ағымдағы және модернизациялауды жүргізумен
байланысты шығындарды есепте дұрыс және уақытылы көрсетуді ... ... және ... ... ... негізгі құралдарды жедел
айқындау;
-Негізгі құралдар бойынша ... ... ... үшін бухгалтерлік
есептің деректері банкін уақытылы және дұрыс қалыптастыру.
Кез келген өндіріс өз қызметіне құрал-жабдықтарын тартса ғана ... ол ... ... және ... құралдары болып бөлінеді. Бұл ... ... ... ... белгісімен емес, олардың өндіріс процесінде
атқаратын роліне қарап анықталады. Негізгі құралдар материалдық ... да, ... емес ... да ұзақ ... бойы қызмет етеді.
1.2 Қаржылық есептіліктің халықаралық стандартына сәйкес бюджеттік
мекемедегі негізгі құралдарды мойындау және бағалау
Әлемдік ... ... ... он ... болған шапшаң
өзгерістер бюджеттік органдардагі есепға және қаржылық есептілікке арналған
ережелерді жасау кезінде елдердің ... ... ... ... ... нарықтары ұлттық шекарадан тыс жерлерде кеңейіп,
ұлттық экономикалардың ... ... ... процесі нығаюда. Капитал
нарықтарының кемелдене дамуы ... даму ... ... ... ... ... нығайтылуына, тұрақтылығына және өтімділігіне
сенімділігін талап етеді. Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарының
бірыңғай топтамасын қабылдау ... ... және ... ... емес ... ... ... дайындау жөніндегі әкімшілік
шығыстарды қысқарту арқасында ұйымдардың инвестицияларды ... ... ... ... ... рыногының жаһандану бағытына қарай өрістеуіне, сондай-ақ
халықаралық қаржы ... ... ... ... ... ... ... қажет. Мұндай бағыт ... ... ... есеп жүйесі халықаралық есеп стандарттары талабына сай жаңаша
құруды ... ... Егер ... ... ... есеп ... ... талабына сәйкес болмаса, онда халықаралық ... құру мен ... ... инвестициялау, қаржыландыру процестері
өз мәнін таппайды. Сондықтан потенциалды инвесторлар қаржылық ақпараттардың
«тұнықтылығын» талап етеді.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары әлемдегі аса ... ... ... ... органдардагі есеп стандарттары болып табылады деп
есептеледі. Сондықтан да көптеген ... ... ... ... ... ... биржалардағы өздерінің есептілігін ... ... ... емес, халықаралық стандарттарға сәйкес ұсына
алады. Басқа мемлекеттерде, мысалы Канадада, Жапония мен ... ... ... ... ... ХҚЕС бойынша есептілік дайындайтын компаниялар оның
осы елдердің ұлттық стандарттарына сәйкес ... ... ... ... ұсынуы тиіс. Кейбір ... ... ... ... ... ХҚЕС ... ... ірі кәсіпорындар
жасауы тиіс. Қазақстанда 2003 жылдан бастап барлық қаржы ... ... ... акционерлік қоғамдар, ал 2006 жылдан бастап өзге де ұйымдар
(мемлекеттік органдардан басқа) есептілікті ХҚЕС бойынша дайындауы ... ... ... ... есеп ... базаны
білдіреді, оның ... ұйым ... ... ... ... ... ақпарат басқарушылық, салықтық
статистикалық есептілікті жасау үшін қолданылады, қажет болған кезде ... ... ... ... да ... ... ... есеп жүйесі бір-бірімен өзара байланыста болатын, есепке алу
элементтерінің белгілі бір тұтастығы немесе ... ... ... ... ... онда ... ... сондай-ақ кез келген
басқа да сыртқы, сол сияқты ішкі пайдаланушылардың экономикалық мүдделерін
қамтамасыз ету ... ... ... нәтижелерін дұрыс өлшеуге
бағытталған ақпарат қорытылады.
Есептілікті пайдаланушылардың барлығында қаржылық есептілік ... нені ... ... ... бір ... бар. Бұл үміт-
армандар уақыт өте келе дамыды және пайдаланушылар бұрын ... ... ... мен мазмұнынан туындады. Осы үміт-армандарға
бюджеттік органдардагі есеп туралы заңдар, бюджеттік органдардагі есептің
регламенті мен ... әсер ... ... ... үлгіге
және кеңес жүйесі кезінде әзірленген қаржылық есептілікке сүйене ... ... ... ... ... қаржылық
есептілік стандарттарының принциптері мен тәжірибесіне сүйене ... ... әділ ... ... ... органдардагі есептің
белгілі бір маңызды немесе іргелі принциптеріне немесе тұжырымдамаларына
негізделген пікір ... ... ... ... ... ең
болмағанда мынадай бес принцип:
- есептеу принципі;
- қызметтің үздіксіздігі;
- ... ... ... ... ... ... іргеліге жатқызылуы мүмкін және заңнама
мен бюджеттік органдардагі есеп стандарттарында көрсетілуі мүмкін.
Әдеттегі іс-тәжірибе осы принциптерді кез ... ... ... есеп ... ... іске ... ... Нақты
жағдайларда осы принциптерді қолдану көбінесе бюджеттік органдардагі есеп
стандарттары арқылы ... ... ... ... талаптарға сәйкес жасалған және жұмыс
істейтін жоғары дамыған ақпараттық жүйені білдіретін ... ... ... ... ... ... ол оның ... аспектілерін
(статистикалық есепке алу, салықтық есепке алу, бюджеттік органдардагі есеп
және т.б.) қамтиды.
Бюджеттік ... есеп ... ... ... ... жинау,
жүйеге келтіру және қорыту үшін деректер көзі ретінде ғаламдық есепке алу
жүйесінің ... және ... ... ... ең маңызды
факторы болып табылады.
Экономикадағы қаржылық есепке алудың ... ... ... қаржылық нәтижелеріне сүйенеді, олар ұйымның ішіндегі сол сияқты
одан тысқары жердегі ақпарат ... ... ... ... ... есептілік капитал нарығын ... үшін де ... ... ... ... ... ондаған жылдарға дейін дамуын айқындайтын
шектеулі ресурстарды бөлу туралы шешімдер қабылданады.
Елбасы «Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша ... 50 ... кіру ... атты өз ... (бұдан әрі – Жолдау) ... ... өз ... жаңа ... жасау қарсаңында, өркенді
де өршіл дамып келе ... ... ... тек қана осы ... ... және ашық нарық экономикасы бола алады. Қазақстанның әлемдегі
бәсекеге барынша ... 50 ... ... ... ... басымдығы
әлемдік экономикаға ойдағыдай кірігуі болып табылады. Осыған байланысты
мемлекетті дамыту процесінде бюджеттік органдардагі есеп мен ... ... ... ... ... ерекше өзектілікке айналады, өйткені бюджеттік
органдардагі есептің, қаржылық есеп берудің және аудиттің мақсаты ... ... үшін ... пайдаланушыларды экономикалық ақпаратпен
қамтамасыз ету болып табылады.
Бюджеттік органдардагі есеп және ... ... ... ... ... ... бюджеттік органдардагі есеп, қаржылық есеп
беру және аудит жүйелерінің ... тән ... одан әрі ... және ... ... үшін ... жағдайлар мен алғышарттарды
қамтамасыз ету болып табылады деп санаймыз.
Бюджеттік органдардагі есептің өзіне тән міндеттерді ... ... ... ... алу ... айқындылық, тәуелсіздік, өзектілік,
сияқты талаптарға ... ... ... бюджеттік органдардагі есеп мен
қаржылық есеп беру принциптеріне және ... ... ... ... ... тәжірибе түсініктілік, орындылық, сенімділік және
салыстырмалылық ... ... ... ... ... ... ... тікелей пайдаланумен немесе оларды
бюджеттік органдардагі есеп мен ... есеп ... ... ... ... ... қолданумен қол жеткізетіндігін көрсетеді. ХҚЕС пен
ХАС-ты қолданудың экономикалық перспективасы капиталды тиімдірек бөлуден,
іске жұмсалатын қаржының әр ... және оның ... ... әлемдік нарыққа шығу жеңілдейді, капиталды тартуға жұмсалатын
шығындарды азайту мүмкіндігі туады. ... өзі жаңа ... ... жаңа ... орындарының пайда болуына, жұмыссыздықтың төмендеуіне,
халықаралық нарықтарда қазақстандық ұйымдардың ... ... ... ... ... ... ... әкеп соғады.
Бюджеттік органдардагі есеп саласының өзін-өзі реттейтін элементтерін
ретке келтіру мен ... ... ... ... есеп ... есеп беру ... ... Республикасының Заң жобасы бюджеттік
органдардагі есеп мен қаржылық есеп ... ... ... ... ... енгізеді.
Заң жобасын әзірлеудің басты міндеті Қазақстан Республикасының
қолданыстағы ... ... ... ... есеп ... есеп беру мәселелері бойынша негізгі ... ... ... органдардагі есеп мен қаржылық есеп беру туралы
заңнамасына сәйкес келтіру болып табылады.
Алайда, Қазақстандағы бюджеттік ... есеп мен ... ... ... дамытудағы кейбір жетістіктерге қарамастан, мыналардан:
- ХҚЕС-тің кешенділігі мен әдістемелік күрделілігіне байланысты шағын
және орта кәсіпкерлік ... үшін ... ... осы
санаттарға қолданылу қиындығынан;
- бюджеттік органдардагі есеп мен ... есеп ... ... ... бухгалтер мен аудитор мамандықтарын дамытуға ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық-әдістемелік материалдардың
(оқулықтардың, кітаптардың) жоқтығынан;
- бухгалтерлер мен ... ... ... ... дайындығы
деңгейінің төмендігінен, сондай-ақ ХҚЕС бойынша дайындалған ақпаратты
пайдаланудағы дағдының жеткіліксіздігінен;
- кадрларды қайта даярлаудың ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілердің бюджеттік органдардагі есеп мен
қаржылық есеп берудің ХҚЕС ... ... ... ... немқұрайды қараудан көрінетін кейбір проблемалар бар.
Сонымен қатар, бюджеттік органдардагі есеп мен қаржылық есеп беруді
жүргізу бөлігінде ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... кешендік автоматтандыру жүйесі, яғни ұйым
қызметінің түрлі салалары үшін бірыңғай ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық
жүйелер кең қолданылатын ХҚЕС-қа ... ... оң ... ... ... ... ... да ХҚЕС-ты ойдағыдай енгізу
бухгалтерлер жұмыстарының жеделдігін ... және ... әрі ... ... мүмкіндік беретін бюджеттік органдардагі есепті жан-
жақты автоматтандырусыз жүзеге асырылмайды.
Бюджеттік органдардагі есеп мен қаржылық есеп беру ... ... ... ... ... тығыз өзара байланыста және
шаруашылық тетіктің даму ... мен ... ... беруі тиіс.
Бюджеттік органдардагі есеп мен қаржылық есеп беру жүйесін одан ... ... ... бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілікте
қалыптастырылатын ақпараттың сапасын, ... және ... ... ... ... ... бойынша жүзеге асыру қажет:
- бюджеттік органдардагі есепті, ... ... ... және ... ... ... даярлау және қайта
даярлау;
- шағын және орта ... ... үшін ... ... мен ... есеп беруді жүргізу тәртібін оңайлату;
- халықаралық тәжірибенің негізінде ... ... есеп ... есеп ... ... ... өзгерту;
- бюджеттік органдардагі есеп мен аудитті дамытудың халықаралық
процесіне қатысу.
Шаруашылық тетіктегі өзгерістермен және ... ... ... ... ... ... ... есепдағы өзгерістерді
жеделдету экономикадағы қаржылық ақпараттың сапасын төмендетуге, ХҚЕС-тың
беделін ... ... ... ... ... әкеп соғуы
мүмкін. Осылайша, қолданыстағы заңнамаға сәйкес ХҚЕС-қа көшу ... ... ... бұл ... ... сарабдалдық ұстаным қажет.
Кешенділігіне және әдістемелік күрделілігіне байланысты ХҚЕС іс жүзінде
шағын және орта ... ... үшін ... Бұдан басқа, соңғы
уақытта өзіміз білетін, осы күнге дейін аяқталмаған ... ... ... ... ... ... (ХҚЕС-қа тұрақты түрде елеулі
өзгерістер енгізілуде, оған шағын ... ... ... ... ... ... ХҚЕС-қа сәйкес қаржылық есеп беруді ... ... мен ... ... ... ғана ... ... қоғамдық мүддені білдіретін ұйымдар көпшілік мүдделі ұйымдар
болып табылады, оларға мыналар жатады:
- қаржылық ұйымдар;
- акционерлік ... ... ... ... жер ... ... ұйымдар (жалпы таралған пайдалы қазбаларды
өндіретін ұйымдардан басқа);
- жарғылық капиталында мемлекеттің қатысуы бар ұйымдар (жедел басқару
құқығына ... ... ... ... басы мен ҚР Үкіметі қойған шағын және орта ... ... ... ... ... ... біржолғы талон бойынша
жұмыс істейтін жеке ... ... ... ... ... ... ... босату және қалған кәсіпкерлік субъектілерінің
бюджеттік органдардагі есепті жүргізу мен қаржылық есеп беруді ... ... ... ... ... бойынша бөлуді белгілеу қажет.
Бюджеттік органдардагі есепті және есептілікті реттеу жүйесін дамыту
барлық мүдделі тараптардың мүддесін ескеретін, шығындардың ... ... ... ... ... ... модельді құруға
бағытталуы тиіс. Осы модельдің негізі – мемлекеттік ... ... ... ... ... қоғамдық бірлестіктер мен басқа да мүдделі
жұртшылық) қызметтерін саналы ... ... ... органдардагі есеп саласының негізгі проблемасы –
білікті кадрлардың жетіспеушілігі, қалыптасқан салт-дәстүрі, ... ... ... ... ... және ... ... көпшілік мақұлдаған сертификаттары бар ... ... ... кәсіби қауымдастық аталған проблемалардың кейбіреуін шешу
бойынша ... бір ... ... ... ... ... республикалық
ауқым жетіспейді. Бухгалтерлік қауымдастықтың қазіргі селқостығы кезінде
батыстағы ... ... ... тез дами ... ... ... мәселені шешу үшін бүкіл жүйенің өзегі болуға және одан әрі қалыптасқан
құрылымы ... тиіс ... ... ... күшейтуге назар аудара отырып,
заңнамалық алғышарттар жасау, бұл процесті жылжыту қажет. Қазақстандағы
бюджеттік органдардагі есеп мен ... есеп ... ... ұйымдастыру
мынадай бағыттар бойынша жүзеге асырылуы тиіс:
- қолданыстағы бюджеттік органдардагі есеп мен қаржылық есеп ... ... ... өзгерістер енгізу;
- бюджеттік органдардагі есеп жүйесін қайта құру шеңберінде мемлекеттік
органдардың іс-қимылын үйлестіру;
- ... ... ... ... есеп саласындағы рөлін
арттыру;
- бюджеттік органдардагі есеп мен қаржылық есеп беру мәселелері бойынша
уәкілетті органның ... ... және ... ... ... ұйымдарды аккредиттеу жүйесін енгізу.
Кәсіби қауымдастықтың бюджеттік органдардагі есеп мен қаржылық ... ... ... ... күшейту үшін консультативтік-кеңес органы
нысанында, ереже негізінде әрекет ететін арнайы ... ... құру ... ... ... органның құрамы мемлекеттік
органдардың, коммерциялық емес ұйымдардың ... жеке ... ... бар ... субъектілерін және ғылым қайраткерлерін
қоса алғанда, кәсіби қауымдастықтың жоғары ... ... ... ... ... ... ... қызметі жөніндегі және қорытынды есеп жүйесіндегі
ақпараттар тұнық және ... ... ... барлығы да халықаралық
бухгалтерлік есеп стандарттары талабымен тығыз байланыста ... ... ... ... ... салған капиталының қалай және қандай
тиімділік дәрежесінде жүмсалғандығын біліп, бақылап отырады.
Өз экономикасын нарықтық экономика және ... ... ... ... ... ... қауымдасқа қатысушы барлық
компаниялар мен корпорациялар өздеріне тән бухгалтерлік есебін халықаралық
бухгалтерлік есеп ... мен ... ... сай жүргізіп
келеді.
Бухгалтерлік есеп стандарттары беделі жағынан жоғары деңгейдегі ресми
құжат. Осы ... ары ... ... ... ... ... ... кәсіп өкілдері, қаржылық ... ... мен ... ... ... кәсіби мамандар, сондай-ақ
қоғамдық ұйымдар тартылған. Кейінгі жылдары ... ... ... ... ... есеп ... халықаралық деңгейде бір ізге салу
мәселелеріне аударылып келеді.
Мұның өзі нарықтық қатынастар өрісіндегі ... ... ... бағытта қызмет атқаруына байланысты қаралған. Алайда әр
елдер өз қалауымен зерделуіне байланысты ... ... ... ... ... алу мүмкіндігі болады. Бухгалтерлік қорытынды
есеп ... ... ... ... ... ... процесс екендігіне байланысты жалпы есеп ... ... ... ... ... ... мазмұнда қалыптасатындығын
естен шығармау керек.
Әр елдің бухгалтерлік есеп жүргізу ерекшеліктері әр түрлі жағдайда және
әр түрлі мақсатқа сай ... ... ... есеп ... топтар мүддесін қанағатттандыруға ... ... ... ... ... ... Сондықтан іске асырылатын
мақсаттардың әр түрлі жағдайда орындалуы әр ... әр ... ... Есеп ақпараттарын пайдаланушылар үшін көптеген белгісіздік
факторлар да болуы мүмкін. Осы ... ... есеп ... ... ... ... қанағаттануын қамтамасыз етудің жақсы
бағыты үздіксіз ... ... ... Бұл үшін ... ... ... алу мен бұларды жұмсауға байланысты факторлар, қандай
шығындардың бәсекелестік процеспен ... ... ... ... ... ... байланысты мәселелер толығымен
шешілуі керек. Сондықтан, біздің пайымдауымызша халықаралық стандарттар
жүйесін ... есеп ... ... көптеген мәселелері әлі де
болса өз шешімін таппай ... ... ... есеп стандарттарын
қолдану мен ретке келтіру жақтарындағы көптеген мәселелер қосымша зерттеуді
қажет етеді.
Халықаралық бухгалтерлік есеп принциптерін ... алып ... ... ... ... ... сұранысын
қанағаттандыруға және ішкі есеп жасаудың біртұтастығын қамтамасыз етуге
бейімделініп қалыптасуы керек.
Халықаралық қаржылық есеп стандарттары ... ... ... ... деңгейдегі ресми құжаттар мазмұнында қаралған. Әр ... есеп ... есеп ... мен ... ақпараттары
бірегейлік ұқсастықты қамтамасыз ете отырып, сыртқа (эспорт) немесе ... ... ... халықаралық стандарттарға бағдарлануы әлемдік тәжірибені
зерттеуге және оны ... ... ... мен ... ... ... ... байланыстар, шетел
компанияларының Қазақстанның инвестициялық қызметіне ... ... алу ... тұтастай алғанда, жаңадан қарауға мәжбүрлейді. Есепке
алу тәжірибесі түрлі елдерде әралуан, бірақ та оның ... ... ... ортақ және бұл Қазақстанның есепке алу практикасына оң тәжірибе
енгізу мақсатында бюджеттік органдардагі ... және ... ... мен жаңа ... ... ... растайды.
Халықаралық зерттеу көзқарасы жағынан ХҚЕС және ХАС қолданудың ... ... ... және қызметкерлердің ... ... ... ... осы ... өзге ... дұрыс
бағалауға және тиісінше оң және тиімді шешім қабылдауға мүмкіндік береді.
Осылайша, бүгінгі күні қаржы жүйесінде бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... шынайылығын,
дұрыстығын және толықтығын қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ... экономиканың айқындығына және ... ... ... ... ... ... ... ашықтығы
туралы жалпы ішкі өнімдегі экспорттың үлесі ... ... ... ... сөз етіп қана ... сол ... осы экономиканың
деректері барлығына қаншалықты қолжетімді, оны ... ... осы ... ... ... ... ... бойынша да сөз
етеді.
Мемлекеттік органдардагі қаржылық есеп беруді бақылау ерекшелігіне
келетін болсақ, мемлекеттік ... есеп ... ... ... есеп беру және ... есеп ... ... кұжат
айналымылың, алғашқы есептеу және есеп ... ... ... ... қаржылық есептемені толық, накты, ... және ... құру мен ... ... ... ... ... есебіне алынған мәліметтердің нақтылығы болып табылады.
Мемлекеттік органдарда қаржылық есеп беруіне бақылау жүргізгенде бұрын
тексерілген материалдар бойынша жойылған ... ... ... органдарда мемлекетің қаржылық ... ... ... ... болып табылады және жалпы қаржылық ресурстарды,
оның ішінде бюджеттік ресурстарды жоспарлау мен ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік
береді. «Мемлекеттік бақылау жүйесі» және «бақылау бойынша мемлекеттік
органдар жүйесі» деген ... жиі ... ... олар ... ... ... ... табылады, бірақ олардың мазмұны мен құрылымы
елеулі ерекшеленеді.
Мемлекеттік қаржылық бақылау осы жүйенің негізін ... ... ... ... ... бірі ... саналады. Кез-
келген мемлекетте бюджеттік, қаржылық ресурстарды бақылау, мемлекет
қазынасына қаржылардың ... және ... ... ... - ... ... органдар - республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау
жөніндегі есеп ұйымы, қаржылық бақылау мен мемлекеттік ... ... ... ... және тағы да ... қондырма болып табылады, оларды
таратуға, біріктіруге болады [4,11б].
Қаржылық бақылау механизмі - бұл ... ... ... жиынтығы. Ұтымды қаржылық бақылау жүйесін құру үшін ... ... ... ... ... ... және ... қаржылық
бақылау комитетінін негізгі компоненттерін анықтау ... ... ... ... бұл ... атап айтқанда ұлттық ұйымдардың,
мемлекет қатысқан акционерлік қоғамдардың ... ... ... ... ... ... ... тыс қорлардың қаржыларын
қалыптастыру мен пайдаланылуына бақылау толық ... ... ... ... ... ... ... және «тексеріс»
түсініктерінің айырмашылығы мен өзара байланысын ... ... ... ... ... ... және қаржылық есептілік пен ұтымдылық
бойынша ... ... ... ... ... ... аудит қаржылық ресурстар мен мемлекет ... ... ... ... ... ... тиіс. Бұндай ... ... ... ... ... жетілдіруге жағдай
жасайды. Бұл міндетті шешуде мемлекеттік бақылауды ... ... ... мен ... бақылау мәселелері бойынша теориялық
және тәжірибелік зерттеулер ... ... ... бақылаудың жоғары
мемлекеттік органы ретінде Есеп ұйымы туралы Заңды өндеу мен бекіту ... ... ... ... ... МЕН ЕСЕП ... Негізгі құралдар қозғалысының түсу есебі
Негізгі құралдар негізінен өндірістік ғимараттарды және ... ... ... машиналар, жабдықтар, көлік құралдарын сатып
алудан; өз күшімен құрал-саймандар дайындаудан; малдардың төлдерін ... ... жас ... көп ... ... ... басқа
субъектілер мен жеке тұлғалардан ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімге жалға алудан;
жарғылық ... ... үлес ... келіп түскендерден қалыптасады.
Негізгі құралдар қозғалысының түсуі мынадай құжаттармен рәсімделеді.
Негізгі құралдарды қабылдау-тапсыру актісі негізгі ... ... ... ... үшін; қолданып жүрген заңға сәйкес олардың
енгізілуі ерекше тәртіппен рәсімделуге тиіс жағдайлардан ... ... ... рәсімдеу үшін; негізгі құрал-жабдықтардың бір ... орын ... ... үшін; негізгі құралдарды қоймадан
пайдалануға берілуін рәсімдеу үшін, ... ... да ... ... ... ... ... қозғалысының құрамынан шығару
үшін қолданылады.
Негізгі құралдарды қабылдауды рәсімдеу кезінде ... ... ... ... ... ... жекелеген объектіге бір
данадан акт жасайды. Негізгі ... ... ... ... актісін жасауға тек шаруашылық мүлкінің, құрал-сайманның,
жабдықтардың және тағы басқа объектілердің есебін жүргізген кезде, егер бұл
объектілер бір ... ... ... ... ... бір календарлық ай ішінде
қабылданса ғана жол беріледі. Рәсімделгеннен кейін осы ... ... ... қоса ... акт ... беріледі, бас
бухгалтер қол қойып, субъект жетекші немесе соған ... ... ... міндетті реквизиттермен қоса, комиссия қызмет
ету мерзімі және ... жою ... ... Қызмет ету мерзімін
шаруашылық жүргізуші субъект дербес анықтай ... яғни ол ... ... жағдайынан, нормасынан және басқа да көрсеткіштерінен шығады.
Ал болжамдық жою құны негізінен кәсіпорынның есептік ... ... ... ... оны қабылдау комиссиясы көп жағдайда көзбен
анықтайды, не болмаса бастапқы құнының ... 2.0% ... ... ... ... кәсіпорын ішіндегі орын ауыстыруын
рәсімдеу үшін актіні екі дана етіп ... цех ... ... және ... ... ... бірінші ... ал ... ... ... ... ... ... беру кезінде акт екі дана етіп жасалады.
Негізгі құралдарды басқа субъектіге сату кезінде актінің үш ... ... ... ... субъектіде қалады, үшінші дана ... ... ... ... ... бірдей өндірістік немесе шаруашылық жұмыстарға
арналған, техникалық сипаттамасы және құны ... ... ... ... ... ... ... олар бухгалтерияда бір мүліктік
карточкада жүргізіледі.
Бухгалтерия келіп ... ... ... ... тұлғаға бекітіп
мүліктік карточка ашады, объектіге мүліктік тізімдеу номерін беріп, мүлікті
Мүліктік тізімге ... ... ... алу ... ... ... ... келіп түскен кезде, мына төмендегідей ... ... (1 ... ... құралдарды кіріске алу операциялары бойынша шоттар
корреспонденциясы
|№ |Шаруашылық операцияның ... мың ... | ... ... ... ... |
| | | ... ... ... |Негізгі құралдарды кәсіпорынның өз |200000 |2410 |2410 |
| ... орын ... | | | ... ... ... ... заңды немесе | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... ... |150000 |2410 |3310 |
| |ҚҚС ... |24000 |1420 |3310 ... |Құрылтайшылардың жарғылық |600000 |2410 |5020 |
| ... ... ... құралдар | | | ... ... ... ... |250000 ... 1420 |6160 |
| ... және ... |100000 |2410 |2420 2420 |
| ... ... | | | |
| |1. ... ... | | | |
| |2. ҚҚС ... (13%) | | | |
| |3. ... жақтың есептеген | | | |
| ... ... | | | |
| ... (бастапқы құны) |350000 |X |X ... ... ... ... ... |132000 ... 2410 |6160 |
| |кірістелді: | | |2420 |
| |1. ... ... | | | |
| |2. ... ... дейін | | | |
| ... тозу ... | | | |
| ... ... ... |160000 |X |X ... ... барысында |64000 18000 |2410 2410 |6160 |
| ... ... ... | | |2420 |
| ... | | | |
| ... | | | |
| |1. ... құралдар | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... ... ... 2. | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... анықталған, бірақ| | | |
| ... ... тозу ... | | | |
| ... |82000 |X |X ... ... өзі ... негізгі|300000 |2410 2410 |8110 8310 |
| |құралдары: |200000 | | |
| |1. ... ... ... | | | |
| |2. ... ... ... | | | |
| ... |500000 |X |X ... ... ... ... ... негізгі құралдың актілері,
техникалық төлқұжаттары және басқа ... ... ... ... және ... жекелеген құрылымдық элементтерінің
қысқаша техникалық сипаттамасы беріледі, бірақ сол техникалық құжаттамадағы
мәліметтері қайталанбайды. ... ... ... ... ... кезінде
Негізгі құралдар қозғалысының шығуы туралы ... ... ... ... ... ... ішінде орын аустыруы кезінде «Негізгі құралдарды
қабылдау-тапсыру ... ... және тозу ... ... ... ... ... «Негізгі құралдар объектілерін есептен шығару
актісі» негіз бола алады. Қүрылысы ... ... ... ... ... біткен объектілері туралы ... жазу үшін ... ... ... және ... ... ... негізінде жазылады.
Халық шаруашылығының қай саласында болмасын өндірістік өнімнің ... ... ... ... өсуі мен ... ... ... Сондықтан шаруашылық объектілері әрдайым негізгі құралдарын
жаңартып, оларды сапасы және ... ... ... ... ... ... сатып алу, салу, құрылтайшылардың
үлес қосуы, басқа ұйымдардың және адамдардың сыйға, яғни ... ... ... ... ... беруі, тағы да басқа жағдайлар арқылы
келіп түседі. Бұл ... ... , ... ... ... ... үлгілі түрі НҚ-1 санды қабылдау-тапсыру актісін ... ... ... бір ... құны ... ... немесе
жабдықтардың бірнешеуі бір уақытта келіп түссе, яғни кіріске алынса, оларға
жоғарыда аталған ... ... бір ... ғана ... Салынып біткен, яғни аяқталған құрылыстар үшін ол
азүута татаиътащалтан лссллиссия алдъшен опардад іске қосу-қабылдау
актісін толтырады. Қабылдау ... ... ... ... болып
саналады. Бұл актіде мынадай мәліметтер көрсетілуі тиіс:
- объектінің аты;
- ... ... ... мен тапсырушы ұйымның аты;
- ... ... ... ... кездегі жағдайы;
- құрылыстың салынып біткен уақыты;
- амортизациялық аударым мөлшері;
- ... ... ... да ... белгілері.
Негізгі құралдар қозғалысының салынып біткен аса ірі ... бас ... ... ... толтырады. Негізгі құралдарға
төлқұжат толтыру олардың есебін дұрыс ұйымдастырудың ... ... ... ... ... ... ... төлқұжаттарда олардың
пайдалануға берілген уақыты, техникалық сипаттамасы, тағы да ... ... Осы ... негізінде ұйымдар әрдайым
өздеріндегі негізгі құралдарға ... ... және ... ... ... отырады.
Негізгі құралдарға толтырылған қабылдау-тапсыру актісі кейіннен
ұйымның бухгалтериясына ... ... ... ... объектінің
техникалық төлқұжаттары да беріледі. Бухгалтерия бұл құжаттардың негізінде
тиісті түгендеу карточкалары мен ... ... ... тиістілерін толтырып, кейіннен бұл ... ... ... ... ... ... ұйымның басшысы ... ... ... ... мен ... орнатылған жабдықтарға
жалғастырылып салынған немесе олардың бастапқы ... ... ... ... ... ... қабылдау актісі бойынша Негізгі
құралдар қозғалысының құрамына өзіндік құны бойынша қосылады. ... ... ... ұйымның бухгалтериясында мынадай бухгалтерлік
жазулар жазылады:
Д-т: Негізгі құралдар - шоты
К-т: ... - ... ... қарыз - шоты;
Қоюшы мердігерлермен есеп айырысу - ... ... - ... ... ... - шоты;
деп аталатын шоттардың тиістілері.
Егер кәсіпорынға келіп түскен, яғни кіріске алынған негізгі құралдар
бұрын пайдаланылып және ... тозу ... ... ондай Негізгі
құралдар қозғалысының тозу ... ... ... ... ... ... ... - шоты
К-т: Негізгі құралдың тозуы - шоты
Негізгі құралдарды қабылдауды ... ... ... ... ... ... ... әрбір жекелеген объектіге бір
данадан акт жасайды. Негізгі құралдар ... ... ... ... ... тек ... ... құрал-сайманның,
жабдықтардың және тағы басқа объектілердің есебін жүргізген кезде, егр бұл
объектілер бір типті болса, құндары ... ... бір ... ай ... ғана жол беріледі. Рәсімделгеннен кейін осы объектіге қатысты
техникалық құжаттама қоса ... акт ... ... ... қол ... ... жетекші немесе соған өкілетті адамдар
бекітеді.
Кәсіпорын қолданылып жүрган заңдарға ... ... ... үйлерді,
ғимараттарды, құрал-жабдықтарды, көлік құралдары мен құрал-саймандарды
басқа субъектілерге беруге, ... ... ... ... ... ... сондай-ақ баланстан шығарып тастауына болады.
Негізгі құрал-жабдықтарды есептен ... ... және ... ... жою ... ... ... жүргізгенде; кәсіпорында, цехтарда
немесе басқа объектілерді техникалық жағынан ... ... ... табыннан малдарды жарамсыз деп тапқанда; ... мен ... ... ... ... ... баланстан тегін бергенде; сыйлағанда; шарушылықаралық ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асады.
Объектілер толық немесе ішінара жойылады. ... ... ... ... пайдалану мерзімі біткен, табиғи зіл-залалының ... ... ... өндірістік мәнін жойған, қайта қалыпқа
келтіру экономикалық жағынан тиімсіз немесе ... ... ... ... іске ... ... басқа кәсіпорынға беруге болмайтын тозығы жеткен
ғимараттар, құрылыстар, құрал-жабдықтар, сондай-ақ ... да ... ... ... ... ... жарамсыздығын анықтау үшін, сондай-ақ қажетті
құжаттарды дайындау үшін ... ... ... ... ... ... бас ... немесе субъект жетекшісінің ... ... ... оның ... ... ... ... меншік
иесінің өкілі, мемлекеттік көлік инспекциясының өкілі бар ... ... ... құрылады. Негізгі құрал-жабдықтардың кейбір ... ... ... арнайы салалық мамандар да ... ... ... инженер гидрологтар,
инженер-жылу техниктер, ... мал ... ... ... және тағы ... ... ... істейтін комиссиялар есептен шығарылатын қажетті объектілер
мен тікелей танысып, ... ... ... ... немесе одан әрі
пайдалануға жарамсыздығын; есептен шығару себептері, қажетті ... ... ... ... ... кінәлі тұлғаларын; кейбір
тораптардың, тетіктер мен материалдың ... ... ... ... ... негізгі құрал-жабдықтардың есептен шығару
актілерін жасайды. Комиссия актілерді дайындағанда төл ... ... ақау ... ... ... ... ұшырауы
жөніндегі актілерін және басқа да бар ... ... мен ... ... ... ... ... қайта қалпына
келтіріп жөндеу мүмкін болмаған ... ... ... болғанда,
тракторлар, автомобильдер, өздігінен жүретін ... - тек ... ... мен ... ... ... шыққанда; көп жылғы
ағаштар - биологиялық ... ... ... ... толық
жоғалтқанда, сонай-ақ оларды пайдаланудың экономикалық тиімсіздігіне көз
жеткізгенде есептен шығарылады. Бұл ... ... ... машиналарды, құрал-жабдықтарды, көлік құралдарын және басқа
мүлікті қалыптық пайдалану мерзімі біткенге дейін ұстайды, ... ... ... ... ... болған жағдайда ғана есептен
шығарады.
Негізгі құрал-жабдықтарды толық және ішінара есептен ... ... ... жою ... Акт арқылы жүзеге асады. Актіні
субъектінің басшысы тағайындаған комиссия ... ... ... адам ... етіп ... Актінің бірінші данасы бухгалтерияға беріледі де,
екіншісі негізгі құрал-жабдықтарды ... ... ... ... және
ол есептен шығарғаннан кейін қалған қосалқы бөлшектерді, материалдарды,
металл сынықтарын және тағы ... ... ... ... болып
табылады.
Объектіні есептен шығарған кезде, оған қысқаша сипаттама беріледі және ... шығу ... ... ... ... жағдайы көрсетіледі
және олардың жөндеуге жарамдылығы да ... Егер де ... ... ... және тағы ... да ... жағдайдың салдарынан
есептен шығарылса, онда актіге қоса ... ... да ... ... ... ... Тек ... кейін
объектіні жоюға кіріседі. Жоюдан алынған запас бөлшектері пайдалануы ... ... ... ... тиісті шоттар бойынша кірістеледі.
Негізгі құралдарды есептен шығарудың қабылданған ... ... ... ... ... материалдық құндылықтарға жауапсыздықпен қарау
анықталса, онда оған кінәлі лауазымды ... ... ... ... ... ... көлік құралдарын,
приборларды, құрал-саймандарды, мүлікті, жұмысқа пайдаланатын және ... ... ... ... жеке ... ... болады.Негізгі құрал-
жабдықтарды бір кәсіпорыннан екіншісіне беру кезінде екі дана етіп ... Акт ... ... ... ... мен ... құрал-
жабдықтардың мүліктік түгендеу тізіміне негізгі ... ... ... туралы белгі соғады.
Негізгі құралдар кәсіпорынның өз ішінде орын аустыру кезінде, орын ауыстыру
актісімен рәсімделеді. Оның негізінде негізгі құрал-жабдықтарды бір ... ... ... ... ... ... жеріндегі мүліктік түгендеу
тізімдеріне және мүліктік түгендеу карточкаларына белгі ... ... ... ... орын ... 2400 ... құралдар»
бөлімшесі шоттарының дебеті мен кредиті бойынша бухгалтерлік ... ... жою ... дайындалған актілер бухгалтерияға тде,
талдамалық есеп тізімдемесіне жазылады.
Негізгі құралдар қозғалысының ... ... ... ... 11 кестеде қарастырайық .
Кесте 3
Негізгі құралдар қозғалысының ... ... ... ... ... |Шоттар |
| ... |ы, ... ... |
| | | ... |Кредит |
| |2 |3 |4 |5 |
| ... ... ... | | | |
| ... актісінің негізінде | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... |349860 |2420 |2410 |
| ... ... | | | |
| ... ... тозу |5140 |7410 |2410 |
| ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... |355000 |- |- |
| ... бөлшектеу үшін | | | ... ... ... қоса ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... ақы |13700 |7410 |3350 |
| ... |2590 |6210 |3150 |
| ... ... салық | | | |
| ... үшін |5500 |6210 |3310 ... ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... ... |18000 |1310 |6210 ... ... ... ... | | | |
| ... | | | |
|. ... ... бір ... |300000 |2410 |2410 |
| ... берілді | | | ... ... жою ... ... ... ... ... және ол талдамалы есеп тізімдемесіне жазу үшін негіз болады, ал ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Кәсіпорын өздерінің пайдалаунындағы, яғни меншігіндегі негізгі құралдарын
істен немесе есптен басқа ... ... ... ... ... сатқанда, ү-рланғанда, табиғи ... ... ... ... ... қатар өздеріндегі меншігіндегі негізгі
құралдары басқаларға айырбастағанда немесе ұзақ мерзімге ... ... ... шаруашылық субъектілері өздерінің балансынан негізгі құралдарды есептен
шығара алады.
Негізгі құралдарды есептен шығару № 6 ... ... ... ... ... ... ... негізгі құралдарды есептен шығару
үшін үлгілі түрі НҚ -3 ... ... ... шығару актісі» және
үлгілі түрі НҚ-4 «Көлік құралдарын есептен шығару актісі» толтырылады.
Бұл жоғары да айтылған актілерде ... ... ... мынадай
деректер көрсетіледі:
— объектінің салынып біткен уақыты;
... ... ... түскен, кіріске алынған уақыты;
— пайдалануға берілген уақыты;
... ... ... ... есептің деректері бойынша есептеген тозу сомасы;
... ... ... ... есептен шығарарда, сонымен қатар көліктің жүрген ... ... ... ... ... себебі
және оның ... ... ... ... ... байланысты есептен шығарылған негізгі ... ... ... ... ... ... көшірмесі тіркеледі;
— сондай-ақ осы ... ... ... шығуына
жауапты адамдарға қолданатын шараларды іс актіге жазады.
Кәсіпорында ... ... ... ... ... алған
материалдарын сатқаннан алған сомасынан негізгі құралдарды сату және ... ... алып ... ... қалдығы субъектінің өзінде
қалады.
Кәсіпорында есептен шығарылған ... ... ... құны ... ... сату бойынша шығындар» шотының дебетіне, 2410-«Негізгі
құралдар» бас шотының тиісті бөлімше шоттарының ... ... ... ... есептен шығарылған күнге дейінгі жинақталған тозу
сомасына 2420-«Негізгі құралдар қозғалысының тозуы» бас ... ... ... ... ... құралдар» бас шотының тиісті
бөлімше шоттары кредиттелінеді.
Есептен шығарылған негізгі құралдардан алынған іске ... ... ... ... ... ... бас ... тиісті бөлімше
шоттарының дебетіне, 6210-«Негізгі құралдарды сатудан алынатын ... ... ... негізгі құралдарды сатқаннан алынатын табыс ... және де ... да ... - деп ... 3 - ... және «Ақшалай
қаржылар» - деп аталатын 4 - ... ... ... ... ... ... алынатын табыс» шотының кредитіне жазылады. Негізгі
құралдарды есептен шығару операциясының соңында одан алынған ... ... ... ... ... ... апарылады.
Басқа кәсіпорында, заңды тұлғаларға тегін берілетін негізгі құралдарға
үлгілі түрі НҚ - 1 «Қабылдау табыс ету ... екі дана ... ... ... ... ... ... қалдырылып, ал екінші данасы
негізгі құралдарды алушыға табыс етіледі. Осы ... ... ... субъектісіне немесе заңды тұлғаларға берілген Негізгі құралдар
қозғалысының инвентарлық карточкасына тиісті ... ... ... ... ... негізгі құралды алушыға беріледі. Негізгі құралды
және оның инвентарлық карточасының басқа субъектіге ... ... ... ... ... құралдар қозғалысының жұмыс істеп тұрған жері
бойынша жасалған ... ... ... ... ... ... беруші шаруашылық субъектісі оны тегін алушыға берілген
негізгі құралдарын бастапқы құны мен тозу ... ... хат ... Бұл хат, яғни ... төрт дана ... ... Негізгі құралдарды
алған субъектінің немесе заңды ... ... ... ... білдіріп, авизоның екі данасына қол қойып және оларға мөр ... ... ... ... ... ... шаруашылық субъектілерге, заңды тұлғаларға тегін берілген
негізгі құралдар баланстан қабылдау - ... ету ... оны ... хатына негізделініп шығарылады.
КәсіпорАндарда негізгі куралдарды басқаларға тегін ... ... жазу ... ... басқадай жолмен есептен шығаруға
жазылатын жазулар мен бірдей жазылады.
2.2 «Ұшқын Искра» ... ... ... ... мен ... ... қаржылық дағдарыс жағдайында шаруашылық
операцияларының ... әр ... ... ... ... Елімізде
көптеген типтегі ұйымдардың әр қайсысы әр түрлі экономикалық факторларға
тап болады. Әр түрлі типтегі ұйымдар саны аса көп. ... ... әр ... ... алға ... мақсат мүддесіне жету үшін өз қызметтеріне тән:
өнім ... ... ... басқарудың ұйымдық құрылымы,
қызмет көлемінің түрі мен ... ... ... ... ... ... ... өңдеу және тағы басқа да ... ... ... ... да шаруашылық ... ... ... есеп саясатын қалыптастырудың мазмұны мен маңызын ашып
көрсетудің негізін қалайды.
Ұйымдар өздерінің есеп ... ... ... ... ... мен ... есеп ... ережелердің ішіндегі ең
тиімділерін ... ... ... ... ... ... ... өз мәнінде қолдану арқылы есеп мәліметтерін жинақтаудың тәртібін,
мұны пайдаланушыларға түсіндіріп, ... ... ... ... ... және ұйымдар қызметіндегі өзгерістер мен
жағдайларды дер кезінде білу мүмкіндіктері туындайды.
Сонымен, есеп ... деп – ... ... ... ... ... ... таңдалып алынған және ... ... есеп ... тән ішкі ... ... Есеп ... ... ұйымдардың шаруашылық жүргізу қызметі
талабы мен қаржы нәтижесін сипаттауға арналған есеп ... ... ... ... ... ... Есеп саясаты қаржылық қортынды есеп
жасауда ұйымдардың қолданатын есеп ... ... мен ... ақ ... шаруашылық қызметі мазмұнын тәжірибеде ашып көрсету
үшін қабылданған ережелер жиындығынан құралады.
Немесе, ... ... ... есеп және ... ... ... ... анықтамаға сәйкес, есеп ... ол — жеке ... ... ... ... ... қажеттіліктері мен ерекшеліктеріне қарай бухгалтерлік есепті
жүргізу мен қаржылық есептілікті Қазақстан Республикасының ... және ... ... ... ... ұлттық стандарттарға,
сонымен қатар бухгалтерлік есептің ... ... ... ... ... принциптер, нақты негіздер, нақты ... ... ... ... ... ұғымы екі жағдайда:
Біріншісі – ұйымдардың ішкі есеп саясаты;
Екіншісі – мемлекеттік және қоғамдық ұйымдардың белгіленген ... ... ... жерде біз зерттеліп отырған мемлекеттік ... ... ... ... Біз зерттеп отырған мекеме: «ҰШҚЫН ИСКРА»
мемлекеттік мекемесі қызметтерін орындауға ... ... ... табылады. Мемлекеттік мекеме қызметін ... ... және ... ... ... және
Үкіметінің, әкімдіктің, облыс ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады. Басқарма ... ... ... ... ... мекеменің атауы көрсетілген мөрі және
мөртабаны, ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Қаржы министірлігінің қазынашылық басқармасында есеп шоты
бар.
Мемлекеттік ... ... егер ... Республикасының заңнамасына
сәйкес осыған уәкілетті болса, азаматтық-құқықтық қатынастардың тарабы
болуға құқылы.
Мемлекеттік ... ... ... ... басқару құқында
оқшауланған мүлкі бар. Мемлекеттік мекеменің мүлкі оған ... ... ... ... ... ... және ... қаражаттарынан,
сондай-ақ құны басқарманың балансында көрсетілетін өзге де мүліктен тұрады.
Спортклуб бекітілген ... ... ... ... Басқарманың оған
бекітілген мүлікті өз бетімен иеліктен айыруға және ... да ... құқы ... ... және ... ... ... мемлекеттік және
жергілікті бюджетке және бюджеттен тыс ... ... ... ... ... да қажетті төлемдерді, алғашқы құжаттардың ... ... ... негізінде бухгалтерлік есепті дер кезінде
жасауды, оны белгіленген тәртіпте қоғамға және тиісті органдарға ... ... ... және ... құндылықтарды заңсыз
жұмсауды болдырмау, ... және ... ... бұзу ... ... Ішкі ... резевтерді анықтау, жоғалтулар мен
өндірістік емес шығындарды жою мақсатында бухгалтерлік есеп және есеп ... ... ... ... ... ... ... ҚР қолданыстағы еңбек заңнамасына қайшы операциялар
бойынша құжаттардың ... және ... ... ... ... ... ... қалыптасу жағдайларында
кәсіпорындарындағы бухгалтерлік есепті ұйымдастыруды ... бірі оның Есеп пен есеп ... ... ... ... алуы ... ... халықаралық стандартын енгізу есептің, бақылаудың сапасы мен
тиімділігін едәуір арттыруға мүмкіндік ... ... ... ... ... оның ерекшеліктерін, спецификасын,
өндірісті, еңбекті және басқаруды ұйымдастырудағы техника мен технологиясын
көрсету арқылы ... ... бір ... ... Республикасы ¥лттық комиссияның 1996 жылғы 12 қарашадағы №3
қаулысына сәйкес барлық ... ... ... мен ... түріне
қарамастан Бухгалтерлік есептің Қазақстандық стандартына көшті.
Халықаралық ... ... ... жаңа есеп ... ... ... ... саясаты - бұл ... ... ... ... ... есеп ... бағалаудың, сондай-ақ ... ... және ... ... ... ... ... жүргізу мен ұйымдастырудың техникасының нысандарын
таңдау.
Яғни, зерттеліп отырған ... есеп ... ... ... бір ... ... ... Мұның өзі нарық
экономикасы жағдайында бухгалтерлік есептің ролі мен мәнін ... ... ... ... ... ... ... жартысынан көбін
негізгі құралдар құрайды. ... ... ... және ... ... ... негізгі құралдардың құрылымы мен көлемі
туралы ақпараттың аса маңызы бар. 2400 ... ... кіші ... ... есепке алуға арналған және мынадай шоттардың ... - ... ... - ... ... амортизациясы».
Негізгі құралдар дегеніміз - материалдық активтер, оларды ұйым
өндірісте пайдалану немесе ... ... ... ... беру
үшін, басқа тұлғаларға жалға беру немесе әкімшілік ... ... ... және бір кезеңнен көп пайдалану болжанады.
Негізгі құралдар бірнеше түрге бөлінеді. Негізгі құралдардың түрі
дегеніміз - ... және ... ... ... жағынан ұқсас
активтердің бірлестігі. Мыналар:
• жер;
• үй және ... ... ... ... ... ... ... жылжымайтын мүлікпен біріктірілген жиьаз бен жылжымалы мүлік;
• кеңсе жабдығы ... ... ... болып табылады.
Негізгі құралдарды бірнеше түрлерге бөлуге байланысты синтетикалық
шоттар ашылады.
Актив ретінде бастапқы танығаннан кейін жылжымайтын ... ... ... және ... ... ... ... шығындарды қоспай, оның өзіндік құны бойынша немесе барлық
жинақталған амортизацияны және ... ... ... ... ... ... қайта бағалау күніне дұрыс құны ... ... ... құны ... ... ... ... болған амортизация мен шығындарды шоғырландыруға
2420 «Негізгі құралдардың амортизациясы» шоттар тобы арналған. ... ... ... ... -кәсіпорынның қаржылық жай-күйі
және қызметінің нәтижелері туралы әділ және шын ақпарат ... ... ... ... келтірілген бухгалтерлік стандарттар ... ... ЖШС ... ... ... ... есептерді сапалы, айқын және салыстырмалы ақпарат ұсыну ... сай ... ... ... ... ... үшін ... жүргізу туралы шешім қабылдады.
«ХҚЕС бойынша алғашқы қаржылық ... ... оның ... ... ... сай келетіні және әрбір қолданылатын стандарттың барлық
талаптарын қанағаттандыратыны туралы ... және оған ... ... ... есептілікті білдіреді.
Осындай мәлімдеме жасау үшін «Ұшқын Искра» спортклубы кең
көлемде алдын ала жұмыс жүргізу қажет болады.
«Ұшқын Искра» ... ... ... ... құралдарды
есепке алу мысалымен қарастырайық, өйткені негізгі құралдарды есепке алу
бухгалтерлік есептің аса күрделі бөлімдерінің бірі ... ... ... ... ... ... алдын ала жұмыс жүргізеді:
-негізгі құралдарды есепке алуға қатысты компания қолданатын есепке
алу принциптеріне ... және ... ... және ... ... сәйкестігі тестен өткізілді;
-жүргізілген талдау нәтижелерінің негізінде «Ұшқын ... ... ... ... ... ... стандарттарының ережелеріне
сәйкес келтіру үшін белгілі бір оқиғаларға, операцияларға және мәмілелерге
қатысты кәсіби пайымдаулар қал ... ... ... ... ... ... ... ХҚЕС-
дағы тиісті принциптерге сай келетін Есеп саясатының ережелері әзірленді.
Осыған байланысты іс ... ... ... стандарттың кәсіби
пайымдауды пайдалануды болжайтынын айта кеткіміз келеді.
Бухгалтерлік ... ... ... ... сипаттау үшін
және шын мэнінде басқару шешімдерін ... үшін ол ... ... әділ ... ... пікірін «кәсіби пайымдау» деп ... ... ... ... ... құралдарды есепке алуға
қатысты қолданылатын есепке алу ... ... ... және оларды
ХБЕС-дағы принциптерге сәйкестестен өткізді.
Бүгінгі күні Республикада ХҚЕС-ның ... ... ... ... ... ... біз ... Републикасы Қаржы министрлігінің
бухгалтерлік есеп және аудит ... ... ... ... және ... ... бухгалтерлік есеп стандартын қолдану
жөніндегі Әдістемелік ұсынымдарды бағдарға алатын боламыз. Жоғарыда ... ... ... ... ... бухгалтерлерге іс жүзінде
көмек көрсету үшін әзірленгенін бірден айта ... олар шын ... ... дэл өзі болып табылмайды және нормативтік-құқықтық актілер болып
танылмайды.
Әдістемелік ұсынылымдардың ... сіз 2006 ... ... ... ... таба ... ... құралдар
объектілерін ХБЕС-на сәйкес есепке алудың және ... ... ... ... саналатын аспектілеріне тоқтала кетуге
тырысамың.
Негізгі құралдар «Ұшқын Искра» спортклубы барлық активтерінің едәуір
бөлігін ... ... ... құралдарды есепке алудың толық және
шынайы болуының принциптерін сақтау кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... ықпалын тигізеді._ХБЕС-да негізгі
құралдарға мынадай анықтама беріледі: ... ... - ... тауарлар өндіру немесе жеткізу және қызмет көрсету үшін,
-басқа ... ... беру ... әкімшілік мақсаттар
үшін
пайдаланатын;
-және оір кезеңнен ... ... ... ... ... ... ... сәйкес, негізгі кұралдардың объектісі, компанияның активке
байланысты болашақ экономикалық пайдалар алуы ықтималдықтың көп үлесімен
расталған жағдайда, ... ... ... ... ... ... алу ... байланысты байлық алуына;
-өзіне тиісті тәуекелдер алатынына қатысты айқындаманы білдіреді.
Егер актив экономикалық пайда әкелмесе, онда оны ... ... ... ... ... ... есептен шығарылады.
16 ХҚЕС-да активті пайдаланудан болашақ экономикалық пайдалар алуға
көңіл ... ... да 6 ... ... ... алу» ... ... құралдар объектілерін тану принциптерінен басты
айырмашылығының болуымен сипатталады.
Активті ... ... ... ... оның ... сенімді бағалау, яғни
активті сатып алуға жұмсалған нақты шығынды сенімді ... ... қоса ... қажет болған жағдайда активтің өзіндік
құнын сенімді бағалау үшін ... ... ... ... өйткені
үшінші тараптың пікірі жұмсалған шығынның сенімді дәлелі болып табылады.
Осыны айқын түсіну үшін мынадай мысалды ... ... ... және ... ... ... жасау
үшін ЖШС "Арай" тоңазытқыш, ауыз суымен бірге диспенсер, ... ... ... ... ... ... туындайды: осындай объектілерді негізгі
құралдар ретінде тануға бола ма?
Жоғарыда аталған объектілерді жіктеу кезінде компанияның бухгалтерлік
қызмет ... ... ... ... ақылға қонымды, өйткені оларды
пайдаланудан болашақта экономикалық ... алу ... ... ... қиындық туғызады.
Мынаны ескерте кетемін, экономикалық пайда алу үшін негізгі құралдар
объектісі ... ... ... барысында пайдаланылуы:
-ұйым сататын тауарлар өндірісі мен қызмет көрсетуде бөлек, сол
сияқты басқа активтермен үйлестіріліп пайдаланылуы;
-сатылуы немесе басқа ... ... ... есеп ... ... ... меншік иелері арасында бөлінуі мүмкін.
16 ХҚЕС-да қызмет ... ... ... бөлшектер мен
жабдықтардың көпшілігі әдетте тауарлы-материалдық ... ... ... ... ... қарай шығыстарға есептен шығарылатыны
айқындалған.
Алайда, егер компания ірі қосалқы бөлшектер мен резервтік жабдықты бір
кезеңнен астам уақыт ... ... ... ... ... олардың негізгі құралдар ретінде жіктеу қажет екендігін ескергені
жөн.
Әдістемелік ... ... ... 16 ХҚЕС ережесіне
түсініктеме беретін барынша көрсеткіш мысал ... үй және ... ... ... ... ету мерзімі әр түрлі болғандықтан, ... ... ... есепке алынуға тиіс.
Осылайша, ХҚЕС-на сәйкес негізгі құралдар объектісі ретінде сатып
алынған активті ... ... үшін тағы бір ... ... ... ... болады: ол осы активтің пайдалану мерзімін айқындау.
ХБЕС-на сәйкес ... ... ... тану ... ... ... ... шығындар бойынша бағалануға тиіс.
Тікелей шығындардың мысалдары: алаңды дайындауға жұмсалған шығындар,
жеткізу және түсіруге жұмсалған шығындар, кәсіби қызмет көрсету құны ... ... ... ... ... ол ... дайын болған
кезде активті қалпына келтіруге дейін пайда болған барлық ... ... ... ... негізгі құралдардың құны активтерді сатып алу
принциптері сияқты ... ... ... барлық айтылғандарды
ескере келе, 2400«Негізгі құралдарды есепке алу» ХҚЕС бойынша активті ... ... ... ... ... ережелеріне қайшы келмейді деп
айқындауға болады.
Спорт денсаулықтың кепілі ... жете ... ... Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас қолбасшысы, Елбасы Нұрсұлтан
Әбішұлы ... 2009 ... 28 ... ... ... ... құрамында мемлекеттік мекеме – ... ... ...... ... клубын құрған болатын.
Әлемнің және ТМД елдерінің саяси-экономикалық сарапшылары ХХІ ғасырға
«Тұрақсыздық ғасыры» деп баға бергендігін ... бұл ... ... ... ... өзі ... еді.
Ұлттық қауіпсіздігімізді қамтамасыз ету бүгінгі күннің негізгі
мәселесі екендігіне ... ... ... ... жауапты міндет сеніп
тапсырылған ҚР Ұлттық Қауіпсіздік Комитеті құрылымдары мен органдарының
қызметкерлері барынша ... де ... ең ... денсаулығы шымыр
болуы ескерілген-ді.Өз кезегінде «Ұшқын-Искра» спорт орталығы да қабырғасы
қаланған ... бері өзін ... ... көрсетіп келеді. Орталықтың негізгі
мақсаттары бұқаралық спортты және балалар мен жасөспірімдер ... бір ... ... ... ... Елбасымыздың денешынықтыру
және спорт туралы мемлекеттік бағдарламасы ... ... ... ... ... Сондай-ақ аталмыш спорт орталығының
жаттығу базасында ҰҚК арнаулы ... ... ... ... ... орталық қызметкерлері шағын футболдан, волейболдан, ... ... ... ... ... ... Ұлттық
қауіпсіздік органдарының қызметкерлері арасында салауатты өмір ... ... ... ... арттыру қолға алынған. 
Бүгінгі таңда аталмыш орталықта волейбол, футбол, күрес және ... ... ... үш ... қызмет атқаратын спорттық басқармалар бар.
Басқарма бастығы қызметін ... ... ... В.Беленковтің
қарамағында үш халықаралық дәрежедегі спорт шебері, үш Қазақстан спорт
шебері, тоғыз ҚР спорт ... ... ... өнер ... ... «Ұшқын-Искра» спорт орталығы үлкен спортқа да ... ... ... ел ... ... ... бастады.
Мәселен, «Ұшқын-Искра» волейбол клубы Қазақстан чемпионатының жоғарғы «А»
тобында жүлделі орынға ие болды.
Сондай-ақ биыл мамыр ... ... ... ... ... ... чемпионатының І турына ... ... екі ... ... де ... ... Алғашқы турдың қорытындысы бойынша олар
бірінші және үшінші ... ие ... ... ... ҚР ... ... орынды
иеленіп, ел чемпионы атанды. ... ... ... ... ... командалар қатысқан халықаралық турнирінде орталықтың
«Ұшқын» командасы жеңімпаз атанды.
Жағажай ... ... ... ... ... ... да ҰҚК ... футбол клубы топ жарып, ел кубогын жеңіп алды.
Подполковник Ардақ Бекішев басқаратын ... ... ... ... ... дәрежедегі спорт шеберлері мен ҚР еңбек
сіңірген спорт шеберлері ... ...... ... 2000 ... Олимпиада чемпионы, «Барыс»,
«Құрмет», «Достық» ордендерінің иегері, ҚР еңбек сіңірген спорт қайраткері
Ольга Шишигина, дзюдодан әлем ... ... ... игері Максим
Раков, нысана көздеу спортынан екі дүркін әлем ... ... ... ... әлем және ... ... ... Аушев. Бұлар аталмыш
спорт орталығының ғана емес, егеменді еліміздің де мақтанышы.
Биыл мамыр ... ... ... орталығына ҚР ҰҚК төрағасы
Нұртай Әбіқаев келіп, спорт ұжымының жұмысына оң бағасын ... Әрі ... және ... ... түрлері бойынша балалар-жасөспірімдер үйірмесін
көптеп ашып, болашақта солардың арасынан ҰҚК органдарына ... алу ... ... ... болашақ Отан қорғаушыларды тәрбиелеу мен бүгінгі күнгі көрінбес
майданның ... ... ... ... ... ... алар
орны айрықша, еңбектері елеулі екені хақ.
Ұлттық қауіпсіздік органдары құрамында мемлекеттік мекеме – ... ... ...... ... ... ... ішкі істер органдары, Ұлттық қауіпсіздік комитеті, шекара
және ішкі ... ... ... меншікті кәсіпорындардың
қызметкерлерінің, әскер қызметкерлердің, ... мен ... ... ... отбасы мүшелерінің еркін ... ... ... ... ... Республикасының дене шынықтыру-спорт және
олимпиадалық қозғалыстың құрамдас бөлігі ... ... өз ... ... ... ... қолданыстағы заңға,
Үкімет қаулысына, құрылтайшы бұйрығы мен мекеме жарғысына негізделеді.
Мекеме заңды тұлға және меншік иесі болып табылады, мүлікке ие, ... ... есеп ... шоттары бар.
Спорт клубы өз атынан келісім-шарттарға отыра алады, мүліктік және
мүліктік емес құқықтарға ие. ... ... өзін өзі ... мен өзін ... ... ... өз қызметін жүзеге асырады.
Кәсіпорын ҚР мемлекеттік және қоғамдық мекемелерімен, ұйымдары ... ... ... ... ... ... ту,
эблемасы, мүшелік билеті және белгісі бар.
Ұлттық ... ... ... мемлекеттік мекеме – Спорт
командаларын даярлау орталығы – «Ұшқын-Искра» спорт клубының мақсаттары ... ... Ішкі ... ... Ұлттық қауіпсіздік комитетінің,
прокуратураның, кеден ... ішкі және ... ... және сарбаздарын дене және арнайы дайыдығын дамыту;
2. Жаппай дене шынықтыру ... ... ... ... ... ... жетістіктерін дамыту;
3. Халыққа дене шынықтыру-сауықтыру және медициналық ... ... ... Барлық клуб мүшелерін дене шынықтыру жаттығуларын күнделікті
орындауын қамтамасыз ... ... ... ... спорттық, туристтік және басқа
арналымдағы халық тұтынатын тауарларды өндіру;
6. Клубқа қажетті спорттық, өнеркәсіптік, ... және ... ... салу және ... өз жұмысын мемлекеттік және қоғамдық мекемелермен, ҚР ұйымдары
және ... ... ... ... ... үйлестіре,
еркін, тең құқықтық, өзара тиімді келісімдік қатынаста жүзеге асырады.
Мекеменің мүлкін негізгі қорлар және айналым қаражаты, сондай-ақ ... ... ... ... өзге де мүлік құрайды.
Мемлекеттік мекемелердің бухгалтерлік есебінде операциялар мен
оқиғалар Қазақстан ... ... ... 2010 жылғы 15 маусымдағы
№ 281 бұйрығымен ... ... ... ... ... ... № 6314 ... тіркелген) Мемлекеттік мекемелердің
бухгалтерлік есеп шоттарының жоспары (бұдан әрі – Шоттар жоспары) негізінде
көрсетіледі.
Мемлекеттік мекеменің басшысы ... ... ... жүргізу үшін
жағдайлар жасайды, есепке қатысы бар мемлекеттік мекемелердің барлық
бөлімшелерінің және ... ... мен ... есепке алу
үшін рәсімдеу мен ұсынудың тәртібіне қатысты ... ... ... ... ... ... ... оның
дербес құрылымдық бөлімшесі болып табылатын ... ... ... ... бас ... ... ... мекемелердегі бухгалтерлік қызметтер ... ... есеп пен ... ... ... ... ... сақталуын, қаржыландыру жоспарының
орындалу барысын, ... ... ... және ... ... ... ақша ... мен материалдық құндылықтардың
сақталуын бақылау үшін толық және нақты ақпаратпен мемлекеттік мекемелерді
қамтамасыз етуі тиіс.
1 - ... ... ... ... ... ... өзгерістер болғаны байқалады. Атап айтқанда, өнімді
өткізуден түскен ... ... 124458 мың ... ... 137,5%-ке, жалпы
табыс мөлшері 108716 мың теңгеге немесе 137,9%-ке артқан.
1 кесте – Мекеменің ... ... ... ... |2011 жыл |2012 жыл ... |Өсу |
| | | |(+;-) ... | | | |, % ... ... ... түскен табыс, |331847 |456305 |+124458 |137,5 ... ... | | | | ... ... орташа саны, адам |120 |226 |+106 |188,3 ... ... ... ... |693864 |1224042 |+530178 |176,4 ... құны, мың тг | | | | ... ... ... ... |25353 |52331 |+26978 |206,4 ... ... құны, мың теңге | | | | ... Бір ... ... ... |2019 |-746,4 |73,0 ... ... | | | | ... Қор қайтарымдылығы, теңге |0,5 |0,4 |-0,1 |80 ... Қо ... ... |2 |2,5 |+0,5 |125 ... Өнідірілген өнімнің өзіндік |44935 |60677 |+15742 |135 ... мың ... | | | | ... Жалпы табыс, мың теңге |286912 |395628 |+108716 |137,9 ... ... ... мың ... |347101 |300520 |- 46581 |86,6 ... ... ... ... табыс |2096 |3030 |+934 |144,6 |
|12. ... ... |630 |910 |+280 |144,6 ... Таза ... мың ... |1466 |2120 |+654 |144,6 ... ... ... |-1784 |6351 |+8135 |235 ... ... ... ... |13,1 |8,7 |-4,4 |66,4 ... рет | | | | ... Сату ... ... % |44,2 |46 |+2,2 |104,1 ... ... ... % |5,9 |4,1 |-1,8 |69,5 ... ... ... табыстылығы |0,2 |0,13 |-0,07 |65 ... ... 746,4 мың ... ... оған жұмысшылар санының
өсуі әсер еткен. Қор қайтарымдылық көрсеткіші 20%-ке ... ... ... негізгі құралдарын тиімді пайдаланбайтынын немесе барлық
негізгі құралдар толығымен қызмет процесіне қатыспайтынын көрсетеді. Қысқа
мерзімді активтер ... 26978 мың ... ... 206,4% ке ... ... болып табылады.
Ал кезең шығындары керісінше ... бұл ... таза ... ... әсер етті. Бұл зерттелініп отырған кәсіпорында есепті
жылда жаңа ... ... ... ... ... тұр, яғни өткен жылмен
салыстырғанда жұмысшылардың саны 106 адамға артып ... Ол бұл ... ... қорлар кәсіпорынның негізгі капиталының жалпы сомасының үлес
салмағынан тұрады. Негізгі қордың ... ... ... ... кәсіпорын қызметінің соңғы нәтижесіне байланысты болады. Олар;
өнімді шығару, оның өзіндік ... ... ... ... ... ... ... қорлардың пайдаланылуын талдаудың негізгі міндеттері- оның
қорлардың көлемін, ... мен ... ... ... ... кәсіпорынның негізгі қорлармен қамтамасыз етілуін және олардың
құрылымдық бөлімдер арасында ... ... ... ... ... ... ... факторлардың жасайтын
ықпалын анықтау, негізгі қорлардың пайдаланылуын жақсарту резервтерін
анықтау, пайдаланылу тиімділігін арттыру ... ... ... ... ... ... ... және оларды
пайдаланудың тиімділігі өнім өндірудің көлемін ... аса ... ... ... Осыған байланысты талдау процесінде кәсіпорынның
негізгі қорлармен қалай қамтамасыз етілгенін және оларды ... ... ... зерттеу қажет.
Кәсіпорынның өндірістік қуаты негізгі қорлардың өнімді барынша көп
шығару жөніндегі ... ... ... қуат ... ... ... болуына тікелей байланысты болады. Қорлардың
бір бөлігі өндірістік процеске тікелей ... да, ... ... тура ... ... енді бір бөлігі өндіріс процесіне тікелей
қатыспағанымен, өндірістің қалыпты барысын қамтамасыз ету үшін ... ... қоса ... ... ... жатпайтын қорлары да
болады. Осыған сәйкес өнеркәсіп кәсіпорындарының ... ... ... қорлар мен өндірістік мақсатқа жатпайтын
негізгі қорлар болып бөлінеді. Талдау ... ... ... және осы ... ... ... құрамда болған өзгерістерді
зерттеуден басталады. «Ұшқын Искра» АҚ негізгі құралдар ... ... ... ... ... қордың құрылымы қоғам арасында салынатын қаражат
салмағының айырмашылығын көрсетеді. Яғни актив ... ... ... ... ... көзделеді. Сондай-ақ өндіріске
қызмет ететін шешуші бөлімнің және өндірісте сипатталуға мүмкін ... ... ... ... ... ... яғни ... қатысатын негізгі қорлар жатады. Негізгі қордың актив бөлігінің
өсуі ... ... ... ... ... ... ... әсер етеді.
Пассив бөлігіне ғимараттар, транспорттар, беріліс қондырғылар жатады. Олар
өндіріс процесінде бірнеше рет қатысып ... ... ... ... жасауын қамтамасыз етеді (11(.
Жоғарғы көрсеткішті қор қайтарымынан шығарылған басқа да өнім шарты,
өндірістік негізгі қор айналымының үлес ... тең. ... ... ... ... ... ... төмендету, өндіріс шартын өсіру,
негізгі қор құрылымын жақсартуды ... ... қор есеп және ... ... ... ... ... Негізгі қорлар бағасы
амортизациялық есеп көлемі, тозу деңгейі үшін қажет.
2 кесте – ... ... ... ... ... ... ... | | |% | | ... |
| ... |2011 | |2012 |% | |
| ... |жыл | |жыл | | |
| |топ ... |мың тг | |мың тг | | |
| | | | | | |+;- |% |
| | | | | | |мың тг | |
| ... ... |100 ... |100 |25783,0 |118,0 |
| |құралдардың | | | | | | |
| ... | | | | | | |
|1 ... |5450,0 |3,8 |11268,0 |6,6 |5818,0 |2,06 есе |
| ... | | | | | | |
|2 ... |126,0 |0,09 |96,0 |0,9 |- 30,0 |76,2 |
|3 ... |4440,0 |3,1 |17049,0 |10,1 |12609,0 |3 есе |
| ... | | | | | | |
|4 ... |2035,0 |1,4 |1835,0 |1,09 |- 200,0 |90,2 |
| ... | | | | | | |
|5 ... ... |90,1 ... |82,5 |22330,0 |116,7 |
| ... | | | | | | |
|6 ... |1884,0 |1,3 |2268,0 |1,3 |384,0 |120,4 |
| ... | | | | | | |
|7 ... да |251,0 |0,2 |185,0 |0,1 |- 66,0 |73,7 |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... - ... ... ... мәліметтері бойынша есептелінді
Жоғарыда кесте мәліметтері “Ұшқын Искра” АҚ-ның негізгі ... ... ... Кесте мәліметтерінен үйлердің есепті жылы
есепті жылы 2, 06 есе, ... ... 3 есе ... ... ... ... ... жылы кәсіпорынға өндірістік
мақсатта 15929 мың тг ... ... ... ... ... ... ... негізгі құралдар – машиналар мен
құрал жабдықтарүлесінің жоғарылығын байқаймыз. Ол ... ... 90 ... ... “Ұшқын Искра” АҚ-дағы машина және ... ... ... ... ... қамтиды. Кәсіпорынның
табысты қызметінде мүлкінің қоғалысы да ... роль ... ... ... ... ... есептен шығарып, оның орнын
жаңасымен толықтыруға тырысып жатады.
3 кесте – “Ұшқын ... ... және ... құрамы
|№ | | | ... |
| ... |2011 жыл |2012 жыл | |
| | | | |+,- |% |
| ... мен ... | | | | |
| ... ... ... |9721,0 |107,5 |
| ... ... | | | | |
|1 ... ... ... мен |168,0 |777,0 |609,0 |4,6 ... ... | | | | |
|- ... ... ... |164,0 |777,0 |613,0 |4,7 ... |Электро қозғалтқыштар |4,0 |- |4,0 |- |
|2 ... ... мен ... ... |- 996,0 |99,1 |
| |жабдықтары | | | | |
|- ... ... ... ... |- 988,0 |99,2 |
| ... машиналар мен | | | | |
| ... | | | | |
|- ... ... |8,0 |- |8,0 |- |
|3 ... да машиналар мен |646,0 |8665,0 |8019,0 |134,1 |
| ... | | | | |
|- ... ... |136,0 |556,0 |420,0 |4,1 ... |Металл кесетін машиналар мен|4,0 |- |4,0 |- |
| ... | | | | |
|- ... ... сығымдайтын |3,0 |- |3,0 |- |
| ... | | | | |
|- ... ... жүк тиеу |58,0 |6907,0 |6849,0 |119,1 |
| ... | | | |есе |
|- ... ... мен |5,8 |160,0 |102,0 |27,6 |
| ... | | | |есе |
|- ... ... |154,0 |142,0 |-12 |92,2 |
| ... өзге де ... | | | | |
|- ... де ... мен |- |900,0 |900,0 |- |
| ... | | | | |
|4 ... |1013,0 |649,0 |-364,0 |64,1 ... - ... Искра" АҚ-ның мәліметтері бойынша есептелінді
Негізгі қорлардың толық барын көп жағдайда белгіленген бір мезгілдегі
жағдайын сипаттайды. Мысалға, ... ... жыл ... және жыл ... ... ... ... балансынан алуға болады. Бірақ ... ... ... бар ... ... бір ... ішіндегі негізгі қорлардың
қозғалысы салдарынан олардың ... және ... ... ... сипаттама
қажет болады. Орташа бір кезең ішіндегі бар ... ... ... формуласын пайдаланамыз: а) кезеңнің басындағы және аяғындағы
мәліметтері бар болған кезде – ... ... жәй; б) тең ... ... ... мәліметтер бар болғанда – орташа арифметикалық.
салмақтанған; в) тең интервалды периодты уақыт ... ... ...... ... орташа хронологиялық. Бір сөзбен ... ... ... құны - бұл ... жыл ... ... бар болуының орташа мағыналы көрсеткішінің құны. ... ... ... ... ... ... қорлардың ортажылдық
құны ортажылдық бағада есептелуі мүмкін.Көріп отырғанымыздай "Ұшқын Искра"
АҚ-ның барлық негізгі ... ... ... ... ... ... кәсіпорынға келіп түскен негізгі құралдар кәсіпорыннан шыққан негізгі
құралдар құнынан жоғарылап отыр. Бұл сондай-ақ ... мен ... ... ... ... ... ... кездегі таулы-техникалық құрал-жабдықтармен,
күшті өндірістік базамен, арнайы ... ... ... ... таңда кәсіпорын жылына 350 мың.
тоннаға дейін гипс тасын алуды және ... 50 мың ... ... ... ... ... мүмкіншілік туғызатындай темір жол мен автокөлік
жолдарымен де қамтамасыз етілген.
Кәсіпорынның негізгі қорларын және өндірістік қуаттылығын тиімді пайдалану
оның ... ... ... ... ... ... ... өнім шығаруын көбейтеді, өзіндік құнын, еңбек
сыйымдылығын төмендетеді және ... ... ... ... ... талдау өткізудің
методикасы оны қолданудың ең тиімді нұсқауды таңдауға көзделген. Сондықтан
талдаудың негізгі ерекшеліктері болып мыналар ... ... ... ... ... шешімдері; және
2) перспективаға мақсатталу.
Перспективалық анализ – бұл ... ... ... ... ... бар ... қорлардың және оларды тиімді қолдануының
бағалануы барлық ресурстар түріне қолданылатын технологиялық бағалануға
негізделген, ол қайтарымдылық және сыйымдылық көрсеткіштерін ... ... ... ... ... ... қорлардың рентабельділігі және
салыстырмалы үнемдеуін бағалау жүргізіледі.
"Ұшқын Искра" АҚ-ның бойынша негізгі қордың қор қайтарымы келесідей:
2011 жылы ФОо = ... = 2,32 ... жылы ФО1 = ... 2,02 ... жылы ... ... ... 1 тенгесінен 2,02 тенгеге
өнім көріп отырмыз.
Қор қайтарымның өзгерісін сипаттайтын индекс:
Iфо = ФО1 / ФОо ... = 2,02 / 2,32 = 0,86 ... ... қор қайтарымдылық коэффициенті 2012 жылы 2011 ... ... ... ... ... ... базистік жылға қарағанда
есептік жылы қор қайтарым көрсеткіштері айтарлық көтерілген. Қор қайтарым
көрсеткішінің ... 2 ... ... әсерінен деп түсіндіреміз,
біріншіден негізгі қорлардың ... өсу ... және ... ... ... ... пайдалануды жақсартудан.
Қор қайтарымның кемуі дәл қай фактордың ... ... ... ... ... ... Бұл үшін ... кестеде қор қайтарымға
және оның өсу қарқынына әсер ететін негізгі ... ... ... ... ... ... талдау барысында “Ұшқын Искра” ЖАҚ-
да қор қайтарымының өзгеруіне өнім көлемі оң әсер етіп, өндірістік негізгі
қордың орташа ... құны ... әсер ... ... ... ... көлеміне сәйкесінше негізгі қордың құны қайтарылмай отыр.
4 кесте – "Ұшқын Искра" АҚ-ның негізгі құралдарды тиімді пайдаланудың
көрсеткіштері
|№ |Негізгі ... |2011 |2012 ... |
| ... ... | | | |
| | | | | |+ / - |% |
|1 ... ... тг ... |339136,9 |7636,6 |102,3 |
| |түскен түсім | | | | | |
|2 ... |мың тг. ... ... |25783,0 |118,0 |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | |
|3 |Қор ... ... |2,32 |2,01 |-0,31 |86,6 |
|4 |Қор ... | теңге. |0,43 |4,32 |3,89 |10,05 есе |
|5 ... саны ... |417 |481 |64 |115,3 |
|6 ... ... |мың ... |351,2 |308,0 |102,3 ... - ... ... ... ... ... есептелінді
Жоғарыда көрсетілген кестедегі мәліметтерді мына формулалардың
көмегімен анықтадық;
Негізгі ... ... ... көрсеткіштер;
1. Ққ= ; тг/тг (13)
2. Қс= ; тг/тг ... ... ... ... ... АҚ-ның негізгі қорлардың жылжуы ... есеп ... ... негізгі қордың тиімділік көрсеткіштері қор қайтарымы, қор
сыйымдылығы және ... қор ... ... Анықталған
мәліметтерге сай, кәсіпорын жыл сайын жаңа құралдарды өндіріске еңгізгені
нәтижесінде қор қайтарымы ... жылы ... ... ... ... жыл ... ... келгенде "Ұшқын Искра" ... ... ... ... яғни орташа жылдық ... ... жылы 2011 ... ... 54405,5 ... ... отыр. Менің ойымша кәсіпорындағы негізгі құрал –жабдықтың
моральдік тұрғыдан шектен тыс тозуы сапалы өнім өндіруге, ... ... ... ... мүмкіндік бермеуіне байланысты есептен шығарылып
отыр.
2011 жылы ... ... ... қор ... 2,12 ... ал
2012 жылы 0,62 тенгеге төмендеп отыр. Қор ... ... ... ... ... табыс алатынын көрсетеді.
Келесі қарастыратын көрсеткішіміз ол қор сыйымдылығы, яғни 1 ... ... ... ... қор келетінін көрсетеді. Қор сыйымдылығы – бұл
өте қажет көрсеткіш, ол капитал салымдарының үнемдеуімен ... ... ... ... ... ... уақытында 2011 жылы қор
сыйымдылығы 0,47 тенге, ал 2012 жылы 0,62 ... ... ... ... кезде негізгі өндірістік қорлардың жақсы қолдануы
байқалады.
Сонымен бірге 1 жұмысшының қормен қарулануы 2012 жылы 437,5 ... ... ол 2011 ... ... 16 ... ... ... қызметінде мүлкінің қоғалысы да маңызды роль
ойнайды. Сондықтан кәсіпорын ... ... ... ... оның ... ... толықтыруға тырысып жатады. Тозығы жеткен
құралдар есептен ... оның ... ... жаңа ... ауыстырылып
жатады.
Негізгі қорлардың толық барын көп жағдайда белгіленген бір мезгілдегі
жағдайын сипаттайды. Мысалға, есептік жылдың жыл ... және жыл ... ... ... қорлар балансынан алуға болады. Бірақ ... ... ... бар ... ... бір ... ... негізгі қорлардың
қозғалысы салдарынан олардың түсімі және ... ... ... ... ... ... бір кезең ішіндегі бар болуын статистика орташа
шамалардың формуласын пайдаланамыз: а) ... ... және ... бар ... ... – орташа арифметикалық жәй; б) тең емес
интервалды ... ... ... бар ...... ... в) тең интервалды периодты уақыт моментіне мәліметтер бар
болғанда – ... ... ... ... Бір ... ... қорлардың ортажылдық құны - бұл кәсіпорынның жыл ішіндегі негізгі
қорлардың бар ... ... ... ... ... Негізгі
қорлардың ортажылдық баланстық құнынан басқа негізгі ... ... ... бағада есептелуі мүмкін.
Негізгі қорлардың ортажылдық құнын келесі ... ... = Фн + Фв · Тв/12 – Фл · ... ... Фн – ... ... жыл ... – жыл ішінде енгізілген негізгі қорлар құны;
Фл – жыл ... ... ... ... ... – жыл ішінде енгізілген негізгі қорлардың
функционирлену уақыты;
Тл – жыл ... ... ... шыққаннан кейінгі
өтіп кеткен уақыт.
Негізгі қорлардың тозушылық дәрежесін тозу коэффициенті арқылы
есептейді, ол негізгі қорларды тозу сомасының, оның толық ... ... ... ... ... 1 (100%) ... сомасы
Негізгі қорлардың толық бастапқы
құны ... ... = 1 – ... ... жарамдылық дәрежесін анықтау үшін жарамдылық
коэффициенті пайдаланылады, ол негізгі ... ... ... ... ... ... анықталады. Жарамдылық коэффициенті шығарылатын
өнімге әлі ауыстырылмаған негізгі қорлар көлемін сипаттайды. Ол тозу
коэффициентіне кері пропорционалды.
Негізгі қорлардың қалдық ... ... ... ... = 1 - ... және жарамдылық коэффициенттерін жағдайына қарай жыл басына және
жыл аяғына есептелінеді. Олар негізгі ... ... оның ... сипаттайды.
Негізгі қорлар қозғалысының көрсеткіштері период ішінде негізгі
қорлардың түскенде және шыққанда оның көлемін және ... ... ... ... ... ... кезең аяғына оның жаңару
дәрежесін сипаттайды, негізгі қорлардың қайта ... ... ... ... жылы ... ... жаңа негізгі қорлар құнының жыл
аяғындағы негізгі қорлар құнына қатынасымен анықталады:
Жаңа ... ... ... ... ... ... ... енгізілген негізгі қорлардың ... ... ... ... тек қана жаңасын сатып алу
нәтижесінде ғана емес ... ... ... ... ... ... сипаттау үшін түсім коэффициенті пайдаланылады:
Жыл ішінде түскен негізгі қорлар
құны
Негізгі қорлардың жыл ... ... ... ... ... динамикасын талдау үшін негізгі қорды
жаңартудың ... ... ... ... ... ... енгізілген негізгі қорлар құны
(21)
Бұл коэффициентті көтерген жағдайда негізгі ... ... ... және ... қорлардың тек қана тозуы және өте ... ... ... шығу ... сипаттайтын жою коэффициенті:
Жойылған негізгі қорлар
құны
Негізгі қорлардың жыл басындағы
құны ... ... ... ... АҚ-ның негізгі құралдардың қозғалысын және
техникалық жағдайын бағалау көрсеткіштері
|№ |Негізгі көрсеткіштер |2011 жыл |2012 | | |
| | | |жыл |+;- |% |
|1 ... ... |0,27 |0,21 |-0,06 |-0,8 |
|2 ... қор ... |0,73 |0,79 |0,06 |108,2 |
| ... | | | | |
|3 ... ... ... |0,28 |0,23 |-0,05 |82,1 |
| ... ... | | | | |
|4 ... ... ... |0,45 |0,21 |-0,24 |0,5 |
| ... | | | | ... - ... ... ... мәліметтері бойынша есептелінді
Жоғарыдағы кесте мәліметтері "Ұшқын Искра" АҚ-ның негізгі құралдарының
техникалық жағдайын сипаттайды. Кесте ... ... ... ... ... жылы 21% тозғанын байқаймыз. Соған сәйкес 79%
өндірісте жарамды болып есептеледі. 2011 жылы ... ... 28% ... ... ... ... негізгі құралдардың
есепті жылы тек қана 21% ғана ... ал ... жылы ... 45% ... ... ... әсер етті. Есепті жылы өндіріс
тиімділігі күрт төмендеп кетті, өйткені кәсіпорын шығынмен жұмыс ... ... ... НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ҚОЗҒАЛЫСЫНЫҢ АУДИТІН ЖЕТІЛДІРУ
ЖОЛДАРЫ
3.1 Бюджеттік мекемедегі бухгалтерлік есеп пен аудитті жүргізудің заңдылығы
Негізгі ... ... ... бар ... ... және ... ішкі ... жасау мақсатында субъекті басшылары нормативтерді,
заңдарды және басқада актілерді, сондай-ақ есеп саясатын басшылыққа ала
отырып ... ... ... ... ... ... ... 24 «Бухгалтерлік қызметтің жұмысын ұйымдастыру»
деп аталатын стандартына сәйкес әрбір ... ... ... ... ... түрде түгелдеу жұмысын жүргізіп отыруды белгілейді.
Негізгі құралдарды мүліктік түгелдеу ... ... есеп беру ... ... алдында, жылына ең аз дегенде бір рет, қараша ... ... ... және басқа жылжымайтын объектілерді үш
жылда бір рет; өнім ... және ... ... малды тоқсан сайын
және жылдық есепті ... ... ... ... түгелдеу міндетіне Негізгі құралдар қозғалысының нақты
барлығы техника жағдайы туралы дәл, ... ... алу мен ... ... алу ... мен ... шаралары да жатады.
Негізгі құралдар қозғалысының нақты бар жоғы және ... ... ... ... ... жабдықтарды мүліктік түгелдеу тізіміне»
жазылып, ... ... ... ... ... ... Тізімдемеде объектілердің толық аты ... ... ... ... ... ... ... немесе алынған,
сақталған немесе уақытша пайдалануға берілген негізгі құралдар бойынша
келісімдердің, басқа қүжаттардың ... бар жоғы және ... ... ... ... ... ... тізімдерін жасамастан бүрын мүліктік карточкалардың
мүліктік түгендеу бар жоғын және олардың қандай күйде екенін; техникалық
паспорттарымен ... ... ... бар ... және ... күйде екендігін; жалға немесе сақтауға берілген немесе алынған
Негізгі құралдар ... ... ... қажет. Егерде құжаттары
жоқ болса, оларды алдыртудв және ... ... ... жөн. Бухгалтерлік
есепке алу үшін регистрлердің және техникалық құжаттардың ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде
объектілерді тексеріп, олардың толық атын, міндетін, мүліктік ... ... және ... ... және ... көрсеткішерін
мүліктік тізімдерінде енгізуі тиіс. Үйлерді, ғимараттарды және басқа да
жылжымайтын мүлікті мүліктік ... ... ... ... ... екендігін растайтын бар-жоғын тексереді.
Сондай-ақ, субъектінің жер телімдерін, су тоғандарын және басқа табиғи
ресурстарды иелену құқын растайтын құжаттардың да ... ... ... ... ... ... есептің
регистрлеріне алынған мәліметтердің дұрыс еместігі айқындалса, комиссия
мүліктік ... ... және ... түгелдеу карточкаларына осы
объектілер жөніндегі жеткіліксіз болған, сондай-ақ дұрыс ... ... ... ... ... ... үйлер бойынша - олардың
қандай материалдардан салынғанын және сол материалдардың ... ... саны ... ... ... ... ... және ені,
жасанды құрылыстар, түбі мен еңісін бекіту материалдарды; көпірдің тұрған
жерін, негізгі материалдардың түрі мен мөлшері; ... ... - ... ... төселген материалдар, жолдың ені т.б. көрсетіледі.
Есепке алынбаған объектілерді мүліктік түгелдеу кезінде ... ... ... баға мен ұдайы өндіріс жағдайларын ескеріп есепке алынуы тиіс.
Есепке алынбаған объектілердің қашан ... ... ... шығындардың қажыландырылған көзін мүліктік түгелдеу комиссиясы
белгілеп, оны ... ... ... ... өзінің негізгі мақсатына сай ... ... Егер ... ... жаңғыртылып, өзгертілсе,
кеңейтілсе немесе қайта жарақтандырылып, өз қолдану мқсатын өзгертсе, онда
ол жаңадан ... ... сай ... ... ... ... мен ... ... ... ... ... малдың нөмірі тұқымы, қондылығы, тірідей салмағы және
алғашқы құны ... ... ... ... ... ... Ірі қара мал, жұмыс көлігі, шошқа және асыл ... қой ... мал ... ... ... жазылады. Негізгі табындағы мал топтық
ретімен ... ... ... жасы мен жанысына қарай ... әр ... ... ... мен мал басы ... ... де ... күрделі сипаттағы жұмыстар немесе ішінара құрылыстар
мен құрылымдардың жойылуы бухгалтерлік есепте көрсетілмеген байқаса, ... ... ... ... ... баланстық құнының өсу немесе кему
сомасын анықтап, тізімге өзгерістерді енгізуі тиіс. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... олардың себептері мен
кінәлі тұлғаларын тауып және ... ... ... ... етуі ... ... мен ... құралдары мүліктік түгелдеу
тізімінде заводтардың, дайындаушы ... ... ... ... және т.б. ... жеке ... ... шаруашылық заттарының, саймандардың, станоктардың құндары
бірдей болса, бір цехқа немесе кәсіпорынның құрылымдық бөліміне бір ... ... ... ... осы заттардың атауы мен саны бойынша
көрсетіледі.
Негізгі құралдар қозғалысының мүліктік объектілеріне берілген реттік
сандары ... ... ... ... ... ... ... құралдардың басқа тобына, яғни техникалық-өндірістік мақсатына сай
емес ... ... ... ... ... ... ғана жүзеге
асырылады.
Мүліктік түгелдеу кезінде кәсіпорыннан тыс ... ... ... ... кәсіпорыннан уақытша сырт жерге шығар алдында мүліктік
тізімдеуден өтеді.
Пайдалануға ... және ... ... ... ... ... түгелдеу тізімдерінде еңзілмейді. Мүліктік түгелдеу
комиссиясы бұл ... ... ... ... мен ... ... ... көрсетіп, арнайы тізім жасайды.
Өз меншігіндегі құралдарды мүліктік түгелдеу кезінде жалға немесе
жауапты сақтауға ... ... ... да ... Бұл ... ... жауапты сақтауға алынғандығын растайтын құжаттарға сілтеме
жасалады. Ол тізімдерде ... ... ... ... ... немесе сақтау мерзімдері көрсетіледі. Мүлікткі тізімнің бір данасы
кәсіпорындарға жіберіледі.
Мүліктік ... ... ... ... ... бағасы
сараптау жолымен анықталады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... қозғалысының есепке алынбаған ... ... 2400 ... ... ... шоттары дебеттеледі де,
6210 «активтердің шығуынан түсетін табыс» шоты ... тозу ... ... ... және «Негізі құралдардың амортизациясы»
бөлімінедегі 2420 шоттары кредиттеледі.
Негізгі ... ... кем ... ... ... ... ... түгелдеу нәтижелері сол мүліктік түгелдеу аяқталған айдың
есебіне жазылуы тиіс. ... ... ... ... жаңа ... карточкалары толтырылады; кем шыққан негізгі құралдарбаланстан
есептен шығарылады, ал оның карточкасы «Мұражай» бөліміне ... ... ... ... ... ... ... салыстыру тізімдемелеріне» енгізіледі, бірақ тек ... ... ... ... ... Салыстыру ведомосы төменлде
келтірілген.
Кем немесе артық шыққандардың кінәлілері және себептері туралы
мәліметтері ... ... ... ... ... ... алу және кінәлілерге қатысты қолданатын шаралар бойынша
көрсетілген мүліктік ... ... ... ... - ең ... ... табылады.
Қазіргі номативті актілер мен кәсіпорын есеп саясатына сәйкес
кәсіпорындар мен ... ... ... бар ... құралдарды анықтау және
оның дұрыс сақталуын бақылау мақсатында мерзім ... ... ... ... ... (БЕС-24) бухгалтерлік
есеп стандартына сәйкес түгендеу жүргізу мерзімін кәсіпорын өзі ... есеп пен есеп беру ... ... ... ... ... ... жылына кем дегенде бір рет мүліктер ... ... ... ... НҚ ... негізгі міндеті
болып табылатындар:
-Есепте тіркелмеген объектілерді қоса алғанда, НҚ ... ... ... ... ... ... есеп ... салыстыру арқылы НҚ
сақталуын бақылау;
-Жиынтығы бұзылған және ... ... және ... ... бұдан әрі пайдалану жарамсыз НҚ объектілерін анықтау;
-НҚ артық немесе пайдаланылмайтын объектілері қайтадан ... ... ... ... жабдықтарды, көлік құралдарын және НҚ
басқа объектілерін ұстау және ... ... ... тексеру.
Есепті жылдағы түтендеудің санын, оларды жүргізу күндерін, олардың
әрқайсысында тексерілген мүліктердің тізілімін, түгендеу ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есептемені жасамас бұрын, бірақ ... ... ... ... ... ... бергенде, өтемін төлеп алғанда, сатқанда,
сондай-ақ шаруашылық субъектісі өзгергенде жүргізу міндетті.
Есепке қабылданбаған ... ... ... ... ... тіркелімінде жоқ немесе дұрыс көрсетілмеген объектілер
анықталмаған жағдайда, комиссия жетіспейтін, сондай-ақ осы ... ... ... мен ... ... ... және ... карточкаға қосады.
Ескерілмеген объектілерді түгендеу кезінде анықталған бағалау
қолданыстағы бағалар мен ... ... ... ... комиссиясы осы объектілердің қашан салынғанын немесе сатып
алынғанын, өндірістік ... ... ... ... оны ... ... ... құралдар объектінің негізгі мақсатына сәйкес
атаулары бойынша инвентарлық тізімдемеге көшіріледі.
«Ұшқын искра» ... ... ... ... ... ... ... жақта болатын объектілерге басқа жаққа жібермей
тұрып, алдын ала тексеріп ... ... ... керек. Машиналар мен
жабдықтар және күш беру ... ... ... ... ... ... тағы ... көрсеткіштері көрсетіліп тіркеледі.
Түгендеу комиссиясы отырысының хаттамасының шаруашылық субъектісінің
басшысы ... ... ... 10 ... кешіктірместен бекітеді.
Нәтижесі есепте түгендеу аяқталган айда ескерілуге тиіс. ... ... ... көрсетілген.
кесте1
Түгендеу кезіндегі негізгі құралдар корреспонденциясы
|№ ... ... ... ... |
| | ... |
| | |сы |
| | ... |кредит |
|1. |Ескерілмегені белгілі болған НҚ ... | | |
| ... | | ... ... ... |2400 |2420 ... ... ... |2400 |6160 ... ... ... ... сомасына; |2420 |2400 ... ... ... ... ... |3520 |2400 ... ... ... адам ... ... сот өтеп |7210 |3520 |
| ... бас ... | | ... ... ... адам ... ... сот ... | | |
| ... кінәлі болып танылса: | | ... ... НҚ ... ... және |2400 |3520 |
| ... ... ... ... | | ... ... жоғарыда көрсетіліп жазылған мерзімдерден ... жиі ... ... ... ... ... құралдарға ... адам ... ... ... ... жоғалған жағдайда;
— өрт ... ... да ... ... ... апат ... ... субъектісі бір бағынышты органнан екінші орган
құрамына ауыстырылғанда,т. б. жағдайларда.
«Ұшқын искра» ... ... ... ... жұмысын
жүргізу үшін тағайындалған комиссия жұмыс жүргізуден бұрын мыналарды толық
тексеріп алулары қажет:
... ... ... ... ... бар немесе жоқтығын және олардың
жағдайын;
Негізгі құралдар қозғалысының төлқұжаттарыныңнемесе техникалық
құжаттарының бар ... ... және ... ... ... ... немесе берілген, уақытша пайдалануға және сақтауға
берілген немесе алынған Негізгі құралдар қозғалысының тиісті ... ... ... ... ... құжаттар болмаса негізгі құралдарға жауапты
адамдардан ол құжаттарды табуын талап ету қажет. Егер ... ... ... техникалық құжаттарда қателіктер жіберілсе, онда ол
қателерді анықтап құжаттарға тиісті ... ... ... Негізгі
құралдарға түгендеу жүргізу барысында комиссия міндетті түрде ьобъектілерді
мұқият ... ... ... тізіміне олардың толық атын, қандай ... ... ... мен негізгі техникалық ... құны мен тозу ... тағы да бақа ... ... енгізіп
жазулары керек. Түгендеу барысында шаруашылық субъектісінің балансына бұрын
есепке алынбаған, сондай-ақ есеп ... ... ... көрсетілмеген немесе тіпті көрсетілмеген негізгі құралдар ... ... ... олар ... ... ... ... және
толықтырылып толтырылуы керек. Бұрын есепке алынбаған объектілер ағымдағы
баға бойынша, ал олардың тозу құны ол ... ... сол ... ... ... анықталып, субъектінің балансына кіріске алынады. Бұл
объектіге қойылған нарықтық бағасы мен тозу құны ... ... ... ... Егер ... ... ғимараттың жарым жартылай бұзылуы
немесе оларға қосымша істелген қосымша ... ... ... ... ... ... тиісті қүжаттар бойынша объектінің бастапқы
құнының ... ... ... нақты сомасын анықтап оларды түгендеу
тізіміне енгізу керек. Түгендеу нәтижесі ... ... ... ... шыққан, яғни бұрын есепке алынбаған Негізгі құралдар
қозғалысының кіріске алынуына 2400 ... ... бас ... тиісті
бөлімше шоттары дебеттелініп, 6160 «Негізгі емес қызметтен ... ... шоты ... Оларға анықталған тозу ... ... ... ... ... барысында, жоғалған, бұлінген негізгі құралдарға жауапты адам
табылып және ол адам ... ... ... ... сома 2150
«Жұмыскерлер мен ... да ... ... ... ... 2400 ... тиісті бөлімше шоттарының кредитіне жазылады.
Негізгі құралдар аудитінің мақсаты- негізгі құралдың сақталу орындары
бойынша ішкі және ... ... ... пайдалы қызмет ету
мерзіміне негізілген өзгерістерінің дер кезінде бухгалтерлік ... ... және ... қорытынды есепті мәліметтерімен сәйкестігін
тексеру ... ... ... алдына қойған мақсатына жету үшін
тексеруді талап ететін басты міндеттерді анықтап алуға ... ... ... ... ... алу және ... ... басты міндеті:
— негізі ... ... ... ... және
сақталуына бақылаудың қамтамасыз етілгендігін:
... ... ... ... дұрыс жатқызылғандығын,
олардың жіктелуі, меншікті қатынасы және өндіріс үрдісін ... ... ... ... ... ... қозғалысының дұрыс болғандығын;
- есепте Негізгі құралдар ... ... және ... көрсетліп құжатталғандығын;
- есепте негізгі құралдарға тозудың және жөндеудің дұрыс есптеліп
қ үжаттал ған ... ... ... ... ... және ... пайдаланғанын;
1. бухгалтерлік есеп пен қорытынды есепте нақты қолда бар ... және ... ... туралы мәліметтердің дұрыс
көрсетілгендігін тексеру болып табылады.
Аудитордың ... ... ... есеп жүргізуге, оның
күшіндегі нормативтік - құқықтық ... ... ... ... - ақ ... ... есеп мәліметтерінің ақиқаттығын растауға
бағытталған. ... ... ... ... ... ... қаралатын мәселелерді толық қамтитын және ішкі бақылаудың
ұйымдастырылу дәрежесін тексеру үшін өзінің ... ... ... ... ... ... ... шаруашылықтың басшыларынан, мамандарынан
және басқа да мүдделі жақтарнан қойылған сұрақтарға анық түсінікті жауап
алу үшін сауатты және ... ... ... Тест ... ішкі ... ... ... қажетті ақпараттар алу үшін өте тиімді әдіс қана
емес, сонымен ... ... ... ... ... ... ... есеп және қортындылар қаржылық есеп мәліметтерінің
тест жүргізудің нәтижесінде алынған ... ... ... ... ... баға беру ... ... 13
Негізгі құралдар қозғалысының аудиті ең бірінші ... ... ... ... ... көзі ... |
| | | |дау |
| | | ... |
| | | |мі |
|1 ... ... бас ... бас ... | |
| ... ... ... | | |
|2 ... ... қозғалысының |Бас кітап, №12 және №10 | |
| ... және ... ... ... | |
| ... ... ... ... қозғалысының тозуы| |
| ... ... ... ... ... | |
| | ... жөніндегі жасалған| |
| | ... ... ... | |
|3 ... құралдар қозғалысының |Тұрақты жұмыс ... | |
| ... және ... ... ... және | |
| ... барын және |материалға материалды | |
| ... ... ... ... ... ... | |
| |етуді тексеру ... және ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... тізімдері және | |
| | ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... | |
| | ... т.б. | |
|4 ... ... ... ... тапсыру актісі (ОС| |
| ... ... ... |1) ... | |
| ... ... ... және | |
| |дұрыстығын ... ... ... | |
| | ... ... актісі (ОС | |
| | |2), ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... (ОС 3), | |
| | ... ... ... |
| | ... (ОС 4) ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... құралдар| |
| | ... ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... алу (ОС 10), ... |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... (ОС 12) ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... карточкасы (ОС | |
| | |12-а) ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... 13) | |
|5 ... ... ... |Техникалық құжаттамалар, | |
| ... ... ... ... ... | |
| ... ... т.б. | |
|6 ... ... ... ... ... | |
| ... және ... ... ... ... алу, сату | |
| ... ... |шарттары, жалдау, негізгі | |
| |• ... ... ... | |
| | ... кестелері, ОСІ, ОС2, | |
| | |ОС6 т.б. | |
|7 ... ... ... |Техникалық құжаттамалар ОСІ,| |
| ... ... ... |ОС2, ОС6 т.б. №12 журнал | |
| | ... бас ... | |
|8 ... ... ... ... ... жөніндегі | |
| ... ... ... және |бұйрық, Негізгі құралдар | |
| ... ... ... ... тозуын есептеу| |
| | ... ... ... | |
| | ... ... №10 | |
| | ... ... бас ... | |
|9 ... ... ... |Есеп саясаты жөніндегі | |
| ... ... және ... ... ... | |
| ... ... есеп ... ... | |
| ... ... ... |ведомосі, сметалар т.б.) | |
| |тексеру. ... ... ... |
| | ... актілерін, | |
| | ... мен ... | |
| | ... да бастапқы құжаттар, | |
| | ... да ... | |
| | ... 686 шот аналитика | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... атауы | |
| | ... 934 және 945 ... | |
| | ... ... | ... ... және ... төлемі |Жалдау шарттары, жалданған | |
| ... ... ... ... мерзімге жалданған" | |
| ... ... ... ... құралдар | |
| ... ... ... ... ... | |
| | ... ОС 12-а | ... |Негізгі құралдар қозғалысының |ОС 1, ОС 3, ОС 4, ОС 6, | |
| ... ... ... ... ... түгендеу | |
| ... ... ... №12 ... | |
| | ... бас ... | ... ... ... ... |Есептеу, төменгі | |
| ... ... және ... ... ... |
| ... дұрыстығын тексеру. |есептеулер №5 және №8 | |
| | ... 331, 633 ... | |
| | ... бас кітап | ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын тұрақты жұмыс істейтін комиссия құру ... және ... ... ... ... ... ... қозғалысының кіріске алыну көздерін анықтау тиіс. Сондай- ақ,
аудитор шаруашылықтың пайдалануына ... ... ... ... және ... отыру көздеріне аудит ... ... ... назар аударуы тиіс:
- күрделі қаржы салымына (жаңа ғимараттар, құрылымдар жен
беріліс өткізгіш құрылғыларды ... жаңа ... ... алу ... ... және жеке тұлғалардан жаңа және бұрын пайдалануда болған негізгі
құралдар нысандарының сатып алу ерекшеліктерінің сақталғандығына;
- ... - ... ... ... ... алынған негізгі құралдарға;
- занды және жеке ... ... ... ... ... ... ... пайдалануда болған негізгі құралдарға;
- құрылтайшыларының жарғылық капиталға қосқан үлесі ретінде
алынған негізгі құралдарға;
- ... ... ... ... жоқ ... негізгі
құралдарға;
- ұзақ мерзімге жалға алу жолымен алынған негізгі құралдарға.
Аудитор Негізгі ... ... ... түсу ... ... дер
кезінде
кіріске алу құжаттары толтырылып тіркелгендігіне көз жеткізу ... ... ... ... жүзеге асыратын шаруашылықтың
басшысының бұйрығымен немесе өкімімен тағайындалған тұрақты жұмыс істейтін
комиссияның құрамының түгелдей ... оның ... әр ... ... бас
мамандары мен механиктердің, құрылыс мамандарының, техникалық бөлімнің
өкілдерінің, техникалық қауіпсіздендіру мамандарының ... ... ... қатыстырылғандығын анықтау қажет.
Негізгі құралдарды аудиторлық тексеруді негізгі құралдар-қозғалыстарын
және техникалық жағдайын сипаттайтын ... ... ... ... ... ... және ... тиімді
пайдаланылғандығын тындаумен аяқтау қажет.
Негізгі құралдар қозғалысының тиімді пайдаланылғандығын ... қор ... ... ... ... бұл ... қор қайтымдылығы-жоғарылатуға бағытталған кешенді шаралар
жасалып және оның жүзеге асырылғандығын тексеруі тиіс. ... ... ... ... тәртібін бұзушылыққа және сыздыққа жол
берілгендігін, ... ... үшін ... ... шаруашылық мүліктерін
және басқа да мүліктерді шаруашылықтың жұмыскерлеріне заңсыз жеке ... ... ... орын ... ... ... Бұндай
фактілер кездескен жағдайда мүліктерді пайдаланған тұлғалардан ... ... ... ... Негізгі құралдар қозғалысының белсенді бөлігін пайдаланудын,
тиімділігін әкстенсивті жолмен де, интенсивті (екпінді) жолмен де ... ... ... ... ... аударуға міндетті.
3.2 Бюджеттік мекемедегі негізгі құралдар қозғалысының есебінің ... ... ... 1 ... ... Қазақстан Республикасының
кәсіпорындары ХҚЕС-на сәйкес жасалған қаржы есептілігін ... ... ... алу мен ... есеп беру ... Заңның талабы
осындай. Жариялы компаниялар үшін мұндай талаптар 2005 жылы 90-нан астам
елдерде ... Бір ... алып ... ... ... ... мен саясаттарын өзгерту жөніндегі үлкен міндет болса, екінші
жағынан, бұл ... және ... ... ... жасаудың мүмкіндігі болып табылады.
Кәсіпорындардың қаржылық басшылықтары үшін қиындығы сол, олар
уақытпен шектеліп қана қоймай, бұл ХҚЕС ... ... ... ал ... үшін салықтық, бухгалтерлік және басқарушылық есептен басқа
төртінші есеп жүйесі ... ... ... ... ... байланысты қосымша міндеттер
туындайды. 2004 жылы ХҚЕС жөніндегі комитеті ... мен ... ... ... ... ... есеп ... US
GAAP-пен үйлестіруге бағытталған бірқатар өзгерістерді іске асырды.
Нәтижесінде кәсіпорындардың бірқатар ... ... ... ... сондай-ақ қосылулар мен жойып жіберу жөніндегі мәмілелерді тану
жөніндегі ХҚЕС бойынша есеп саясаттарын қайта қарағандары жөн.[21]
8-«Есеп ... ... ... ... ... IAS есеп саясатындағы таңдау және өзгерту критерийлерін, сондай-
ақ есептік бағалаулар мен қателіктердің есептік деректерге ... ... ашып ... ... талаптарды белгілейді.
Есеп саясаты туралы ақпаратты ашып көрсету жөніндегі талаптар ... ... ... IAS-да ... 8-IAS қолдану аясы мынадай
мәселелерді ... есеп ... ... немесе оны өзгерту;
- есептік бағалауларды өзгерту;
- алдыңғы есептік кезеңдерде жіберген қателіктерді түзету.
Есеп саясаты өз құрылымы мен ... ... ... ... блоктардан тұрады:
- жалпы бөлім;
- ұйымдастыру бөлімі;
- әдістемелік бөлім.
«Жалпы ережелер» бөліміне мыналарды енгізген ... ұйым ... ... ... ... ... ... нәтижелері және осы ұйымның қаржылық
жағдайындағы өзгерістер туралы шынайы ақпаратты қалыптастырудың қамтамасыз
етілуі туралы оның есеп ... ... ... ... алынған есеп саясаты арқылы қаржы есептілігінің халқаралық
қаржы ... ... ... мен ... жөніндегі тұрақты
комитеттің түсіндірмелеріне жекелей, сондайақ жиынтық түрде сәйкестігін
қамтамасыз етуге тырысуды ... ... ... ... және ... есептілігін жасаған кезде
ұйым мүлтіксіз ұстануға тиіс негізгі принцптерге сілтенуге ... ... ... сәйкес есеп саясатын қалыптастыруға бағытталғандарын –
орындылық пен сенімділікті ерекше атап өту керек.
Есепті жүргізген және ... ... ... ... ... және ол өзін ... ... себептері мен салдарларын
көрсетсе отырып жалпыға бірдей қабылданған ... ... ... ... керек.
Мысалы, қызыметті тоқтату немесе елеул іқысқарту ... ... ... жіктеулерді талап етуі мүмкін, мұның өзін
кезектілік принцпінен ауытқу ретіеде бағалаған жөн.
«Әдістемелік ... ... ... ... ... ... ... баламаларға орай нақты тәсілдерін қамтыуға тиіс ... егер ... ... ... ... ... есеп саясатын
ХҚЕС бойынша бірінші рет қалыптастыратын ұйымдарға «негіз» ... ... жөн ... ... және ... ... ету мақсатында
бір ХҚЕС-нан басқасына таңдауды жүзеге асырған, яғни алдымен 1-ХҚЕС, содан
кейін 2-ХҚЕС және т.б. ... ... ... ... Бұл ... бұйрықты жасаушылар дербестіліктің жоғары дәрежесімен
сипатталатын және (немесе) ұйымның шаруашылық ... әлі ... ... ... ... ... қиын ... ал кейде жүзеге
асырудың мүмкін еместігін айқын түсінулері тиіс. Мысалы, материялдық емес
активтердің, ... ... ... ... және т.б. ... әлі
бола қоймаған амортизациясын септеу нормалары мен тәсілдерін ... ... ... ... және ... таяу ... ... да
белгісіз.
Сондықтан, біріншіден, есеп саясатында оқиғалардың барлық өрбеу
жағдайларын және бухгалтерлік ... ... ... ала ... ... ... жоқ – ХҚЕС ... – тегжейлі рәсімдерге емес,
принцптерге сүйенеді. Ал ... ... ... ... ... ... есепке алудың нақты тәсілін есепке қабылдау сәтінде,
міндетті түрде 1 қаңтардағы жағдай бойынша емес, ... жыл ... ... болады. Бұл факті есеп саясатының өзгерісі ... ... ... болды, сондықтан халқаралық стандарттарға қайшы келмейді.
Өзгерістерге ... ... ... онда ХҚЕС ... ... ХҚЕС өзі мен ... түсіндірмелердегі өзгерістердің
сипатындағы елеулі өзгерістер болған жағдайда ғана жол береді.
Сондай-ақ есеп саясаты – бұл ... ... ... ... ... жасауда ұсталатын жалпы басшылық екенін және ол ... ... ... сәйкес «қаржы есептілігіне түсіндірмелерде»)
ашылуға тиіс әдістемелік сипаттағы мәліметтерді алмастыра алмайтынын ескеру
керек. Есепті кезең аяқталғаннан ... ... ... ... ... таңдаумен байланысты барлық елеулі аспектілерді ашып көрсету және
ұсыну мүмкін болады. Өкінішке қарай, бұл құжатты отандық қолданушылар ... ... ... ... түрде бағаламай отыр. Алайда оны
жасау теориясы мен ... ... ... ...... ... Біздің пікірімізше, баяндаудың мұндай тәсілі
(стандарттан стандартқа) құжаттың мұрагерлігін сақтауға, оның ... ... ... ... бұл ... ... ... келетін
жағдайларды жіберіп алмауға мүмкіндік береді.
«Ұйымдастыру бөлімі» ... ... ... ... ... және оның ... лауазымдық міндеттерін
бөлуге, бухгалтерлік есепті жүргізудің қолданылатын ... ... ... және ... ... жауапты тұлғаларды анықтайтын
елеулі мәселелерді қамтиды. Мұның барлығы ... ... ... ақпарат келіп түскен кезде оны дәл бірегейлендіруге, бағалауға,
жіктеуге және ... ... ... ... ... ... ... оңайландырады.
Кез келген жағдайда таңдау нақты ұйымның өзінде ғана болады.
Меніңше, ... ... ... ... ... есептілігінің
стандарттарына көшуді жүзеге асыру үшін «дәстүрлі» тәсілді қолдану болып
табылады, ол ... жаңа ... ... қамтамасыз ету арқылы
мәртебесін және есеп саясатының құрылымын сақтауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ескере отырып, есептілікті халқаралық
стандарттар бойынша жасаудың тікелей тәжірибесі мен практикасын ала ... ... ... ... бухгалтерлік есептің синтетикалық шоттарын төрт мәнді
кодтандыру көзделген. Бұл ретте төртінші белгіні жұмыс жоспарына өз бетімен
енгізу ... ... ... ... негізгі бухгалтерлік
құжаттардың бірі болып табылады. Өйткені онда экономикалық мазмұнына қарай
активтер, міндеттемелер мен ... ... ... ... ... кез келген кәсіпорнында және кез келген жерінде не көрсетілсе,
сол ғана ... ... ... өз ... және ... қарай,
мысалы, 2411-шотта не жер, не үй-жай, не көлік құралдары болатынын ескере
алады. ... өзі ... ... ... ... ... ... етпейтін болады. Осы күнге дейін қолданылатын Шоттардың үлгі
жоспарында, мысалы, негізгі ... ... емес ... ... ... мен меншікті капиталдың экономикалық мазмұнына
қарай ... бір ... ... ... есеп ... статистикалық, өндірістік
есеп берулерді жасаған кезде есептілікті пайдаланушылар ... ... ... болмайды. Егер әңгіме, мысалы, топ ішіндегі
есеп берулердіңшоғырландыру (нақтылау) жайында болса, бұл тағы да ... ... ... ... ... ... (қызмет саласы)
жолға қойылған жүйесі бар холдинг компаниялары қалай ортақ «түсіністік»
табады, бұған және осы ... ... ... үшін тағы да қанша уақыт
керек?
Осы күдіктердің жалғасы ретінде негізгі құралдардың амортизациясы
мен құнсыздануы (2420-шот), ... ... ... ... және ... ... ... және материалдық емес активтер
(2740-шот) деген шоттарды бір шотқа біріктіру жөніндегі мысалды ... Бұл ... ... ... мәні мүлде әр түрлі амортизация да,
сондай-ақ құнсыздану да ... деп ... ... ... ... ... және оның ... қалпына келтіру сипаты бар
екені, ал активтердің құнсыздануы ұйым ... ... ... емес ... ... хабары жоқ адамның өзіне де мәлім.
Синтетикалық шоттарды қалыптастыру иидеологиясы әбден түсінікті
емес. Мысалы, жекелеген шоттар ... ... ... ... ... ... шоттардың жұмыс жоспарын жасаған кезде талдамалы шоттар
ғана ашу қарастырылады. Ал басқа шоттар бойынша бұндай нақтылау жоқ. ... ақша ... ... алу ... ... шоттардың егжей-
тегжейлі жазылуын кетіруге болады. Екінші жағынан, «негізгі құралдар» деген
қайдағы бір кең ұғым келтірілген
Синтетикалық ... ... ... ... ... атап ... келеді: шоттардың ұсынылған жоспары қабылдау
үшін өте қолайсыз, сондай-ақ есепке алуды автоматтандыру кезінде ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлерге күмән
келтіруі ықтимал кейбір жаңа енгізілімдерге назар ... ... ... ... ... ... алынатын инвестициялар» шот тобын
қамтитын 2200-«Үлестік қатысу әдісімен есепке алынатын инвестициялар» кіші
бөлімі ... ... ... ... бұл ... үлестік қатысу әдісімен
есепке алынған ... және ... ... берілетін
инвестициялар бойынша операциялар көрсетіледі.
Біріншіден, нақтылы өзіндік құны ... ... ... және ... ... ... «Жиынтық қаржы есептілігі
мен еншілес компанияларға берілген инвестицияларды есепке алу» деп аталатын
ХҚЕС-ның 29-параграфына ... «бас ... жеке ... ... ... ... ... еншілес компанияларға берілген
инвестициялар:
- нақтылы ... құны ... ... немесе 28-«Қауымдастырылған компанияларға берілген инвестицияларды
есепке алу» деп ... ... ... ... ... ... ескерілуі;
- немесе 39 - «Қаржы құралдары: тану және бағалау» деп ... ... ... сату үшін ... бар ... ... ретінде ескерілуі
тиіс».
Екіншіден, еншілес компанияларға берілген 28-«Қауымдастырылған
компанияларға берілген ... ... алу» деп ... ХҚЕС-ның 3-
параграфына сәйкес инвестордың едәуір ықпалы бар компания қауымдастырылған
компания деп танылады. Бірақ ол ... те және ... ... ... де ... ... ... компания анықтамасы да ХҚЕС-ында жоқ. ҚР
Азаматтық кодексінің 95-бабына сәйкес ... ... егер ... ... оның ... беруші акцияларының жиырма проценттен астамын алатын
болса, ... деп ... ... ... ... және
«тәуелді» терминдерінің мағыналық мазмұны шын мәнісінде бірдей болып
келеді.
Нұсқаулықтағы ... ... ... ... бөлімнің жеке
шығарылуы. Оның 2500-«Биологиялық активтер» кіші ... ... ... ... ... ... алуға арналған және
мынандай шоттар тобынан тұрады:
2510-«Өсімдіктер»;
2520-«Жануарлар».
Бұл ... ... ... ... жөн. ... неліктен
екені белгісіз, 1-«Қысқа мерзімді ... ... ... ... алу ... ... тобы көзделмеген. 41-«Ауыл
шаруашылығы деп аталатын» ХҚЕС-ның 44-параграфына ... ... ... (ауыл шаруашылығы өнімдері түрінде жиналатын, немесе
биологиялық ... ... ... ... ... сату үшін ... ... сүрек дайындау мақсатында өсірілетін ағаштар) және өнім
беретін активтерге, мысалы, сүт алу ... ... ірі қара ... және ... ... ... ... 2-параграфына сәйкес «биологиялық
активтерді таныған сәттен басталатын кезеңде және ауыл ... ... ... ... ... ... әділ құны ... Егер Нұсқаулықта есепке алу заты жоқ болса, бұл жағдайда нені
әділ құны бойынша бағалау қажет?
Мынаны да атап ... ауыл ... ... бәрінен
бұрын құс, ара және т.б. сияқты активтердің шоттары бойыншы сұрақтар
қоятыны ... ... ... ... ... ... Бұл ... (қайда
ескерілетінін түсінуге) шешу үшін егжей-тегжейлі әдістемелік ұсынылымдар
қажет [21].
Бүгінгі таңда Қаржы министрлігінің нұсқауымен шағын және орта ... ... ... ... бухгалтерлік есепті жүргізуді Қаржылық
есептіліктің Ұлттық 2 стандартына көшуді 1 ... 2008 ... ... ... отыр.Бұл стандарт ХҚЕС негізінде дайындалып қолдануға ыңғайлы
түрде ... ... ... ... ... 21 ... жылы №217 ... бекітілген Қаржылық есептіліктің Ұлттық 2
стандарты 36 бөлімнен және 3 қосымшадан тұрады.Атап ... бір жай, ... ... ... және ... ... ... реттеуші құжат
болып табылады. Нормативті актілердің және түсіндірмелердің ... ... ... ... 2 ... көшуді өзекті мәселеге
айналдырып ... ... ... ... ... ... ... 11 сәуір күні болған Республикалық бухгалтерлер мен аудиторлардың 1
форумында атап өтіліп, аса ... ... ... ... қалаларында түсіндірме жұмысы қауырт жүргізілуде.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бюджет жүйесiн жетiлдiру мақсатында соңғы жылдары Қазақстан Республикасында
бiрқатар шаралар ... ... ... ... ... ... комиссиялары құрылды,
олардың мақсаты бюджеттер ... ... және ... әзiрленуiн
қамтамасыз ету, бюджеттердi нақтылау және ... ... ... ... ... ... iске асырылуы туралы
есептерiн қарастыру болып табылады.
Елдiң әлеуметтiк-экономикалық дамуының басымдықтарын көрсететiн
бағдарламалық, мақсатты бюджеттi қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiң
әлеуметтiк-экономикалық саясатын iске асырудың негiзгi ... ... ... бастап қолданыстағы және әзiрленетiн мемлекеттiк,
салалық (секторалдық) бағдарламалар тiзбесi Қазақстан ... ... орта ... кезеңге арналған
индикативтiк жоспарының ... ... ... ... ... ... салалық (секторалдық) бағдарламалардың бәрiнде
жылдар мен ... ... ... ... қаражатының талап
етiлетiн кезеңде ... ... ... келеді.
Елдiң әлеуметтiк-экономикалық дамуының басымдықтарын көрсететiн
нақты бюджетті қалыптастыру ... 2002 ... ... бюджет оның
есебiнен мемлекеттің ағымдағы ... ... ... ... ... ағымдағы бюджет және экономикаға
инвестициялық шығыстарды, яғни инфрақұрылымды ... қала ... ... ғылымды, адами капиталға инвестицияларды құру мен
дамытуға және т.с.с. арналған шығыстарды ... даму ... ... ... ... ... мемлекеттiң заңдарда айқындалған және
мемлекеттiк мекемелердiң бар ... ... ... өзiнiң
функцияларын орындау құнын және мемлекеттiң әлеуметтік экономикалық дамуына
оның инвестициялық салымының көлемiн нақты бағалауға, ... ... ... ... ... ... ... ашықтығын қамтамасыз ету және олар бойынша
бюджеттiк ... ... үшiн 2002 ... ... ... ... ... орындау жөнiндегi қызметiн бағалаудың негізгi құжаты ретiнде
бюджеттiк бағдарламаның паспорты енгiзілдi.
Бюджет жүйесiн жетiлдiру ... ... ... барысында
шешiмi жүйелiк ұстанымды талап ететiн көптеген мәселелер анықталды. Осыған
байланысты қолданыстағы заңдар нормаларын реттеуге және ... ... ... ... ... ... мүмкiндiк беретiн елімізде
Бюджет кодексi қарасытырлып әзiрленіп жатыр.
Бюджет кодексiнде бюджет жүйесiнiң орнықтылығы мен тұрақтылығын
қамтамасыз ететiн жаңа ... бар, ... ... ... ... ... бюджет деңгейлерiнiң шығыс және кiрiс бөлiктерiн
қалыптастыру жөнiндегi ... ... ... заң кесiмдерiне функционалдық талдау ... және ... пен ... ... ... жинақталған
оң және терiс тәжiрибенi ескере отырып, ... ... ... ... ... ... бюджеттiң,
облыстық бюджеттiң, республикалық ... бар ... ... ... ... бар қалалар) бюджетiнiң кiрiстерi айқындалды. ... ... ... ... беру ... ... ... деңгейлерiнiң шығыстық өкілеттiктерi нақты бөлiндi. Бюджеттердiң
дербестен күшейту үшiн, сондай-ақ бюджетаралық ... ... ету үшiн ... ... мен алып ... мөлшерi үш
жылға арналып белгіленетiн болады.
Бюджет кодексiнде ... ... ... ... бап ... оған сәйкес тиiстi есептердi жүргізу,
бюджеттiк бағдарламалардың негiздемесiн, олардың орындалу барысы мен ... ... ... ... ықпал етуiн талдау және
бюджеттiк бағдарламалардың тиiмсiз бағыттарын айқындау болып ... ... ... ... және ... бағдарламалардың тиiмділігіне бағалау жүргiзу әдiстемесi бюджетті
жоспарлау, атқару және оның ... ... ... ... ... бағалау жүргiзу тәртiбi мен көрсеткiштерiнiң
жүйесiн айқындайды. ... ... ... ... ... ... iрiктеу, сондай-ақ жобалардың
тиiмдiлiгiн бағалау тәртiбi елімізде енгiзiліп жатыр.
Ұлттық қорға ... ... жаңа ... енгiзiлдi, осыған сәйкес
Ұлттық қорды қалыптастыру көзi болып табылатын барлық ресми ... ... ... ... ... Осы ... бюджеттен
бөлінген қаражаттың мақсатты жұмсалуын қадағалайтын шарттар жөнінде атап
өтті. Қаражатта мақсатты ... ... ... ... ... құралдардың қозғалысының аудитін ің дұрыс және айқын
жүргізілуімен, сонымен ... ... ... ... орындауды
міндеттеді.
Біз зерттеп отырған мекеме ... ... ... ... ... тәртібіне аса назар аударылды.
Менің ойымша, жүргізілу тәртібіндегі құжаттандырудың көлемін қысқартып,
есептеу ... ... ... ... ... ... ... жұмсалатын қаржы қаражат тиісті уақытында ... ... ... ... ... ... қаржы кері
қайтарылуы кездеседі.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. ... өз ... ... ... ... ... ... барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру
стратегиясы” ҚР – ның ... Н.Ә. ... ... ... // ... ... 2008 жыл, 1 ... Қазақстан Республикасының 2005 – 2015 жылдарға арналған индустриалды –
инновациялық даму стратегиясы. // Астана, 2005 жыл
3 “Қазақстан ... ... және ... ... даму ... ... Халқына Жолдауы. // Егемен Қазақстан 2007 жыл 19 ... ... А.Н. “ҚР ... ...... мен ... емес
активтер” // 1999 – 2006 жыл: Статистикалық жинақ – Алматы, 2006 жыл
5. Абдуллина А.Ш. “Управление эффективном ... ... ... ... ... рыночного отношениях” // автореферат – Алматы, 1999
6. Булатова А.С Экономика // Экономист, 2006г.
7. Бергольц С.Б. ... ... ... ... ... этапе развития // Финансы и статистика, М: 1994 г.
8.Гиляровский Экономический анализ // М: ... 2006 ... ... В.Я. ... ... // ... М: 2006 г.
10. Дәуренбекова Ә.Н. ... ... ... ... экономикалық механизмі” // Алматы, Экономика 2007 жыл
11. Дүйсенбаев К.Ш. Анализ хозяйственной деятельности предприятия ... ... 1998 ... Ержанова М.С., Ержанова С.М. Учетная политика на ... // ... ... дом ... 2006г.
13. Зайцев Н.К. Экономика промышленного предприятия // Проспект, 2006 г.
14. Коволев В.В. Волкова О.Н. Анализ хозяйственной деятельности предприятия
// ... М: 2006 ... ... М.В. ... ... ... – хозяйственной
деятельности // Юнити, М: 2006г.
16. Макарьева В.И. ... ...... ... ... ... А.Д. Керімбек Ғ.Е. Кәсіпорын экономикасы және кәсіпкерлік //
Фолиант баспасы, 2007жыл
18. Мейірбеков А.Қ. ... Қ.Ә. ... ... // оқу ... ... 2005 жыл
19. Жолдасбекова Г.Ө. Кәсіпорын экономикасы // Алматы, Экономика 2004 жыл
20. Пельиха А.С. ... ... и ... ... // Феникс,
М: 2005г.
21. Горфинкель В.Я. Купряков Е.М. Экономика предприятия // М: 1996 г.
22. Голубева М.А. ... ... ... в ... В.К., ... А.Д., ... учет на ... 1994 г.
24. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет ... ... 2-ое ... и переработанное –Алматы, Центраудит-
Казахстан., 2002 г.
25.Кеулімжаев К.К. «Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері» ... ... ... Ф.С. Бухгалтерская отчетность, ее виды и ... ... 2001, 46 ... ... ... ... ... компьютерлі-программалық қамтамасыз ету,
көркем шығарма түпнұсқасы (кітаптар, кино, суреттер, музыка және т.б.).
Ғылымға сыйымды технологиялар.
Жер
Ғимараттар
Құрылыстар
Таратқыш құрылғылар
Машина және құрал-жабдықтар
Тасымалдау құралдары
Инструмент, ... ... ... ... және ... =
Кжарамд. =
Кжаңарту =
Ктүсім =
Кинт. =
Кжою =

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 80 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Органикалық химия."10 бет
"Прокуратура органдарының жүйесі, құрылымы және оларды ұйымдастыру."75 бет
"Қазақстан Республикасының экологиялық кодексі"239 бет
«Көлік шинасының резина үгіндісінің мұнай битумының сипаттамаларына әсерін зерттеу»26 бет
«Органайзер» мoдулін жасау29 бет
Ішкi iстер органы7 бет
Ішкі істер органдарындағы мемлекеттік қызметті ұйымдастыру және құқықтық негіздері59 бет
Азаматтық қорғаныс10 бет
Акционерлік қоғам қызметі38 бет
Ауыр еңбекпен және спортпен айналысатындардың тамақтану ерекшелігі3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь